Vì vậy, nghiên cứu sinh NCS chọn đề tài: " Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh trong đời sống văn hóa cộng đồng hiện nay" làm Luận án nghiên cứu để giải quyết những
Trang 1NGUYỄN THỊ HẰNG
KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỊA ĐẠO CỦ CHI, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CỘNG ĐỒNG HIỆN NAY
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: VĂN HÓA HỌC
Mã số: 922 90 40
HÀ NỘI - 2020
Trang 2Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHẠM DUY ĐỨC
Phản biện 1:
Phản biện 2:
Phản biện 3:
Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện
họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Vào hồi giờ ngày tháng năm 2020
Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia
và Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài luận án
Địa đạo Củ Chi là nơi gắn liền với những kỳ tích của chiến tranhnhân dân Nơi đây trở thành biểu tượng rực rỡ của lòng yêu nước và ý chíbất khuất, quật cường của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trongthời đại Hồ Chí Minh Địa đạo Củ Chi có giá trị lịch sử, khoa học, văn hóarộng lớn, trở thành biểu tượng anh hùng của dân tộc mà cả nước tự hào
Có thể khẳng định, công trình đánh giặc Địa đạo Củ Chi thuộc loại sángtạo độc đáo, chưa từng xuất hiện trong lịch sử các cuộc chiến tranh vệquốc ở bất kỳ nơi đâu trên thế giới Chính vì lẽ đó, tháng 12-2015, Thủtướng Chính phủ công nhận KDTLSĐĐCC là Di tích Quốc gia đặc biệt
Về phương diện nghiên cứu khoa học, KDTLSĐĐCC đã nhận được
sự quan tâm nghiên cứu của một số nhà khoa học ở trong và ngoài nước.Tuy nhiên, những công trình này mới chỉ đề cập đến một số khía cạnhkhác nhau của Khu di tích Chưa có công trình nào tập trung nghiên cứu vềKDTLSĐĐCC trong ĐSVHCĐ như một đề tài chuyên biệt, có hệ thống từchuyên ngành văn hóa học
Về phương diện thực tiễn, trong thời kỳ đổi mới hiện nay, những dấu
ấn về cuộc sống sinh hoạt, chiến đấu của các chiến sỹ qua các thời kỳ đã
và đang được phục hồi, phục dựng để phục vụ đời sống văn hóa cộng đồngtrong nước và quốc tế, giúp họ hiểu được hoàn cảnh sống và chiến đấu đầygian khổ, khó khăn nguy hiểm, nhất là ý chí quyết tâm chiến đấu và chiếnthắng của quân dân Sài Gòn trong hai cuộc kháng chiến chống thực dânPháp và đế quốc Mỹ xâm lược Các hoạt động của Khu di tích từng bướcđược đổi mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của cộng đồng Tuynhiên, trước nhu cầu văn hóa của người dân ngày càng đa dạng đòi hỏiKDTLSĐĐCC cần được đánh giá một cách sâu sắc các giá trị cũng nhưvai trò vốn có của nó, trên cơ sở đó có thể phát huy yêu cầu thỏa mãn nhucầu sáng tạo và hưởng thụ các giá trị văn hóa của cộng đồng và là nguồnlực đóng góp cho sự phát triển bền vững kinh tế - xã hội của Thành phố
Hồ Chí Minh. Vì vậy, nghiên cứu sinh (NCS) chọn đề tài: " Khu di tích lịch
sử Địa đạo Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh trong đời sống văn hóa cộng đồng hiện nay" làm Luận án nghiên cứu để giải quyết những vấn đề
nêu trên
Trang 42 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
- Khảo sát, đánh giá các giá trị, vai trò của KDTLSĐĐCC đối vớiĐSVHCĐ
- Bàn luận những vấn đề đặt ra trong việc phát huy giá trị và vai trò KDTLSĐĐCC đối với ĐSVHCĐ
3 Câu hỏi nghiên cứu
- Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi được hình thành trong bối cảnh lịch sử nào?
- Những giá trị cơ bản của KDTLSĐĐCC và vai trò của nó trong ĐSVHCĐ hiện nay như thế nào?
- Những vấn đề gì đang đặt ra trong việc phát huy giá trị và vai trò của KDTLSĐĐCC đối với xây dựng ĐSVHCĐ hiện nay?
4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tư ng nghi n c u
Luận án tập trung nghiên cứu giá trị, vai trò của KDTLSĐĐCC trongĐSVHCĐ địa phương
4.2 Phạ vi nghi n c u
- Không gian: Khu di tích lịch sử địa đạo Củ Chi - Thành phố HồChí Minh
- Thời gian: giai đoạn từ năm 2014 - tháng 6/2019
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Trang 5của Đảng và Nhà nước về phát huy giá trị, vai trò của di tích lịch sử cách mạng trong thời kỳ đất nước hội nhập quốc tế.
2 Hướng tiếp c n
- Luận án tiếp cận nghiên cứu theo hướng liên ngành: kết hợp giữa
văn hóa học, sử học, xã hội học, bảo tàng học… để chú ý đến tính toàndiện của vấn đề nghiên cứu KDTLSĐĐCC trong ĐSVHCĐ
3 Phư ng ph p nghi n c u
- Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu: Phương pháp này
được sử dụng để thu thập, khai thác, tổng hợp thông tin từ các nguồn cósẵn có liên quan đến đề tài nghiên cứu, bao gồm các văn kiện, tài liệu củaĐảng và Nhà nước ở Trung ương và địa phương, các công trình nghiêncứu từ các nhà khoa học, các báo cáo, thống kê, kết quả điều tra… củachính quyền, ban ngành, đoàn thể, tổ chức, cá nhân có liên quan trực tiếphoặc gián tiếp đến KDTLSĐĐCC Phương pháp này được thực hiện từgiai đoạn bắt đầu nghiên cứu luận án, cùng với hoạt động sưu tầm, tổnghợp, dịch các nguồn tài liệu
- Phương pháp điều tra xã hội học: Sử dụng phương pháp điều tra xã
hội học nhằm thu thập những tư liệu thực tế về thực trạng giá trị và vai tròcủa KDTLSĐĐCC đối với ĐSVHCĐ Đề tài sử dụng cả bảng hỏi vàphỏng vấn trực tiếp để thu thập thông tin Phương pháp này sử dụng tronghoạt động khảo sát
Trong luận án NCS xây dựng 01 bảng hỏi với 269 phiếu hỏi dànhcho người dân Huyện Củ Chi, trong đó tập trung điều tra tại 02 xã: Phú
Mỹ Hưng và Nhuận Đức Ngoài ra, cũng tiến hành điều tra 192 phiếu hỏidành cho khách du lịch khi đến tham quan tại KDTLSĐĐCC để có sự sosánh, đối chiếu
- Phương pháp điền dã: Đó là những lần thực địa của NCS ở địa bàn
nghiên cứu, cụ thể là những quan sát và ghi những hình ảnh khi đến thựcđịa tại KDTLSĐĐCC Từ năm 2017 đến năm 2019, tác giả đã tiến hànhnhiều đợt khảo sát thực địa khác nhau Từ quan sát tổng quan về địa bànnghiên cứu (cảnh quan của Khu di tích, đối tượng du khách, đời sống củangười dân 2 xã Phú Mỹ Hưng và Nhuận Đức…) đến các hoạt động diễn ratại KDTLSĐĐCC
Trang 6- Phỏng vấn sâu
Tiến hành 20 cuộc phỏng vấn sâu về chủ đề nghiên cứu, trong đó cótính đến các yếu tố như giới tính, tuổi tác, mức sống, học vấn, địa bàn cưtrú,… Ngoài ra, còn phỏng vấn thêm cán bộ công tác tại KDTLSĐĐCC.Các câu hỏi tập trung vào những vấn đề, nội dung chưa được lượng hóa ởbảng hỏi, nhất là những cảm nhận về các giá trị và vai trò củaKDTLSĐĐCC trong ĐSVHCĐ hiện nay
6 Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo, nộidung chính của luận án được kết cấu 4 chương, 10 tiết
Chương 1 TỒNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN
1.1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
Là một trong những di sản văn hóa nổi bật của Thành phố,KDTLSĐĐCC không chỉ là hiện thân, chứng tích trường tồn về tinh thầnthép, ý chí bất khuất, sự sáng tạo của quân và dân trong cuộc kháng chiếnchống Mỹ cứu nước mà còn có giá trị văn hóa rộng lớn, trở thành biểutượng anh hùng của dân tộc mà cả nước tự hào Cho đến nay đã có một sốcông trình nghiên cứu về KDTLSĐĐCC Các nhà nghiên cứu đã tiếp cậnnghiên cứu KDTLSĐĐCC ở nhiều góc độ khác nhau
Dưới góc độ nghiên cứu của luận án, nghiên cứu sinh khái quát phần
tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài của luận án "Khu di
tích lịch sử Địa Đạo Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh trong đời sống văn hóa cộng đồng hiện nay" theo những vấn đề cơ bản dưới đây.
Một là, những công trình nghiên cứu về đời sống văn hóa và đời sống văn hóa cộng đồng
Hai là, những công trình nghiên cứu về hệ giá trị
Ba là, những công trình nghiên cứu về di sản văn hóa và phát huy giá trị di sản văn hóa ở Thành phố Hồ Chí Minh
Bốn là, những công trình nghiên cứu về Khu di tích lịch sử Địa Đạo
Củ Chi trong đời sống văn hóa cộng đồng
Trang 7Thứ nhất, nghiên cứu về ĐSVHCĐ đã được các nhà khoa học đặc
biệt quan tâm trong những năm gần đây, với nhiều cách tiếp cận khácnhau Do đó, luận án tiếp tục kế thừa và làm rõ hơn những vấn đề lý luận
về đời sống văn hóa cộng đồng trước sự tác động của Khu di tích lịch sửcách mạng có tầm cỡ lớn như KDTLSĐĐCC hiện nay
Thứ hai, KDTLSĐĐCC là di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu của TP.
HCM Những công trình nghiên cứu trực tiếp hoặc gián tiếp đề cập đến disản văn hóa ở TP HCM ở nhiều góc độ lý luận và thực tiễn khác nhau đãgởi mở, cung cấp thông tin tham khảo phong phú, hỗ trợ nghiên cứu sinhtrong quá trình nghiên cứu đề tài luận án
Thứ ba, đối với nghiên cứu về KDTLSĐĐCC, đã có sự thu hút nhất
định đối với các nhà khoa học nhưng cho đến nay chưa có một công trìnhnào nghiên cứu chuyên sâu về mặt lý luận và thực tiễn, đánh giá giá trị, vaitrò của KDTLSĐĐCC trong ĐSVHCĐ ở khía cạnh văn hóa học
* Hướng nghiên cứu của luận án
Những kết quả to lớn về mặt khoa học mà các công trình nghiên cứutrên đã đạt được là những tài liệu tham khảo bổ ích Song đây là một vấn
đề mới Vì vậy, luận án tập trung đi sâu nghiên cứu một số vấn đề sau:
Thứ nhất, làm rõ một số vấn đề lý luận về di tích lịch sử cách mạng
trong ĐSVHCĐ
Thứ hai, đánh giá thực trạng giá trị và vai trò của KDTLSĐĐCC
trong ĐSVHCĐ địa phương
Thứ ba, bàn luận những vấn đề đặt ra từ thực tiễn trong việc phát huy
giá trị và vai trò của KDTLSĐĐCC trong ĐSVHCĐ
Thứ tư, trên cơ sở những phát hiện từ kết quả nghiên cứu, luận án
khuyến nghị một số giải pháp để bảo tồn và phát huy giá trị và vai trò củaKDTLSĐĐCC trong ĐSVHCĐ
1.2 CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.2.1 Các khái niệm công cụ
- Khái niệm đời sống văn hóa
Khái niệm ĐSVH được xuất hiện vào thế kỷ XX, và cho đến nay có nhiều cách hiểu khác nhau về "đời sống văn hóa"
Trên cơ sở kế thừa các quan điểm của các tác giả đi trước, trong
phạm vi nghiên cứu của luận án, NCS có sự bổ sung, chỉnh sửa: Đời sống
Trang 8văn hóa là một bộ phận của đời sống xã hội, bao gồm tổng thể những hoạt động văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần của con người trong môi trường sống nhằm đáp ứng nhu cầu văn hóa, từ đó hướng con người tới
sự phát triển toàn diện và những giá trị tốt đẹp.
- Khái niệm cộng đồng:
Thuật ngữ "cộng đồng" có nghĩa là một nhóm người sống trong mộtkhông gian gần nhau và thường chia sẻ những giá trị chung, có quan hệ xãhội trên một địa bàn, thường là những đơn vị xã hội lớn, có thể cùng mộtmối quan tâm, (Ví dụ: cộng đồng láng giềng; cộng đồng nghề nghiệp, cộngđồng tộc người, cộng đồng văn hóa,…) Ngoài ra, liên quan đến khái niệmnày còn có cộng đồng dân tộc và cộng đồng quốc tế
- Đời sống văn hóa cộng đồng
Từ quan niệm về "đời sống văn hóa" và khái niệm "cộng đồng", có
thể rút ra khái niệm "đời sống văn hóa cộng đồng" như sau: Đời sống văn
hóa cộng đồng là tổng thể sống động các hoạt động của một cộng đồng người nhất định trong lĩnh vực tinh thần, nhằm sáng tạo, lưu giữ, hưởng thụ những giá trị văn hóa, để nâng cao chất lượng sống của cộng đồng đó.
- Khái niệm di tích
Theo Từ điển tiếng Việt: "Di tích là các loại dấu vết của quá khứ,chủ yếu là nơi cư trú và mộ táng của người xưa được khoa học nghiên cứu.Theo nghĩa di tích văn hóa thì nó là di tích lịch sử văn hóa bất động"
Nghị định số 98/2010/NĐ-CP ngày 21/9/2010 của Chính phủ ViệtNam quy định chi tiết một số điểu của Luật Di sản văn hóa, tại Điều 11nêu rõ: "Di tích là các di tích lịch sử (di tích lưu niệm sự kiện, di tích lưuniệm danh nhân), di tích kiến trúc nghệ thuật, di tích khảo cổ, danh lamthắng cảnh"
- Khái niệm di tích lịch sử
Khái niệm di tích lịch sử được hiểu: "Không chỉ là một công trìnhkiến trúc đơn chiếc mà cả khung cảnh đô thị hoặc nông thôn có chứng tíchcủa một nền văn minh riêng, một phát triển có ý nghĩa hoặc một sự kiệnlịch sử Khái niệm này không chỉ áp dụng với những công trình nghệ thuật
to lớn mà cả với những công trình khiêm tốn hơn vốn đã cùng với thờigian, thâu nạp được một ý nghĩa văn hóa"
- Khái niệm di tích lịch sử văn hóa:
Tại Điều 4, Luật Di sản văn hóa quy định: "Di tích lịch sử văn hóa là
Trang 9công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học".
- Khái niệm di tích lịch sử cách mạng
Di tích lịch sử cách mạng là một loại hình di tích đặc thù, là bộ phậncấu thành nên di sản văn hóa Di tích này bao gồm hệ thống các di sản vậtthể và phi vật thể, là những địa điểm, những công trình kiến trúc có sẵn,các công trình được con người sáng tạo ra,… gắn liền với những sự kiện,những nhân vật lịch sử cụ thể, trong đó, có sự phản ánh một phần hoặctoàn bộ quá trình đấu tranh cách mạng giành lại độc lập dân tộc cho đấtnước dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam
- Khái niệm Địa đạo: Địa đạo là đường hầm quân sự ở những nơi đất
cứng và ổn định, mực nước ngầm thấp, có khẩu độ hẹp, nhưng rất dài và
có nhiều nhánh, có thể có nhiều tầng Theo Từ điển tiếng Việt, nói mộtcách ngắn gọn, địa đạo là đường hầm bí mật, đào ngầm sâu dưới lòng đất,hào ngầm
1.2.1.3 C c gi trị của di tích ịch sử c ch ạng trong đời sống văn hóa cộng đồng
Di tích lịch sử cách mạng trong đời sống văn hóa cộng đồng bao
gồm các hệ thống giá trị về di sản vật thể và phi vật thể, là những địa điểm,những công trình kiến trúc có sẵn, các công trình được con người sáng tạora,… gắn liền với những sự kiện, những nhân vật lịch sử cụ thể, tác độngtới toàn bộ đời sống văn hóa cộng đồng của người dân trong lĩnh vực tinhthần, nhằm sáng tạo, lưu giữ, hưởng thụ những giá trị văn hóa, để nâng caochất lượng sống của cộng đồng đó
Nghiên cứu về vấn đề di tích lịch sử cách mạng trong đời sống vănhóa cộng đồng chính là nghiên cứu các giá trị của di tích đó tác động nhưthế nào tới cộng đồng Trong đề tài này, NCS nghiên cứu các giá trị làmnên Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi, bao gồm: 1/ giá trị lịch sử; 2/ giátrị khoa học; 3/ giá trị văn hóa; 4/ giá trị kinh tế
1.2.2 Vai trò của di tích lịch sử cách mạng trong đời sống văn hóa cộng đồng
Một là, phản ánh diễn tình lịch sử của dân tộc trong cuộc đấu tranh giữ nước ở thời kỳ hiện đại
Hai là, di tích lịch sử là cơ sở để sáng tạo giá trị văn hóa mới
Trang 10Ba là, giá trị di tích lịch sử văn hóa góp phần giáo dục lịch sử, văn hóa dân tộc, cố kết sức mạnh cộng đồng
Bốn là, di tích lịch sử là nguồn lực để phát triển kinh tế - xã
hội 1.2.3 Lý thuyết nghiên cứu
Luận án sử dụng lý thuyết giá trị và lý thuyết chức năng để làm rõ vấn đề nghiên cứu
1.2.4 Khung phân tích nội dung luận án
• Vai trò giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng
ĐSVHCĐ
ĐSVHCĐ
• Vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội
KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỊA ĐẠO CỦ CHI ĐSVHCĐ
• Vai trò sáng tạo các giá trị văn hóa mới
• Vai trò phản ánh lịch sử cách mạng
ĐSVHCĐ
Tiểu kết chương 1
Nghiên cứu về đề tài "Khu di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi, Thành phố
Hồ Chí Minh trong đời sống văn hóa cộng đồng hiện nay", nhìn từ góc độ
chuyên ngành Văn hóa học là một vấn đề có ý nghĩa cả về lý luận và thựctiễn, góp phần nhận thức sâu sắc và toàn diện hơn về vai trò, vị trí, chứcnăng của KDTLSĐĐCC, tác động của nó đối với ĐSVHCĐ và ảnh hưởngcủa ĐSVHCĐ đối với sự tồn tại và phát triển của KDT
Trang 11Trong Chương 1, NCS đã tập trung tổng quan tình hình nghiên cứu.Trên cơ sở đó NCS đã chỉ rõ những thành tựu nghiên cứu trên rất có ýnghĩa đối với việc tiếp thu để triển khai nghiên cứu luận án Đồng thời,NCS nhận thấy cần tiếp tục đi sâu nghiên cứu một cách có hệ thống cácgiá trị CỦA KDTLSĐĐCC và tác động của nó đối với ĐSVHCĐ; ảnhhưởng của ĐSVHCĐ tới KDTLSĐĐCC.
Để xác định cơ sở lý luận nghiên cứu của luận án, NCS đã làm rõmột số khái niệm công cụ liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tàinhư: đời sống văn hóa cộng đồng; di tích lịch sử cách mạng, giá trị di tíchlịch sử cách mạng Luận án cũng đã xác định vai trò của di tích lịch sửcách mạng trong đời sống văn hóa cộng đồng Trên cơ sở này, luận án tiếpthu và vận dụng một số lý thuyết nghiên cứu để thực hiện luận án Nghiêncứu sinh vận dụng lý thuyết giá trị và lý thuyết cấu trúc chức năng đểnghiên cứu các giá trị và vai trò của KDTLSĐĐCC trong đời sống văn hóacộng đồng Đây là những tiền đề lý luận quan trọng để NCS triển khainghiên cứu về KDTLSĐĐCC trong đời sống văn hóa ở chương sau
Chương 2 GIỚI THIỆU KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỊA ĐẠO CỦ CHI
VÀ GIÁ TRỊ CỦA KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỊA ĐẠO CỦ CHI,
Huyện Củ Chi nằm giữa sông Sài Gòn và sông Vàm Cỏ Đông, cóđường giao thông giao lưu với các tỉnh miền đông và Tây Nam bộ Đây làmột vùng đất kiên cường trong suốt hai cuộc chiến tranh chống Pháp vàchống Mỹ của nhân dân Sài Gòn - Gia Định
Nói đến Củ Chi là nói đến địa đạo, nơi gắn liền với những kỳ tích của
Trang 12chiến tranh nhân dân Hiện nay địa đạo Củ Chi được bảo tồn ở hai khu vực:Bến Dược (thuộc xã Phú Mỹ Hưng), Bến Đình (thuộc xã Nhuận Đức).
Hiện nay, các tài liệu đều thống nhất, mốc thời gian ra đời của địa đạo
Củ Chi được tính từ năm 1948 và địa đạo Tân Phú Trung và Phước Vĩnh Anđược coi là địa đạo đầu tiên trong hệ thống địa đạo của huyện Củ Chi
Từ sau Hiệp định Giơnevơ, chính quyền Ngô Đình Diệm đàn ápkhốc liệt những người cách mạng và kháng chiến, thực hiện mưu đồ chiacắt đất nước ta lâu dài Để bảo tồn lực lượng và bám trụ được trong dân,cán bộ, đảng viên tích cực xây dựng các cơ sở quần chúng bí mật, làmnòng cốt lãnh đạo cuộc đấu tranh chống địch Cùng với việc đào hầm bímật, các đoạn địa đạo cũ được phục hồi và củng cố lại Từ một vài địaphương, phong trào đào địa đạo phát triển mạnh và rộng khắp, hình thành
hệ thống địa đạo liên hoàn, giúp quân và dân Củ Chi bước vào cuộc chiếnđấu mới đầy cam go, thử thách Dựa vào địa đạo và chiến hào, trên vùngđất mà bom đạn của kẻ thù tạo thành "vùng trắng", lực lượng cách mạngvẫn tồn tại và không ngừng lớn mạnh Trong lòng địa đạo đã có biết baocâu chuyện anh hùng, đầy bi tráng Những chiến công của bộ đội chủ lực,
bộ đội địa phương và du kích Củ Chi đã khiến quân Mỹ và quân lực ViệtNam cộng hòa kinh hoàng, khiếp sợ; đồng thời làm nức lòng phấn khởicủa nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế
2.2 GIÁ TRỊ CỦA KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỊA ĐẠO CỦ CHI, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
2.2.1 Giá trị lịch sử
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, dưới sự lãnh đạo củaĐảng, nhân dân Việt Nam đã phát huy cao độ chủ nghĩa yêu nước và chủnghĩa anh hùng cách mạng Nhiều sự kiện, nhiều nhân vật, nhiều địa danh
đã trở thành huyền thoại với những chiến công anh hùng Khu di tích lịch
sử Địa đạo Củ Chi là một trong những địa danh nổi tiếng đó Củ Chi đãđược tuyên dương là huyện anh hùng và được phong tặng danh hiệu "Đấtthép thành đồng"
Khu di tích lịch sử Địa Đạo Củ Chi là nơi các đồng chí lãnh đạo sống
và làm việc, trực tiếp chỉ đạo, lãnh đạo cách mạng Sài Gòn - Gia Định và lànơi các lực lượng vũ trang và nhân dân sinh sống, trú ẩn, tổ chức trận địachiến đấu đánh địch giành nhiều thắng lợi vẻ vang trong suốt cuộc khánhchiến chống Mỹ cứu nước (từ năm 1961 - 1975) Vì vậy, KDTLSĐĐCC cógiá trị thiết thực nhiều mặt mà đặc biệt là giá trị về mặt lịch sử
Trang 13Giá trị lịch sử của KDTLSĐĐCC được biểu hiện qua những sự kiệncách mạng quan trọng mang tính chỉ đạo chiến lược, thể hiện sự sáng tạotuyệt vời, tinh thần đấu tranh bất khuất, ghi dấu những chiến công vangdội của quân và dân Củ Chi trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc…
Có thể khẳng định rằng địa đạo Củ Chi là một trong những căn cứ cáchmạng điển hình và có giá trị lịch sử cao, ghi lại một thời kỳ oanh liệt củadân tộc trong cuộc chiến đấu ngoan cường để giành độc lập dân tộc, thốngnhất đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam
2.2.2 Giá trị khoa học
Địa đạo Củ Chi là một công trình khoa học quân sự mang tính kếthừa và có giá trị về nhiều mặt Đặc biệt là nghệ thuật quân sự chiến tranhnhân dân vô cùng phong phú, sáng tạo, phát triển đến đỉnh cao trong giaiđoạn kháng chiến chống Mỹ, đã tạo cho địa đạo một tầm vóc độc đáokhông những đối với trong nước mà cả thế giới Địa đạo Củ Chi với hệthống đường hầm có độ dài hàng trăm km tỏa rộng chằng chịt trong lòngđất, là một công trình đánh giặc vĩ đại và độc đáo của Việt Nam
Về khoa học quân sự, địa đạo Củ Chi nổi lên ở các khía cạnh chủ yếusau đây:
Một là, tổ chức thế trận liên hoàn bằng sức mạnh tổng hợp của chiến
tranh nhân dân
Củ Chi là địa bàn chiến lược quan trọng của ta nằm ngay cửa ngõ SàiGòn - trung tâm đầu não chiến tranh của Mỹ - ngụy Vì thế ở đây cuộcchiến đấu diễn ra cực kỳ gay go ác liệt mang tính chất đối đầu giữa lựclượng cách mạng và phản cách mạng
Lợi dụng địa hình xã ấp có vườn cây trù phú xum xuê, có rừng chekhuất nối liền với các căn cứ rộng lớn phía sau: mặt đất có bình độ cao sovới mực nước sông Sài Gòn, kết cầu đất tự nhiên có độ rắn chắc, địa đạophát triển thuận lợi, không những một tầng mà hai, ba tầng Đây là cáchcấu trúc đảm bảo an toàn để bảo vệ sinh lực và thực hiện tốt chiến thuật
"địa đạo chiến", hoàn toàn chủ động để phòng tránh, đánh trả và tấn côngđịch khi có điều kiện, thời cơ
Hệ thống địa đạo Củ Chi đã thể hiện đầy đủ nghệ thuật lãnh đạo, chỉhuy về xây dựng, chiến đấu và bám trụ trong điều kiện vô cùng khó khăn, ácliệt của chiến trường Sài Gòn - Gia Định; đặc biệt là nghệ thuật chiến đấu