Giáo trình tổ chức sản xuất nguyễn xuân an 1

Con người lúc này ch có nhi mỉ ệ a.

TR ƯỜ NG CAO Đ NG NGH  CÔNG NGHI P HÀ N I Ẳ Ề Ệ Ộ

M i trích d n, s  d ng giáo trình này v i m c đích khác hay  ọ ẫ ử ụ ớ ụ ở 

n i khác đ u ph i đ ơ ề ả ượ c s  đ ng ý b ng văn b n c a tr ự ồ ằ ả ủ ườ ng Cao đ ng ẳ   ngh  Công nghi p Hà N i ề ệ ộ

H c xong bài h c này, h c viên có năng l c: ọ ọ ọ ự

Trình bày được nh ng yêu c u c  b n c a vi c t  ch c b  máy qu n lý xí nghi p (doanh nghi p), bữ ầ ơ ả ủ ệ ổ ứ ộ ả ệ ệ ộ máy qu n lý.ả

1.1.1.1.1. Khái ni m v  qu n lý ệ ề ả

Có nhi u quan đi n khác nhau v  qu n lý, sau đây là m t s  quan đi m v  qu n lý:ề ể ề ả ộ ố ể ề ả

­ Qu n lý là ho t đ ng có ý th c c a con ngả ạ ộ ứ ủ ười nh m duy trì và phát tri n có hi u qu  nh tằ ể ệ ả ấ  

m t t  ch c đã độ ổ ứ ược đ t ra.ặ

­ Qu n lý hay qu n tr  là quá trình hoàn thành công vi c thông qua con ngả ả ị ệ ười và con người

­ Qu n lý là ho ch đ nh, t  ch c, b  trí nhân s , lãnh đ o và ki m soát công vi c và nh ng nả ạ ị ổ ứ ố ự ạ ể ệ ữ ỗ 

l c c a con ngự ủ ười nh m đ t đằ ạ ược các m c tiêu đã đ  ra.ụ ề

­ Qu n lý là ngh  thu t hoàn thành các m c tiêu đã v ch ra thông qua con ngả ệ ậ ụ ạ ười

­ Qu n lý là v n d ng khai thác các ngu n l c tài nguyên k  c  con ngả ậ ụ ồ ự ể ả ườ ể ạ ượi đ  đ t đ c k t quế ả 

k  v ng.ỳ ọ

T  nh ng quan đi m trên v  qu n lý, khái ni m chu n v  qu n lý hay qu n tr :ừ ữ ể ề ả ệ ẩ ề ả ả ị

Qu n lý hay qu n tr  là ti n trình ho ch đ nh, t  ch c, b  trí nhân s , lãnh đ o và ki m soát công vi cả ả ị ế ạ ị ổ ứ ố ự ạ ể ệ  

và nh ng n  l c c a con ngữ ỗ ự ủ ườ ồi đ ng th i v n d ng m t cách có hi u qu  m i ngu n tài nguyên đ  hoànờ ậ ụ ộ ệ ả ọ ồ ể  thành các m c tiêu đã đ nh.ụ ị

1.1.1.1.2. Vai trò c a qu n lýủ ả

­ Qu n lý s  kh c ph c đả ẽ ắ ụ ược các r i lo n và ch  nghĩa t  do do vô t  ch c.ố ạ ủ ự ổ ứ

­ Qu n lý là y u t  quan tr ng t o nên s c m nh kinh t  c a m t qu c gia, m t t  ch c, m tả ế ố ọ ạ ứ ạ ế ủ ộ ố ộ ổ ứ ộ  doanh nghi p.ệ

­ M t doanh nghi p s  th t b i trong kinh doanh n u công tác qu n lý t i và ngộ ệ ẽ ấ ạ ế ả ồ ượ ạc l i. Để 

c ng c  ho c t  ch c l i m t doanh nghi p làm ăn thua l  thì trủ ố ặ ổ ứ ạ ộ ệ ỗ ước h t ph i thay th  ngế ả ế ười qu n lý thi uả ế  năng l c.ự

­ Đ m b o th c hi n nghiêm túc ch  đ  m t th  trả ả ự ệ ế ộ ộ ủ ưởng

­ Ph i phù h p v i quy mô s n xu t và đ c đi m kinh t  ­ k  thu t c a doanh nghi p. ả ợ ớ ả ấ ặ ể ế ỹ ậ ủ ệ

­ Ph i g n nh , ít đ u m i trung gian.ả ọ ẹ ầ ố

­ Ph i đả ược ti n hành theo đúng trình t  nh t đ nh t  vi c mô t  chi ti t các ho t đ ng c a cácế ự ấ ị ừ ệ ả ế ạ ộ ủ  

đ i tố ượng qua tr , xác l p m i liên h  thông tin m i hình thành c  c u t  ch c qu n tr ị ậ ố ệ ớ ơ ấ ổ ứ ả ị

1.1.1.2.2.Ch c năng qu n tr :ứ ả ị

Ch c năng qu n tr  có 4 ch c năng c  b n:ứ ả ị ứ ơ ả

­ Ch c năng ho ch đ nh: ứ ạ ị  là ti n trình mà nhà qu n tr  xác đ nh và ch n l a m c tiêu phù h pvàế ả ị ị ọ ự ụ ợ  các ho t đ ng c n thi t đ  đ t đạ ộ ầ ế ể ạ ược m c tiêu c a t  ch c.ụ ủ ổ ứ

Trong ch c năng này, c n tr  l i 3 câu h i:ứ ầ ả ờ ỏ

+ M c tiêu c n hụ ầ ướng t i là gì?ớ+ Các ho t đ ng c n thi t đ  đ t đạ ộ ầ ế ể ạ ược m c tiêu?ụ+ Ngu n l c c n đồ ự ầ ược phân b  nh  th  nào?ổ ư ế

­ Ch c năng t  ch c th c hi n:  ứ ổ ứ ự ệ Trong ch c năng này, các nhà qu n tr  t o ra m t c  c u m iứ ả ị ạ ộ ơ ấ ố  liên h  công vi c gi a các thành viên trong t  ch c cho phép h  làm vi c đ ng th i và ph i h p v i nhauệ ệ ữ ổ ứ ọ ệ ồ ờ ố ợ ớ  

nh m đ t đằ ạ ược  m c tiêu đ t ra.ụ ặ

+ Nhóm các nhân viên vào t ng b  ph n và v ch ra quy n h n và trách nhi m cho m iừ ộ ậ ạ ề ạ ệ ỗ  thành viên

+ Xác đ nh c u trúc m i liên h  công vi c gi a các thành viên.ị ấ ố ệ ệ ữ+ K t qu  c a ch c năng t  ch c là hình thành m t c  c u t  ch c.ế ả ủ ứ ổ ứ ộ ơ ấ ổ ứ+ Qu n tr  nhân s : tuy n d ng, đào t o, phát tri n và duy trì ngu n nhân l c.ả ị ự ể ụ ạ ể ồ ự

­ Ch c năng lãnh đ o: ứ ạ  nhà qu n tr  s  d ng k  thu t đ  thúc đ y, đ ng viên nhân viên tả ị ử ụ ỹ ậ ể ẩ ộ ự nguy n, nhi t tình hoàn thành nhi m v  đệ ệ ệ ụ ược giao. Mu n v y:ố ậ

+ Nhà qu n tr  ph i có kh  năng lãnh đ o các thành viên trong t  ch c.ả ị ả ả ạ ổ ứ+ Ph i n m b t đả ắ ắ ược kh  năng c a t ng thành viên, hành vi c a h , có kh  thúc đ y nhânả ủ ừ ủ ọ ả ẩ  viên và giao ti p hi u qu ế ệ ả

+ Gi i quy t các mâu thu n x y ra trong t  ch c.ả ế ẫ ả ổ ứ

­ Ch c năng ki m tra: ứ ể  ki m tra là đo lể ường, ch n ch nh vi c th c hi n đ  đ m b o m c tiêu vàấ ỉ ệ ự ệ ể ả ả ụ  

k  ho ch đang và s  đế ạ ẽ ược th c hi n.ự ệ

Nhà qu n tr  là ngả ị ười ch  xủ ướng trong công vi c đi u hành t  ch c, ti n hành th c hi n chi n lệ ề ổ ứ ế ự ệ ế ược và 

k  ho ch ho t đ ng. Ki m tra là c n thi t đ  đi u ch nh nh ng sai l ch gi a k  ho ch và th c hi n. Khiế ạ ạ ộ ể ầ ế ể ề ỉ ữ ệ ữ ế ạ ự ệ  

t  ch c không v n hành đúng nh  k  ho ch, nhà qu n tr  ph i có kh  năng đi u ch nh ho t đ ng cho phùổ ứ ậ ư ế ạ ả ị ả ả ề ỉ ạ ộ  

h p v i m c tiêu đã đợ ớ ụ ược đ  ra.ề

Quá trình ki m tra, ki m soát là ti n trình đi u ch nh liên t c và thể ể ế ề ỉ ụ ường di n ra theo các bễ ước sau:

+ Thi t l p các tiêu chu n công vi c.ế ậ ẩ ệ+ Đo lường m c đ  hoàn thành công vi c so v i các tiêu chu n đã đ  ra.ứ ộ ệ ớ ẩ ề+ Ti n hành đi u ch nh các sai l ch.ế ề ỉ ệ

+ Đi u ch nh l i các tiêu chu n n u c n thi t.ề ỉ ạ ẩ ế ầ ế1.1.1.2.3. C  c u t  ch cơ ấ ổ ứ

C  c u t  ch c là y u t  đ u tiên trong mô hình t  ch c. C  c u t  ch c là t ng h p các b  ph nơ ấ ổ ứ ế ố ầ ổ ứ ơ ấ ổ ứ ổ ợ ộ ậ  khác nhau có m i liên h  và quan h  ph  thu c l n nhau đố ệ ệ ụ ộ ẫ ược chuyên môn hoá, được giao nh ng tráchữ  nhi m, quy n h n nh t đ nh và đệ ề ạ ấ ị ược b  trí theo t ng c p nh m th c hi n các ch c năng qu n lý.ố ừ ấ ằ ự ệ ứ ả

1.1.1.2.4. Các ki u t  ch c b  máy qu n lýể ổ ứ ộ ả

­ T  ch c b  máy theo ki u tr c tuy n: ổ ứ ộ ể ự ế

M i quan h  t  trên xu ng theo ki u đố ệ ừ ố ể ường th ng. Ngẳ ười th a hành nh n m nh l nh c a m t thừ ậ ệ ệ ủ ộ ủ 

trưởng duy nh t tr c ti p. Ngấ ự ế ười ph  trách ch u trách nhi m hoàn toàn v  k t qu  công vi c.ụ ị ệ ề ế ả ệ

C  c u này thích h p v i c  ch  m t th  trơ ấ ợ ớ ơ ế ộ ủ ưởng, tăng cường trách nhi m cá nhân song đòi h i ngệ ỏ ườ  i

th  trủ ưởng ph i am hi u nhi u lĩnh v c, có ki n  th c toàn di n. Ki u c  c u này hi n nay ít đả ể ề ự ế ứ ệ ể ơ ấ ệ ược sử 

d ng ho c ch  s  d ng trong ph m vi h p nh  t , đ i, phân xụ ặ ỉ ử ụ ạ ẹ ư ổ ộ ưởng

­ T  ch c b  máy theo ki u ch c năng: ổ ứ ộ ể ứ

Ki u t  ch c này cho phép các b  ph n ph  trách các ch c năng ra m nh l nh v  các v n đ  có liênể ổ ứ ộ ậ ụ ứ ệ ệ ề ấ ề  quan đ n chuyên môn c a h  đ i v i các phân xế ủ ọ ố ớ ưởng, các b  ph n s n xu t. Ki u c  c u này có  u đi mộ ậ ả ấ ể ơ ấ ư ể  

là thu hút được các chuyên gia, gi m b t gánh n ng cho th  trả ớ ặ ủ ưởng. Tuy nhiên, có nhược đi m là vi ph mể ạ  

ch  đ  th  trế ộ ủ ưởng, thông tin d  ch ng chéo lên nhau.ễ ồ

­T  ch c b  máy theo ki u h n h p (Tr c  tuy n­ ch c năng): ổ ứ ộ ể ỗ ợ ự ế ứ

Theo ki u t  ch c này, ngể ổ ứ ười th  trủ ưởng đượ ực s  giúp đ  c a các phòng ban ch c năng nh ng quy nỡ ủ ứ ư ề  quy t đ nh v n thu c v  th  trế ị ẫ ộ ề ủ ưởng. C  c u này k t h p đơ ấ ế ợ ược các  u đi m và kh c ph c đư ể ắ ụ ược các nhượ  c

đi m c a hai ki u c  c u trên.ể ủ ể ơ ấ

1.1.1.2.5. Nguyên t c t  ch c b  máy qu n lýắ ổ ứ ộ ả

­ Đ m b o hoàn thành m c tiêu c a doanh nghi p.ả ả ụ ủ ệ

­ Không b  sót ho c trùng l p ch c năng qu n lý.ỏ ặ ắ ứ ả

­ Phù h p v i quy mô s n xu t, đ c đi m kinh t  ­ k  thu t c a doanh nghi p.ợ ớ ả ấ ặ ể ế ỹ ậ ủ ệ

­ Đ n gi n, g n nh , ti t ki m chi phí, đ m b o cân đ i, linh ho t ho t và năng đ ng.ơ ả ọ ẹ ế ệ ả ả ố ạ ạ ộ

1.1.2.B  máy qu n lýộ ả

1.1.2.1. Khái ni mệ

B  máy qu n lý là t ng h p các đ n v , b  ph n, cá nhân có m i quan h  ph  thu c và tác đ ng quaộ ả ổ ợ ơ ị ộ ậ ố ệ ụ ộ ộ  

l i l n nhau. Th c hi n các ch c năng qu n lý và ho t đ ng theo nh ng nguyên t c qu n lý nh t đ nhạ ẫ ự ệ ứ ả ạ ộ ữ ắ ả ấ ị  

nh m đ t đằ ạ ược m c tiêu c a doanh nghi p.ụ ủ ệ

1.1.2.2.Các c p qu n lý trong b  máy qu n lýấ ả ộ ả

­ Ban giám đ c.ố

­ B  máy qu n lý   phân xộ ả ở ưởng (H  th ng ch  huy s n xu t)ệ ố ỉ ả ấ

­ Các phòng ban ch c năng (H  th ng ch  huy ch c năng)ứ ệ ố ỉ ứ

1.1.2.3. Các m i quan h  ch  y u trong b  máy qu n lýố ệ ủ ế ộ ả

­ Quan h  tr c thu c­ ch  huyệ ự ộ ỉ

v c chuyên môn khác nhau: kinh doanh, k  thu t, tài chính ự ỹ ậ

Nhi m v  chính c a ban giám đ c:ệ ụ ủ ố

­ Xác đ nh m c tiêu c a doanh nghi p t ng th i k , phu ng hị ụ ủ ệ ừ ờ ỳ ơ ướng, bi n pháp.ệ

­ Xây d ng b  máy qu n tr  doanh nghi p.ự ộ ả ị ệ

­ Ph i h p ho t đ ng các bên có liên quan.ố ợ ạ ộ

­ Xác đ nh ngu n l c và kinh phí cho các ho t đ ng c a doanh nghi pị ồ ự ạ ộ ủ ệ

­ Quy t đ nh các  bi n pháp ki m tra, ki m soát: ch  đ , báo cáo, ki m tra, thanh tra, đánh giá, kh cế ị ệ ể ể ế ộ ể ắ  

ph c h u qu ụ ậ ả

1.2.2.H  th ng ch  huy s n xu tệ ố ỉ ả ấ

Phân xưởng là m t đ n v  s n xu t c  b n c a doanh nghi p. Đ ng trên góc đ  t  ch c qu n lý thìộ ơ ị ả ấ ơ ả ủ ệ ứ ộ ổ ứ ả  phân xưởng là m t c p qu n lý, nh ng nó không th c hi n t t c  các ch c năng qu n lý nh  c p qu n lýộ ấ ả ư ự ệ ấ ả ứ ả ư ấ ả  

c p cao: không quy t đ nh vi c tuy n d ng lao đ ng, không đấ ế ị ệ ể ụ ộ ược ký k t h p đ ng kinh t  Tùy theo t pế ợ ồ ế ậ  trung hóa mà người ta có th  phân c p phân xể ấ ưởng nhi u hay ít ch c năng.ề ứ

ch c năng thứ ường được ti n hành nh  sau:ế ư

­ Phân tích s  phù h p gi a ch c năng và b  ph n qu n tr  Trự ợ ữ ứ ộ ậ ả ị ường h p t t nh t là m i ch c năngợ ố ấ ỗ ứ  

qu n tr  nên do m t phòng ban ph  trách tr n v n. S  lả ị ộ ụ ọ ẹ ố ượng các phòng ban ch c năng tùy  thu c vào quyứ ộ  

mô, đ c đi m kinh t  ­ k  thu t c a t ng doanh nghi p. Thông thặ ể ế ỹ ậ ủ ừ ệ ường, nh ng ch c năng nhi m v  có quanữ ứ ệ ụ  

h  ch t ch  v i nhau, có cùng tính ch t v i nhau thì đệ ặ ẽ ớ ấ ớ ược x p vào m t b  ph n, do m t b  ph n ph  trách.ế ộ ộ ậ ộ ộ ậ ụ  Còn nh ng ch c năng nhi m v  không có m i quan h  ch t ch  v i nhau thì c n đữ ứ ệ ụ ố ệ ặ ẽ ớ ầ ược tách ra   các bở ộ 

­ Tính toán s  lố ượng cán b , nhân viên cho m i phòng ban sao cho v a g n nh  nh ng l i hoàn thànhộ ỗ ừ ọ ẹ ư ạ  

t t ch c năng, nhi m v  c a m i b  ph n.ố ứ ệ ụ ủ ỗ ộ ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P Ỏ Ậ

TR C NGHI M:Ắ Ệ

Ch n ph ọ ươ ng án tr  l i đúng nh t b ng cách khoanh tròn câu thích h p (a,b,c,d) ả ờ ấ ằ ợ

1  Qu n lý hay qu n tr  là ti n trình………  và nh ng n  l cả ả ị ế ữ ỗ ự  

c a con ngủ ườ ồi đ ng th i v n d ng m t cách có hi u qu  m i ngu n tài nguyên đ  hoàn thành các m c tiêuờ ậ ụ ộ ệ ả ọ ồ ể ụ  

đã đ nh.ị

a. ho ch đ nh, t  ch c, b  trí nhân s , lãnh đ o và ki m soát công vi c.ạ ị ổ ứ ố ự ạ ể ệ

b. b  trí nhân s , lãnh đ o và ki m soát công vi c ố ự ạ ể ệ

c. t  ch c, b  trí nhân s , lãnh đ o và ki m soát công vi c ổ ứ ố ự ạ ể ệ

d. b  trí nhân s , lãnh đ o và ki m soát tài chínhố ự ạ ể

2. M t doanh nghi p s  th t b i trong kinh doanh n u công tác qu n lý t i và ngộ ệ ẽ ấ ạ ế ả ồ ượ ạc l i. Đ  c ng cể ủ ố 

ho c t  ch c l i m t doanh nghi p làm ăn thua l  thì trặ ổ ứ ạ ộ ệ ỗ ước h t ……… ế

a. ph i thayả  đ i công ngh ổ ệ

b. ph i thay đ i k  ho ch đ u tả ổ ế ạ ầ ư

c. ph i thay đ i phả ổ ương pháp qu n lý. ả

d. ph i thay th  ngả ế ười qu n lý thi u năng l c.ả ế ự

3. B  máy qu n lý c a m t doanh nghi p bao g m:……….ộ ả ủ ộ ệ ồ

a. Giám đ c, Phó Giám đ c, Trố ố ưởng phòng

b. Giám đ c, Phó Giám đ c, các Phòng ch c năng.ố ố ứ

c. Ban giám đ c, hố ệ th ng ch  huy s n xu t, h  th ng ch  huy ch c năng. ố ỉ ả ấ ệ ố ỉ ứ

d. Ban Giám đ c, hố ệ th ng ch  huy s n xu t.ố ỉ ả ấ

4. Các ch c năng c  b n c a qu n tr  doanh nghi p:………. ……… ……… ứ ơ ả ủ ả ị ệ

a. Ch c năng ho ch đ nh, ch c năng t  ch c th c hi nứ ạ ị ứ ổ ứ ự ệ , ch c năng lãnh đ o và ch c năng ki m tra.ứ ạ ứ ể

b. Ch c năng lãnh đ o và ch c năng ki m tra.ứ ạ ứ ể

c. Ch c năng lãnh đ o, ch c năng t  ch c th c hi n và ch c năng ki m tra. ứ ạ ứ ổ ứ ự ệ ứ ể

d. Ch c năng ho ch đ nh, ch c năng lãnh đ o và ch c năng ki m tra.ứ ạ ị ứ ạ ứ ể

T  LU NỰ Ậ

5. Nguyên t c t  ch c b  máy qu n lý.ắ ổ ứ ộ ả

BÀI 02 KHÁI NI M V  QUÁ TRÌNH S N XU T Ệ Ề Ả Ấ

Mã bài: HCE 02 10 02

Gi i thi u: ớ ệ

Quá trình s n xu t là quá trình ch  bi n, khai thác ho c ph c h i giá tr  m t lo i s n ph m trên c  sả ấ ế ế ặ ụ ồ ị ộ ạ ả ẩ ơ ở 

k t h p m t cách h p lý các y u t  c a s n xu t, phù h p v i nhu c u c a th  trế ợ ộ ợ ế ố ủ ả ấ ợ ớ ầ ủ ị ường     

M c tiêu th c hi n:ụ ự ệ

H c xong bài h c này, h c viên có năng l c:ọ ọ ọ ự

Trình bày được quá trình s n xu t, các b  ph n c a quá trình s n xu t, k t c u và đ c đi m c a quáả ấ ộ ậ ủ ả ấ ế ấ ặ ể ủ  trình s n xu t .ả ấ

N i dung chính:ộ

2.1.Quá trình s n xu tả ấ

2.1.1. Khái ni m quá trình s n xu tệ ả ấ

2.1.2. N i dung c a quá trình s n xu tộ ủ ả ấ

2.2.Các b  ph n c a quá trình s n xu tộ ậ ủ ả ấ

2.3.K t c u c a quá trình s n xu tế ấ ủ ả ấ

2.4.Đ c đi m c a các lo i hình s n xu t:ặ ể ủ ạ ả ấ

2.4.1.S n xu t đ n chi cả ấ ơ ế

2.4.2.S n xu t hàng lo tả ấ ạ

2.4.3.S n xu t hành kh iả ấ ố

Các hình th c h c t p:ứ ọ ậ

HO T Đ NG I:  Ạ Ộ NGHE GI NG TRÊN L P CÓ TH O LU N V Ả Ớ Ả Ậ Ề

KHÁI NI M V  QUÁ TRÌNH S N XU T Ệ Ề Ả Ấ

2.1. Quá trình s n xu tả ấ

2.1.1. Khái ni m quá trình s n xu tệ ả ấ

 Quá trình s n xu t là quá trình b t đ u t  khâu chu n b  s n xu t đ n mua s m v t t  k  thu t, tả ấ ắ ầ ừ ẩ ị ả ấ ế ắ ậ ư ỹ ậ ổ 

ch c s n xu t đ n khâu cu i cùng là tiêu th  s n ph m. Nói cách khác, quá trình s n xu t là quá trình chứ ả ấ ế ố ụ ả ẩ ả ấ ế 

bi n, khai thác ho c ph c h i giá tr  m t lo i s n ph m trên c  s  k t h p m t cách h p lý các y u t  c aế ặ ụ ồ ị ộ ạ ả ẩ ơ ở ế ợ ộ ợ ế ố ủ  

s n xu t, phù h p v i nhu c u c a th  trả ấ ợ ớ ầ ủ ị ường

2.1.2. N i dung c a quá trình s n xu tộ ủ ả ấ

N i dung c a quá trình s n xu t là lao đ ng sáng t o, tích c c c a con ngộ ủ ả ấ ộ ạ ự ủ ười. Quá trình này không chỉ 

là quá trình t o ra c a c i v t ch t mà còn là quá trình không ng ng c ng c  quán h  s n xu t.ạ ủ ả ậ ấ ừ ủ ố ệ ả ấ

Quá trình s n xu t g m nh ng quá trình c  b n sau:ả ấ ồ ữ ơ ả

­ Quá trình s n xu t chính ả ấ : là quá trình s  d ng nh ng công c  lao đ ng ch  y u đ  tác đ ng vàoử ụ ữ ụ ộ ủ ế ể ộ  

nh ng đ i tữ ố ượng lao đ ng chính nh m bi n đ i chúng thành th c t  chính c a s n ph m.ộ ằ ế ổ ự ế ủ ả ẩ

­ Quá trình s n xu t ph : ả ấ ụ  là nh ng quá trình ti p theo c a quá trình chính đ  hoàn thi n s n ph m, làmữ ế ủ ể ệ ả ẩ  gia tăng giá tr  c a s n ph m ho c t n d ng năng l c s n xu t th a c a quá trình s n xu t chính đ  t o raị ủ ả ẩ ặ ậ ụ ự ả ấ ừ ủ ả ấ ể ạ  các s n ph m ph ả ẩ ụ

Quá trình s n xu t phù tr ả ấ ợ: là quá trình ch  y u t o đi u ki n thu n l i v  m t k  thu t đ  quá trìnhủ ế ạ ề ệ ậ ợ ề ặ ỹ ậ ể  

s n xu t chính và ph  đả ấ ụ ược di n ra m t cách hi u qu  nh t. ễ ộ ệ ả ấ

Quá trình s n  xu t ph c v ả ấ ụ ụ: là quá trình ch  y u t o các đi u ki n thu n l i v  m t k  thu t đ  quáủ ế ạ ề ệ ậ ợ ề ặ ỹ ậ ể  trình s n xu t chính và ph  đả ấ ụ ược di n ra m t cách thu n l i.ễ ộ ậ ợ

Trong qúa trình s n xu t, quan tr ng nh t là quá trình công ngh  Tu  theo phả ấ ọ ấ ệ ỳ ương pháp s n xu t màả ấ  quá trình s n xu t đả ấ ược chia thành nhi u hay ít giai đo n công ngh  khác nhau và trong m i giai đo n côngề ạ ệ ỗ ạ  ngh  l i đệ ạ ược chia ra thành nhi u bề ước công vi c khác nhauệ

Quá trình s n xu t: ả ấ  là quá trình làm thay đ i hình dáng, kích thổ ước, tính ch t lý, hóa h c c a đ i tấ ọ ủ ố ượ  ng

ch  bi n.ế ế

Quá trình công nghệ: là m t b  ph n c a quá trình s n xu t, do quá trình s n xu t độ ộ ậ ủ ả ấ ả ấ ược chia làm nhi u giai đo n khác nhau theo các phề ạ ương pháp ch  bi n khác nhau, s  d ng la i thi t b  khác nhau.ế ế ử ụ ọ ế ị

2.2.Các b  ph n c a quá trình s n xu tộ ậ ủ ả ấ

­ B  ph n s n xu t chính ộ ậ ả ấ : Là b  ph n tr c ti p ch  t o s n ph m chính. Đăch đi m c a b  ph n nàyộ ậ ự ế ế ạ ả ẩ ể ủ ộ ậ  

là nguyên v t li u mà nó ch  bi n ph i tr  thành s n ph m chính c a DN.ậ ệ ế ế ả ở ả ẩ ủ

­ B  ph n s n xu t ph : ộ ậ ả ấ ụ  Là b  ph n ti p t c hoàn thi n s n ph m sau khi k t thúc   bô ph n s nộ ậ ế ụ ệ ả ẩ ế ở ậ ả  

xu t chính ho c t n d ng ph  li u, ph  ph m c a s n xu t chính đ  t o ra nh ng lo i s n ph m phấ ặ ậ ụ ế ệ ế ẩ ủ ả ấ ể ạ ữ ạ ả ẩ ụ ngoài danh m c s n ph m thi t k  Tùy theo t ng DN, n u xét th y có hi u qu  thì t  ch c s n xu t, n uụ ả ẩ ế ế ừ ế ấ ệ ả ổ ứ ả ấ ế  không thì bán ph  li u, ph  ph m ra ngoài.ế ệ ế ẩ

­ B  ph n s n xu t ph  tr : ộ ậ ả ấ ụ ợ  Là b  ph n mà ho t đ ng c a nó có tác d ng tr c ti p t i b  ph n s nộ ậ ạ ộ ủ ụ ự ế ớ ộ ậ ả  

xu t chính và  ph , đ m b o cho các b  ph n s n xu t  y có th  ti n hành liên t c và đ u đ n.ấ ụ ả ả ộ ậ ả ấ ấ ể ế ụ ề ặ

­ B  ph n ph c v  s n xu t: ộ ậ ụ ụ ả ấ  Là b  ph n độ ậ ượ ổc t  ch c ra nh m đ m b o vi c cung  ng, b o qu n ,ứ ằ ả ả ệ ứ ả ả  

c p phát, v n chuy n NVL, nhiên li u, thành ph m và d ng c  lao đ ng. B  ph n này thấ ậ ể ệ ẩ ụ ụ ộ ộ ậ ường g m: Qu nồ ả  

lý kho tàng, v n chuy n n i b , v n chuy n t  bên ngoài.ậ ể ộ ộ ậ ể ừ

2.3.K t c u c a quá trình s n xu tế ấ ủ ả ấ

Các ki u k t c u s n xu t đ oc hình thành b i các cách liên h p, ph i h p v i nhau c a các c p s nể ế ấ ả ấ ự ở ợ ố ợ ớ ủ ấ ả  

xu t.ấ

­ Doanh nghi p – Phân xệ ưởng – Ngành – N i làm vi cơ ệ

­ Doanh nghi p – Phân xệ ưởng – N i làm vi cơ ệ

­ Doanh nghi p – Ngành – N i làm vi cệ ơ ệ

­ Doanh nghi p – N i làm vi cệ ơ ệ

Trong đó:

­ Phân x ưở : là m t đ n v  t  ch c s n xu t c  b n và ch  y u c a DN, có nhi m v  s n xu t ng ộ ơ ị ổ ứ ả ấ ơ ả ủ ế ủ ệ ụ ả ấ  

m t lo i s n ph m ho c hoàn thành m t giai đo n công ngh  c a quá trình SX.ộ ạ ả ẩ ặ ộ ạ ệ ủ

­ Ngành: Là đ n v  t  ch c s n xu t n m trong phân xơ ị ổ ứ ả ấ ằ ưởng có quy mô l n, đớ ượ ổc t ng h p trênợ  cùng m t khu v c nhi u n i làm vi c, có quan h  m t thi t v i nhau v  công ngh  và s n ph m.   đây,ộ ự ề ơ ệ ệ ậ ế ớ ề ệ ả ẩ Ở  công nhân cùng th c hi n m t s  thao tác nh t đ nh ho c ti n hành nh ng bự ệ ộ ố ấ ị ặ ế ữ ước công vi c khác nhau đệ ể 

s n xu t ra cùng m t lo i s n ph m.ả ấ ộ ạ ả ẩ

­ N i làm vi c: ơ ệ  Là đ n v  c  s , khâu đ u tiên c a t  ch uc s n xu t trong DN, là ph n di n tíchơ ị ơ ở ầ ủ ổ ứ ả ấ ầ ệ  

s n xu t mà   đó m t công nhân hay m t nhóm công nhân s  d ng thi t b , máy móc, d ng c  đ  hoànả ấ ở ộ ộ ử ụ ế ị ụ ụ ể  thành m t bộ ước công vi c trong vi c ch  t o s n ph m.ệ ệ ế ạ ả ẩ

2.4.Đ c đi m c a các lo i hình s n xu t:ặ ể ủ ạ ả ấ

2.4.1 S n xu t đ n chi cả ấ ơ ế

Đây là lo i hình s n xu t có trình đ  chuyên môn hóa th p, n i làm vi c tham gia ch  t o r t nhi uạ ả ấ ộ ấ ớ ệ ế ạ ấ ề  

bước công vi c khác nhau và thông thệ ường t  11 bừ ước công vi c tr  lên, m i lo i chi ti t ch  đệ ở ỗ ạ ế ỉ ược s nả  

xu t v i s  lấ ớ ố ượng r t ít, th m chí ch  có m t cái, do đó th i gian gián đo n trong s n xu t r t l n. Mu nấ ậ ỉ ộ ờ ạ ả ấ ấ ớ ố  nâng cao năng su t, ch t lấ ấ ượng s n ph m đòi h i ngả ẩ ỏ ười công nhân ph i có trình đ  tay ngh  cao.ả ộ ề

2.4.2 .S n xu t hàng lo tả ấ ạ

Là lo i hình s n xu t mà n i làm vi c đạ ả ấ ơ ệ ược phân công ch  bi n m t lo i chi ti t hay s n ph m khácế ế ộ ạ ế ả ẩ  nhau, các chi ti t đế ược thay nhau ch  bi n l n lế ế ầ ượt theo đ nh k  N u s  lị ỳ ế ố ượng c a m i lo i c a m i lo iủ ỗ ạ ủ ỗ ạ  

chi ti t l n thì g i là s n xu t hàng lo t l n, ngế ớ ọ ả ấ ạ ớ ượ ạ ếc l i n u s  lố ượng c a m i lo i chi ti t ít thì g i là s nủ ỗ ạ ế ọ ả  

xu t hàng lo t nh  Lo i hình s n xu t   gi a hai lo i trên g i là s n xu t hàng lo t v a.ấ ạ ỏ ạ ả ấ ở ữ ạ ọ ả ấ ạ ừ

2.4.3.S n xu t thành kh iả ấ ố

S n xu t kh i lả ấ ố ượng l n là m t quá trình s n xu t mà   đó ngớ ộ ả ấ ở ười ta ch  s n xu t m t lo i s n ph mỉ ả ấ ộ ạ ả ẩ  

ho c m t nhóm s n ph m nào đó nh ng s  lặ ộ ả ẩ ư ố ượng r t l n. Thi t b  ph c v  s n xu tấ ớ ế ị ụ ụ ả ấ  đượ ắc l p đ t theoặ  

m t dây chuy n làm cho dòng di chuy n c a s n ph m có tính ch t th ng dòng.ộ ề ể ủ ả ẩ ấ ẳ

Trong lo i hình này, máy móc thi t b  và các t  h p s n xu t đạ ế ị ổ ợ ả ấ ược trang b  ch  đ  s n xu t m t lo iị ỉ ể ả ấ ộ ạ  

s n ph m, vì v y h  th ng không có tính linh ho t, b t bu c ph i th c hi n phả ẩ ậ ệ ố ạ ắ ộ ả ự ệ ương pháp s a ch a dử ữ ự phòng máy móc thi t b  đ  tránh s  không liên t c trong quá trình s n xu t. Tuy nhiên, trình đ  chuyên mônế ị ể ự ụ ả ấ ộ  hóa cao s  t o đi u ki n nâng cao năng su t, h  giá thành s n ph m.ẽ ạ ề ệ ấ ạ ả ẩ

CÂU H I VÀ BÀI T P Ỏ Ậ

TR C NGHI M:Ắ Ệ

Ch n ph ọ ươ ng án tr  l i đúng nh t b ng cách khoanh tròn câu thích h p (a,b,c,d) ả ờ ấ ằ ợ

1.  Quá trình s n xu t là quá trình b t đ u t  khâu chu n b  s n xu t đ n mua s m v t t  k  thu t, tả ấ ắ ầ ừ ẩ ị ả ấ ế ắ ậ ư ỹ ậ ổ 

ch c s n xu t đ n khâu cu i cùng là tiêu th  s n ph m. ứ ả ấ ế ố ụ ả ẩ

2. Quá trình s n xu t là quá trình ch  bi n, khai thác ho c ph c h i giá tr  m t lo i s n ph m trên cả ấ ế ế ặ ụ ồ ị ộ ạ ả ẩ ơ 

s  k t h p m t cách h p lý các y u t  c a s n xu t, phù h p v i nhu c u c a th  trở ế ợ ộ ợ ế ố ủ ả ấ ợ ớ ầ ủ ị ường

3. Các b  ph n c a quá trình s n xu tộ ậ ủ ả ấ : .

a.B  ph n s n xu t chính, b  ph n s n xu t ph  tr  và b  ph n ph c v  s n xu t.ộ ậ ả ấ ộ ậ ả ấ ụ ợ ộ ậ ụ ụ ả ấ

b. B  ph n s n xu t chính, b  ph n s n xu t ph  và b  ph n ph c v  s n xu t.ộ ậ ả ấ ộ ậ ả ấ ụ ộ ậ ụ ụ ả ấ  

c. B  ph n s n xu t chính, b  ph n s n xu t ph , b  ph n s n xu t ph  tr  và b  ph n ph c vộ ậ ả ấ ộ ậ ả ấ ụ ộ ậ ả ấ ụ ợ ộ ậ ụ ụ 

s n xu tả ấ

d. B  ph n s n xu t chính, b  ph n s n xu t ph  và b  ph n s n xu t ph  tr ộ ậ ả ấ ộ ậ ả ấ ụ ộ ậ ả ấ ụ ợ

4. Các ki u k t c u c a s n xu t:ể ế ấ ủ ả ấ

a. Doanh nghi p – Phân xệ ưởng – N i làm vi c; Doanh nghi p – Ngành – N i làm vi c; Doanhơ ệ ệ ơ ệ  nghi p – N i làm vi c.ệ ơ ệ

b. Doanh nghi p – Phân xệ ưởng – Ngành – N i làm vi c; Doanh nghi p – Phân xơ ệ ệ ưởng – N i làmơ  

vi c; Doanh nghi p – Ngành – N i làm vi c; Doanh nghi p – N i làm vi cệ ệ ơ ệ ệ ơ ệ

c. Doanh nghi p – Phân xệ ưởng – Ngành – N i làm vi c; Doanh nghi p – Phân xơ ệ ệ ưởng – N i làmơ  

BÀI 03 TIÊU CHU N PHÂN LO I LO I HÌNH S N XU T Ẩ Ạ Ạ Ả Ấ

Mã bài: HCE 02 10 03

Gi i thi u: ớ ệ

Lo i hình s n xu t đạ ả ấ ược phân đ nh d a trên c  s  m i tị ự ơ ở ố ương quan c a các máy móc trong h  th ngủ ệ ố  máy đi u khi n, quá trình t  đ ng hóa, lo i hình s n ph m s n xu t, hình th c đ t hàng , dây chuy n côngề ể ự ộ ạ ả ẩ ả ấ ứ ặ ề  nghi p. ệ

M c tiêu th c hi n:ụ ự ệ  

H c xong bài h c này, h c viên có năng l c:ọ ọ ọ ự

Trình bày được các lo i hình s n xu t: ạ ả ấ s n xu t gia công, s n xu t theo m c đ  t p trung và t  đ ngả ấ ả ấ ứ ộ ậ ự ộ  hoá, s n xu t s n ph m, lo i hình đ t hàng và lo i hình th  trả ấ ả ẩ ạ ặ ạ ị ường ho c dây chuy n công nghi p.ặ ề ệ

N i dung chính:ộ

3.1.Lo i hình s n xu t gia côngạ ả ấ

3.2.Lo i theo m c đ  t p trung và t  đ ng hoáạ ứ ộ ậ ự ộ

Đ  phân lo i lể ạ o i hình s n xu t ngu i ta thạ ả ấ ờ ường căn c  vào: m i tứ ố ương quan k t h p gi a các máyế ợ ữ  móc trong h  th ng thi t b  s n xu t c a xí nghi p, d a vào quá trình t  đ ng hóa, d a vào lo i hình s nệ ố ế ị ả ấ ủ ệ ự ự ộ ự ạ ả  

ph m s n xu t, d a vào hình th c đ t hàng và d a vào dây chuy n công nghi pẩ ả ấ ự ứ ặ ự ề ệ

3.1.Lo i hình s n xu t gia côngạ ả ấ

Lo i hình s n xu t gia công là h  th ng s n xu t bao g m nhi u máy công c  đi u khi n có thạ ả ấ ệ ố ả ấ ồ ề ụ ề ể ể 

phay + khoan, ti n + khoan đ  t o kh  năng gia công nhi u lo i chi ti t v i kích c  thay đ i nh t đ nh.ệ ể ạ ả ề ạ ế ớ ỡ ổ ấ ị  

Lo i hình này có kh  năng gia công m t ch ng lo i chi ti t c  khí nh t đ nh theo trình t  công ngh  tuạ ả ộ ủ ạ ế ơ ấ ị ự ệ ỳ 

ch n và th i gian đi u ch nh không đáng k  Kh  năng đó có đọ ờ ề ỉ ế ả ược là do nh ng d ng c  gia công v i sữ ụ ụ ớ ố 

lượng cho trước, đượ ắc s p đ t s n trong   tích d ng c  trung tâm và đặ ẵ ổ ụ ụ ược cung  ng k p th i v i th i gianứ ị ờ ớ ờ  thao tác ng n.ắ

3.2.Lo i theo m c đ  t p trung và t  đ ng hoáạ ứ ộ ậ ự ộ

Lo i hình này là giai đo n phát tri n ti p theo c a n n s n xu t c  khí hoá. Nó s  th c hi n ph nạ ạ ể ế ủ ề ả ấ ơ ẽ ự ệ ầ  công vi c mà c  khí hoá không th  đ m đệ ơ ể ả ương được đó là đi u khi n quá trình. V i các thi t b  v n năngề ể ớ ế ị ạ  

và bán t  đ ng, các chuy n đ ng ph  (tác đ ng đi u khi n) do ngự ộ ể ộ ụ ộ ề ể ười th  th c hi n, còn trên ph n thi t bợ ự ệ ầ ế ị 

t  đ ng hoá và máy t  đ ng, toàn b  quá trình làm vi c đ u đự ộ ự ộ ộ ệ ề ược th c hi n t  đ ng không c n đ n sự ệ ự ộ ầ ế ự tham gia tr c ti p c a con ngự ế ủ ười. Con người lúc này ch  có nhi m v  chu n b  các c  c u và theo dõi quáỉ ệ ụ ẩ ị ơ ấ  trình làm vi c c a chúng.ệ ủ

T  đ ng hoá các quá trình s n xu t luôn g n li n v i quá trình hoàn thi n và đ i m i công ngh ự ộ ả ấ ắ ề ớ ệ ổ ớ ệ  

Nó là bài toán thi t k  công ngh  phù h p, có nhi m v  t o ra k  thu t hoàn toàn m i d a trên c  s  cácế ế ệ ợ ệ ụ ạ ỹ ậ ớ ự ơ ở  quá trình công ngh  gia công, ki m tra, l p ráp tiên ti n.ệ ể ắ ế

3.3.Lo i hình s n ph mạ ả ẩ

Có hai lo i hình s n ph m, đó là:ạ ả ẩ

3.3.1. Lo i hình s n ph m t o ra các s n ph m h u hình có th  l u tr  t n kho trong nh ng ch ngạ ả ẩ ạ ả ẩ ữ ể ư ữ ồ ữ ừ  

m c nh t đ nh. Do đó, DN c n ph i l p k  ho ch l u gi  t n kho h p lý sao cho nó có th  ph c v  kháchự ấ ị ầ ả ậ ế ạ ư ữ ồ ợ ể ụ ụ  hàng nhanh h n th i gian c n thi t đ  mua s m nguyên v t li u và ch  bi n thành ph m cu i cùng.ơ ờ ầ ế ể ắ ậ ệ ế ế ẩ ố

3.3.2. Lo i hình s n ph m t o ra các s n ph m vô hình (d ch v ), lo i hình này t o ra nh ng s nạ ả ẩ ạ ả ẩ ị ụ ạ ạ ữ ả  

ph m không có hình dáng v t ch t c  th  mà t o ra s n ph m vô hình (d ch v ). Đây là các s n ph mẩ ậ ấ ụ ể ạ ả ẩ ị ụ ả ẩ  không th  t n kho để ồ ược. Nên trong vi c đáp  ng nhu c u thay đ i, s n xu t d ch v  thệ ứ ầ ổ ả ấ ị ụ ường tìm cách d chị  chuy n c u. Vì th , hi u su t s  d ng năng l c s n xu t c a h  th ng d ch v  thể ầ ế ệ ấ ử ụ ự ả ấ ủ ệ ố ị ụ ường th p h n so v iấ ơ ớ  

ph n, chi ti t ho c nguyên v t li u thậ ế ặ ậ ệ ường dùng. H  th ng s n xu t này ph c v  cho các nhu c u có kh iệ ố ả ấ ụ ụ ầ ố  

lượng nh , s n ph m đa d ng, không đ t chu n.ỏ ả ẩ ạ ạ ẩ

3.5.Lo i hình th  trạ ị ường ho c dây chuy n công nghi pặ ề ệ

Là lo i hình s n xu t trong đó các máy móc thi t b , n i làm vi c đạ ả ấ ế ị ơ ệ ược thi t đ t d a trên c  sế ặ ự ơ ở 

ph i h p m t các h p lý các bố ợ ộ ợ ước công vi c đ  bi n các đ u vào thành các chi ti t, b  ph n hay s n ph mệ ể ế ầ ế ộ ậ ả ẩ  

nh t đ nh.ấ ị

Các đ c tính c  b n c a lo i hình này là:ặ ơ ả ủ ạ

­ Các tuy n công vi c và các máy móc thi t b  đế ệ ế ị ược thi t đ t khá  n đ nh khi chuy n t  ch  t oế ặ ổ ị ể ừ ế ạ  

s n ph m này sang s n ph m khác.ả ẩ ả ẩ

­ Dòng d ch chuy n c a v t li u tị ể ủ ậ ệ ương đ i liên t c.ố ụ

­ Tính l p l i c a công vi c trên n i làm vi c cao, đ c bi t trong s n xu t kh i lặ ạ ủ ệ ơ ệ ặ ệ ả ấ ố ượng l n.ớ

­ S n ph m c a h  th ng s n xu t này là s n ph m tiêu chu n, có th  có nhu c u ho c đ t hàngả ẩ ủ ệ ố ả ấ ả ẩ ẩ ể ầ ặ ặ  

v i kh i lớ ố ượng l n.ớ

CÂU H I VÀ BÀI T P Ỏ Ậ

TR C NGHI MẮ Ệ :

Ch n ph ọ ươ ng án tr  l i đúng nh t b ng cách khoanh tròn câu thích h p (a,b,c,d) ả ờ ấ ằ ợ

1  Lo i hình s n xu t gia công là h  th ng s n xu t bao g m nhi u máy công c  đi u khi n cóạ ả ấ ệ ố ả ấ ồ ề ụ ề ể  

th   ể

a. thay th  ho c b  sung l n nhauế ặ ổ ẫ

b. thay th  ho c v a thay th  v a b  sung l n nhauế ặ ừ ế ừ ổ ẫ

c. thay th  ho c b  sung cho nhau, ho c v a k t h p v a thay th  v a b  sung l n nhauế ặ ổ ặ ừ ế ợ ừ ế ừ ổ ẫ

d. thay th  cho nhau, ho c k t h p v a thay th  v a b  sung cho nhauế ặ ế ợ ừ ế ừ ổ

 2. Lo i hình s n xu t theo m c đ  t p trung và t  đ ng hoá là lo i hình s n xu t ạ ả ấ ứ ộ ậ ự ộ ạ ả ấ được th c hi n trênự ệ  các thi t b  t  đ ng hoá và máy t  đ ng; toàn b  quá trình làm vi c đ u đế ị ự ộ ự ộ ộ ệ ề ược th c hi n t  đ ng t  đ ngự ệ ự ộ ự ộ  không   c n   đ n   s   tham   gia   tr c   ti p   c a   con   ngầ ế ự ự ế ủ ười   Con   người   lúc   này   ch   có   nhi mỉ ệ  

a. đúng theo th i h n c a h p đ ngờ ạ ủ ợ ồ

b. sau khi nh n đậ ược đ n đ t hàng c a khách hàngơ ặ ủ

c. theo yêu c u c a khách hàngầ ủ

d. trước khi nh n đậ ược đ n đ t hàng c a khách hàngơ ặ ủ

T  LU NỰ Ậ

 5. Lo i hình s n xu t th  trạ ả ấ ị ường ho c s n xu t theo dây chuy n công nghi pặ ả ấ ề ệ

h n h p.ỗ ợ

M c tiêu th c hi n:ụ ự ệ

H c xong bài h c này, h c viên có năng l c:ọ ọ ọ ự

Trình bày được thành ph n và hình th c s n xu t; Ngành s n xu t, nh ng nhân t  quy t đ nh k t c uầ ứ ả ấ ả ấ ữ ố ế ị ế ấ  

4.4. Nh ng nhân t  quy t đ nh k t c u s n xu tữ ố ế ị ế ấ ả ấ

4.4.1.Nh ng căn c  đ  hình thành phân xữ ứ ể ưởng

4.4.2.Các d ng phân xạ ưởng 

Các hình th c h c t p:ứ ọ ậ

HO T Đ NG I :  Ạ Ộ NGHE GI NG TRÊN L P CÓ TH O LU N V Ả Ớ Ả Ậ Ề

K T C U S N XU T Ế Ấ Ả Ấ

4.1.Thành ph n s n xu t trong phân xầ ả ấ ưởng

Thành ph n s n xu t trong phân xầ ả ấ ưởng g m: máy móc thi t b , lao đ ng và m t b ng s n xu t.ồ ế ị ộ ặ ằ ả ấ

­ Máy móc thi t b  công ngh ế ị ệ: Máy móc thi t b  chi m v  trí c  b n trong t ng năng l c s n xu t c aế ị ế ị ơ ả ổ ự ả ấ ủ  doanh nghi p,  nh hệ ả ưởng đ n năng su t lao đ ng, ch t lế ấ ộ ấ ượng s n ph m s n xu t ra, đ n yêu c u c a tả ẩ ả ấ ế ầ ủ ổ 

ch c quá trình s n xu t cân đ i, nh p nhàng và liên t c. Xét v  m t v n, thì giá tr  tài s n s n c  đ nh nóiứ ả ấ ố ị ụ ề ặ ố ị ả ả ố ị  chung và giá tr  máy móc thi t b  nói riêng chi m t  tr ng l n trong t ng s  v n s n xu t c a doanh nghi p.ị ế ị ế ỷ ọ ớ ổ ố ố ả ấ ủ ệ  

    ­ Lao đ ng ộ : đây không ch  là y u t  c  b n mà còn là y u t  quan tr ng, quy t đ nh t i hi u qu  c aỉ ế ố ơ ả ế ố ọ ế ị ớ ệ ả ủ  

vi c s  d ng các y u t  s n xu t (nguyên v t li u, máy móc thi t b …). Đ  đ m b o duy trì ho t s n xu tệ ử ụ ế ố ả ấ ậ ệ ế ị ể ả ả ạ ả ấ  

đ ng kinh doanh c a doanh nghi p độ ủ ệ ược bình thường thì doanh nghi p c n ph i không ng ng quan tâm t iệ ầ ả ừ ớ  

vi c xác đ nh nhu c u lao đ ng, đ  t  đó gi i quy t v n đ  tuy n ch n và phân công lao đ ng.ệ ị ầ ộ ể ừ ả ế ấ ề ể ọ ộ

­ M t b ng s n xu t ặ ằ ả ấ : c n ph i b  trí m t b ng s n xu t phù h p.ầ ả ố ặ ằ ả ấ ợ

M t b ng s n xu t là ph n di n tích s n xu t c n thi t đ  b  trí, s p x p các b  ph n s n  xu t và bặ ằ ả ấ ầ ệ ả ấ ầ ế ể ố ắ ế ộ ậ ả ấ ộ 

ph n qu n lý trong doanh nghi pậ ả ệ

Do m t b ng s n xu t là ch  y u có h n nên c n ph i s  d ng h p lý y u t  này, b o đ m th c hi nặ ằ ả ấ ủ ế ạ ầ ả ử ụ ợ ế ố ả ả ự ệ  

t t nh ng yêu c u ch  y u:ố ữ ầ ủ ế

+ Phù h p v i quy trình công ngh  s n xu t.ợ ớ ệ ả ấ

+ T o đi u ki n cho ngạ ề ệ ười lao đ ng th c hi n t t nhi m v  c a mình.ộ ự ệ ố ệ ụ ủ

+ Ti t ki m đ t đai, phù h p v i yêu c u s  d ng trế ệ ấ ợ ớ ầ ử ụ ước m t cũng nh  lâu dài c a DN.ắ ư ủ

+ Đ m b o v  sinh môi trả ả ệ ường, gi  gìn v  sinh công nghi p.ữ ệ ệ

4.2.Hình th c s n xu tứ ả ấ

a. Khái  ni m v  chuyên hóa ệ ề

Chuyên môn hóa s n xu t là hình th c phân công lao đ ng xã h i làm cho xí nghi p nói chung và các bả ấ ứ ộ ộ ệ ộ 

ph n s n xu t, các n i làm vi c nói riêng ch  đ m nhi m vi c s n xu t m t (hay m t s  ít) lo i s n ph m,ậ ả ấ ơ ệ ỉ ả ệ ệ ả ấ ộ ộ ố ạ ả ẩ  chi ti t, hay ch  ti n hành m t ho c m t s  ít các bế ỉ ế ộ ặ ộ ố ước công vi c.ệ

Chuyên môn hóa s n xu t t o ra kh  năng nâng cao s n xu t lao đ ng, nâng cao hi u qu  s   d ng máyả ấ ạ ả ả ấ ộ ệ ả ử ụ  móc thi t b  Chuyên môn hóa s n xu t còn có kh  nănglàm gi m chi phí và th i gian đào t o công nhân…ế ị ả ấ ả ả ờ ạ  Chuyên môn hóa s n xu t t o đi u ki n thu n l i cho công tác tiêu chu n hóa,  ng d ng k  thu t hi n đ i,ả ấ ạ ề ệ ậ ợ ẩ ứ ụ ỹ ậ ệ ạ  nâng cao ch t lấ ượng s n ph m.ả ẩ

b. Các hình th c s n xu t chuyên môn hóa ứ ả ấ

­ Chuyên môn hóa công ngh : ệ  hình th c s n xu t này đứ ả ấ ược xây d ng d a theo nguyên t c bao g m cácự ự ắ ồ  

n i làm vi c gi ng nhau, b  trí các máy móc thi t b  gi ng nh m th c hi n m t giai đo n công ngh  nh tơ ệ ố ố ế ị ố ằ ự ệ ộ ạ ệ ấ  

đ nh. Tên c a b  ph n s n xu t thị ủ ộ ậ ả ấ ường được g i b ng tên c a máy móc thi t b  B  ph n s n xu t xâyọ ằ ủ ế ị ộ ậ ả ấ  

d ng theo cách này d a trên c  s  nhu c u toàn xí nghi p đ  xác đ nh quy mô nên các máy móc thi t bự ự ơ ở ầ ệ ể ị ế ị 

đượ ử ục s  d ng hi u qu  h n, gi m v n đ u t ệ ả ơ ả ố ầ ư

­ Chuyên môn hóa đ i t ố ượ : B  ph n s n xu t đ ng ộ ậ ả ấ ược xây d ng d a trên nguyên t c đ i tự ự ắ ố ượng nghĩa là 

nó ch  có nhi m v  s n xu t m t lo i s n ph m hay chi ti t nh t đ nh. Quá trình ch  bi n c a nó, t  khiỉ ệ ụ ả ấ ộ ạ ả ẩ ế ấ ị ế ế ủ ừ  

đ a nguyên v t li u vào cho đ n khi t o ra thành ph m hoàn toàn   trong m t b  ph n s n xu t. B  ph nư ậ ệ ế ạ ẩ ở ộ ộ ậ ả ấ ộ ậ  

s n xu t trong trả ấ ường h p này s  ti n hành nhi u bợ ẽ ế ề ước công vi c khác nhau trong quy trình công ngh  chệ ệ ế 

bi n s n ph m. Máy móc thi t b  trong m i b  ph n s n xu t g m nhi u lo i khác nhau, b  trí tu n tế ả ẩ ế ị ỗ ộ ậ ả ấ ồ ề ạ ố ầ ự theo quy trình công ngh  Tên c a b  ph n s n xu t thệ ủ ộ ậ ả ấ ường l y theo tên c a s n ph m hay chi ti t mà nóấ ủ ả ẩ ế  

ch  t o ra. ế ạ

4.3.Ngành s n xu tả ấ

Ngành là m t đ n v  t  ch c s n xu t trong các phân xộ ơ ị ổ ứ ả ấ ưởng có quy mô l n, đó là t ng h p trên cùngớ ổ ợ  

m t khu v c nhi u n i làm vi c có quan h  m t thi t v i nhau v  m t công ngh  Ngành cũng có th  độ ự ề ơ ệ ệ ậ ế ớ ề ặ ệ ể ượ  cchuyên  môn hóa theo đ i tố ượng đ  t o ra m t lo i s n ph m,ể ạ ộ ạ ả ẩ  chi ti t nh t đ nh, ho c chuyên môn hóa theoế ấ ị ặ  công ngh  bao g m các n i làm vi c gi ng nhau nh  ngành ti n, ngành phay…   nh ng xí nghi p có quyệ ồ ơ ệ ố ư ệ Ở ữ ệ  

mô v a và nh  ngừ ỏ ười ta có th  không t  ch c c p phân xể ổ ứ ấ ưởng. Trong nh ng trữ ường h p nh  v y, ngànhợ ư ậ  

tr  thành c p s n xu t ch  y u, c  b n c a xí nghi p. B  qua c p phân xở ấ ả ấ ủ ế ơ ả ủ ệ ỏ ấ ưởng s  làm cho c  c u s n xu tẽ ơ ấ ả ấ  

đ n gi n h n, vi c ch  đ o s n xu t t  cán b  c p cao tr c ti p h n. Tuy nhiên, đi u ki n đ  có th  xóaơ ả ơ ệ ỉ ạ ả ấ ừ ộ ấ ự ế ơ ề ệ ể ể  

b  c p phân xỏ ấ ưởng ch  trong trỉ ường h p các ngành đợ ượ ổc t  ch c theo ki u đ i tứ ể ố ượng khép kín. Nghĩa là, các chi ti t, s n ph m có th  đế ả ẩ ể ược ch  bi n tr n v n trong m t ngành, đ i tế ế ọ ẹ ộ ố ượng không ph i v n chuy nả ậ ể  qua l i nhi u l n gi a các ngành.ạ ề ầ ữ

4.4.Nh ng nhân t  quy t đ nh k t c u s n xu tữ ố ế ị ế ấ ả ấ

a.Nh ng căn c  đ  hình thành phân xữ ứ ể ưởng

­ Ch ng lo i, đ c đi m k t c u và yêu c u ch t lủ ạ ặ ể ế ấ ầ ấ ượng s n ph m: N u ch ng lo i s n ph m ít và đ nả ẩ ế ủ ạ ả ẩ ơ  

gi n thì c  c u s n xu t s  đ n gi n h n. Đ c đi m c a k t c u s n ph m nh  s  lả ơ ấ ả ấ ẽ ơ ả ơ ặ ể ủ ế ấ ả ẩ ư ố ượng các chi ti t, tínhế  

ph c t p c a k  thu t s n xu t, yêu c u đ  chính xác… có  nh hứ ạ ủ ỹ ậ ả ấ ầ ộ ả ưởng đ n c  c u s n xu t. S n ph m cóế ơ ấ ả ấ ả ẩ  tính công ngh  cao, quá trình s n xu t đ n gi n, do đó c u s n xu t đ n gi n h n.ệ ả ấ ơ ả ấ ả ấ ơ ả ơ

­ Ch ng lo i, kh i lủ ạ ố ượng, đ c tính c  lý hóa c a nguyên v t li u c n dùng: Nhân t  này có  nh hặ ơ ủ ậ ệ ầ ố ả ưở  ng

tr c ti p đ n b  ph n ph c v  s n xu t. B i vì, kh i lự ế ế ộ ậ ụ ụ ả ấ ở ố ượng ch ng lo i nguyên v t li u c n dùng cùngủ ạ ậ ệ ầ  

nh ng đ c tính c a nó s  yêu c u h  th ng kho bãi, di n tích s n xu t, quy mô công tác t  ch c thích h p.ữ ặ ủ ẽ ầ ệ ố ệ ả ấ ổ ứ ợ  Ngoài ra, chúng còn có th   nh hể ả ưởng t i các b  ph n s n xu t chính vì có th  nó s  yêu c u t  ch c m tớ ộ ậ ả ấ ể ẽ ầ ổ ứ ộ  

c  c u s n xu t phù h p v i vi c x  lý các nguyên v t li u.ơ ấ ả ấ ợ ớ ệ ử ậ ệ

­ Máy móc thi t b  công ngh : Vi c l a ch n máy móc, thi t b  công ngh  có th  b i các yêu c u kế ị ệ ệ ự ọ ế ị ệ ể ở ầ ỹ thu t, nói chung, đây không ph i là n i dung c a t  ch c s n xu t. Tuy nhiên, máy móc thi t b  l i  nhậ ả ộ ủ ổ ứ ả ấ ế ị ạ ả  

hưởng đ n c  c u s n xu t vì vi c s  d ng hi u qu  máy móc thi t b  c n có nh ng cách t  ch c thíchế ơ ấ ả ấ ệ ử ụ ệ ả ế ị ầ ữ ổ ứ  

h p.ợ

­ Trình đ  chuyên hóa và h p tác hóa s n xu t: trình đ  chuyên môn hóa, h p tác hóa càng cao thì c  c uộ ợ ả ấ ộ ợ ơ ấ  

s n xu t càng đ n gi n. B i vì, h p tác hóa và chuyên môn hóa d n đ n kh  năng gi m ch ng lo i chi ti tả ấ ơ ả ở ợ ẫ ế ả ả ủ ạ ế  

và tăng kh i lố ượng công vi c gi ng nhau, do đó s  có ít b  ph n s n xu t h n và trình đ  chuyên môn hóaệ ố ẽ ộ ậ ả ấ ơ ộ  cao h n.ơ

b.Các d ng phân xạ ưởng 

­ D ng phân xạ ưởng được b  trí theo nguyên t c đ i tố ắ ố ượng: phân xưởng được b  trí theo d ng nàyố ạ  thì b  ph n s n xu t s  có chu k  s n xu t ng n, s n ph m d  dang ít, đ i tộ ậ ả ấ ẽ ỳ ả ấ ắ ả ẩ ở ố ượng không ph i v n chuy nả ậ ể  quanh co, ít các kho trung gian. Công tác l p k  ho ch ki m soát khá đ n gi n. Tuy nhiên có th  không sậ ế ạ ể ơ ả ể ử 

d ng h t công su t tính năng c a t ng lo i máy móc thi t b , khó khăn cho công tác s a ch a, b o dụ ế ấ ủ ừ ạ ế ị ử ữ ả ưỡ  ngmáy móc thi t b  Phân xế ị ưởng d ng này thích h p cho nh ng s n ph m có s n lạ ợ ữ ả ẩ ả ượng s n xu t l n đ uả ấ ớ ề  

đ n.ặ

­ D ng phân xạ ưởng được b  trí theo nguyên t c công ngh : H  th ng s n xu t g m các b  ph n s nố ắ ệ ệ ố ả ấ ồ ộ ậ ả  

xu t b  trí theo nguyên t c công ngh  s  có kh  năng linh ho t v i nh ng thay đ i nhi m v  s n xu t.ấ ố ắ ệ ẽ ả ạ ớ ữ ổ ệ ụ ả ấ  

Nh ng d ng phân xư ạ ưởng này l i làm cho đạ ường đi c a đ i tủ ố ượng dài, quanh co, qua nhi u b  ph n s nề ộ ậ ả  

xu t khác nhau, chu k  s n xu t kéo dài, lấ ỳ ả ấ ượng s n ph m d  dang l n, nhi u kho trung gian.ả ẩ ở ớ ề

Bào Bào Bào Bàn ngu iộ

Mài  Mài  Mài 

Phay  Phay  Bào 

Mài  Mài 

Mài  Mài 

Mài 

Mài  Mài  Tiên

j  Tiện  Tiện 

Bào  Bào  Phay  Phay 

Ngành phay 

Ngành bào 

­ D ng phân xạ ưởng được b  trí theo nguyên t c h n h p: d ng phân xố ắ ỗ ợ ạ ưởng này nh m t n d ng cácằ ậ ụ  

u đi m và lo i tr  b t các nh c đi m c a hai d ng phân x ng trên. D ng phân x ng này g m m t s

b  ph n nh  t  ch c theo nguyên t c đ i tộ ậ ỏ ổ ứ ắ ố ượng, còn m t s  khác l i theo nguyên t c công ngh ộ ố ạ ắ ệ

CÂU H I VÀ BÀI T P Ỏ Ậ

TR C NGHI M:Ắ Ệ

Ch n ph ọ ươ ng án tr  l i đúng nh t b ng cách khoanh tròn câu thích h p (a,b ) ả ờ ấ ằ ợ

1. Thành ph n s n xu t trong phân xầ ả ấ ưởng g m: máy móc thi t b , lao đ ng và m t b ng s n xu tồ ế ị ộ ặ ằ ả ấ

b. Chuyên môn hóa đ i tố ượng

c. Chuyên môn hóa công ngh , chuyên môn hóa đ i tệ ố ượng

d. Chuyên môn hóa công ngh , Chuyên môn hóa thi t b ệ ế ị

4. Nh ng căn c  đ  hình thành phân xữ ứ ể ưởng:

a. Ch ng lo i, đ c đi m k t c u và yêu c u ch t lủ ạ ặ ể ế ấ ầ ấ ượng s n ph m, ả ẩ

b. Ch ng lo i, kh i lủ ạ ố ượng, đ c tính c  lý hóa c a nguyên v t li u c n dùngặ ơ ủ ậ ệ ầ

c. Máy móc thi t b  công nghế ị ệ

d. C  3 câu trên.ả

5. Ch n t , c m t  đ  đi n vào ch  tr ng thích h p ọ ừ ụ ừ ể ề ỗ ố ợ

chuyên môn hóa theo đ i tố ượ  ; ng quy mô l nớ ; quy mô v a và nhừ ỏ; m t đ n v  t  ch c s n xu tộ ơ ị ổ ứ ả ấ  

Ngành là  trong các phân xưởng có  , đó là t ng h p trên cùng m t khu v cổ ợ ộ ự  nhi u   n i   làm   vi c   có   quan   h   m t   thi t   v i   nhau   v   m t   công   ngh   Ngành   cũng   có   thề ơ ệ ệ ậ ế ớ ề ặ ệ ể 

được  đ  t o ra m t lo i s n ph m, chi ti t nh t đ nh, ho c chuyên môn hóa theo công nghể ạ ộ ạ ả ẩ ế ấ ị ặ ệ bao   g m   các   n i   làm   vi c   gi ng   nhau   nh   ngành   ti n,   ngành   phay…  ồ ơ ệ ố ư ệ Ở  nh ng   xí   nghi pữ ệ  

có  người ta có th  không t  ch c c p phân xể ổ ứ ấ ưởng. Trong nh ng trữ ường h p nh  v y,ợ ư ậ  ngành tr  thành c p s n xu t ch  y u, c  b n c a xí nghi pở ấ ả ấ ủ ế ơ ả ủ ệ

T  LU NỰ Ậ

6. D ng phân xạ ưởng được b  trí theo nguyên t c đ i tố ắ ố ượng

BÀI 05 CÔNG TÁC T  CH C QUÁ TRÌNH LAO Đ NG Ổ Ứ Ộ

Mã bài: HCE 02 10 05

Gi i thi u:ớ ệ

T  ch c lao đ ng là h  th ng nh ng ho t đ ng, nh ng phổ ứ ộ ệ ố ữ ạ ộ ữ ương pháp, cách th c t  ch c có liên quanứ ổ ứ  

đ n vi c ho ch đ nh, tuy n ch n, đào t o, phát tri n, đ ng viên nhân viên ngế ệ ạ ị ể ọ ạ ể ộ ười lao đ ng trong quá trìnhộ  

ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p.ạ ộ ả ấ ủ ệ

M c tiêu th c hi n:ụ ự ệ

H c xong bài h c này, h c viên có năng l c:ọ ọ ọ ự

Trình bày được khía ni m, nhi m v , n i dung c a t  ch c lao đ ng; công tác đào t o và b i dệ ệ ụ ộ ủ ổ ứ ộ ạ ồ ưỡ  nglao đ ng.ộ

N i dung chính:ộ

5.1.Khái ni m v  t  ch c lao đ ngệ ề ổ ứ ộ

5.2.Nhi m v  và n i dung c a t  ch c lao đ ngệ ụ ộ ủ ổ ứ ộ

5.2.1. Nhi m v  c a t  ch c lao đ ngệ ụ ủ ổ ứ ộ

5.2.2. N i dung c a t  ch c lao đ ngộ ủ ổ ứ ộ

chi m l y nh ng v t ch t trong t  nhiên, bi n đ i nh ng v t ch t đó, làm chúng tr  nên có ích cho cu cế ấ ữ ậ ấ ự ế ổ ữ ậ ấ ở ộ  

s ng c a mình. Do đó, lao đ ng là đi u ki n không th  thi u đố ủ ộ ề ệ ể ế ược đ i v i cu c s ng c a con ngố ớ ộ ố ủ ười, là 

m t t t y u vĩnh vi n, là k  môi gi i trong s  trao đ i v t ch t gi a t  nhiên và con ngộ ấ ế ễ ẻ ớ ự ổ ậ ấ ữ ự ười

Quá trình lao đ ng đ ng th i là quá trình s  d ng s c lao đ ng. S c lao đ ng là năng l c lao đ ngộ ồ ờ ử ụ ứ ộ ứ ộ ự ộ  

c a con ngủ ười, là toàn b  th  l c và trí l c c a con ngộ ể ự ự ủ ười. 

V y, t  ch c lao đ ng là h  th ng nh ng ho t đ ng, nh ng phậ ổ ứ ộ ệ ố ữ ạ ộ ữ ương pháp, cách th c t  ch c có liênứ ổ ứ  quan đ n vi c ho ch đ nh, tuy n ch n, đào t o, phát tri n, đ ng viên nhân viên ngế ệ ạ ị ể ọ ạ ể ộ ười lao đ ng trong quáộ  trình ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p.ạ ộ ả ấ ủ ệ

5.2.Nhi m v  và n i dung c a t  ch c lao đ ngệ ụ ộ ủ ổ ứ ộ

5.2.1.Nhi m v  c a t  ch c lao đ ngệ ụ ủ ổ ứ ộ

­ Tuy n ch n lao đ ng phù h p v i yêu c u  c a doanh nghi pể ọ ộ ợ ớ ầ ủ ệ

­ Đ  ra các chính sách v  nhân viên t  đó xây d ng các tiêu chu n, các chu n m c áp d ng th ngề ề ừ ự ẩ ẩ ứ ụ ố  

nh t trong toàn doanh nghi p.ấ ệ

­ S  d ng hi u qu  s c lao đ ng nh m tăng năng su t lao đ ng, tăng thu nh p cho nhân viên.ử ụ ệ ả ứ ộ ằ ấ ộ ậ

­ T o đi u ki n cho nhân viên phát huy t i đa năng l c cá nhân, b  trí s  d ng và phân công laoạ ề ệ ố ự ố ử ụ  

đ ng phù h p v i năng l c c a nhân viên.ộ ợ ớ ự ủ

­ Khen thưởng, trách ph t v t ch t – tinh th n h p lý, tăng cạ ậ ấ ầ ợ ường k  lu t lao đ ng.ỷ ậ ộ

5.2.2.N i dung c a t  ch c lao đ ngộ ủ ổ ứ ộ

­ Xây d ng và qu n lý h  th ng đ nh m c lao đ ng: Mu n qu n lý b t k  lĩnh v c ho t đ ng nàoự ả ệ ố ị ứ ộ ố ả ấ ỳ ự ạ ộ  cũng c n ph i có đ nh m c. Đ nh m c lao đ ng có th  là th i gian lao đ ng, s  lầ ả ị ứ ị ứ ộ ể ờ ộ ố ượng người lao đ ng, năngộ  

su t lao đ ng… nh  có đ nh m c lao đ ng mà ngấ ộ ờ ị ứ ộ ười qu n lý có th  phân công lao đ ng phù h p, có thả ể ộ ợ ể 

ho ch đ nh nhu c u lao đ ng sát v i th c t  Trên c  s  đó có th  s  d ng h p lý và ti t ki m lao đ ng.ạ ị ầ ộ ớ ự ế ơ ở ể ử ụ ợ ế ệ ộ

­ Tuy n ch n con ngể ọ ười vào làm trong doanh nghi p: Đây là ho t đ ng r t quan tr ng c a công tácệ ạ ộ ấ ọ ủ  

t  ch c lao đ ng, chính vì v y, vi c tuy n ch n ph i đổ ứ ộ ậ ệ ể ọ ả ược ti n hành r t k  lế ấ ỹ ưỡng, đ  tìm đ  ngể ủ ười, đúng năng l c mà doanh nghi p đang c n.ự ệ ầ

­ T  ch c phân công lao đ ng: Sau khi đã có lao đ ng thì v n đ  quan tr ng là ph i t  ch c laoổ ứ ộ ộ ấ ề ọ ả ổ ứ  

đ ng nh  th  nào cho hi u qu  Th c ch t c a công tác t  ch c lao đ ng là phân công lao đ ng, h p tác laoộ ư ế ệ ả ự ấ ủ ổ ứ ộ ộ ợ  

đ ng v  không gian và th i gian, t  ch c h p lý n i làm vi c, h p lý hóa các thao tác, đ ng tác lao đ ng, sộ ề ờ ổ ứ ợ ơ ệ ợ ộ ộ ử 

d ng th i gian lao đông, k  lu t lao đ ng, các đi u ki n lao đ ng, t  ch c lao đ ng, ngh  ng i h p lý.ụ ờ ỷ ậ ộ ề ệ ộ ổ ứ ộ ỉ ơ ợ

­ T o đ ng l c cho ngạ ộ ự ười lao đ ng: Đ  phát huy ti m năng lao đ ng trong m i con ngộ ể ề ộ ỗ ười thì ngườ  i

qu n lý c n ph i có các bi n pháp kích thích ngả ầ ả ệ ười lao đ ng b ng c  v t ch t l n tinh th n.ộ ằ ả ậ ấ ẫ ầ

­ Thông tin liên l c và thu hút s  tham gia c a con ngạ ự ủ ười vào công vi c c a doanh nghi p: Đ  laoệ ủ ệ ể  

đ ng c a cá nhân và b  ph n đ t hi u qu  cao, đ  s  ph i h p trong lao đ ng gi a các cá nhân và b  ph nộ ủ ộ ậ ạ ệ ả ể ự ố ợ ộ ữ ộ ậ  

tr  nên nh p nhàng, ăn kh p v i nhau thì m t trong nh ng m t trong nh ng đi u ki n c n đó là d m b o sở ị ớ ớ ộ ữ ộ ữ ề ệ ầ ả ả ự thông su t v  thông tin liên l c gi a các thành viên trong DN. M t khác, vi c đ m b o thông tin thông su tố ề ạ ữ ặ ệ ả ả ố  còn góp ph n làm cho các cá nhân trong t p th  đoàn k t g n bó ch t ch  v i nhau, cùng đ ng viên nhau,ầ ậ ể ế ắ ặ ẽ ớ ộ  giúp đ  nhau hoàn thành t t công vi c đỡ ố ệ ược giao

­ Xây d ng và gi i quy t các m i quan h  trong lao đ ng: Đ  DN ho t đ ng có hi u qu  thì cácự ả ế ố ệ ộ ể ạ ộ ệ ả  thành viên trong DN bao g m c  nhân viên và ngồ ả ười qu n lý đ u ph i g n bó ch t ch  v i nhau, h p tácả ề ả ắ ặ ẽ ớ ợ  

v i nhau, cùng lao đ ng h t mình đ  cho DN ngày càng phát tri n nhanh, b n v ng. Khi đó, t t c  các thànhớ ộ ế ể ể ề ữ ấ ả  viên đ u đề ược hưởng l i ích x ng đáng t  nh ng thành qu  đó.ợ ứ ừ ữ ả

­ T  ch c tr  lổ ứ ả ương, thưởng và các ch  đ  khác cho nhân viên: D a trên năng l c làm vi c thôngế ộ ự ự ệ  qua k t qu  ho t đ ng s n xu t kinh doanh đ  DN quy t đ nh ch  đ  thù lao cho lao đ ng m t cách h p lý.ế ả ạ ộ ả ấ ể ế ị ế ộ ộ ộ ợ

­ Đào t o và phát tri n con ngạ ể ười: Đào t o và phát tri n con ngạ ể ười là m t trong nh ng nhi m vộ ữ ệ ụ quan tr ng c a m i DN, vì thông qua đào t o, DN có th  duy trì và nâng cao năng l c cho ngọ ủ ọ ạ ể ự ười lao đ ng,ộ  giúp h  luôn đáp  ng đọ ứ ược nh ng đòi h i c a th c t  M t hkác, đào t o và phát tri n cũng là nhu c u c aữ ỏ ủ ự ế ặ ạ ể ầ ủ  

m i con ngỗ ười. T t c  m i ngấ ả ọ ườ ềi đ u mong mu n ngày càng tr  nên hoàn thi n h n theo th i gian.ố ở ệ ơ ờ

­ Qu n lý s  bi n đ ng và l p k  ho ch nhân s : L c lả ự ế ộ ậ ế ạ ự ự ượng lao đ ng trong DN không c  đ nh màộ ố ị  luôn có s  thay đ i vì nhi u lý do khác nhau. Do đó, c n ph i b t k p s  bi n đ ng đó đ  có bi n pháp xự ổ ề ầ ả ắ ị ự ế ộ ể ệ ử 

lý thích h p, đ m b o không x y ra tình tr ng thi u ho c th a lao đ ng.ợ ả ả ả ạ ế ặ ừ ộ

­ B o v  s c kh e và năng l c làm vi c c a nhân viên: Đ  duy trì kh  năng làm vi c lâu dài c aả ệ ứ ỏ ự ệ ủ ể ả ệ ủ  

người lao đ ng thì DN ph i không ng ng quan tâm đ n vi c chăm sóc s c kh e c a ngộ ả ừ ế ệ ứ ỏ ủ ười lao đ ngộ

5.2.3.B  trí nhân l cố ự

Sau khi ti n hành tuy n ch n thì DN ph i phân công b  trí lao đ ng vào các v  trí đã xác đ nh. Vi cế ể ọ ả ố ộ ị ị ệ  

b  trí lúc này g i là b  trí lúc đ u. Trong quá trình lao đ ng thì DN ti p t c có nh ng l n phân công, b  tríố ọ ố ầ ộ ế ụ ữ ầ ố  lao đ g cho phù h p h n v i tình hình th c t  Yêu c u c  b n c a b  trí lao đ ng:ộ ợ ơ ớ ự ế ầ ơ ả ủ ố ộ

­ S  d ng h p lý, ti t ki m lao đ ng, tránh tình tr ng th a d n đ n lãng phí ho c ngử ụ ợ ế ệ ộ ạ ừ ẫ ế ặ ượ ạ ảc l i x y ra tình tr ng thi u d n đ n công vi c không hoàn thành, b  ùn t c. Mu n v y, ph i phân công lao đ ng theoạ ế ẫ ế ệ ị ắ ố ậ ả ộ  năng l c, s  trự ở ường, và nguy n v ng c a ngệ ọ ủ ười lao đ ng.ộ

­ Kích thích người lao đ ng làm vi c tích c c, có trách nhi m, luôn ý th c vộ ệ ự ệ ứ ươn lên đ  ngày càngể  nâng cao năng l c c a b n thân.ự ủ ả

5.3.Đào t o, b i dạ ồ ưỡng đ i ngũộ

5.3.1. Khái ni m đào t o và phát tri n đ  ngũệ ạ ể ộ

­ Đào t o là m t quá trình h c t p lý lu n và kinh nghi m đ  tìm m t s  bi n đ i v  ch t tạ ộ ọ ậ ậ ệ ể ộ ự ế ổ ề ấ ươ  ng

đ i lâu dài c a m t cá nhân có thêm năng l c th c hi n công vi c. Nh  đào t o mà con ngố ủ ộ ự ự ệ ệ ờ ạ ười lao đ ngộ  

được tăng thêm hi u bi t, đ i m i phể ế ổ ớ ương pháp, k  năng thái đ  làm vi c và thái đ  đ i v i c ng s ỹ ộ ệ ộ ố ớ ộ ự

­ Phát tri n nhân s  là đào t o đ nh hể ự ạ ị ướng cho tương lai, t p trung vào s  phát tri n cá nhân c aậ ự ể ủ  nhân viên nh m đáp  ng cho m c tiêu chi n lằ ứ ụ ế ượ ủc c a con người

­ Đào t o và phát tri n nhân s  là m t trong nh ng nhi m v  quan tr ng c a công tác t  ch c nhânạ ể ự ộ ữ ệ ụ ọ ủ ổ ứ  

s  T t c  các c p trong DN đ u ph i quan tâm đ n v n đ  này đ :ự ấ ả ấ ề ả ế ấ ề ể

+ Chu n b  và bù đ p nh ng ch  b  thi u, b  b  tr ng.ẩ ị ắ ữ ỗ ị ế ị ỏ ố

+ Chu n b  cho ngẩ ị ười lao đ g th c hi n nh ng trách nhi m và nhi m v  m i do có s  thay đ iộ ự ệ ữ ệ ệ ụ ớ ự ổ  trong m c tiêu, c  c u, nh ng thay đ i v  lu t pháp, chính sách, công ngh  m i t o ra.ụ ơ ấ ữ ổ ề ậ ệ ớ ạ

+ Hoàn thi n kh  năng ngệ ả ười lao đ ng.ộ

5.3.2 Quy trình đ o t o và b i dạ ạ ồ ưỡng lao đ ngộ

­ Xác đ nh s  c n thi t c a đào t o.ị ự ầ ế ủ ạ

­ Xác đ nh m c tiêu c a đào t o.ị ụ ủ ạ

­ Xác đ nh n i dung, k  ho ch và phị ộ ế ạ ương pháp đào t o.ạ

­ Xác đ nh hình th c đào t o.ị ứ ạ

­ Xác đ nh các đi u ki n c n thi t đ  đào t o.ị ề ệ ầ ế ể ạ

­ Thông báo v  k  ho ch đào t o cho b  ph n có liên quan.ề ế ạ ạ ộ ậ

­ Lãnh đ o duy t danh sách thành viên đạ ệ ược tham gia đào t o.ạ

­ T  ch c dào t o theo k  ho ch đã đ nh.ổ ứ ạ ế ạ ị

­ T  ch c đánh giá k t qu  đào t o.ổ ứ ế ả ạ

CÂU H I VÀ BÀI T P Ỏ Ậ

TR C NGHI M:Ắ Ệ

Ch n ph ọ ươ ng án tr  l i đúng nh t b ng cách khoanh tròn câu thích h p (a,b,c,d) ả ờ ấ ằ ợ

1. Lao đ ng là đi u ki n không th  thi u độ ề ệ ể ế ược đ i v i cu c s ng c a con ngố ớ ộ ố ủ ười, là m t t t y u vĩnhộ ấ ế  

vi n, là k  môi gi i trong s  trao đ i v t ch t gi a t  nhiên và con ngễ ẻ ớ ự ổ ậ ấ ữ ự ười

2. Quá trình lao đ ng đ ng th i là quá trình s  d ng s c lao đ ng. S c lao đ ng là năng l c c a thi tộ ồ ờ ử ụ ứ ộ ứ ộ ự ủ ế  

b , là toàn b  thi t b  và con ngị ộ ế ị ười

3. Nhi m v  c a t  ch c lao đ ng:ệ ụ ủ ổ ứ ộ

a. Tuy n ch n lao đ ng phù h p v i yêu c u  c a doanh nghi p và đ  ra các chính sách vể ọ ộ ợ ớ ầ ủ ệ ề ề nhân viên t  đó xây d ng các tiêu chu n, các chu n m c áp d ng th ng nh t trong toàn doanh nghi p ừ ự ẩ ẩ ứ ụ ố ấ ệ

b. S  d ng hi u qu  s c lao đ ng nh m tăng năng su t lao đ ng, tăng thu nh p cho nhânử ụ ệ ả ứ ộ ằ ấ ộ ậ  viên và t o đi u ki n cho nhân viên phát huy t i đa năng l c cá nhân, b  trí s  d ng và phân công lao đ ngạ ề ệ ố ự ố ử ụ ộ  phù h p v i năng l c c a nhân viênợ ớ ự ủ

c. Khen thưởng, trách ph t v t ch t – tinh th n h p lý, tăng cạ ậ ấ ầ ợ ường k  lu t lao đ ngỷ ậ ộ

d. C  3 câu trên .ả

4. N i dung c a t  ch c lao đ ng:ộ ủ ổ ứ ộ

a. Xây d ng và qu n lý h  th ng đ nh m c lao đ ng; tuy n ch n con ngự ả ệ ố ị ứ ộ ể ọ ười vào làm trong doanh nghi p; t  ch c phân công lao đ ng, t o đ ng l c cho ngệ ổ ứ ộ ạ ộ ự ười lao đ ng; thông tin liên l c và thu hút sộ ạ ự tham gia c a con ngủ ười vào công vi c c a doanh nghi p; xây d ng và gi i quy t các m i quan h  trong laoệ ủ ệ ự ả ế ố ệ  

đ ng; t  ch c tr  lộ ổ ứ ả ương, thưởng và các ch  đ  khác cho nhân viên; đào t o và phát tri n con ngế ộ ạ ể ười; qu n lýả  

s  bi n đ ng và l p k  ho ch nhân s ; b o v  s c kh e và năng l c làm vi c c a nhân viên.ự ế ộ ậ ế ạ ự ả ệ ứ ỏ ự ệ ủ

b. Xây d ng và qu n lý h  th ng đ nh m c lao đ ng; t  ch c phân công lao đ ng; xây d ngự ả ệ ố ị ứ ộ ổ ứ ộ ự  

và gi i quy t các m i quan h  trong lao đ ng; đào t o và phát tri n con ngả ế ố ệ ộ ạ ể ười; qu n lý s  bi n đ ng và l pả ự ế ộ ậ  

k  ho ch nhân s ; b o v  s c kh e và năng l c làm vi c c a nhân viên.ế ạ ự ả ệ ứ ỏ ự ệ ủ

c. Xây d ng và qu n lý h  th ng đ nh m c lao đ ng; tuy n ch n con ngự ả ệ ố ị ứ ộ ể ọ ười vào làm trong doanh nghi p; t  ch c phân công lao đ ng; xây d ng và gi i quy t các m i quan h  trong lao đ ng; t  ch cệ ổ ứ ộ ự ả ế ố ệ ộ ổ ứ  

tr  lả ương, thưởng và các ch  đ  khác cho nhân viên; qu n lý s  bi n đ ng và l p k  ho ch nhân s ; b oế ộ ả ự ế ộ ậ ế ạ ự ả  

d. Xây d ng và qu n lý h  th ng đ nh m c lao đ ng, t  ch c phân công lao đ ng; t o đ ngự ả ệ ố ị ứ ộ ổ ứ ộ ạ ộ  

l c cho ngự ười lao đ ng; xây d ng và gi i quy t các m i quan h  trong lao đ ng; t  ch c tr  lộ ự ả ế ố ệ ộ ổ ứ ả ương, thưở  ng

và các ch  đ  khác cho nhân viên; qu n lý s  bi n đ ng và l p k  ho ch nhân s ; b o v  s c kh e và năngế ộ ả ự ế ộ ậ ế ạ ự ả ệ ứ ỏ  

l c làm vi c c a nhân viên.ự ệ ủ

5. Ch n t , c m t  đ  đi n vào ch  tr ng thích h pọ ừ ụ ừ ể ề ỗ ố ợ

thái độ , hi u bi t ể ế ,  ch tấ ,  kinh nghi mệ ,  k  năng thái đỹ ộ

Đào t o là m t quá trình h c t p lý lu n và ………đ  tìm m t s  bi n đ i vạ ộ ọ ậ ậ ể ộ ự ế ổ ề 

………tương đ i lâu dài c a m t cá nhân có thêm năng l c th c hi n công vi c. Nh  đào t o mà conố ủ ộ ự ự ệ ệ ờ ạ  

người   lao   đ ng   độ ược   tăng   thêm   ………,   đ i   m i   phổ ớ ương   pháp,   ……… làm   vi c  vàệ  

……… đ i v i c ng s ố ớ ộ ự

BÀI 06 KHÁI NI M V  CÔNG TÁC K  HO CH Ệ Ề Ế Ạ

Mã bài: HCE 02 10 06

Gi i thi u:ớ ệ

Công tác k  ho ch có ý nghĩa quan tr ng trong m t xí nghi p s n xu t, k  ho ch t i s  có doanh thuế ạ ọ ộ ệ ả ấ ế ạ ồ ẽ  

th p, công tác k  ho ch t t, m i khâu ho t đ ng trong xí nghi p s  ho t đ ng nh p nhàng, đáp  ng yêu c uấ ế ạ ố ọ ạ ộ ệ ẽ ạ ộ ị ứ ầ  mong đ i và dĩ nhiên doanh thu c a xí nghi p cao, l i nhu n nhi u.ợ ủ ệ ợ ậ ề

M c tiêu th c hi n:ụ ự ệ

H c xong bài h c này, h c viên có năng l c:ọ ọ ọ ự

Trình bày được ý nghĩa, nhi m v  và các hình th c k  ho ch trong s n xu tệ ụ ứ ế ạ ả ấ

N i dung chính:ộ

6.1.Ý nghĩa, nhi m v  và tính ch t c a công tác k  ho chệ ụ ấ ủ ế ạ

6.1.1.Ý nghĩa c a công tác k  ho chủ ế ạ

6.1.2.Nhi m v  c a công tác k  ho chệ ụ ủ ế ạ

HO T Đ NG 1:  Ạ Ộ NGHE GI NG TRÊN L P, CÓ TH O LU N V Ả Ớ Ả Ậ Ề

KHÁI NI M V  CÔNG TÁC K  HO CH Ệ Ề Ế Ạ

6.1. Ý nghĩa, nhi m v  và tính ch t c a công tác k  ho chệ ụ ấ ủ ế ạ

6.1.1. Ý nghĩa c a công tác k  ho chủ ế ạ

­ Giúp cho các DN v ch ra các k  ho ch chi n lạ ế ạ ế ược, chương trình d  án làm c  s  cho nh ng quy tự ơ ở ữ ế  

đ nh qu n lý c a DN.ị ả ủ

­ Là công c  ch  đ o và đi u hành s n xu t kinh doanh, kh c ph c nh ng b t tr c x y ra.ụ ỉ ạ ề ả ấ ắ ụ ữ ấ ắ ả

­ V ch ra con đạ ường đ  huy đ ng, ph i h p và s  d ng có hi u qu  các ngu n l c.ể ộ ố ợ ử ụ ệ ả ồ ự

­     Là căn c  đ  ki m tra, đánh giá, t ng k t ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a DNứ ể ể ổ ế ạ ộ ả ấ ủ

6.1.2.Nhi m v  c a công tác k  ho chệ ụ ủ ế ạ

­ Nghiên c u và đ a ra các gi i pháp thích h p nh m s  d ng h p lý, có hi u qu  m i ngu n l c c aứ ư ả ợ ằ ử ụ ợ ệ ả ọ ồ ự ủ  DN

­ Nâng cao năng su t, ch t lấ ấ ượng, hi u qu  kinh t  xã h i và t o ra nhi u s n ph m hàng hóa d chệ ả ế ộ ạ ề ả ẩ ị  

­ Quá trình k  ho ch hóa là quá trình đ nh hế ạ ị ướng và đi u khi n theo đ nh hề ể ị ướng đ i v i s  phát tri nố ớ ự ể  

s n xu t theo quy lu t tái s n xu t m  r ng.ả ấ ậ ả ấ ở ộ

­ K  ho ch hóa là m t quá trình b t đ u t  vi c xác l p m c tiêu và quy trình chi n lế ạ ộ ắ ầ ừ ệ ậ ụ ế ược, các chính sách và các k  ho ch chi ti t đ  đ t đế ạ ế ể ạ ược m c tiêu. Nó cho phép thi t l p các quy t đ nh và đ a vào th cụ ế ậ ế ị ư ự  thi và nó bao g m m t chu k  m i c a vi c thi t l p m c tiêu và qui đ nh chi n lồ ộ ỳ ớ ủ ệ ế ậ ụ ị ế ược được th c hi n nh mự ệ ằ  hoàn thi n h n n a.ệ ơ ữ

­ K  ho ch là công c  qu n lý ch  y u trong công tác qu n lý DNế ạ ụ ả ủ ế ả

6.2.Các hình th c k  ho ch trong nhà máy s n xu tứ ế ạ ả ấ

6.2.1. K  ho ch dài h nế ạ ạ

Đây là k  ho ch th  hi n nh ng ý đ  l n c a DN v  phát tri n s n xu t kinh doanh, nêu rõ m cế ạ ể ệ ữ ồ ớ ủ ề ể ả ấ ụ  tiêu, nhi m v  c  b n ph i hoàn thành. K  ho ch này đệ ụ ơ ả ả ế ạ ượ ậc l p cho m t th i gian dài nh  5 năm, 7 năm, 10ộ ờ ư  năm… trên c  s  phơ ở ương hướng phát tri n s n xu t kinh doanh và quy ho ch phát tri n DNể ả ấ ạ ể

­ M c tiêu c a k  ho ch dài h n: xây d ng c  s  v t ch t k  thu t c a DN, t ng bụ ủ ế ạ ạ ự ơ ở ậ ấ ỹ ậ ủ ừ ước c i thi n đ iả ệ ờ  

s ng v t ch t và văn hóa c a công nhân viên ch c.ố ậ ấ ủ ứ

­ Nhi m v : nghiên c u và đ a ra các bi n pháp thích h p nh m huy đ ng và s  d ng có hi u qu  m iệ ụ ứ ư ệ ợ ằ ộ ử ụ ệ ả ọ  năng l c s n xu t hi n h u và ti m năng c a DN.ự ả ấ ệ ữ ề ủ

­ N i dung: Xác đ nh độ ị ược các ch  tiêu quan tr ng nh  c  c u m t hàng và s n lỉ ọ ư ơ ấ ặ ả ượng c a t ng lo i m tủ ừ ạ ặ  hàng, giá tr  t ng s n lị ổ ả ượng, t ng s  cán b  công nhân viên ch c, t c đ  tăng năng su t lao đ ng, ti n bổ ố ộ ứ ố ộ ấ ộ ế ộ 

k  thu t, v n đ u t  c  b n…ỹ ậ ố ầ ư ơ ả

6.2.3. K  ho ch ng n h nế ạ ắ ạ

Là chương trình tác chi n có tính ch t tế ấ ương đ i c  th  nh m gi i quy t d t đi m t ng v n đ  và xố ụ ể ằ ả ế ứ ể ừ ấ ề ử 

lý k p th i các nhân t  m i phát sinh trong quá trình th c hi n k  ho ch.ị ờ ố ớ ự ệ ế ạ

Căn c  xây d ng k  ho ch là k  hoach dài h n, nhu c u th  trứ ự ế ạ ế ạ ầ ị ường, chi n lế ượ ảc s n ph m, k t qu  th cẩ ế ả ự  

hi n k  ho ch năm trệ ế ạ ước, kh  năng các ngu n l c c a DN, đ i th  c nh tranh…ả ồ ự ủ ố ủ ạ

So v i k  ho ch dài h n, k  ho ch ng n h n mang tính toàn di n và c  th  h n v  các m t s n xu t,ớ ế ạ ạ ế ạ ắ ạ ệ ụ ể ơ ề ặ ả ấ  

k  thu t, tài chính và đ i s ng c a cán b  công nhân viên ch c.ỹ ậ ờ ố ủ ộ ứ

 N i dung c a k  ho ch ng n h n:ộ ủ ế ạ ắ ạ

­ K  ho ch s n xu t và tiêu th ế ạ ả ấ ụ

­ K  ho ch v t t , k  thu t.ế ạ ậ ư ỹ ậ

­ K  ho ch lao đ ng ti n lế ạ ộ ề ương

­ K  ho ch ti n b  k  thu t.ế ạ ế ộ ỹ ậ

­ K  ho ch đ u t  xây d ng c  b n.ế ạ ầ ư ự ơ ả

­ K  ho ch giá thành.ế ạ

­ K  ho ch tài chính.ế ạ

­ K  ho ch đ i s ng xã h i.ế ạ ờ ố ộ

CÂU H I VÀ BÀI T P Ỏ Ậ

TR C NGHI M:Ắ Ệ

Ch n ph ọ ươ ng án tr  l i đúng nh t b ng cách khoanh tròn câu thích h p (a,b,c,d) ả ờ ấ ằ ợ

1. Nhi m v  c a công tác k  ho ch:ệ ụ ủ ế ạ

a. Nghiên c u và đ a ra các gi i pháp thích h p nh m s  d ng h p lý, có hi u qu  m i ngu n l cứ ư ả ợ ằ ử ụ ợ ệ ả ọ ồ ự  

c a DN.ủ

b. Nâng cao năng su t, ch t lấ ấ ượng, hi u qu  kinh t  xã h i và t o ra nhi u s n ph m hàng hóa d chệ ả ế ộ ạ ề ả ẩ ị  

v  đụ ược xã h i ch p nh n; Tăng thu nh p, tích lũy tái s n xu t m  r ng và t ng bộ ấ ậ ậ ả ấ ở ộ ừ ước c i thi n đ i s ngả ệ ờ ố  

c a nhân viên trong DN.ủ

c. Tăng thu nh p, tích lũy tái s n xu t m  r ng và t ng bậ ả ấ ở ộ ừ ướ ảc c i thi n đ i s ng c a nhân viên trongệ ờ ố ủ  DN

d. Câu a và b

2. Ý nghĩa c a công tác k  ho ch:ủ ế ạ

a. Giúp cho các DN v ch ra các k  ho ch chi n lạ ế ạ ế ược, chương trình d  án làm c  s  cho nh ngự ơ ở ữ  quy t đ nh qu n lý c a DN; Là công c  ch  đ o và đi u hành s n xu t kinh doanh, kh c ph c nh ng b tế ị ả ủ ụ ỉ ạ ề ả ấ ắ ụ ữ ấ  

tr c x y ra; V ch ra con đắ ả ạ ường đ  huy đ ng, ph i h p và s  d ng có hi u qu  các ngu n l c; Là căn cể ộ ố ợ ử ụ ệ ả ồ ự ứ 

đ  ki m tra, đánh giá, t ng k t ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a DN.ể ể ổ ế ạ ộ ả ấ ủ

b. Giúp cho các DN v ch ra các k  ho ch chi n lạ ế ạ ế ược, chương trình d  án làm c  s  cho nh ngự ơ ở ữ  quy t đ nh qu n lý c a DN; V ch ra con đế ị ả ủ ạ ường đ  huy đ ng, ph i h p và s  d ng có hi u qu  các ngu nể ộ ố ợ ử ụ ệ ả ồ  

l c; Là căn c  đ  ki m tra, đánh giá, t ng k t ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a DN.ự ứ ể ể ổ ế ạ ộ ả ấ ủ

c. Giúp cho các DN v ch ra chạ ương trình d  án làm c  s  cho nh ng quy t đ nh qu n lý c a DN;ự ơ ở ữ ế ị ả ủ  

V ch ra con đạ ường đ  huy đ ng, ph i h p và s  d ng có hi u qu  các ngu n l c nh m ki m tra, đánh giá,ể ộ ố ợ ử ụ ệ ả ồ ự ằ ể  

t ng k t ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a DNổ ế ạ ộ ả ấ ủ

d. Giúp cho các DN v ch ra các k  ho ch chi n lạ ế ạ ế ược, chương trình d  án làm c  s  cho nh ngự ơ ở ữ  quy t đ nh qu n lý c a DN; Là công c  ch  đ o và đi u hành s n xu t kinh doanh, kh c ph c nh ng b tế ị ả ủ ụ ỉ ạ ề ả ấ ắ ụ ữ ấ  

tr c x y ra; V ch ra con đắ ả ạ ường đ  huy đ ng, ph i h p và s  d ng có hi u qu  các ngu n l c nh m ki mể ộ ố ợ ử ụ ệ ả ồ ự ằ ể  tra, đánh giá, t ng k t ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a DNổ ế ạ ộ ả ấ ủ

 3. M c tiêu c a k  ho ch dài h n:  ụ ủ ế ạ ạ

a. Xây d ng c  s  v t ch t k  thu t c a DN, t ng bự ơ ở ậ ấ ỹ ậ ủ ừ ước c i thi n đ i s ng c a công nhân viênả ệ ờ ố ủ  

ch c.ứ

b. Xây d ng c  s  k  thu t c a DN, t ng bự ơ ở ỹ ậ ủ ừ ướ ảc c i thi n đ i s ng c a công nhân viên ch c.ệ ờ ố ủ ứ

c. Xây d ng c  s  v t ch t k  thu t c a DN, t ng bự ơ ở ậ ấ ỹ ậ ủ ừ ướ ảc c i thi n đ i s ng v t ch t và văn hóa c aệ ờ ố ậ ấ ủ  công nhân viên ch c.ứ

d. Xây d ng c  s  v t ch t c a DN, t ng bự ơ ở ậ ấ ủ ừ ướ ảc c i thi n đ i s ng c a công nhân viên ch c.ệ ờ ố ủ ứ

4. Ch n t , c m t  đúng nh t đi n vào ch  tr ng thích h p ọ ừ ụ ừ ấ ề ỗ ố ợ

quy trình chi n lế ượ  ,  c quy trình ,  quá trình,  m c tiêuụ  

K  ho ch hóa là m t ………b t đ u t  vi c xác l p ế ạ ộ ắ ầ ừ ệ ậ m c tiêuụ  và …………. chi n lế ược, các chính sách và các k  ho ch chi ti t đ  đ t đế ạ ế ể ạ ược m c tiêu. Nó cho phép thi t l p các quy t đ nh và đ a vàoụ ế ậ ế ị ư  

th c thi và nó bao g m m t chu k  m i c a vi c thi t l p ……….và ự ồ ộ ỳ ớ ủ ệ ế ậ ………. đượ  c

th c hi n nh m hoàn thi n h n n a. ự ệ ằ ệ ơ ữ

T  LU NỰ Ậ

5. N i dung c a k  ho ch ng n h nộ ủ ế ạ ắ ạ

H c xong bài h c này, h c viên có năng l c:ọ ọ ọ ự

Trình bày được nhi m v  và n i dung c a k  ho ch s n xu t; Ý nghĩa, nhi m v , n i dung c a kệ ụ ộ ủ ế ạ ả ấ ệ ụ ộ ủ ế 

ho ch, bi n pháp t  ch c k  thu t và tính hi u qu  kinh t   ạ ệ ổ ứ ỹ ậ ệ ả ế

N i dung chính:ộ

7.1. K  ho ch s n xu t s n ph mế ạ ả ấ ả ẩ

7.1.1.Nhi m v  c a k  ho ch s n xu t s n ph mệ ụ ủ ế ạ ả ấ ả ẩ

7.1.2.N i dung c a k  ho ch s n xu t s n ph mộ ủ ế ạ ả ấ ả ẩ

7.2­K  ho ch, bi n pháp t  ch c k  thu tế ạ ệ ổ ứ ỹ ậ

7.2.1.Ý nghĩa

7.2.2.Nhi m v  k  ho ch, bi n pháp t  ch c k  thu tệ ụ ế ạ ệ ổ ứ ỹ ậ

7.2.3.N i dung c a k  ho ch, bi n pháp t  ch c k  thu tộ ủ ế ạ ệ ổ ứ ỹ ậ

7.2.4.Tính hi u qu  kinh tệ ả ế

Các hình th c h c t p:ứ ọ ậ

HO T Đ NG 1:  Ạ Ộ NGHE GI NG TRÊN L P, CÓ TH O LU N V Ả Ớ Ả Ậ Ề

K  HO CH S N XU T, K  THU T Ế Ạ Ả Ấ Ỹ Ậ

7.1. K  ho ch s n xu t s n ph mế ạ ả ấ ả ẩ

7.1.1.Nhi m v  c a k  ho ch s n xu t s n ph mệ ụ ủ ế ạ ả ấ ả ẩ

S n xu t s n ph m ch  y u liên quan đ n thi t k  s n ph m, đúng h n là thi t k  đ  ch  t o, do đóả ấ ả ẩ ủ ế ế ế ế ả ẩ ơ ế ế ể ế ạ  

c n ph i quan tâm đ n khâu này. Giai đ an s n xu t s n ph m thầ ả ế ọ ả ấ ả ẩ ường b t đ u sau khi có ý tắ ầ ưởng v  s nề ả  

ph m. Trong quá trình thi t k  s n ph m ngẩ ế ế ả ẩ ười ta xác đ nh các yêu c u đ c tr ng c a s n ph m, k t c u,ị ầ ặ ư ủ ả ẩ ế ấ  hình dáng, cũng nh  nh ng yêu c u v  ch t lư ữ ầ ề ấ ượng c a nó. Vì v y, nhi m v  quan tr ng c a k  ho ch s nủ ậ ệ ụ ọ ủ ế ạ ả  

xu t s n ph m là liên k t ch t ch  t t c  các y u t  liên quan trong quá trình s n xu t s n ph m đ  t o raấ ả ẩ ế ặ ẽ ấ ả ế ố ả ấ ả ẩ ể ạ  

s n ph m phù h p v i nhu c u c a khách hàng.ả ẩ ợ ớ ầ ủ

7.1.2.N i dung c a k  ho ch s n xu t s n ph mộ ủ ế ạ ả ấ ả ẩ

­ Thi t k  các b  ph n ế ế ộ ậ : là c  th  hóa các ý tụ ể ưởng các mô hình đ  hình thành t  b  ph n nghiên c u.ể ừ ộ ậ ứ  

Ho t đ ng này yêu c u ki n th c chuyên môn sâu. Thi t k  s n ph m ph i đ m b o cho s n ph m có tínhạ ộ ầ ế ứ ế ế ả ẩ ả ả ả ả ẩ  công ngh  cao và d  dàng s  d ng, b o trì.ệ ễ ử ụ ả

Tính công ngh  c a s n ph m là s  phù h p gi a thi t k  và s n xu t. S n ph m có tính công nghệ ủ ả ẩ ự ợ ữ ế ế ả ấ ả ẩ ệ cao là s n ph m d  ch  t o, đ m b o ch t lả ẩ ễ ế ạ ả ả ấ ượng  n đ nh, chi phí th p.ổ ị ấ

Trong thi t k  còn có yêu c u n a là thi t k  s n ph m ph i d  tháo l p. Các s n ph m thi t k  dế ế ầ ữ ế ế ả ẩ ả ễ ắ ả ẩ ế ế ễ tháo l p đắ ược đ n gi n hóa đ  d  tháo chúng thành nh ng thành ph n riêng r , phân lo i và tái sinh. Ngoàiơ ả ể ễ ữ ầ ẽ ạ  

ra s n ph m ph i d  dàng s a ch a b o dả ẩ ả ễ ử ữ ả ưỡng

­ Chu n b  các đ c đi m k  thu t:  ẩ ị ặ ể ỹ ậ sau khi thi t k  s n ph m ph i chu n b  b ng các đ c đi m kế ế ả ẩ ả ẩ ị ả ặ ể ỹ thu t giao cho b  ph n s n xu t. B ng này ch  rõ các yêu c u v  s n ph m cu i cùng, ph m vi và các quiậ ộ ậ ả ấ ả ỉ ầ ề ả ẩ ố ạ  trình s  s  d ng. B ng li t kê v t t , chi ti t và kh i lẽ ử ụ ả ệ ậ ư ế ố ượng c n thi t cũng ph i đầ ế ả ược chuy n cho b  ph nể ộ ậ  cung  ng đ  xúc ti n các đ n hàng v i nhà cung c p. Các b n v  k  thu t các yêu c u quan tr ng s  đứ ể ế ơ ớ ấ ả ẽ ỹ ậ ầ ọ ẽ ượ  cgiao cho các b  ph n s n  xu t và các đ n v  liên quan.ộ ậ ả ấ ơ ị

7.2­K  ho ch, bi n pháp t  ch c k  thu tế ạ ệ ổ ứ ỹ ậ

7.2.1.Ý nghĩa

Qu n lý k  thu t th c ch t là t ng h p các ho t đ ng nh m nâng cao ch t lả ỹ ậ ự ấ ổ ợ ạ ộ ằ ấ ượng c a quá trình s nủ ả  

xu t. M c tiêu c a quá lý k  thu t là không ng ng c i ti n s n ph m, phát tri n s n ph m m i b o đ mấ ụ ủ ỹ ậ ừ ả ế ả ẩ ể ả ẩ ớ ả ả  cho s n xu t liên t c, an toàn, đ t hi u qu  cao.ả ấ ụ ạ ệ ả

Trong môi trường c nh tranh nh  ngày nay, m t công ty mu n phát tri n c n ph i có nh ng c  g ngạ ư ộ ố ể ầ ả ữ ố ắ  

vượ ật b c đ  không ch  ngang b ng mà ph i vể ỉ ằ ả ượt xa đ i th  S  vố ủ ự ượt tr i này ph i độ ả ược kh ng đ nh b ngẳ ị ằ  

hi u qu  trên nhi u lĩnh v c. C  th  là ph i cung c p s n ph m có ch t lệ ả ề ự ụ ể ả ấ ả ẩ ấ ượng cao, đáp  ng nhu c u ngàyứ ầ  càng đa d ng, h  th ng s n xu t ph i linh ho t, có đ  tin c y cao, không ng ng ti t ki m chi phí s n xu t,ạ ệ ố ả ấ ả ạ ộ ậ ừ ế ệ ả ấ  

ki m soát ch t ch   nh hể ặ ẽ ả ưởng c a môi trủ ường. Ho t đ ng qu n lý k  thu t cho phép công ty có th  phátạ ộ ả ỹ ậ ể  huy nhi u nh t các l c lề ấ ự ượng then ch t nâng cao hi u qu  quá trình kinh doanh.ố ệ ả

S  bi n đ i nhanh chóng c a khoa h c – công ngh  là m t thách th c đ i v i qu n lý k  thu t c a t tự ế ổ ủ ọ ệ ộ ứ ố ớ ả ỹ ậ ủ ấ  

c  các công ty, xí nghi p. Nó đòi h i luôn tìm ra các s n ph m m i, s n ph m c i ti n, nghiên c u  ngả ệ ỏ ả ẩ ớ ả ẩ ả ế ứ ứ  

d ng nhanh các ti n b  k  thu t vào s n xu t, khi thác t t nh t c  s  v t ch t k  thu t c a h  th ng.ụ ế ộ ỹ ậ ả ấ ố ấ ơ ở ậ ấ ỹ ậ ủ ệ ốTrong lĩnh v c qu n lý k  thu t bao g m s  tham gia c a nhi u ngự ả ỹ ậ ồ ự ủ ề ười có trình đ  h c v n cao trongộ ọ ấ  

m t t  ch c. S  tham gia c a nh ng ngộ ổ ứ ự ủ ữ ười này là r t c n thi t cho ho t đ ng qu n lý k  thu t, song nó l iấ ầ ế ạ ộ ả ỹ ậ ạ  đòi h i cách đi u hành đ c bi t, nói chung là, c n ph i có m t phong cách dân ch , t  do phát huy y u tỏ ề ặ ệ ầ ả ộ ủ ự ế ố sáng t o h n là nh ng nguyên t c c ng nh c. Qu n lý k  thu t t t cho phép lôi kéo t p th  nh ng ngạ ơ ữ ắ ứ ắ ả ỹ ậ ố ậ ể ữ ười có trình đ , năng đ ng, sáng t o vào ho t đ ng nghiên c u phát tri n k  thu t, áp d ng k  thu t m i, h p lýộ ộ ạ ạ ộ ứ ể ỹ ậ ụ ỹ ậ ớ ợ  hóa s n xu t, kh i d y đ ng l c phát tri n m nh m  cho s  phát tri n.ả ấ ơ ậ ộ ự ể ạ ẽ ự ể

7.2.2.Nhi m v  k  ho ch, bi n pháp t  ch c k  thu tệ ụ ế ạ ệ ổ ứ ỹ ậ

Ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a DN là quá trình k t h p m t cách khoa h c ba y u t : s c laoạ ộ ả ấ ủ ế ợ ộ ọ ế ố ứ  

đ ng, công c  lao đ ng và đ i tộ ụ ộ ố ượng lao đ ng. Đó là quá trình th ng nh t h u c  gi a m t v t ch t­ kộ ố ấ ữ ơ ữ ặ ậ ấ ỹ thu t v i t  ch c qu n lý s n xu t. Đ  đ m b o cho s  k t h p đó và đ m b o s n xu t s n ph m đápậ ớ ổ ứ ả ả ấ ể ả ả ự ế ợ ả ả ả ấ ả ẩ  

ng nhu c u c a đ i s ng xã h i, trong quá trình s n xu t c n ph i tuân theo m t h  th ng các yêu c u k

thu t, các tiêu chu n k  thu t trong vi c s  d ng các công c  lao đ ng, nguyên v t li u, và ngay c  ngậ ẩ ỹ ậ ệ ử ụ ụ ộ ậ ệ ả ườ  ilao đ ng áp d ng các phộ ụ ương pháp công ngh  cũng ph i nghiêm ng t ch p hành các quy ch  k  thu t nh tệ ả ặ ấ ế ỹ ậ ấ  

đ nh. Nh  v y, m i quá trình s n xu t ph i đị ư ậ ọ ả ấ ả ược qu n lý ch t ch  v  m t k  thu t là b  ph n quan tr ngả ặ ẽ ề ặ ỹ ậ ộ ậ ọ  

c a công tác qu n lý s n xu t trong doanh nghi p. ủ ả ả ấ ệ

7.2.3.N i dung c a k  ho ch, bi n pháp t  ch c k  thu tộ ủ ế ạ ệ ổ ứ ỹ ậ

Công tác qu n lý k  thu t trong DN bao quát m t ph m vi r t r ng t  vi c chu n b  k  thu t s n xu tả ỹ ậ ộ ạ ấ ộ ừ ệ ẩ ị ỹ ậ ả ấ  

đ n khi xu t xế ấ ưởng s n ph m và không ch  gi i h n trong ph m vi trả ẩ ỉ ớ ạ ạ ước m t mà còn ph i chú ý t i s nắ ả ớ ả  

xu t lâu đài. Tùy theo tính ch t c a các lo i hình DN mà công tác qu n lý k  thu t có nh ng đ c đi m vàấ ấ ủ ạ ả ỹ ậ ữ ặ ể  

n i dung c  th  khác nhau nh : công tác qu n lý k  thu t cho s n xu t, công tác tiêu chu n hóa, công tác đoộ ụ ể ư ả ỹ ậ ả ấ ẩ  

lường và qu n lý đo lả ường, công tác qu n lý ch t lả ấ ượng s n ph m, công tác qu n lý thi t b  máy móc, côngả ẩ ả ế ị  tác qu n lý h  s , tài li u k  thu t…ả ồ ơ ệ ỹ ậ

­ Công tác quy ph m, quy trình k  thu t và tiêu chu n hóa: ạ ỹ ậ ẩ

Quy ph m k  thuât:ạ ỹ

+ Quy ph m k  thu t là nh ng quy đ nh c a Nhà nạ ỹ ậ ữ ị ủ ước, B , T ng c c v  các nguyên t c mang tínhộ ổ ụ ề ắ  chu n m c và nh ng đi u ki n k  thu t b t bu c ph i đẩ ự ữ ề ệ ỹ ậ ắ ộ ả ược tôn tr ng khi ti n hành kh o sát, thăm dò,ọ ế ả  thi t k , thi công, v n hành, b o dế ế ậ ả ưỡng và s a ch a thi t b  máy móc.ử ữ ế ị

+ Quy trình k  thu t còn nh m c  th  hóa quy ph m k  thu t và xác đ nh rõ ràng, c  th  trình t  vỹ ậ ằ ụ ể ạ ỹ ậ ị ụ ể ự ề 

m t k  thu t c a quá trình khai thác, ch  bi n s n ph m.ặ ỹ ậ ủ ế ế ả ẩ

Công tác tiêu chu n hóa:ẩ