Giáo trình quấn dây máy điện xoay chiều một pha có vành góp

Trình t tính toán b dây stato và rô to tuân theo các bự ộ ước sau đây.

B  LAO Đ NG ­THỘ Ộ ƯƠNG BINH VÀ XàH I Ộ

T NG C C D Y NGH  Ổ Ụ Ạ Ề

GIÁO TRÌNH

L I GI I THI UỜ Ớ Ệ

Tài li u ệ Qu n máy đi n xoay chi u m t pha có vành góp ấ ệ ề ộ là k t quế ả 

c a D  án “Thí đi m xây d ng chủ ự ể ự ương trình và giáo trình d y ngh  nămạ ề  2011­2012”.Được th c hi n b i s  tham gia c a các gi ng viên c a trự ệ ở ự ủ ả ủ ườ  ngCao đ ng ngh  công nghi p H i Phòng th c hi nẳ ề ệ ả ự ệ

Trên c  s  chơ ở ương trình khung đào t o, trạ ường Cao đ ng ngh  côngẳ ề  nghi p H i phòng, cùng v i các trệ ả ớ ường  trong đi m trên toàn qu c, các giáoể ố  viên có nhi u kinh nghi m th c hi n biên so n giáo trình  ề ệ ự ệ ạ Qu n máy đi nấ ệ  xoay chi u m t pha có vành góp ề ộ ph c v  cho công tác d y nghụ ụ ạ ề

Chúng tôi xin chân thành cám  n Trơ ường Cao ngh  Bách ngh  H iề ệ ả  Phòng, trường Cao đ ng ngh  giao thông v n t i Trung ẳ ề ậ ả ương II, Trường Cao 

đ ng ngh  c  đi n Hà N i  đã góp nhi u công s c đ  n i dung giáo trìnhẳ ề ơ ệ ộ ề ứ ể ộ  

được hoàn thành

Giáo trình này được thi t k  theo môế ế  đun thu c h  th ng môộ ệ ố  đun/ môn 

h c c a chọ ủ ương trình đào t o ngh  Đi n công nghi p   c p trình đ  Caoạ ề ệ ệ ở ấ ộ  

đ ng ngh ,  và đẳ ề ược dùng làm giáo trình cho h c viên trong các khóa đào t oọ ạ

Mô đun này được thi t k  g mế ế ồ  2 bài 

Bài 1: Qu n dây đông c   van năng.ấ ̣ ơ ̣

Bài 2: Qu n dây máy phát đi n.ấ ệ

nh n đậ ược các ý ki n phê bình, nh n xét c a b n đ c đ  giáo trình đế ậ ủ ạ ọ ể ượ  choàn thi n h nệ ơ       

4 Bài 1: Qu n dây đ ng c  đi n v n năng ấ ộ ơ ệ ạ 6

5. 1. Qu n dây máy khoan, máy mài c m tay.ấ ầ 6

6. 1.1.Công d ng ụ máy khoan, máy mài c m tay.ầ 6

8. 1.3. Ki m tra máy khoan, máy mài c m tay.ể ầ 7

9. 1.4. Tháo l p máy khoan, máy mài c m tay.ắ ầ 8

2.2. C u t o ấ ạ máy xay sinh t , máy xay th t.ố ị 29

15 2.3. Ki m tra máy xay sinh t , máy xay th t.ể ố ị 30

      ­ Vi tri: Mô đun Qu n dây máy đi n xoay chi u m t pha có vành góp̣ ́ ấ ệ ề ộ

 h c sau các môn h c, mô đun: M ch đi n, Đo lọ ọ ạ ệ ường điên, Máy đi n 1, Máỵ ệ  

đi n 2.ệ

ngươi hoc nâng cao k  năng quân dây may điên, đăc biêt la may điên môt chiêù ̣ ỹ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ̀ ́ ̣ ̣ ̀ 

va đông c  van năng.̀ ̣ ơ ̣

        ­ Ý nghĩa và vai trò: Cùng v i s  phát tri n c a đi n năng, các thi t bớ ự ể ủ ệ ế ị 

đi n dân d ng ngày càng phát tri n đa d ng và phong phú trong đ i s ng xãệ ụ ể ạ ờ ố  

h i và đã có tác d ng tích c c trong vi c nâng cao đ i s ng, tinh th n c aộ ụ ự ệ ờ ố ầ ủ  

người dân

Mô đun Qu n máy đi n xoay chi u m t pha có vành góp nh m tr ng bấ ệ ề ộ ằ ạ ị cho h c viên nh ng ki n th c c  b n v  c u t o, nguyên lí ho t đ ng, côngọ ữ ế ứ ơ ả ề ấ ạ ạ ộ  ngh  qu n dây máy đi n xoay chi u m t pha có vành góp. ệ ấ ệ ề ộ

 BÀI 1: QU N DÂY Đ NG C  ĐI N V N NĂNGẤ Ộ Ơ Ệ Ạ

Mã bài; 34­1

Gi i thi u:ớ ệ

Đ ng c  v n năng độ ơ ạ ượ ức  ng d ng ph  bi n trong đ i s ng sinh ho t ụ ổ ế ờ ố ạhàng ngày. Các thi t b  đó nguyên lý  bi n đ i đi n năng thành c  năng đ  s  ế ị ế ổ ệ ơ ể ử

d ng trong t ng công vi c c  th  nh : Khoan c t, mài ,xay sát,  Vì v y ụ ừ ệ ụ ể ư ắ ậ

người th  đi n ph i bi t rõ v  c u t o, nguyên lý ho t đ ng, n m đợ ệ ả ế ề ấ ạ ạ ộ ắ ược các 

hi n tệ ượng nguyên nhân gây h  h ng và cách s a ch a chúngư ỏ ử ữ

N i dung bài h c này cung c p cho h c viên nh ng ki n th c,  k  năngộ ọ ấ ọ ữ ế ứ ỹ  

c  b n đ  s  d ng và s a ch a đ ng c  đi n v n năngơ ả ể ử ụ ử ữ ộ ơ ệ ạ

M c tiêu:ụ

­Trinh bay đ̀ ̀ ược câu tao, công dung cua may khoan, may mai câm tay.́ ̣ ̣ ̉ ́ ́ ̀ ̀  may ́ xay sinh t , máy xay th tố ị máy hút b i.ụ

­ Th c hiên đung qui trinh kiêm tra, thao lăp may khoan, may mai câm tay.ự ̣ ́ ̀ ̉ ́ ́ ́ ́ ̀ ̀  may ́ xay sinh t , máy xay th tố ị máy hút b i.ụ

­ An toàn cho người và thi t bế ị

1.1.Công d ng ụ máy khoan, máy mài c m tayầ

Máy khoan, máy mài dùng đ  khoan t o l , mài ph ng các v t c nể ạ ỗ ẳ ậ ầ  khoan và mài ph ng.ẳ

1.2. C u t oấ ạ

Máy khoan, máy mài c m tay bao g m các b  ph n nh  sau: ầ ồ ộ ậ ư

­ Ph n chính là m t đ ng c  điên v n năng đầ ộ ộ ơ ạ ược đ u n i tr c ti p vàoấ ố ự ế  ngu n đi n ho c qua bi n tr  đ  đi u ch nh t c đ  ho c các cu n dây t cồ ệ ặ ế ở ể ề ỉ ố ộ ặ ộ ố  

đ  qu n bên trong stato, b  ph n gi m t c đ  b ng các bánh răng kim lo i vàộ ấ ộ ậ ả ố ộ ằ ạ  truy n l c quay ra đ u mũi khoan, ra đá mài. V  c a máy khoan, máy màiề ự ầ ỏ ủ  

đ  và đ  truy n mô men quay ra đ u k p mũi khoan, đá mài.ộ ể ề ầ ẹ

1.3. Ki m tra máy khoan, máy mài c m tay.ể ầ

1.3.1. Ki m tra ph n c ể ầ ơ

Bước 1: Ki m tra các vòng bi.ể

Bước 2: Ki m tra các bánh răng.ể

Bước 3: Ki m tra đ u k p mũi khoan, tr c gi  đá mài.ể ầ ẹ ụ ữ

1.3.2. Ki m tra ph n đi n.ể ầ ệ

Bước 1:  Ki m tra cách đi n gi a dây qu n và lõi thép: Dùng Mê gôể ệ ữ ấ  mét, m t đ u que đo n i v i đ ng c , m t đ u que đo n i v i m t đ u dâyộ ầ ố ớ ộ ơ ộ ầ ố ớ ộ ầ  

c a b  dây qu n. Quay Mê gô mét v i v n t c 1200vg/ph. N u mê gô mét chủ ộ ấ ớ ậ ố ế ỉ giá tr  1M  là t t, n u mê gô mét ch  t  0,2 – 0,5 M  là không đ t yêu c u.ị Ω ố ế ỉ ừ Ω ạ ầ

Bước 2:  Ki m tra cách đi n gi a các b i dây trên rô to,  tháo các đ uể ệ ữ ố ầ  dây n i lên c  góp đi n ra, hai đ u que đo đ t vào hai đ u dây c a hai b iố ổ ệ ầ ặ ầ ủ ố  dây g n nhau, quay mê gô mét v i v n t c 1200vg/ph. N u mê gô mét chầ ớ ậ ố ế ỉ 1M  là t t, n u ch  t  0,3M  tr  xu ng là không đ t yêu c u.Ω ố ế ỉ ừ Ω ở ố ạ ầ

Bước 3:  Ki m tra rò đi n ra v  máy khoanể ệ ỏ , máy mài c m tayầ : C pấ  ngu n đi n cho máy, dùng đ ng h  v n năng đ t   thang đo đi n áp ACồ ệ ồ ồ ạ ặ ở ệ  250V, m t đ u que đo đ t vào v  đ ng c , m t đ u que đo c m xu ng đ t.ộ ầ ặ ỏ ộ ơ ộ ầ ắ ố ấ  

N u đ ng h  ch  0V là t t, n u đ ng h  ch  t  50V tr  lên là không đ t yêuế ồ ồ ỉ ố ế ồ ồ ỉ ừ ở ạ  

c u.ầ

Bước 4:  Ki m tra tr  s  dòng đi n c a đ ng c : Dùng Ampe k  kìmể ị ố ệ ủ ộ ơ ế  

c p vào m t trong hai dây t  lặ ộ ừ ưới đi n vào máy khoanệ , máy mài c m tayầ  để 

ki m tra tr  s  dòng đi n theo nhãn mác c a máy khoan.   ch  đ  kh i đ ngể ị ố ệ ủ Ở ế ộ ở ộ  

có t i, tr  s  đo không đả ị ố ược vượt quá 25% Ikđ.   ch  đ  v n hành liên t cỞ ế ộ ậ ụ  

v i t i đ nh m c, tr  s  đo đớ ả ị ứ ị ố ược không được vượt quá 40%Iđm

Bước 5: Ki m tra nhi t đ :Dùng nhi t k  th y ngân c p vào v  đ  đoể ệ ộ ệ ế ủ ặ ỏ ể  nhi t đ  c a máy khoan khi đang v n hàn. N u n m trong kho ng  60 – 70ệ ộ ủ ậ ế ằ ả oC 

là t t, t  100ố ừ oC tr  lên ph i d ng làm vi c.ở ả ừ ệ

1.4. Tháo l p máy khoan, máy mài c m tay.ắ ầ

Bước 1: Tìm hi u các s  li u k  thu t c a máy khoan, máy mài c mể ố ệ ỹ ậ ủ ầ  tay và cách s  d ng.ử ụ

Bước 2: Ki m tra tình tr ng trể ạ ước khi tháo:

Bước 4:  Tháo các b  ph n c a máy khoan, máy mài c m tay, quan sát,ộ ậ ủ ầ  

nh n xét c u t o: ch c năng và c u t o các chi ti t.ậ ấ ạ ứ ấ ạ ế

Trình t  tháo: Tháo t  ngoài vào trong: v  nh a ph n tay n m phía cu i máyự ừ ỏ ự ầ ắ ố  khoan, máy mài c m tay, ch i than, công t c ngu n, v  nh a   thân máyầ ổ ắ ồ ỏ ự ở  khoan, máy mài c m tay, rô to, stato, các bánh răng gi m t c đ , búa đ p,ầ ả ố ộ ậ  măng ranh

c  góp đi n.ổ ệ

Bước 5:  L p l i máy khoan, máy mài c m tay theo th  t  ngắ ạ ầ ứ ự ượ ạ  c l ilúc tháo. Khi l p chú ý đi u ch nh đ ng tâm hai   bi đ  hai đ u rô to b ngắ ề ỉ ồ ổ ỡ ầ ằ  cách v n t  t , v n đ u các  c vít đ i di n nhau, v a v n v a quay th  rôặ ừ ừ ặ ề ố ố ệ ừ ặ ừ ử  to

Đ a đi n vào, ch y th  máy khoan, máy mài c m tay, n u đ t tình tr ng như ệ ạ ử ầ ế ạ ạ ư 

trước khi tháo là đ t yêu c u.ạ ầ

1.5. Quân dây ́ máy khoan, máy mài c m tay.ầ

1.5.1. V  sinh đ ng c ệ ộ ơ

­ Tháo b i dây đ u tiên ra và đ m s  vòng dây c a m t b i, đo kíchố ầ ế ố ủ ộ ố  

thướ ủc c a dây qu n.ấ

­ Tháo t t c  các b i dây còn l i và v  sinh s ch lõi thép.ấ ả ố ạ ệ ạ

­ Dùng xăng r a s ch vòng bi 2 bên. ử ạ

­ Dùng m  ch u nhi t bôi vào 2/3 kho ng tr ng c a vòng bi.ỡ ị ệ ả ố ủ

­ Quan sát bên trong rãnh xem còn dính các cách đi n cũ hay các l pệ ớ  vecni khô và b  cháy còn sót trong rãnh, dung lị ưỡ ư ắi c a s t  gãy mài s c m tắ ộ  

c nh làm thành dao đ  c o s ch các v t b n đang ch a bên trong rãnh.ạ ể ạ ạ ậ ẩ ứ

N u có phế ương ti n dung khí nén th i s ch các v t b n đã đệ ổ ạ ậ ẩ ược c o ra kh iạ ỏ  rãnh

1.5.2. Tính toán các thông s  k  thu t.ố ỹ ậ

­ Các thu t ng  dùng trong công ngh  qu n dây.ậ ữ ệ ấ

Thu t ng  dùng trong công ngh  qu n dây đông c  đi n v n năng bao g mậ ữ ệ ấ ơ ệ ạ ồ  các thu t ng  h  sau: b i dây, c nh tác d ng (c nh b i dây), ph n đ u m i,ậ ữ ư ố ạ ụ ạ ố ầ ầ ố  

bướ ự ừc c c t , góc l ch hình h c, góc l ch đi n, thanh d n, bệ ọ ệ ệ ẫ ước b i dây, rãnhố  

th c và rãnh ph n t  (rãnh nguyên t ) và bự ầ ử ố ước phi n góp.   đây ta ch  c nế Ở ỉ ầ  

đ  c p các thu t ng  đ c bi t c n thi t cho công ngh  qu n dây c a đ ngề ậ ậ ữ ặ ệ ầ ế ệ ấ ủ ộ  

Trong đ ng c  v n năng, cách qu n dây cho rô to thộ ơ ạ ấ ường là lo i dâyạ  

qu n hai l p, do đó ta có t m th i đ nh nghĩa nh  sau:ấ ớ ạ ờ ị ư

+Rãnh ph n t  là rãnh ch a t i đa hai c nh tác d ng c a hai b iầ ử ứ ố ạ ụ ủ ố

dây khác nhau.Trong (hình 1­2), ta có rãnh th c ch a m t rãnh ph n t ự ứ ộ ầ ử

+ N u trong b i dây hai l p, t i m t rãnh ta có nhi u h n hai c nh tác d ng,ế ố ớ ạ ộ ề ơ ạ ụ  

có th  là 4, 6, 8,… 2n c nh b i dây thu c các b i dây khác nhau, ta nói m tể ạ ố ộ ố ộ  rãnh th c có th  có 2, 3, 4, …n rãnh phân t  (xem hình 1­3, 1­4).ự ể ử

Hình 1­2: Rãnh th c có m t rãnh ph n tự ộ ầ ử

Hình 1­3. M t rãnh th c có hai rãnh ph n t ộ ự ầ ử

Hình 1­4. M t rãnh th c có ba rãnh ph n t ộ ự ầ ử

+ Bướ ủc c a phi n góp:ế

Khi qu n dây rô to c a đ ng c  v n năng, sau khi qu n xong các đ u đ u vàấ ủ ộ ơ ạ ấ ầ ầ  

đ u cu i c a b i dây, ta ph i hàn các đ u này lên các phi n góp.ầ ố ủ ố ả ầ ế

a. S  đ  tr i b  dây Stato.ơ ồ ả ộ

Stato c a đ ng c  v n năng máy khoan, máy mài c m tay thủ ộ ơ ạ ầ ường chỉ 

có hai cu n dây và m i cu n dây đ t trên hai rãnh g n nhau do v y m i c cộ ỗ ộ ặ ầ ậ ỗ ự  

t  ch  có hai rãnh, t ng s  rãnh c a stato z = 4, do đó bừ ỉ ổ ố ủ ước qu n dây y = 2.ấDùng gi y k  ly đánh s  t  1 đ n 4 m i s  tấ ẻ ố ừ ế ỗ ố ương  ng v i 1 rãnh c a stato,ứ ớ ủ  sau đó k  t  rãnh s  1 đ n s  2 là 1 cu n dây chính ti p theo v  ti p cu nẻ ừ ố ế ố ộ ế ẽ ế ộ  dây s  lên và đ a các đ u dây ra.ố ư ầ

Rãnh s  3 và 4 k  1 bin dây chính và m t cu n dây s  và đ a các đ uố ẻ ộ ộ ố ư ầ  dây ra

Sau khi v  xong các bin dây thì đánh chi u dòng đi n và ti n hành n i dâyẽ ề ệ ế ố  thành s  đ  c a c  cu n dây nh  (hình 1­6).ơ ồ ủ ả ộ ư

B ướ c phi n góp ế

B ướ c b i dây ố

Hình 1­6. S  đ  tr i dây qu n stato máy khoan, máy mài c m tay.ơ ồ ả ấ ầ

b. S  đ  tr i Roto.ơ ồ ả

Dây qu n roto đ ng c  v n năng máy khoan, máy mài c m tay đấ ộ ơ ạ ầ ượ  c

b  trí theo m t trong hai d ng sau:ố ộ ạ

Dây qu n x p (qu n r ) hai l p.ấ ế ấ ế ớ

Dây qu n sóng hai.ấ

Ngoài ra các đ ng c  l n, ngộ ơ ớ ười ta v a th c hi n n i qu n h n h pừ ự ệ ố ấ ỗ ợ  

v a x p v a sóng, n i qu n này đừ ế ừ ố ấ ược g i là b i qu n h n h p .ọ ố ấ ỗ ợ

Vì đ ng c  v n năng máy khoan, máy mài c m tay là lo i đ ng c  thộ ơ ạ ầ ạ ộ ơ ườ  ng

g p   d ng công su t nh , nên dây qu n rô to h u nh  ch  th y   d ng dâyặ ở ạ ấ ỏ ấ ầ ư ỉ ấ ở ạ  

qu n x p.ấ ế

Hình 1­7. Dây qu n x p hai l p.ấ ế ớ

Hình 1­8. Dây qu n sóng hai l p.ấ ớ

Ngoài tên g i dùng cho phân lo i trên, dây qu n còn đọ ạ ấ ược dùng thêm v iớ  

m t s  t  độ ố ừ ược đ nh nghĩa nh  sau:ị ư

­ Khi có m t b i dây, ta goi tr c đ i x ng c a b i dây là tr c c a b iộ ố ụ ố ứ ủ ố ụ ủ ố  dây, t  đó ta quy ừ ước ph n bên trái và bên ph i  b i dây theo (hình 1­9).ầ ả ố

Hình 1­9. Quy ước ph n bên trái và bên ph i  b i dâyầ ả ố

         Theo phân lo i   trên, dây qu n có th  là lo i dây qu n x p hay sóng,ạ ở ấ ể ạ ấ ế  tùy theo bước qu n dây và tùy theo cách đ u đ u ra dây các b i lên phi nấ ấ ầ ố ế  góp, ta có các lo i sau:ạ

1 12

1 12

lo i ta có cách đ u nh  sau:ạ ấ ư

+ Đ u ra và vào các b i dây đ u th ng, đ i di n các phi n góp (hình 1­14).ầ ố ấ ẳ ố ệ ế+ Đ u ra và vào các b i dây đ u l ch ph i (hình 1­15).ầ ố ấ ệ ả

+ Đ u ra và vào các b i dây đ u l ch trái (hình 1­16).ầ ố ấ ệ

+ Trường h p đ u vào gi a có th  xem là trợ ấ ữ ể ường h p đ c bi t c a đ u l chợ ặ ệ ủ ấ ệ  

ph i.ả

      Hình 1­14. Đ u đ u đ u th ng lên các phi n góp đ i di n.ầ ầ ấ ẳ ế ố ệ

      Hình 1­15. Đ u đ u b i dây đ u l ch ph i.ầ ầ ố ấ ệ ả

       Hình 1­16. Đ u đ u b i dây đ u l ch trái.ầ ầ ố ấ ệ

       Hình 1­17. Đ u đ u b i dây đ u vào gi a.ầ ầ ố ấ ữ

+ Phương pháp th c hi n s  đ  khai tri n dây qu n x p.ự ệ ơ ồ ể ấ ế

Đ u tiên, mu n d ng s  đ  khai tri n dây qu n x p, ta c n chú ý đ n m t sầ ố ự ơ ồ ể ấ ế ầ ế ộ ố công th c và đ nh nghĩa dùng trong dây qu n x p nh  sau:ứ ị ấ ế ư

+ Các công th c dùng cho dây qu n x p.ứ ấ ế

G i: z s  rãnh th c c a rô to.ọ ố ự ủ

z0: S  rãnh ph n t  (rãnh nguyên t ) c a rô to.ố ầ ử ố ủ

k: T ng s  phi n góp.ổ ố ế

u: S  đôi c nh tác d ng trong m t rãnh.ố ạ ụ ộ

    ­ B ướ c th  nh t c a b i dây (ký hi u là y ứ ấ ủ ố ệ 1 ).

+ y1 là kho ng cách gi a 2 c nh tác d ng c a cùng m t b i dây (hình 1­18).ả ữ ạ ụ ủ ộ ố

Ta có: y1 =  b

p

z

20   s  nguyên t ố ốb: h  s  đi u ch nh đ  yệ ố ề ỉ ể 1 là bước đ , bủ ước dài hay bước ng n.ắ

      Hình 1­18. Bước b i dây.ố

 ­ B ướ c th  nh t c a b i dây ( (ký hi u là y ứ ấ ủ ố ệ 2 ).

+ y2 là kho ng cách gi a hai c nh tác d ng th  hai c a b i trả ữ ạ ụ ứ ủ ố ước v iớ  

c nh tác d ng th  nh t c a b i sau k  ti p.ạ ụ ứ ấ ủ ố ế ế

BƯỚC T NG H P C A B I DÂY (ký hi u là y).Ổ Ợ Ủ Ố ệ

y là kho ng cách (tính theo đ n v  đo là rãnh) gi a hai c nh tác d ng cùngả ơ ị ữ ạ ụ  

lo i c a hai b i dây liên ti p nhau trong phép qu n.ạ ủ ố ế ấ

Ta có: y2 = y – y1

B ướ c phi n góp(ký hi u y ế ệ c )

N u dây qu n x p lo i ph c t p (qu n tích hay qu n b i, ví d  x p đôi hayế ấ ế ạ ứ ạ ấ ấ ộ ụ ế  

x p ba, …)ế

yc = ± m v i m = 2, 3, 4, …ớ

Trong tính toán dây qu n x p, yấ ế c luôn luôn b ng y.ằ

Trong công th c tính yứ 0, n u ch n yế ọ c dương ta có s  đ  qu n x p ti n, n uơ ồ ấ ế ế ế  

ch n yọ c âm ta có s  đ  dây qu n x p lùi.ơ ồ ấ ế

S  m ch nhánh song song c a b  dây qu n rô to  ố ạ ủ ộ ấ

G i a là s  m ch nhánh song song c a b  dây qu n rô to, ta có công th c xácọ ố ạ ủ ộ ấ ứ  

N u yế c = ± 1, b  r ng ch i than b ng b  r ng c a m t phi n góp.ề ộ ổ ằ ề ộ ủ ộ ế

N u yế c = ± m, b  r ng ch i than b ng b  r ng c a m phi n góp.ề ộ ổ ằ ề ộ ủ ế

2.Trong các công th c, khi s  d ng chú ý th  t  các đ u + và – đ  dùngứ ử ụ ứ ự ầ ể  cho thích h p v i nhau.ợ ớ

+ y 1 + y 2 y 1 y 2

1

(y 1  + 1) ( ) ( )

(1 + y) ( )

B  r ng ch i than so tề ộ ổ ương đ i v i b  r ng phi n góp.ố ớ ề ộ ế

V  trí đ t ch i than so v i c c t  c a stato và tr c rô to.ị ặ ổ ớ ự ừ ủ ụ

Xác đ nh t  s : u = ị ỷ ố

z k

Đ nh s  rãnh ph n t  zị ố ầ ử 0 = uz (do đó, ta luôn luôn có:z0 = uz = k)

Bước 2. Xác đ nh các b c yị ướ 1, y2, y c a b i dây.ủ ố

Xác đ nh bị ước phi n góp yế c

Suy ra s  m ch nhánh song song c a b  dây qu n.ố ạ ủ ộ ấ

Bước 3: L p b ng xác đ nh cách đ u n i ti p các c nh tác d ng c a b i dâyậ ả ị ấ ố ế ạ ụ ủ ố  trong các mach nhánh

Phương pháp th c hi n nh  sau:ự ệ ư

­  Đánh s  th  t  cho các rãnh c a rô to (k  c  các rãnh ph n t ).ố ứ ự ủ ể ả ầ ử

­ Trong rãnh có th  có m t c p c nh tác d ng, s  th  t  c a c p c nh tácể ộ ặ ạ ụ ố ứ ự ủ ặ ạ  

d ng gi ng s  th  t  c a rãnh ph n t  mang c p c nh tác d ng đó.ụ ố ố ứ ự ủ ầ ử ặ ạ ụ

Vì trong rãnh có hai c nh tác d ng, s  th  t  c nh tác d ng trên ghi bìnhạ ụ ố ứ ự ạ ụ  

thường, s  th  t  c nh tác d ng dố ứ ự ạ ụ ưới mang thêm d u ph y (hình 1­19).ấ ẩ

Hình 1­19. Phương pháp đánh s  th  t  cho c nh tác d ng trong rãnh.ố ứ ự ạ ụ

B ng xác đ nh cách qu n dây thành l p theo hai dòng, bi u di n choả ị ấ ậ ể ễ  

c nh tác d ng trên và dạ ụ ưới. B t đ u t  c nh tác d ng 1 ta l p b ng, b ng sắ ầ ừ ạ ụ ậ ả ả ẽ 

ng ng l p khi t t c  các c nh tác d ng xu t hi n đ  trên b ng (b ng l pừ ậ ấ ả ạ ụ ấ ệ ủ ả ả ậ  đúng khi không có c nh tác d ng nào xu t hi n hai l n trên b ng) và ti nạ ụ ấ ệ ầ ả ế  hành c a b ng t o thành m t vòng kín.ủ ả ạ ộ

­ B ng xác đ nh cách qu n dây (b ng m u) đả ị ấ ả ẫ ược mô t  nh  sau:ả ư

C nh tác d ng ạ ụ

 trên 12

C c d ự ướ i 12’

 Rãnh ph n t  12 ầ ử

Chú ý: N u trong quá trình l p b ng, s  th  t  tìm đ c là 0, s  âm hay sế ậ ả ố ứ ự ượ ố ố 

dương có giá tr  s  l n h n giá tr  c a t ng s  rãnh, ta ph i tìm s  th  tị ố ớ ơ ị ủ ổ ố ả ố ứ ự 

tương đương. Qui t c nh  sau:ắ ư

­ N u s  th  t  là s  âm hay s  0ế ố ứ ự ố ố

S  th  t  tố ứ ự ương đương = s  hi n có + z (hay l n h n zố ệ ớ ơ e, n u trế ường h p dâyợ  

qu n x p lo i ph c t p).ấ ế ạ ứ ạ

S  th  t  tố ứ ự ương đương = s  hi n có – zố ệ

Ví d  1: Thành l p qui trình v  s  đ  dây qu n x p cho rô to c a đ ng cụ ậ ẽ ơ ồ ấ ế ủ ộ ơ 

v n năng có s  li u thu nh n đạ ố ệ ậ ược nh  sau:ư

S  c c là 2.ố ự

S  phi n góp là 12.ố ế

S  rãnh là 12.ố

Dây qu n x p đ n hai l p, lo i qu n x p ti n, b i dây có bấ ế ơ ớ ạ ấ ế ế ố ước ng n.ắ

Bước 1: Theo gi  thi t, ta có: z = 12, k = 12, 2p = 2.ả ế

V yậ    1

12

12

u z

Bước th  hai c a b i dây yứ ủ ố 2 = y = y1 = 1 ­ 5 = ­4

Bước 3: L p b ng s  xác đ nh cách qu n dâyậ ả ố ị ấ

Bước 4: V  s  đ  khai tri n dây qu n rôto. Đ u n i c a b i dây đ c n iẽ ơ ồ ể ấ ầ ố ủ ố ượ ố  

th ng tr c ti p lên phi n góp. Đẳ ự ế ế ường tr c rãnh kéo dài n m ngay trên phi nụ ằ ế  góp

Gi iả

(Xem hình 1­20)

Hình 1­20. Dây qu n x p ti n đ n gi n hai l p, đ u vào b i đ u th ngấ ế ế ơ ả ớ ầ ố ấ ẳ  

raphi n góp.ế

1.5.4. Qu n dây  ph n tĩnh Stato.ấ ầ

Dùng m t khuôn g  l p vào bàn qu n dây b ng  p khuân hai đ u  r iộ ỗ ắ ấ ằ ố ầ ồ  

qu n đúng kích c  dây theo nguyên b n c a máy.ấ ỡ ả ủ

Chú ý: Khi qu n dây ph i luôn luôn th ng và x p thành l t t  trong ra ngoàiấ ả ẳ ế ượ ừ  

th t đ u. khi qu n đ  s  vòng dây chính thì thì g p đ u dây l i ti p t c qu nậ ề ấ ủ ố ậ ầ ạ ế ụ ấ  luôn cu n dây t c đ  và ph i qu n cùng chi u v i cu n dây chính.ộ ố ộ ả ấ ề ớ ộ

l ng vào 2 c c l i c a stato, ghim bu c ch t l i r i t m s n cách đi n. ồ ự ồ ủ ộ ặ ạ ồ ẩ ơ ệ

1.5.5. Qu n dây ph n đ ng Rotoấ ầ ộ

Theo phân lo i dây qu n rôto đ ng c  v n năng ta th y có hai lo iạ ấ ộ ơ ạ ấ ạ  dây qu n chính: qu n x p và qu n sóng. Tuy nhiên, trong th c t  khi qu nấ ấ ế ấ ự ế ấ  dây rôto đ ng c  v n năng b ng máy hay b ng tay, cách x p các b i dây vàoộ ơ ạ ằ ằ ế ố  rãnh rôto thường không gi ng h n s  đ  dây qu n x p hay sóng (khi v  khaiố ẳ ơ ồ ấ ế ẽ  tri n trên m t ph ng). Trong l i qu n dây th c t , ta có th  có các cách sau:ể ặ ẳ ố ấ ự ế ể  

qu n x p (đan r ) b i dây, qu n song song t ng c p b i dây qu n các b iấ ế ế ố ấ ừ ặ ố ấ ố  dây theo hình ch  V, ho c theo m t vài l i khác đ c bi t riêng cho m t sữ ặ ộ ố ặ ệ ộ ố 

đ ng c  ộ ơ

Đ ng trên quan đi m th c hành, ta th y có khác bi t so v i lý thuy t nh ngứ ể ự ấ ệ ớ ế ư  

th c s  các phự ự ương pháp qu n th c t  ch ng qua đấ ự ế ẳ ược th c hi n đ  đ tự ệ ể ạ  

được các b i dây s p x p theo s  đ  khai tri n nh ng tính năng t t h n, cóố ắ ế ơ ồ ể ư ố ơ  

th  ti t ki m h n, th m chí đ t để ế ệ ơ ậ ặ ược s  đ i x ng v  t ng tr  trên t ngự ố ứ ề ổ ở ừ  

m ch nhánh song song c a b  dây qu n rôto. Tóm l i, công ngh  qu n dâyạ ủ ộ ấ ạ ệ ấ  

th c t  là bi n pháp c i thi n m t s  nhự ế ệ ả ệ ộ ố ược đi m c a s  đ  khai tri n lýể ủ ơ ồ ể  thuy t m c ph i khi th c hi n   th c t  ế ắ ả ự ệ ở ự ế

Trong ph n này, đ  mô t  công ngh  qu n dây th c t , ta s  dùngầ ể ả ệ ấ ự ế ẽ  các s  đ  qu n dây theo th c hành và ki m tra các s  đ  này b ng s  đ  khaiơ ồ ấ ự ể ơ ồ ằ ơ ồ  tri n theo lý thuy t.ể ế

Nói chung, các v n đ  đ i v i rôto đ ng c  v n năng khi qu n l iấ ề ố ớ ộ ơ ạ ấ ạ  

Đ u tiên, đ  n m v ng công ngh  qu n, chúng ta c n ph i hi u rõ cách lênầ ể ắ ữ ệ ấ ầ ả ể  

s  đ  qu n dây th c hành và hi u đơ ồ ấ ự ể ược quy lu t s  d ng cho m i s  đ ậ ử ụ ỗ ơ ồ

Trong (hình 1­21), hình b là hình v  bi u di n rôto có l ng m t b iẽ ể ễ ồ ộ ố  dây t i rãnh 1 và 7, trong hình rôto khi quay hình b m t góc 90ạ ộ 0 theo chi uề  

ngược kim đ ng h , do đó khi nhìn b i dây ta ch  th y ph n đ u n i c a b iồ ồ ố ỉ ấ ầ ầ ố ủ ố  dây ch  không th  th y toàn b  b i dây. ứ ể ấ ộ ố

đ ng h , do đó trên hình v  ta cũng nhìn đồ ồ ẽ ược ph n đ u n i c a b i. Đ cầ ầ ố ủ ố ặ  

bi t theo hình b đ u vào c a b i   phía mang c  góp nên trong hình c ta nhìnệ ầ ủ ố ở ổ  

rõ được đ u vào c a b i dây.ầ ủ ố

Hình c theo nguyên t c g i là hình v  nhìn   phía ph i c a hình (b),ắ ọ ẽ ở ả ủ  

tương t  hình a là hình v  nhìn t  phía trái hình b.ự ẽ ừ

Trong th c hành, ngự ười ta v  s  đ  qu n dây toàn b  lên hình a hayẽ ơ ồ ấ ộ  hình c, do đó tùy theo quy ước c a s  đ  dây qu n th c hành ta ph i hi u làủ ơ ồ ấ ự ả ể  đang xét s  đ  trên hình v  a hay c.ơ ồ ẽ

Bây gi , ta chú ý thêm m t s  các t  dùng cho s  đ  dây qu n th cờ ộ ố ừ ơ ồ ấ ự  hành nh  sau: ư

Qu n dây phía ph i:  ấ ả

Đ  bi t nh  th  nào là qu n dây phía ph i c a tr c, ta áp d ng quyể ế ư ế ấ ả ủ ụ ụ  

t c sau đây: ắ

Cho m t quan sát viên đ ng song song (thân mình song song v i tr c)ộ ứ ớ ụ  

m t quan sát viên nhìn vào rãnh mang đ u vào c a b i, v  th  đ ng c a quanắ ầ ủ ố ị ế ứ ủ  sát viên sao cho chi u qu n dây trong rãnh theo hề ấ ướng t  đ u xu ng chân.ừ ầ ố  

N u quan sát viên nh n th y đ u ra c a b i dây bên ph i c a mình, ta nóiế ậ ấ ầ ủ ố ả ủ  dây qu n theo l i qu n dây bên ph i (hình 1­22).ấ ố ấ ả

Chi u  ề

qu n  ấ dây

Ra Vào

Đ nh nghĩa này áp d ng cho l i qu n dây bên trái c a tr c.ị ụ ố ấ ủ ụ

Bây gi  ta phân bi t m t s  l i qu n dây bên ph i c a tr c nh  sau: ờ ệ ộ ố ố ấ ả ủ ụ ư

Đ u ra b i dây ng ch phía v i c  góp,qu n dây phía ph i hay phía trái c a ầ ố ị ớ ổ ấ ả ủ  

tr c ụ

Khi b t đ u qu n b i dây, đ u vào c a b i dây có th  đ t m t trongắ ầ ấ ố ầ ủ ố ể ặ ộ  hai v  trí so v i c  góp c a rôto.ị ớ ổ ủ

­ Đ u vào c a b i dây n m cùng phía c  góp (so v i thân c a rôto). ầ ủ ố ằ ổ ớ ủ

­ Đ u vào c a b i dây n m ngh ch phía c a c  góp.ầ ủ ố ằ ị ủ ổ

Các b i dây đố ượ ồc l ng vào rãnh theo (hình v  1­23 và 1­24) là lo i đ u vàoẽ ạ ầ  

c a b i n m cùng phía c  góp, lo i th  hai đ u vào c a b i ngh ch phía v iủ ố ằ ổ ạ ứ ầ ủ ố ị ớ  

c  góp đổ ược mô t  qua hình nh  sau:ả ư

      Đ u ra     ầ

      Hình 1­23. Các b i dây đố ượ ồc l ng vào rãnh

Hình 1­24. Đ u vào b i dây   ngh ch phía c  gópầ ố ở ị ổ

Hình 1­25

Đ u vào ầ

Đ u ra ầ

Đ u vào ầ

ra

vào ra

g p ngấ ược các đ u ra và vào sau khi đã qu n toàn b  dây qu n. ầ ấ ộ ấ

Nguyên t c g p ngắ ấ ược các đ u ra c a b i đầ ủ ố ược mô t  qua (hình 1­25) nhả ư sau: 

T  hình (1­24 và hình 1­25) ta nh n th y khi x p ngừ ậ ấ ấ ược các đ u vàoầ  

và ra c a b i theo các phủ ố ương pháp trên, s  khác bi t nh n th c đự ệ ậ ứ ược trên sơ 

đ  là v  trí các đ u ra và đ u vào b i không đ i ồ ị ầ ầ ố ổ

Th c hành qu n ro to đ ng c  v n năng ự ấ ộ ơ ạ

Trong th c t  ta có th  có cách qu n th c hành nh  sau: ự ế ể ấ ự ư

+ Qu n dây theo l i ti n nhanh (hình 1­26). ấ ố ế

Khi đã th c hi n đ  các b i dây l ng vào các rãnh roto, chúng ta th cự ệ ủ ố ồ ự  

hi n k  ti p vi c đánh d u các đ u ra và vào cho t ng b i m t (bi n phápệ ế ế ệ ấ ầ ừ ố ộ ệ  

d  th c hi n nh t là dùng gen khác màu đ  phân bi t đ u vào v i đ u ra c aễ ự ệ ấ ể ệ ầ ớ ầ ủ  

m i b i, thí d  đ u vào dùng gen đ , đ u ra dùng gen tr ng…)ỗ ố ụ ầ ỏ ầ ắ

Sau khi đánh d u các đ u cho m i b i dây, chúng ta b t đ u đ u các đ u raấ ầ ỗ ố ắ ầ ấ ầ  

c a b i lên phi n góp thu c c  góp. Tu  theo s  đ  khai tri n ta dò l i cáchủ ố ế ộ ổ ỳ ơ ồ ể ạ  

ra đ u dây, đ  n m rõ ph n đ u đ u ra qua các hình v  sau đây:ầ ể ắ ầ ấ ầ ẽ

Khi dùng dây qu n x p bấ ế ước ng n yắ 1 = 5 (bước 1­6). B ng s  quy đ nh sả ố ị ơ 

đ  khai tri n dây qu n nh  sau:ồ ể ấ ư

L p trênớ

L p dớ ưới

B iố

S  đ  khai tri n có d ng nh  sau:ơ ồ ể ạ ư

Bây gi , thay vì ghi b i dây theo th  t  s , ta ghi l i b i dây theo ký hi uờ ố ứ ự ố ạ ố ệ  

đ u ra và vào c a l i qu n th c t ầ ủ ố ấ ự ế

(Ký hi u S: đ u vào, ký hi u F: đ u ra)ệ ầ ệ ầ

T  b ng s  quy đ i cách ghi c a l i qu n th c t , ta áp d ng cách đ iừ ả ố ổ ủ ố ấ ự ế ụ ổ  này đ  ghi l i cho b ng s  trong s  đ  khai tri n.ể ạ ả ố ơ ồ ể

2

3

4 5

9 10 11 12 1 2 3 4

T  s  đ  quy đ i này ta th y r ng đ  đ a ra phi n góp 2 ta ph i đ uừ ơ ồ ổ ấ ằ ể ư ế ả ấ  

đ u Fầ 1 v i Sớ 10 đ  ra phi n góp 3 ta ph i đ u đ u Fể ế ả ấ ầ 10 v i Sớ 3

T  gi n đ  quy đ i c a gi n đ  b ng s  dùng v  s  đ  khai tri n dây qu n,ừ ả ồ ổ ủ ả ồ ằ ố ẽ ơ ồ ể ấ  

ta rút ra cách đ u các đ u cu i b i dây lên phi n góp nh  sau đây (trấ ầ ố ố ế ư ườ  ng

h p đ u ra phi n góp th ng tr c ti p).ợ ấ ế ẳ ự ế

1.5.7. S n t m, th  nghi m.ơ ẩ ử ệ

a. Qui trình t m s y.ẩ ấ

Roto đông c  đi n khi s a ch a ph i s n th t t t m i đ m b o ch t lơ ệ ử ữ ả ơ ậ ố ớ ả ả ấ ượ  ng

và đ  b n. Mu n v y khi t m s y cách đi n ph i qua 3 công đo n nh  sau:ộ ề ố ậ ẩ ấ ệ ả ạ ư+ S y chu n b ấ ẩ ị

s n t m ph i qua công đo n s y chu n b  đ  h i  m bay ra h t.ơ ẩ ả ạ ấ ẩ ị ể ơ ẩ ế

Th i gian s y t  4 đ n 12 gi  tùy theo lo i roto nh  hay l n; nhi t đ  s y tờ ấ ừ ế ờ ạ ỏ ớ ệ ộ ấ ừ 

100oC đ n 110ế oC. 

+ T m s n cách đi n:ẩ ơ ệ

S y chu n b  xong, l y roto ra ngoài đ  cho nhi t đ  h  xu ng kho ng 65ấ ẩ ị ấ ể ệ ộ ạ ố ả oC 

­ 75oC r i m i t m s n, vì n u s n ngay trong lúc roto còn nóng trên 75ồ ớ ẩ ơ ế ơ oC thì 

s n th m vào cu n dây b c h i quá m nh t o thành m t l p màng m ng baoơ ấ ộ ố ơ ạ ạ ộ ớ ỏ  kín bên ngoài, ch n không cho s n ti p t c th m sâu vào trong rãnh n a;ắ ơ ế ụ ấ ữ  

ngượ ạ ếc l i n u đ  ngu i dể ộ ưới 60oC thì s n cũng không đ  s c th m sâu vàoơ ủ ứ ấ  trong các khe dây

Khi t m s n, đem roto nhúng toàn b  vào ch u s n kho ng 5 phút, đ n khiẩ ơ ộ ậ ơ ả ế  không còn b t n i lên là đọ ổ ược. N u ch  có ít s n cách đi n ho c nh ng rotoế ỉ ơ ệ ặ ữ  

l n không th  nhúng c  đớ ể ả ược thì dùng bi n pháp d i s n: D c ngệ ộ ơ ố ược roto lên, d i s n vào hai đ u cu n dây cho đ n khi ch y th m sang t n đ u bênộ ơ ầ ộ ế ả ấ ậ ầ  kia l t đi l t l i khi nào th y s n không th  th m vào trong đậ ậ ạ ấ ơ ể ấ ược n a m iữ ớ  thôi, l u ý không đ  s n ph  lên c  góp. Sau đó đ  s n nh  b t đi m i choư ể ơ ủ ổ ể ơ ỏ ớ ớ  vào lò ti p t c s y khô, không nên đ  bên ngoài quá 1/2 gi ế ụ ấ ể ờ

Tôn bóng

nhi t đ  và th i gian qui đ nh. N u không tuân th  đệ ộ ờ ị ế ủ ược hai đi u ki n này thìề ệ  

s n không khô t t, cách đi n c a roto s  kém. Hi n tơ ố ệ ủ ẽ ệ ượng m t ngoài khô,ặ  phía trong dây còn dính là h u qu  c a qui trình s y không đúng.ậ ả ủ ấ

Thông thường s y   nhi t đ  110ấ ở ệ ộ oC đ n 115ế oC th i gian s y vào kho ng 6ờ ấ ả  

đ n 24 gi  tùy thu c vào lo i s  và kích c  roto, ki m tra đ  cách đi n lúcế ờ ộ ạ ơ ỡ ể ộ ệ  

s y th y  n đ nh trong kho ng 2 – 4 gi , s  tay vào màng s n không còn dínhấ ấ ổ ị ả ờ ờ ơ  

m i coi là xong đ t s y th  nh t.ớ ợ ấ ứ ấ

C n chú ý, l n t m đ u ph i dùng s n loãng, n u s n b  đ c thì l y benzenầ ầ ẩ ầ ả ơ ế ơ ị ặ ấ  

và d u thông ho c tôluen + oai sprit 1/1 đ  pha sao cho đ  nh t э t  2ầ ặ ể ộ ớ ừ o – 3o, 

s n m i chui h t đơ ớ ế ược vào các l  trong rãnh qu n dây.ỗ ấ

Lúc b t đ u s y c n tăng nhi t đ  lên t  t  và s y   m c đ  60ắ ầ ấ ầ ệ ộ ừ ừ ấ ở ứ ộ oC ­ 70oC trong 3 – 4 gi , sau đó m i tăng nhi t đ  lên 110ờ ớ ệ ộ oC ­ 115oC đ  tránh hi nể ệ  

tượng l p s n m t ngoài b  khô nhanh t o thành màng kín, c n tr  l p s nớ ơ ặ ị ạ ả ở ớ ơ  trong không th  khô h t để ế ược

Công đo n t m s n th  hai, dùng s n đ c h n, đ  nh t cao h n (э   50ạ ẩ ơ ứ ơ ặ ơ ộ ớ ơ ở oC là 

5 ­8 đ ) đ  cho s n nhét kín nh ng l  h ng còn l i, đ ng tác s n s y cũngộ ể ơ ữ ỗ ổ ạ ộ ơ ấ  

nh  l n trư ầ ước

Trong nh ng trữ ường h p s a ch a nh ng roto c a nh ng đ  đi n gia d ngợ ử ữ ữ ủ ữ ồ ệ ụ  

mà l i không có lò s y thì có th  dùng bóng đèn có công su t 100W – 200Wạ ấ ể ấ  

đ t tr c ti p roto (không đ  ch m vào dây qu n) r i n p kín l i, nhi t đặ ự ế ể ạ ấ ồ ắ ạ ệ ộ trong thùng s y đ n gi n này v n đ t kho ng 110ấ ơ ả ẫ ạ ả oC thì sau 10 – 20 gi , dâyờ  

qu n m i khô t t đấ ớ ố ược

Hình 1­29. Thùng s y b ng bóng đèn tròn (đèn s i đ t).ấ ằ ợ ố

­Do các s i dây   roto ợ ở

n i ra c  góp l ng, m i ố ổ ỏ ốhàn trên các phi n góp ế

Rà l i ch i than và cạ ổ ổ góp ch nh l i l c lò xoỉ ạ ự  cho đ u.ề

­ An toàn cho người và thi t bế ị

2.1. Công d ng ụ máy xay sinh t , máy xay th tố ị

2.2. C u t o ấ ạ máy xay sinh t , máy xay th tố ị

Ph n tr ng tâm c a máy là đ ng c  v n năng có t c đ  cao,   tr cầ ọ ủ ộ ơ ạ ố ộ ở ụ  

đ ng c  g n lộ ơ ắ ưỡi dao d ng r  qu t có 3 ho c 4 cánh. Ph n đi u ch nh t c đạ ẻ ạ ặ ầ ề ỉ ố ộ 

có th  dùng diode ho c cu n dây n i ti p trong m ch ph n c m. S  đ  c uể ặ ộ ố ế ạ ầ ả ơ ồ ấ  

t o và s  đ  đi n.ạ ơ ồ ệ

Hình 1­30. S  đ  nguyên lí c a máy xay sinh tơ ồ ủ ố2.3.Ki m tra máy xay sinh t , máy xay th tể ố ị

2.3.1. Ki m tra ph n cể ầ ơ

Bước 1: Ki m tra các vòng bi, b c đ ể ạ ỡ

Bước 2: Ki m tra các bánh răng.ể

Bước 3:  Ki m tra lể ưỡi dao và tr c l p lụ ắ ưỡi dao

2.3.2. Ki m tra ph n đi n.ể ầ ệ

Bước 1: Ki m tra cách đi n gi a dây qu n và lõi thép: Dùng Mê gôể ệ ữ ấ  mét, m t đ u que đo n i v i đ ng c , m t đ u que đo n i v i m t đ u dâyộ ầ ố ớ ộ ơ ộ ầ ố ớ ộ ầ  

c a b  dây qu n. Quay Mê gô mét v i v n t c 1200vg/ph. N u mê gô mét chủ ộ ấ ớ ậ ố ế ỉ giá tr  1M  là t t, n u mê gô mét ch  t  0,2 – 0,5 M  là không đ t yêu c u.ị Ω ố ế ỉ ừ Ω ạ ầ

Bước 2:  Ki m tra cách đi n gi a các b i dây trên rô to,  tháo các đ uể ệ ữ ố ầ  dây n i lên c  góp đi n ra, hai đ u que đo đ t vào haai đ u dây c a hai bóiố ổ ệ ầ ặ ầ ủ  dây g n nhau, quay mê gô mét v i v n t c 1200vg/ph. N u mê gô mét chầ ớ ậ ố ế ỉ 1M  là t t, n u ch  t  0,3M  tr  xu ng là không đ t yêu c u.Ω ố ế ỉ ừ Ω ở ố ạ ầ

Bước 3: Ki m tra rò đi n máy xay sinh t Dùng đ ng h  v n năng đ tể ệ ố ồ ồ ạ ặ   thang đo đi n áp AC 250V, m t đ u que đo đ t vào v  đ ng c , m t đ u

que đo c m xu ng đ t. N u đ ng h  ch  0V là t t, n u đ ng h  ch  t  50Vắ ố ấ ế ồ ồ ỉ ố ế ồ ồ ỉ ừ  

tr  lên là không đ t yêu c u.ở ạ ầ

Bước 4:  Ki m tra tr  s  dòng đi n c a đ ng c Dùng Ampe k  kìmể ị ố ệ ủ ộ ơ ế  

c p vào m t trong hai dây t  lặ ộ ừ ưới đi n vào máy xay sinh t  đ  ki m tra tr  sệ ố ể ể ị ố dòng đi n theo nhãn mác c a máy xay sinh t    ch  đ  kh i đ ng có t i, trệ ủ ố Ở ế ộ ở ộ ả ị 

s  đo không đố ược vượt quá 25%Ikđ.   ch  đ  v n hành liên t c v i t i đ nhỞ ế ộ ậ ụ ớ ả ị  

m c, tr  s  đo đứ ị ố ược không được vượt quá 40%Iđm

Bước 5: Ki m tra nhi t đ Dùng nhi t k  th y ngân c p vào v  đ  đoể ệ ộ ệ ế ủ ặ ỏ ể  nhi t đ  c a máy xay sinh t  khi đang v n hành. N u n m trong kho ng 60 –ệ ộ ủ ố ậ ế ằ ả  

70oC là t t, t  100ố ừ oC tr  lên ph i d ng làm vi c.ở ả ừ ệ

2.4. Tháo l p ắ xay sinh t , máy xay th t.ố ị

Tìm hi u các s  li u k  thu t c a máy xay sinh t   và cách s  d ng ể ố ệ ỹ ậ ủ ố ử ụ

Ki m tra tình tr ng trể ạ ước khi tháo:

Ki m tra ph n c : các  c vít, đ  tr n c a rô to.ể ầ ơ ố ộ ơ ủ

Ki m tra đi n áp ngu n xem có phù h p v i máy xay sinh t  không.ể ệ ồ ợ ớ ố

Ki m tra đ  cách đi n gi a dây qu n và v  c a máy xay sinh t ể ộ ệ ữ ấ ỏ ủ ố

Đ a đi n vào máy xay sinh t , quan sát tình tr ng làm vi c c a máy xay sinhư ệ ố ạ ệ ủ  

Quan sát c u t o các chi ti t: ch i than, rô to, stato, công t c,   b c, dâyấ ạ ế ổ ắ ổ ạ  

qu n, c  góp đi n.ấ ổ ệ

L p l i máy xay sinh t  theo th  t  ng ắ ạ ố ứ ự ượ ạ c l i lúc tháo.

Khi l p chú ý đi u ch nh đ ng tâm hai   bi đ  hai đ u rô to b ng cách v n tắ ề ỉ ồ ổ ỡ ầ ằ ặ ừ 

t , v n đ u các các  c vít đ i di n nhau, v a v n v a quay th  rô to.ừ ặ ề ố ố ệ ừ ặ ừ ử

Đ a đi n vào,ch y th  máy xay sinh t , n u đ t tình tr ng nh  trư ệ ạ ử ố ế ạ ạ ư ước khi tháo là đ t yêu c u.ạ ầ

* B o d ả ưỡ ng máy xay sinh t , máy xay th t ố ị

+ N i dung b o dộ ả ưỡng

Làm v  sinh s ch s  bên ngoài v , ki m tra đi n tr  cách đi n và cácệ ạ ẽ ỏ ể ệ ở ệ  

n i dung c a công tác ki m tra.ộ ủ ể

Lau chùi ch i than đi n, c  góp đi n. Mài s a ch i than đi n, căng l iổ ệ ổ ệ ử ổ ệ ạ  

lò so, thay ch i than đi n n u th y c n thi t. B o đ m s  ti p xúc ch cổ ệ ế ấ ầ ế ả ả ự ế ắ  

ch n gi a ch i than v i c  góp.ắ ữ ổ ớ ổ

Dùng khí nén khô, th i s ch b i   bên trong và bên ngoài đ ng c ổ ạ ụ ở ộ ơ

ch nh t c đ ỉ ố ộ

Đánh nh n b  m t các phi n góp trên c  góp, dùng lẵ ề ặ ế ổ ưỡi dao làm s chạ  các b i b n   ph n cách đi n gi a hai phi n góp.ụ ẩ ở ầ ệ ữ ế

Ki m tra d u bôi tr n     b c và các bánh răng.ể ầ ơ ở ổ ạ

Ki m tra thay th  các   b c n u th y c n thi t.ể ế ổ ạ ế ấ ầ ế

S y khô dây qu n rô to và stato khi c n thi t.ấ ấ ầ ế

S a ch a t t c  nh ng h  h ng phát hi n đử ữ ấ ả ữ ư ỏ ệ ược trong quá trình ki mể  tra, b o dả ưỡng đ ng c ộ ơ

Khi th c hi n ph i tháo, l p các b  ph n c a đ ng c  đi n nên cácự ệ ả ắ ộ ậ ủ ộ ơ ệ  

đ ng tác ph i khéo léo, nh  nhàng và ph i tuân th  theo trình t  sau đ  tránhộ ả ẹ ả ủ ự ể  

t n thổ ương đ n dây qu n và các b  ph n chuy n đ ng.ế ấ ộ ậ ể ộ

­ Tháo các đ u dây ngu n đi n vào, các dây   ch i than và công t c đi uầ ồ ệ ở ổ ắ ề  

ch nh t c đ ỉ ố ộ

­ Tháo đ ng c  ra kh i máy.ộ ơ ỏ

­ Tháo các bu lông gi  hai n p   đ u stato.ữ ắ ở ầ

­ Lu n mi ng bìa nh n vào khe h  gi a rô to và stato r i v a đ  v a t  t  rútồ ế ẵ ở ữ ồ ừ ỡ ừ ừ ừ  

rô to cùng v i n p trớ ắ ước ra kh i stato. Tuy t đ i không đỏ ệ ố ược đ  ch m vàoể ạ  dây qu n.ấ

­ Đ t rô to lên m t giá g , không đ t tr c ti p trên m t đ t ho c m t bànặ ộ ỗ ặ ự ế ặ ấ ặ ặ  

c ng. Sau đó ti n hành v  sinh, tra d u m  ho c thay   b c. ứ ế ệ ầ ỡ ặ ổ ạ

Tháo t t c  các b i dây còn l i và v  sinh s ch lõi thép.ấ ả ố ạ ệ ạ

Dùng xăng r a s ch vòng bi 2 bên. ử ạ

Dùng m  ch u nhi t bôi vào 2/3 kho ng tr ng c a vòng bi.ỡ ị ệ ả ố ủ

Quan sát bên trong rãnh xem còn dính các cách đi n cũ hay các l pệ ớ  vecni khô và b  cháy còn sót trong rãnh, dung lị ưỡ ư ắi c a s t  gãy mài s c m tắ ộ  

c nh làm thành dao đ  c o s ch các v t b n đang ch a bên trong rãnh.ạ ể ạ ạ ậ ẩ ứ

N u có phế ương ti n dung khí nén th i s ch các v t b n đã đệ ổ ạ ậ ẩ ược c o ra kh iạ ỏ  rãnh.

2.5.2. Tính toán các thông s  k  thu t.ố ỹ ậ

a. Trình t  tính toán.ự

Khi ta có được lõi thép stato và rô to c a đ ng c  v n năng, nh ngủ ộ ơ ạ ư  không còn s  li u b  dây và lí l ch đ ng c  Mu n tính l i b  dây cho đ ngố ệ ộ ị ộ ơ ố ạ ộ ộ  

c , ta cũng ph i đo đ c l i m t s  kích thơ ả ạ ạ ộ ố ước căn b n, và s  dùng lí thuy tả ẽ ế  

k  máy đi n tính l i b  dây.ế ệ ạ ộ

Tuy nhiên đ ng c  v n năng là m t đ ng c  đ c bi t công suát nh ,ộ ơ ạ ộ ộ ơ ặ ệ ỏ  nên khi tính toán b  dây qu n r t ph c t p, ph i đáp  ng độ ấ ấ ứ ạ ả ứ ược các yêu c uầ  

k  thu t nh  sau:ỹ ậ ư

+T c đ  quay ph i đ m b o t o tia l a ít trên c  góp, nghĩa là đ ng cố ộ ả ả ả ạ ử ổ ộ ơ 

ph i đả ược thi t k  đ  đ t t c đ  quay sao cho th i gian n i t t (ng t m ch)ế ế ể ạ ố ộ ờ ố ắ ắ ạ  hai phi n góp liên ti p trong quá trình quay n m trong kho ng giá tr  cho phépế ế ằ ả ị  

c a lí thuy t v  thi t k ủ ế ề ế ế

+ B  dây qu n ph i qu n đ  s  vòng th a nãm đi u ki n không làmộ ấ ả ấ ủ ố ỏ ề ệ  cho hi u đi n th  gi a hai phi n góp, khi b  n i t t, tăng quá 7V.ệ ệ ế ữ ế ị ố ắ

B  dây qu n   rô to ph i qu n đ  s  vòng đ m b o hi u đi n th  gi a haiộ ấ ở ả ấ ủ ố ả ả ệ ệ ế ữ  

đ u ch i than (trong khi đ ng c  đang quay) có tr  s  n m trong kho ng choầ ổ ộ ơ ị ố ằ ả  phép đ  đ ng c  đ t để ộ ơ ạ ược công su t trên tr c đ ng c  đúng theo yêu c u,ấ ụ ộ ơ ầ  

nh ng tia l a đi n trên c  góp nh ư ử ệ ổ ỏ

+ Phân b  hi u đi n th  gi a stato và rô to ph i tuân theo m t t  l  choố ệ ệ ế ữ ả ộ ỉ ệ  phép (theo thi t k ) đ  th a nãm yêu c u tia l a đi n nh  trên c  góp (ph nế ế ể ỏ ầ ử ệ ỏ ổ ả  

ng ph n  ng ít nguy hi m) và duy trì v n t c quay đ ng c , và duy trì đúng

công su t đ nh m c c a đ ng c ấ ị ứ ủ ộ ơ

b. Trình t  tính toán b  dây stato và rô to tuân theo các bự ộ ước sau đây

B ướ c 1: L y các s  li u và d  ki n c n thi t dùng trong tính toán.ấ ố ệ ữ ệ ầ ế

Tham s  v  m ch đi n s  d ng.ố ề ạ ệ ử ụ

Hi u th  s  d ng.ệ ế ử ụ

Phương pháp thay đ i t c đ  cho đ ng c  (n u có).ổ ố ộ ộ ơ ế

Sau khi l y xong các tham s    m c a và b, ta v  s  b  s  đ  dây qu n rôấ ố ở ụ ẽ ơ ộ ơ ồ ấ  

to đ ng c  v n năng (theo d ng qu n th c t  ph ng đ nh trộ ơ ạ ạ ấ ự ế ỏ ị ước). Suy ra hệ sos dây qu n cho dây qu n rô to.ấ ấ

B ướ c 2: Ph ng đ nh t c đ  quay c a đ ng c ỏ ị ố ộ ủ ộ ơ

­ G i Wc b  r ng phi n góp, và m t  l  b  r ng ch i than so v i bọ ề ộ ế ỉ ệ ề ộ ổ ớ ề 

r ng phi n góp (v y m. Wc là b  r ng c a ch i than).ộ ế ậ ề ộ ủ ổ

­ G i tọ c là th i gian n i t t 2 phi n góp liên ti p do ch i than trong quáờ ố ắ ế ế ổ  trình quay, theo lí thuy t ta có:ế

c c

Trong đó, k là s  phi n góp trên c  góp.ố ế ổ

Đ n v  đo T = Dơ ị r

B ướ c 4: Ch n m t đ  t  thông qua khe h  không khí (Bọ ậ ộ ừ ở 0)

Theo lý thuy t c a ph n thi t k , trong ch  t o th c t , ta thế ủ ầ ế ế ế ạ ự ế ường tính toán theo:

B0 = 0,25T đ n 0,35Tế(Sai l ch cho phép đ i v i kho ng giá tr  này t  5% đ n 10%)ệ ố ớ ả ị ừ ế

B ướ c 5: T  thông qua m t c p c c t  (Ф).ừ ộ ặ ự ừ

Đ n v  dùng trong công th c này.ơ ị ứ

(Ф) = Wb, Tr = lδ = m

Bδ = T

B ướ c 6: D a vào h  s  l p đ y rãnh Kự ệ ố ấ ầ d c a rô to và k t c u hình h c có s nủ ế ấ ọ ẵ  

c a b  lõi thép, ph ng đ nh t  s  A/J và Pủ ộ ỏ ị ỉ ố đm/J

Theo thi t k  ta có:ế ế

K2d =  )( 1 / )( / ) ( / )

.

( 2

d d K S

K

D u

r rcd dd r

S K

D u

r rcd r r

Trong đó:

I: M t đ  dòng đi n (A/mmậ ộ ệ 2)

A: ph  t i đụ ả ường (A/m)

drcd và dr là đường kính k  c  l p cách đi n, và để ả ớ ệ ường kính c a dâyủ  

Nh  v y, khi ch n trư ậ ọ ước h  s  l p đ y rãnh v i k t c u s n có c aệ ố ấ ầ ớ ế ấ ẵ ủ  

đ ng c  và b  dây s  th c hi n, ta ph ng đ nh độ ơ ộ ẽ ự ệ ỏ ị ượ ỉ ốc t  s  Pđm/J theo bi uể  

th c sau.ứ

(Pđm/J) =  r K dq K d

u

n p S K

1

).

2 (

T  công các công th c trên, khi xác đ nh đừ ứ ị ượ ỉ ốc t  s  A/J và Pđm/J, ta có 

th  ph ng đ nh để ỏ ị ược A và Pđm khi bi t trế ước, hay ch n trọ ướ ơ ộ ộc s  b  m t giá 

tr  c a J.ị ủ

Theo tài li u thi t k , kho ng giá tr  cho phép c a A và J cho theo sauệ ế ế ả ị ủ  đây:

A = 6000 A/m đ n 10.000 A/mế

J = 4A/mm2 đ n 6A/mmế 2 khi đ ng c  v n hành liên t c (n u đ ng c  làmộ ơ ậ ụ ế ộ ơ  

vi c ng n h n ta có th  ch n  J lên cao h n kho ng cho phép là 5%).ệ ắ ạ ể ọ ơ ả

đ n 8 A/mmế 2.

Tóm l i, trong bạ ước này ta th c hi n các công vi c sau:ự ệ ệ

­ Ch n Kọ ld, tính A/J và Pđm/J

­ Ch n J tính A và Pọ đm

­ So sánh tr  s  A tính đị ố ược v i kho ng cho phép, n u tr  s  tính toánớ ả ế ị ố  

c a A b  h n hay l n h n tr  s  cho phép, ta ph i hi u ch nh các tham sủ ế ơ ớ ơ ị ố ả ệ ỉ ố khác đ  đi u ch nh A r i vào kho ng cách cho phép.ể ề ỉ ơ ả

Các phương pháp đi u ch nh có th  đề ỉ ể ược g i ý nh  sau:ợ ư

+ Mu n tăng A khi ch n trố ọ ước K1d và v i k t c u đã có s n, ta có th :ớ ế ấ ẵ ể  tăng J, hay tăng Kdq (ch n lo i bọ ạ ước b i dây).ố

+ Mu n gi m A ta th c hi n ngố ả ự ệ ượ ạc l i nh u trên.ư

B ướ c 7: Ki m tra h ng s  thi t k  máy đi n theo các tham s  v a ch n vàể ằ ố ế ế ệ ố ừ ọ  

so sánh v i kho ng giá tr  cho phép c a h ng s  thi t k ớ ả ị ủ ằ ố ế ế

Theo lý thuy t ta có h ng s  G th a mãn đ ng th c sau:ế ằ ố ỏ ẳ ứ

G = 

2

) 14 , 3 (

2 2

A B n

l D

P

r đm

V i đ ng c  v n năng công su t dớ ộ ơ ạ ấ ưới 1HP, ta có tr  s  cho phép:ị ố

B ướ c 8: Ch n giá tr  c a hi u th  Eọ ị ủ ệ ế b gi a hai phi n góp liên ti p nhau:ữ ế ế

Theo lí thuy t ta mu n tia l a đi n trên c  góp nh , thế ố ử ệ ổ ỏ ường Eb được kh ngố  

ch  t  1,5V đ n 7V.ế ừ ế

T  tr  s  Eừ ị ố b này s  d n đ n công th c xác đ nh hi u th  gi a đ u ch iẽ ẫ ế ứ ị ệ ế ữ ầ ổ  than (Er) trong quá trình quay c a đ ng c ủ ộ ơ

Ta có: 

Er =  )

2 sin(

.

318 , 0

c

b

t f

E m

  : là góc l ch gi a hai ch i than tθ ệ ữ ổ ương đ i nhau.ố

N u hai ch i than n m trên cùng m t tr c, góc l ch tế ổ ằ ộ ụ ệ ương đ i gi a hai ch iố ữ ổ  than là:

E m

.

318 , 0

B ướ c 9: T ng s  vòng c a b  dây qu n rô to.ổ ố ủ ộ ấ

Wr = 

dq

r

K n

E m

.

707 , 0

Trong công th c này đ n v  tính c a Wứ ơ ị ủ r = vòng

­ Tính l i Wạ r  ng v i Wứ ớ b v a làm tròn s ừ ố

­ Đ nh l i chính xác tr  s  Eị ạ ị ố r  ng v i Wứ ớ r v a đi u ch nh.ừ ề ỉ

B ướ c 10: Xác đ nh dòng đi n đi qua đ ng c  (qua cu n dây đ t   stato đ ngị ệ ộ ơ ộ ặ ở ộ  

c ).ơ

I = Pđm/Er

B ướ c 11: Xác đ nh đị ường kính dây qu n rô to:ấ

­Dòng đi n qua m t m ch nhánh c a b  dây rô to.ệ ộ ạ ủ ộ

S

d W

785 , 0

N u tr  s  này th a mãn, so v i tr  s  ch n s  b  trong bế ị ố ỏ ớ ị ố ọ ơ ộ ước 6, ta tính ti pế  

Ets =  u2 E r2 E taq

B ướ c 14: Xác đ nh s  vòng dây qu n stato.ị ố ấ

Khi dây qu n stato có s  vòng kí hi u là Wấ ố ệ s, ta có

Ws = 

s

ts

K f

E

44 , 4

Trong công thhuwcs này Ks là h  s  tính đ n b  r ng c a m t c c t  l i c aệ ố ế ề ộ ủ ặ ự ừ ồ ủ  stato, ta có:

Ks = cosαSau khi tính xong giá tr  c a Wị ủ s, ta ki m tra quan h  cho phép gi a Wể ệ ữ s và Wr

Theo thi t k , quan h  cho phép gi a Wế ế ệ ữ s và Wr tuân theo m t t  l  choộ ỷ ệ  phép nh m gi m nh  tia l a trên c  góp và t o phân b  s c t  đ ng thíchằ ả ỏ ử ổ ạ ố ứ ừ ộ  

180 o  đi n ệ 180 o  đi n ệ

Trung tính hình h c ọ