Võ Văn Lai - ĐH Tôn Đức Thắng Phương pháp nghiên cứu kinh doanh 1 20/10/2008 Võ Văn Lai 1 THU THẬP DỮ LIỆU SƠ CẤP -THIẾT KẾ CHỌN MẪU Chương 5 Võ Văn Lai ĐH Tôn Đức Thắng 20/10/2008 Võ Văn Lai 2 Nội dung •Bảnchấtcủaviệcchọnmẫu •Yêucầucủamộtmẫutốt •Chọnmẫuxácsuất đơn giản •Chọn mẫu xác suất phức hợp •Chọnmẫu phi xác suất 20/10/2008 Võ Văn Lai 3 Tài liệu tham khảo •Chương 7, 11, text book • Sách B.1 Võ Văn Lai - ĐH Tôn Đức Thắng Phương pháp nghiên cứu kinh doanh 2 20/10/2008 Võ Văn Lai 4 Bài tập và thảo luận •Xây dựng phương án thu thập dữ liệu sơ cấp •Xây dựng bảng câu hỏi điều tra 20/10/2008 Võ Văn Lai 5 1. Bản chất của việc chọn mẫu • Đám đông (tổng thể) •Mẫu: khác nhau về kích cỡ, thành phần •Vấn đề cơ bảncủaviệcchọnmẫu: –Lựachọnmộtsố phầntử trong tổng thể, từ đócóthể rút ra kếtluậnvề toàn bộ tổng thể. –Phầntử: đơnvị nhỏ nhấtcủamẫu dùng để đo lường và là đơnvị nghiên cứu 20/10/2008 Võ Văn Lai 6 1. Bản chất của việc chọn mẫu • Chọnmẫu: – Chọnmộttậphợp các phầntử trong đám đông • Tổng điềutra: – Bao gồmtoànbộ các phầntử trong đám đông (tổng thể) Võ Văn Lai - ĐH Tôn Đức Thắng Phương pháp nghiên cứu kinh doanh 3 20/10/2008 Võ Văn Lai 7 1. Bản chất của việc chọn mẫu •Tại sao phải chọn mẫu? –Giảmchi phí –Kếtquả sẽ chính xác hơn: ít hơn, dễđo hơn,dễ phỏng vấn, dễđiềutra,… – Thu thậpdữ liệu nhanh hơn –Tínhcósẵncủa các phầntử trong tổng thể: • Đặcbiệt có ý nghĩakhitổng thể vô tận 20/10/2008 Võ Văn Lai 8 1. Bản chất của việc chọn mẫu •Thế nào là một mẫu tốt? – Đúng đắn: không chệch – Ướclượng chính xác: sai số chọnmẫu 20/10/2008 Võ Văn Lai 9 1. Bản chất của việc chọn mẫu Căn cứ vào tính đại diện: • Chọnmẫuxácsuất: – dựatrênquanđiểmcủa quá trình ngẫu nhiên • Chọnmẫuphi xácsuất: – Dựatrênquanđiểm phi ngẫu nhiên và có yếutố chủ quan. Căn cứ vào phần tử tham gia: •Chọn mẫu hạn chế •Chọn mẫu không hạn chế Võ Văn Lai - ĐH Tôn Đức Thắng Phương pháp nghiên cứu kinh doanh 4 20/10/2008 Võ Văn Lai 10 Cơ sởđạidiện Chọnphầntử Xác suấtPhi xácsuất Không hạnchế ngẫunhiênđơngiảnThuậntiện Hạnchế ngẫunhiênphứchợpCómục đích Hệ thống Phán đoán CụmQuota Phân tầng Snowball Kép 20/10/2008 Võ Văn Lai 11 Thứ bậc câu hỏi Nghiên cứu-Quảnlý Thiếtkế chọn mẫutrong quá trình nghiên cứu Dạng chọnmẫu Phi xác suất Xác suất Xác định đám đông liên quan Lựachọnkỹ thuật lấymẫu Nhậndạng các danh sách chọnmẫu Đánh giá và chọn danh sách chọnmẫu Điềuchỉnh / xây dựng danh sách chọnmẫu Xác định những quy tắc của danh sách chọnmẫu Xác suất Phi xác suất Không chấp nhận Lấymẫu Chấpnhận 20/10/2008 Võ Văn Lai 12 2. Chọnmẫu xác suất đơn giản •Các bước thiết kế chọn mẫu: – Đám đôngcóliênquan? – Các tham số quan tâm? – Danh sách chọnmẫu? –Loạimẫu? –Cỡ mẫu? – Chi phí? Võ Văn Lai - ĐH Tôn Đức Thắng Phương pháp nghiên cứu kinh doanh 5 20/10/2008 Võ Văn Lai 13 2. Chọn mẫu xác suất đơn giản • Các khái niệm: – Sai số chọnmẫu – Khoảng tin cậy – Định lý giớihạn trung tâm 20/10/2008 Võ Văn Lai 14 3.Chọnmẫu xác suấtphứchợp • Chọnmẫungẫu nhiên đơngiản không thựctế: – Các phầntử của đám đông không có sẵn – Không thể sử dụng toàn bộ thông tin về tổng thể Æ thiếtkế nghiên cứucóthể không có tác dụng – Có thể tốnnhiều chi phí để thựchiện 20/10/2008 Võ Văn Lai 15 3. Chọnmẫu xác suấtphứchợp • Chọnmẫuhệ thống • Chọnmẫu phân tầng –Tỉ lệ – Không tỉ lệ • Chọnmẫutheocụm • Chọnmẫukép Võ Văn Lai - ĐH Tôn Đức Thắng Phương pháp nghiên cứu kinh doanh 6 20/10/2008 Võ Văn Lai 16 3. Chọn mẫu xác suất phức hợp •Chọn mẫu hệ thống –Xácđịnh tổng số phầntử của đám đông –Xácđịnh kích cỡ mẫu –Xácđịnh các bướcngẫu nhiên –Thiếtlậpmẫubằng cách chọncácphầntử thứ k trong các nhóm: – K = tổng số phầntử củatổng thể/kích cỡ mẫu 20/10/2008 Võ Văn Lai 17 3. Chọn mẫu xác suất phức hợp Chọnmẫu phân tầng: chia tổng thể thành các đám đông nhỏ hơn(cáctầng) • tăng hiệusuấtvề mặtthống kê củamẫu • cung cấp đủ dữ liệu để phân tích các tầng • cho phép dùng các quy trình và phương pháp khác nhau – Tỉ lệ – Không tỉ lệ 20/10/2008 Võ Văn Lai 18 3. Chọn mẫu xác suất phức hợp •Chọn mẫu theo cụm: Tổng thểđượcchia thành các cụm. Trong đómộtsố cụm được chọnmộtcáchngẫu nhiên –Mức độ thuầnnhấtcủacáccụm? –Sẽ tìm các cụmbằng hay không bằng nhau? –Ta sẽ chọncụmlớnnhư thế nào? –Ta sẽ dùng cụmmộtbướchay nhiềubước? –Cở mẫucầnthiết? Võ Văn Lai - ĐH Tôn Đức Thắng Phương pháp nghiên cứu kinh doanh 7 20/10/2008 Võ Văn Lai 19 3. Chọn mẫu xác suất phức hợp Chọn mẫu phân tầng Chọn mẫu theo cụm -Chia tổng thể thành một vài tầng -Chọn ngẫu hiên các phần tử trong mỗi tầng -Chia tổng thể thành nhiều nhóm, một nhóm vài phần tử -Chọn ngẫu nhiên một số nhóm, sau đó nghiên cứu sâu hơn 20/10/2008 Võ Văn Lai 20 3. Chọn mẫu xác suất phức hợp •Chọn mẫu kép –Cácmẫucóthểđượcsử dụng cho mộtsố nghiên cứutiếp theo. •Giảm chi phí ban đầu 20/10/2008 Võ Văn Lai 21 So sánh các cách chọn mẫu xác suất LoạiMô tả Thuận lợiKhó khăn Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản Mỗi phần tử của tổng thể đều có cơ hội được lựa chọn như nhau Dễ thực hiện Yêu cầu có một danh sách các phần tử của tổng thể. Tốn nhiều thời gian. Sai số lớn. Chi phí cao. Chọn mẫu hệ thống Chọn một phần tử của tổng thể, sau đóthực hiện việc chọn phần tử thứ k sau phần tử nảy Thiết kế đơn giản Dể thực hiện Dể tính mức trung bình hay tần suất Chi phí thấp Chọn lùi theo một khoảng cố định có thể bị lặp Độ chệch có thể xuất hiện tại lần lự a chọn đầu tiên Chọn mẫu phân tầng Chia tổng thể thành các tổng thể con hay các tầng, sau đóchọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản cho mỗ tầng. Kết quả có thể tính bằng trung bình trọng số Nhà nghiên cứu kiểm soát được cở mẫu trong mỗi tầng Tăng hiệu quả thống kê Cung cấp dữ liệu đại diện cho các tầng và phân tích các tầng Có thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau cho mỗi t ầng Sai số có thể tăng nếu các tầng được chọn với tỷ lệ khác nhau Chi phí cao Đặc biệt, việc phân tầng sẽ tăng chi phí Võ Văn Lai - ĐH Tôn Đức Thắng Phương pháp nghiên cứu kinh doanh 8 20/10/2008 Võ Văn Lai 22 So sánh các cách chọn mẫu xác suất LoạiMô tả Thuận lợiKhó khăn Chọn mẫu theo cụm Chia tổng thể thành nhiều nhóm không đồng nhất. Một số nhóm có thể được lựa chọn cho các nghiên cứu sâu hơn về sau Có thể cung cấp ước lượng không chệch cho tổng thể. Hiệu quả kinh tế hơn chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản Chi phí mỗi cụm nhỏ hơn Dể thực hiện hơn Có thể có sai số thống kê lớn do các cụm không đồng nhất Chọn mẫu kép Chọn mẫu đã được dùng ở nghiên cứu trước đó, dựa vào các thông tin đã có, chọn mẫu để nghiên cứu tiếp theo Có thể giảm chi phí nếu việc chọn mẫu lần đầu cung cấp đủ thông tin Chi phí sẽ tăng nếu có sự khác biệt giữa các lần 20/10/2008 Võ Văn Lai 23 4. Chọnmẫu phi xác suất Lý do sử dụng • Quy trình đáp ứng thỏa đáng các mục tiêu chọnmẫu • Chi phí thấp •Thờigiancóhạn • Không bị nhiềusaisố do con ngườinhư chọnmẫungẫu nhiên hoàn toàn • Không có sẵn danh sách của đám đông 20/10/2008 Võ Văn Lai 24 4. Chọnmẫu phi xác suất • Chọnmẫutiệnlợi • Chọnmẫucómụctiêu –Chọnmẫucóphánđoán –Chọnmẫutheonhững hạnmức nào đó • Chọnmẫutheomạng quan hệ (Snowball) . suất 20/10/2008 Võ Văn Lai 3 Tài liệu tham khảo Chương 7, 11, text book • Sách B.1 Võ Văn Lai - ĐH Tôn Đức Thắng Phương pháp nghiên cứu kinh doanh 2 20/10/2008. - ĐH Tôn Đức Thắng Phương pháp nghiên cứu kinh doanh 1 20/10/2008 Võ Văn Lai 1 THU THẬP DỮ LIỆU SƠ CẤP -THIẾT KẾ CHỌN MẪU Chương 5 Võ Văn Lai ĐH Tôn Đức