Đề bài 1: Phân tích nhân vật Tấm trong truyện cổ tích “Tấm Cám”

TẤM CÁM Truyện cổ tích GIỚI THIỆU VỀ THỂ LOẠI CỔ TÍCH 1. Khái niệm: Theo sách giáo khoa: Truyện cổ tích là tác phẩm tự sự dân gian mà cốt truyện và hình tượng được hư cấu có chủ định, kể về số phận con người bình thường trong xã hội thể hiện tinh thần nhân đạo và lạc quan của nhân dân lao động. 2. Phân loại: Gồm 3 loại 2.1. Truyện cổ tích về loài vật: truyện về những con vật nuôi trong nhà, khi miêu tả đặc điểm các con vật thường nói đến nguồn gốc các đặc điểm đó: Trâu và ngựa, Chó ba cẳng...; hệ thống truyện về con vật thông minh, dùng mẹo lừa để thắng các con vật mạnh hơn nó: Cóc kiện Trời, Sự tích con sam, Thạch Sùng còn thiếu mẻ kho, Sự tích con dã tràng, truyện Công và Quạ. Truyện dân gian Nam Bộ về loài vật có: Tại sao có địa danh Bến Nghé, Sự tích rạch Mồ Thị Cư, Sự tích cù lao Ông Hổ...; chuỗi Truyện Bác Ba Phi: Cọp xay lúa... 2.2. Truyện cổ tích thần kỳ: chuyện Cổ tích thần kỳ kể lại những sự việc xảy ra trong đời sống gia đình và xã hội của con người. Đó có thể là những mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình phụ quyền, vấn đề tình yêu hôn nhân, những quan hệ xã hội (Tấm Cám, Cây khế, Sự tích con khỉ, Sự tích Trầu Cau...). Nhóm truyện về các nhân vật tài giỏi, dũng sĩ, nhân vật chính lập chiến công, diệt cái ác, bảo vệ cái thiện, mưu cầu hạnh phúc cho con người (Thạch Sanh, Người thợ săn và mụ Chằng). Nhóm truyện về các nhân vật bất hạnh: về mặt xã hội, họ bị ngược đãi, bị thiệt thòi về quyền lợi, về mặt tính cách, họ trọn vẹn về đạo đức nhưng thường chịu đựng, nhân vật xấu xí mà có tài (Sọ Dừa, Lấy vợ Cóc, Cây khế, Cây tre trăm đốt) 2.3. Truyện cổ tích sinh hoạt: Truyện tiếu lâm Truyện cũng kể lại những sự kiện khác thường ly kỳ, nhưng những sự kiện này rút ra từ thế giới trần tục. Yếu tố thần kỳ, nếu có, thì không có vai trò quan trọng đối với sự phát triển câu chuyện như trong cổ tích thần kỳ. Nhóm truyện có đề tài nói về nhân vật bất hạnh (Trương Chi, Sự tích chim quốc...); nhóm có nội dung phê phán những thói xấu: (Đứa con trời đánh, Gái ngoan dạy chồng...); nhóm truyện về người thông minh: (Quan án xử kiện hay Xử kiện tài tình, Em bé thông minh, Cái chết của bốn ông sư, Nói dối như Cuội...); nhóm truyện về người ngốc nghếch: (Chàng ngốc được kiện, Làm theo vợ dặn, Nàng bò tót...) Nhưng hấp dẫn và được yêu thích nhất là truyện cổ tích thần kì. 3. Đặc điểm của truyện cổ tích thần kì Yếu tố hư cấu, ảo tưởng trong truyện cổ tích: Có sử dụng các yếu tố thần kì như tiên, bụt, sự hoá thân, những vật có phép màu... Đặc trưng này có lẽ là quan trọng nhất trong các nội dung của truyện cổ tích thần kì. Những yếu tố ảo tưởng, hư cấu đã góp phần tạo nên sự thú vị, lôi cuốn cho các câu chuyện. Các yếu tố này góp phần dẫn dắt câu chuyện di đến phần cao trào, nhằm giải quyết các xung đột, vấn đề trong truyện và nó cũng giúp cho các ước mơ của những nhân vật trung tâm của truyện thực hiện được khát vọng, ước mơ mong muốn của mình. Kết cấu phổ biến của truyện cổ tích thần kì: + Nhân vật chính trải qua những cuộc phiêu lưu hoặc hoạn nạn, thử thách. + Được giúp đỡ. + Đạt được ý nguyện của mình. Các loại nhân vật trong cổ tích thần kì: + Nhân vật chính diện: Một điều mà các bạn có thể dễ dàng nhận thấy trong các nội dung của truyện cổ tích đó là việc xây dựng hình tượng nhân vật chính luôn là người hiền lành, bị kẻ ác ức hiếp, luôn chịu sự thua thiệt áp bức từ các tầng lớp cao hơn…Và qua tất cả các kiếp nạn thì cuối cùng các nhân vật chính của truyện sẽ có kết cục đẹp. Qua cách xây dựng nhân vật của truyện cổ tích thì tác giả còn gửi gắm một thông điệp cho các bạn đọc đó là đạo lý của ông cha ta “Ở hiền gặp lành” đồng thời thể hiện một khát vọng cho nhân dân lao động về cuộc sống công bằng, hạnh phúc . + Nhân vật phản diện: ác + Nhân vật siêu nhiên: thần phật, bụt, tiên… + Nhân vật chức năng: Ví dụ như nhân vật nhà vua trong Tấm Cám là nhân vật có chức năng như phần thưởng cho Tấm. Ý nghĩa tư tưởng: Mọi câu chuyện cổ tích đều là một bài học ý nghĩa về cách sống, cách làm người và quy luật nhân quả về cuộc sống. Các kết thúc của tất cả câu truyện cổ tích đều mang tư tưởng, niềm tin về đạo lý sống ở hiền gặp lành, tinh thần luôn vui vẻ, lạc quan dù cuộc sống có khó khăn và vất vả bao nhiêu. Ngoài ra, các bài học đạo đức cũng được lòng ghép khéo léo vào cốt truyện để nhắc nhở mỗi ai đọc truyện cổ tích nên sống có ý nghĩa, tốt hơn. Đề bài 1: Phân tích nhân vật Tấm trong truyện cổ tích “Tấm Cám” I. MỞ BÀI Tôi yêu truyện cổ nước tôi Vừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa Thương người rồi mới thương ta Yêu nhau dù mấy cách xa cũng tìm Từ xa xưa, trong kho tàng văn học Việt Nam đã có vô vàn những truyện cổ tích có ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Trong những câu chuyện cổ tích ấy, cái thiện luôn luôn hiện hữu và chiến thắng cái ác. Một trong những truyện cổ tích hấp dẫn nhất là truyện Tấm Cám. Truyện cổ tích Tấm Cám thuộc loại cổ tích thần kì, với kiểu nhân vật mồ côi, người con riêng chịu nhiều thiệt thòi, bất hạnh rất phổ biến trong kho tàng truyện cổ tích thế giới. Mô típ quen thuộc của truyện là nhân vật hiền lành lương thiện sau bao biến cố và gian nan sẽ được hạnh phúc, còn kẻ ác sẽ bị trừng trị. Trong đó, Tấm là hình ảnh tiểu biểu cho kiểu nhân vật hiền lành, lương thiện, chịu nhiều áp bức, bất công sau đó đã đấu tranh không khoan nhượng với cái ác để giành được hạnh phúc. II. THÂN BÀI 1. Khái quát

1

TẤM CÁM -Truyện cổ tích- GIỚI THIỆU VỀ THỂ LOẠI CỔ TÍCH

1 Khái niệm:

- Theo sách giáo khoa: Truyện cổ tích là tác phẩm tự sự dân gian mà cốt truyện và hình tượng được hư cấu có chủ định, kể về số phận con người bình thường trong xã hội thể hiện tinh thần nhân đạo và lạc quan của nhân dân lao động

2 Phân loại: Gồm 3 loại

2.1 Truyện cổ tích về loài vật: truyện về những con vật nuôi trong nhà, khi miêu

tả đặc điểm các con vật thường nói đến nguồn gốc các đặc điểm đó: Trâu và ngựa, Chó ba cẳng ; hệ thống truyện về con vật thông minh, dùng mẹo lừa để thắng các con vật mạnh hơn nó: Cóc kiện Trời, Sự tích con sam, Thạch Sùng còn thiếu mẻ kho,

Sự tích con dã tràng, truyện Công và Quạ Truyện dân gian Nam Bộ về loài vật có: Tại sao có địa danh Bến Nghé, Sự tích rạch Mồ Thị Cư, Sự tích cù lao Ông Hổ ; chuỗi Truyện Bác Ba Phi: Cọp xay lúa

2.2 Truyện cổ tích thần kỳ: chuyện Cổ tích thần kỳ kể lại những sự việc xảy ra

trong đời sống gia đình và xã hội của con người Đó có thể là những mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình phụ quyền, vấn đề tình yêu hôn nhân, những quan hệ xã hội (Tấm Cám, Cây khế, Sự tích con khỉ, Sự tích Trầu Cau ) Nhóm truyện về các nhân vật tài giỏi, dũng sĩ, nhân vật chính lập chiến công, diệt cái ác, bảo vệ cái thiện, mưu cầu hạnh phúc cho con người (Thạch Sanh, Người thợ săn và mụ Chằng) Nhóm truyện về các nhân vật bất hạnh: về mặt xã hội, họ bị ngược đãi, bị thiệt thòi về quyền lợi, về mặt tính cách, họ trọn vẹn về đạo đức nhưng thường chịu đựng, nhân vật xấu xí

mà có tài (Sọ Dừa, Lấy vợ Cóc, Cây khế, Cây tre trăm đốt)

2.3 Truyện cổ tích sinh hoạt: Truyện tiếu lâm Truyện cũng kể lại những sự kiện

khác thường ly kỳ, nhưng những sự kiện này rút ra từ thế giới trần tục Yếu tố thần

kỳ, nếu có, thì không có vai trò quan trọng đối với sự phát triển câu chuyện như trong

cổ tích thần kỳ Nhóm truyện có đề tài nói về nhân vật bất hạnh (Trương Chi, Sự tích chim quốc ); nhóm có nội dung phê phán những thói xấu: (Đứa con trời đánh, Gái ngoan dạy chồng ); nhóm truyện về người thông minh: (Quan án xử kiện hay Xử kiện tài tình, Em bé thông minh, Cái chết của bốn ông sư, Nói dối như Cuội ); nhóm truyện về người ngốc nghếch: (Chàng ngốc được kiện, Làm theo vợ dặn, Nàng bò tót )

Nhưng hấp dẫn và được yêu thích nhất là truyện cổ tích thần kì

3 Đặc điểm của truyện cổ tích thần kì

- Yếu tố hư cấu, ảo tưởng trong truyện cổ tích: Có sử dụng các yếu tố thần kì như tiên, bụt, sự hoá thân, những vật có phép màu Đặc trưng này có lẽ là quan trọng nhất trong các nội dung của truyện cổ tích thần kì Những yếu tố ảo tưởng, hư cấu đã góp phần tạo nên sự thú vị, lôi cuốn cho các câu chuyện Các yếu tố này góp phần dẫn dắt câu chuyện di đến phần cao trào, nhằm giải quyết các xung đột, vấn đề trong truyện

và nó cũng giúp cho các ước mơ của những nhân vật trung tâm của truyện thực hiện được khát vọng, ước mơ mong muốn của mình

2

- Kết cấu phổ biến của truyện cổ tích thần kì:

+ Nhân vật chính trải qua những cuộc phiêu lưu hoặc hoạn nạn, thử thách

+ Được giúp đỡ

+ Đạt được ý nguyện của mình

- Các loại nhân vật trong cổ tích thần kì:

+ Nhân vật chính diện: Một điều mà các bạn có thể dễ dàng nhận thấy trong các nội dung của truyện cổ tích đó là việc xây dựng hình tượng nhân vật chính luôn là người hiền lành, bị kẻ ác ức hiếp, luôn chịu sự thua thiệt áp bức từ các tầng lớp cao hơn…Và qua tất cả các kiếp nạn thì cuối cùng các nhân vật chính của truyện sẽ có kết cục đẹp Qua cách xây dựng nhân vật của truyện cổ tích thì tác giả còn gửi gắm một thông điệp cho các bạn đọc đó là đạo lý của ông cha ta “Ở hiền gặp lành” đồng thời thể hiện một khát vọng cho nhân dân lao động về cuộc sống công bằng, hạnh phúc

+ Nhân vật phản diện: ác

+ Nhân vật siêu nhiên: thần phật, bụt, tiên…

+ Nhân vật chức năng: Ví dụ như nhân vật nhà vua trong Tấm Cám là nhân vật

có chức năng như phần thưởng cho Tấm

- Ý nghĩa tư tưởng: Mọi câu chuyện cổ tích đều là một bài học ý nghĩa về cách sống, cách làm người và quy luật nhân quả về cuộc sống Các kết thúc của tất cả câu truyện

cổ tích đều mang tư tưởng, niềm tin về đạo lý sống ở hiền gặp lành, tinh thần luôn vui

vẻ, lạc quan dù cuộc sống có khó khăn và vất vả bao nhiêu Ngoài ra, các bài học đạo đức cũng được lòng ghép khéo léo vào cốt truyện để nhắc nhở mỗi ai đọc truyện cổ tích nên sống có ý nghĩa, tốt hơn

Đề bài 1: Phân tích nhân vật Tấm trong truyện cổ tích “Tấm Cám”

I MỞ BÀI

Tôi yêu truyện cổ nước tôi Vừa nhân hậu lại tuyệt vời sâu xa Thương người rồi mới thương ta Yêu nhau dù mấy cách xa cũng tìm

Từ xa xưa, trong kho tàng văn học Việt Nam đã có vô vàn những truyện cổ tích

có ý nghĩa nhân văn sâu sắc Trong những câu chuyện cổ tích ấy, cái thiện luôn luôn hiện hữu và chiến thắng cái ác Một trong những truyện cổ tích hấp dẫn nhất là truyện

"Tấm Cám" Truyện cổ tích "Tấm Cám" thuộc loại cổ tích thần kì, với kiểu nhân vật

mồ côi, người con riêng chịu nhiều thiệt thòi, bất hạnh rất phổ biến trong kho tàng truyện cổ tích thế giới Mô típ quen thuộc của truyện là nhân vật hiền lành lương thiện sau bao biến cố và gian nan sẽ được hạnh phúc, còn kẻ ác sẽ bị trừng trị Trong

đó, Tấm là hình ảnh tiểu biểu cho kiểu nhân vật hiền lành, lương thiện, chịu nhiều áp bức, bất công sau đó đã đấu tranh không khoan nhượng với cái ác để giành được hạnh phúc

II THÂN BÀI

1 Khái quát

3

- Khái niệm truyện cổ tích: Truyện cổ tích là thể loại tự sự dân gian mà cốt

truyện và hình tượng được hư cấu có chủ định kể về số phận con người bình thường trong xã hội thể hiện tinh thần nhân đạo, lạc quan của nhân dân lao động

- Giới thiệu về nhân vật: Tấm là một cô gái mồ côi cha mẹ, mẹ Tấm chết khi

Tấm còn nhỏ, cha lấy vợ khác sau đó cũng sớm qua đời Tấm ở cùng dì ghẻ và em gái cùng cha khác mẹ là Cám Là mồ côi, con riêng, Tấm phải chịu bao cay đắng, tủi nhục Đọc truyện chúng ta không chỉ thương cho cô Tấm có hoàn cảnh bất hạnh, chịu nhiều bất công mà còn yêu mến cô tấm vì sự chịu thương chịu khó, cần cù, chăm chỉ

và hiền thảo, chân thật

2 Tấm – cô gái hiền lành, yếu đuối, cam chịu và con đường đi đến hạnh phúc

- Tấm hiện lên với nhiều phẩm chất tốt đẹp, trước hết Tấm là cô gái chăm chỉ, thảo hiền Tấm từ nhỏ sinh ra đã vốn hiền lành nhân hậu, dì ghẻ lại là người nham hiểm độc ác đúng như cha ông ta nhận xét:

"Mấy đời bánh đúc có xương Mấy đời dì ghẻ lại thương con chồng

Dì ghẻ phân biệt đối xử, cay nghiệt với Tấm, bắt Tấm phải làm hết mọi việc nặng nhọc “hết chăn trâu gánh nước, đến thái khoai, vớt bèo, đêm lại còn xay lúa giã gạo" Tấm phải làm việc vất vả quần quật từ sáng tới tối mà không hết việc trong khí

đó mẹ con nhà Cám luôn ăn trắng mặc trơn, quanh quẩn trong nhà Ấy vậy mà nàng Tấm hiền lành nhân hậu chỉ biết vâng lời và chấp nhận Vậy mà vẫn bị mẹ con Cám ghen ghét, đố kị

- Mâu thuẫn giữa mẹ con Cám và Tấm trước hết là mâu thuẫn trong gia đình, giữa mẹ ghẻ con chồng và chị em cùng cha khác mẹ Chính trong mâu thuẫn này, cô Tấm mới bộc lộ ra phẩm chất của mình

+ Mâu thuẫn đầu tiên của Tấm và Cám trong tác phẩm là việc dì ghẻ sai hai chị

em đi xúc tép, ai xúc được nhiều thì dành cho cái yếm đỏ Các cô gái trẻ thời xưa thì được cái yếm mới có màu sắc sặc sỡ như thế thì thích lắm và Tấm cũng luôn ao ước

có được cái yếm đỏ ấy nên Tấm chăm chỉ, cần mẫn để xúc thật nhiều tép Việc vốn quen làm nên chẳng mấy chốc mà Tấm đã được đầy giỏ Ngược lại, Cám vì lười lại mải chơi chẳng xúc được con nào Cám đã lừa Tấm đi gội đầu để trút hết cả tép của Tấm, rồi về và chiếm lấy cái yếm đỏ Cô Tấm sau khi phát hiện mình bị lừa, thì bất lực chỉ biết ngồi khóc mà không thể làm gì hơn Nhưng biết rõ sự lương thiện của Tấm nên Bụt đã xuống giúp Tấm, chỉ cho Tấm đem cá bống về nuôi và Bống trở thành phần thưởng của Tấm Ở đây, ta thấy một cô Tấm lương thiện khi cô nhường cơm và chăm sóc Bống chu đáo Câu nói gọi bống của Tấm "Bống bống bang bang " trở thành lời yêu thương được bao người yêu thích

+ Bống trở thành bầu bạn và chỗ dựa tinh thần của Tấm Nhưng không ngờ mẹ con Cám đã sớm theo dõi Tấm từ lâu, đang tâm lừa Tấm đi chăn trâu ở đồng xa, rồi ở nhà giết thịt cá Bống Có lẽ, hai mẹ con Cám không phải chỉ vì ham ăn thịt con cá Bống mà tất cả chỉ vì lòng ghen ghét đố kỵ và muốn hãm hại Tấm Cô Tấm thật thà nghe lời đi làm lụng vất vả, tối về thì lại phát hiện cá đã chết, chỉ còn lại cục máu nổi trên mặt nước Lần này, Tấm cũng chỉ biết òa khóc Bụt lại hiện ra chỉ cho Tấm nhặt lấy xương của Bống bỏ vào lọ chôn ở chân giường

4

+ Ngày Vua mở hội chọn Hoàng hậu, Mụ dì ghẻ không muốn cho Tấm đi hội nên ép ở nhà nhặt thóc Tấm muốn đi hội nhưng vẫn phải nghe theo lời dì ghẻ nên cũng chỉ biết khóc, Bụt lần nữa hiện ra, sai chim nhặt thóc giúp Tấm, bảo Tấm đào lọ

đã chôn lấy đồ đẹp mặc đi dự hội Cuối cùng, Tấm được vua chọn vào cung trở thành hoàng hậu và hạnh phúc hơn lại được nhà vua hết lòng yêu thương

=> Sự xuất hiện của Bụt và các chi tiết hoang đường, tố kì ảo như gà giúp Tấm bới xương, chim sẻ giúp Tấm nhặt thóc, con voi đi qua chỗ Tấm đánh rơi giày không chịu đi tiếp là sự hóa thân của nhân dân để bênh vực, bảo vệ kẻ yếu, đứng về phía cái thiện, để làm sáng tỏ con đường đi đến hạnh phúc của cô Tấm là con đường "ở hiền gặp lành" Chính vì tấm lòng lương thiện, chịu thương chịu khó nên khi gặp gặp phải những trớ trêu bất hạnh, Tấm đều được giúp đỡ và cuối cùng được hưởng hạnh phúc

3 Tấm – cô gái mạnh mẽ, dám đấu tranh không khoan nhượng chống lại cái ác

- Nếu như nàng Lọ Lem, chỉ dừng lại ở việc ướm giày xong và thành hoàng hậu sống một cuộc đời hạnh phúc, mẹ con dì ghẻ trốn biệt, không còn gặp lại nữa thì mẹ con Cám vẫn ghien tị và tiếp tục hãm hại, bức tử Tấm hết lần này đến lần khác Dù ban đầu yếu đuối, chỉ biết cam chịu và khóc nhưng trải qua bao lần bị chà đạp, hãm hại cô Tấm dần trở thành người có sức sống mãnh liệt, dám đấu tranh giành lại sự sống và hạnh phúc Điều này giúp cho câu chuyện "Tấm Cám" trở nên sâu sắc, giàu ý nghĩa hơn những câu chuyện cổ tích cũng nội dung phổ biến trên thế giới

- Sự sung sướng, hạnh phúc của Tấm lại trở thành nỗi ghen ghét oán hận của hai kẻ hám danh lợi là mẹ con Cám nên chúng tìm mọi cách giết Tấm, để đưa Cám thế vào vị trí hoàng hậu Tấm đến lúc này vẫn là người con gái hiền thảo, chân thật nên tuy là hoàng hậu, nhưng ngày giỗ cha nàng vẫn về nhà làm giỗ, đích thân leo lên cây để hái cau cúng cha mà không thể nhận ra những âm mưu ác độc của mẹ con Cám Tuy nhiên, cái chết do mẹ con Cám gây ra đã khiến Tấm trở nên mạnh mẽ, không còn thụ động khóc lóc, hay cam chịu như trước đây Nhà nghiên cứu Bùi Mạnh Thị đã nhận xét: “Thật kì lạ khi thể xác của cô Tấm bị giết hại thì ý thức của cô thức tỉnh Dường như có một cô Tấm khác sống dậy không phải để bưng mặt khóc,

để bị lừa dối mà tỉnh táo nhận diện, vạch mặt kẻ thù, để tìm lại hạnh phúc đã mất và

tự tay trả thù” Mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám lúc này cũng không còn chỉ là mâu thuẫn trong gia đình nữa mà chuyển sang một mâu thuẫn gay gắt hơn ấy là sự tranh đoạt về địa vị, quyền lợi xã hội và quan trọng nhất là mạng sống

- Không chấp nhận việc hoàn toàn chết đi để được lợi cho kẻ thù, Tấm đã đấu tranh mạnh mẽ, khéo léo và thần kì qua bốn lần hóa thân:

+ Tấm biến thành chim vàng anh quay về cung quấn quýt bên vua, khiến Cám

bị ghẻ lạnh Trong hóa thân chim vàng anh, Tấm thể hiện sự phản kháng qua lời trách mắng Cám "Phơi áo chống tao, phơi lao phơi sào, chớ phơi bờ rào rách áo chồng tao"

+ Khi chim vàng anh bị Cám giết, vứt lông ra vườn thì lập tức mọc thành hai cây xoan đào để ngày ngày vua mắc võng hóng mát, Cám tiếp tục nhận lấy sự thờ ơ của vua Tấm giành lại hạnh phúc của mình, đồng thời để cho Cám nếm trải cảm giác

bị ghẻ lạnh

5

+ Càng bị ghẻ lạnh, Cám càng cố tìm cách tiêu diệt Tấm và Tấm càng bị hãm hại càng đấu tranh không khoan nhượng Cám chặt cây xoan đào làm khung cửi nhưng Tấm vẫn hiện thân qua khung cửi với lời cảnh báo, dự báo trước một kết cục đầy bi thảm cho sự tàn nhẫn của Cám “Cót ca cót két, lấy tranh chồng chị, chị khoét mắt ra”

+ Sự phản kháng của Tấm đã khiến Cám sợ hãi Nhưng Cám vẫn không từ bỏ

âm mưu tiêu diệt Tấm bèn đem đốt khung cửi và ném tro ra thật xa hoàng cung, những tưởng đã diệt trừ tận gốc hậu họa Nhưng không ngờ từ chỗ tro tàn lại mọc lên cây thị,

ra độc một trái to và thơm, rồi được một bà lão bán nước xin mang về để trong nhà Quả thị thơm mang vẻ đẹp của cô Tấm thảo hiền là hình ảnh vừa dân dã vừa giàu giá trị thẩm mĩ, thể hiện tình cảm của nhân dân dành cho cô Tấm Rồi Tấm tái sinh, trở lại làm người sau nhiều lần hóa kiếp và có cuộc gặp gỡ với nhà vua nhờ miếng trầu têm cánh phượng Hai người lưỡng tình tương duyệt, cuộc hội ngộ bất ngờ đã khiến nhà vua vô cùng hạnh phúc, liền lập tức đón Tấm về cung, trả lại vị trí hoàng hậu cho nàng Tấm trở về trừng trị mẹ con Cám khiến Cám phải chết, mụ dì ghẻ nghe tin con chết thì cũng lăn đùng ra chết theo

=> Những vật hóa thân như: chim vàng anh, cây xoan đào, khung cửi, quả thị… là nơi Tấm gửi linh hồn để trở về đấu tranh quyết liệt với cái ác để giành lại hạnh phúc đều là những hình ảnh rất gần gũi, quen thuộc với đời sống của nhân dân Đặc biệt hình ảnh miếng trầu cánh phượng là vật nối duyên giúp nhà vua nhận ra Tấm đã khiến truyện cổ tích "Tấm Cám" đậm đà bản sắc dân tộc Sự tái sinh của Tấm qua các hình ảnh ấy chính là để khẳng định triết lí và quan niệm của nhân dân

- Kết thúc của truyện hiện nay vẫn gây nhiều tranh luận Một số nhà nghiên cứu hiện đại cho rằng, chi tiết đó thể hiện sự độc ác, đó là cách trừng phạt của thời trung

cổ, quá ư tàn nhẫn Nhưng nếu đặt lăng kính về thời điểm tác phẩm ra đời, thì cái kết

đó có thể chấp nhận được Vì nó là minh chứng cho triết lí nhân sinh của nhân dân “ác giả ác báo” Hơn nữa cần phải nhận thức được rằng nếu cô Tấm không trừng trị, tiêu diệt mẹ con Cám thì mẹ con Cám sẽ còn tiếp tục hãm hại và tiêu diệt Tấm

6 Đánh giá chung

- Nghệ thuật:

Xây dựng những mâu thuẫn có sự tăng tiến để thể hiện sự phát triển trong hành động nhân vật Xây dựng hai tuyến nhân vật đối lập để khắc họa nhân vật Nghệ thuật xây dựng nhân vật thành công, mang tính khái quát cao, biểu trưng cho một kiểu người trong xã hội Tính cách nhân vật chủ yếu bộc lộ qua hành động Cốt truyện đa tình tiết, phát triển tự nhiên, hợp lí, ngoài ra kết cấu hai phần sáng rõ cho thấy sự phát triển trong tính cách nhân vật Ngoài ra cần phải kể đến những yếu tố, nhân vật thần kì làm phù trợ cho nhân vật cũng là yếu tố làm tăng sức hấp dẫn cho tác phẩm

- Nội dung:

Tấm Cám là một câu chuyện cổ tích hay, lâu đời và có nhiều ý nghĩa giáo dục, răn dạy con người phải sống lương thiện, không nên làm những việc sai trái, tước đoạt

đi vật chất, quyền lợi và cả tính mạng của người khác Nhân vật cô Tấm là một nhân vật có vai trò quan trọng trong tác phẩm giúp phản ánh sức sống mãnh liệt, ước mơ nhân dân về một xã hội công bằng, tốt đẹp, quan niệm Thiện thắng Ác và quan niệm ở hiền gặp lành, muốn hạnh phúc thì phải đấu tranh

6

Đề bài số 2: Triết lí nhân quả trong truyện cổ tích “Tấm Cám”

I MỞ BÀI

Trong nhiều quy luật đời sống, quy luật nhân quả bao trùm tất cả mọi quy luật

Từ triết học cổ đại như Bà-la-môn giáo, Phật giáo, Đạo giáo đến triết học Mac-Lê-nin đều thừa nhận quy luật nhân quả Quy luật này chi phối mọi hoạt động đời sống, có nhân ắt có quả Ngay trong lĩnh vực tự nhiên cũng tuân theo quy luật này Lomonosov

trong định luật bảo toàn năng lượng đã phát biểu: Năng lượng không tự sinh ra cũng không tự mất đi mà chỉ chuyển từ dạng này sang dạng khác hay chuyền từ vật này sang vật khác Trong văn học, ở thể loại truyện cổ tích, triết lý nhân quả là bộ xương

sống xuyên suốt, chi phối kết cấu, nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa của truyện Mỗi câu chuyện trong truyện cổ tích là một bài học đầy ý nghĩa, mang đậm tính triết lý nhân sinh Truyện cổ tích Tấm Cám là một trong những tác phẩm tiêu biểu của tuyện cổ tích, mang triết lý nhân quả sâu sắc

II THÂN BÀI

1 Giải thích

Để đi vào vấn đề nghiên cứu, trước hết cần làm rõ một số thuật ngữ trong đề tài này

"Triết lý" là một thuật ngữ có nguồn gốc từ tiếng Hy lạp cổ là philosophia, nghĩa

là con đường, hướng đi Martin Heidegger, nhà triết học Đức định nghĩa triết lý là suy

lý, suy tưởng Còn theo Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê, Từ điển bách khoa, 2010),

triết lý có nghĩa là lý luận Triết lý, theo nghĩa rộng là quan điểm, phương hướng tư

duy của con người về một đối tượng, vấn đề nào đó

"Nhân quả", theo nghĩa chiết tự, nhân là hạt (hột), quả là trái Nghĩa khái quát, nhân quả là cặp phạm trù chỉ mối quan hệ sản sinh của các sự vật hiện tượng, hiện tượng trong hiện thực khách quan, chỉ mối liên hệ tất yếu, phổ biến giữa các sự vật, hiện tượng Trong đó, cái sản sinh là nguyên nhân, cái được sản sinh là kết quả

Truyện cổ tích: một thể loại của văn học dân gian, phản ảnh mâu thuẫn trong xã

hội có có cấp, thông qua xung đột giữa cái thiện và cái ác Qua đó, phản ánh khát vọng dân chủ, công bằng, hạnh phúc của nhân dân lao động

"Tấm Cám" là một truyện cổ tích thần kỳ, tiêu biểu cho thể loại cổ tích*, mang đậm đặc trưng của thể loại cổ tích Nét đặc biệt ở Tấm Cám là triết lý nhân quả biểu hiện rất sâu sắc, vừa mang nét chung của truyện cổ tích, vừa có nét độc đáo, sáng tạo riêng

2 Triết lý nhân quả trong truyện cổ tích nói chung

Triết lý nhân quả chi phối toàn bộ quá trình hình thành và phát triển của truyện cổ

tích về nhiều mặt : đề tài, chủ đề, xây dựng cốt truyện, nhân vật Nếu thiếu nó thì truyện cổ tích thần kỳ không đứng vững hoặc không còn là nó nữa

Theo quan niệm dân gian, triết lý nhân quả chính là triết lý "Ở hiền gặp lành", "Ở

ác gặp dữ", đây là niềm tin và mơ ước của nhân dân về lẽ công bình Đối với các nhân vật chính diện như Sọ Dừa, Thạch Sanh, người em trong truyện "Cây khế" tác giả dân gian không chỉ dừng lại ở sự phản ánh và cảm thông với với nỗi đau khổ, đắng cay,

7

oan ức của họ mà còn đặc biệt quan tâm, tìm cách để tìm đường giải thoát cho họ, để

họ được đền bù xứng đáng Nhờ vậy mà nhân vật chính diện trong truyện cổ tích được đổi đời, làm cho người kể lẫn người nghe đều hả hê, sung sướng (Sọ Dừa thi đỗ trạng nguyên và lấy được con gái phú ông, Thạch Sanh lấy công chúa và lên làm vua )

Đối với các nhân vật phản diện (Lý Thông, người anh tham lam trong truyện Cây khế ) thì tác giả dân gian không chỉ phản ánh, tố cáo, lên án sự tham lam, ích kỷ, độc

ác, dã man của chúng mà còn tìm cách loại trừ, tiêu diệt chúng để cho người lương thiện được sống yên vui Vì thế hầu hết các nhân vật phản diện trong truyện cổ tích đều dẫn đến kết cục bi thảm và bị trừng phạt đích đáng

Mức độ thưởng, phạt (quả) đối với các nhân vật được thực hiện có phân biệt, tương ứng với tài đức, tội trạng (nhân) của từng nhân vật Thạch sanh có tài năng, đức

độ, có nhiều công tích được lấy công chúa và làm vua, Sọ Dừa thì đỗ trạng Người em

(trong truyện Cây khế) là người nghèo khổ, hiền lành, thật thà nhưng không có tài

năng, công tích gì đặc biệt nên chỉ được chim thần cho vàng (vừa đầy túi ba gang) để trở thành giàu có mà thôi Đối với các nhân vật phản diện, sự trừng phạt cũng có sự phân biệt rõ rệt, Lý Thông tham của, tham sắc, tham danh vọng, địa vị, vong ân bội nghĩa, lợi dụng, lừa gạt, cướp công và hãm hại Thạch Sanh thì bị trời đánh hóa thành kiếp bọ hung, đời đời chui rúc nơi hôi hám Người anh trong truyện cây khế ích kỷ tham lam thì chim thần cũng chiều theo tham vọng của hắn để cho hắn phải tự chuốc lấy cái chết nhục nhã

Vậy, sự thưởng phạt trong truyện cổ tích đối với các nhân vật tuân theo triết lý nhân quả : nhân nào quả ấy Triết lý nhân quả có mục đích giáo dục đạo lý làm người, khẳng định niềm tin và ước mơ của nhân dân vào công lý, chính nghĩa Về phương diện nghệ thuật, triết lý nhân quả có vai trò tạo nên mạch logic để xây dựng cốt truyện, cũng như có tác dụng liên kết các tình tiết, sự việc trong truyện cổ tích

3 Triết lý nhân quả trong truyện cổ tích Tấm Cám

Truyện cổ tích Tấm Cám có sự kết hợp, hòa trộn giữa niềm tin và triết lý truyền thống "Ở hiền gặp lành" của nhân dân và thuyết luân hồi quả báo (thiện giả thiện báo,

ác giả ác báo) của đạo Phật Vì vậy triết lý nhân quả trong truyện cổ tích Tấm Cám có

sự đặc biệt hơn với nhiều truyện cổ tích khác

* Tấm hiền lành, lương thiện nên được Bụt giúp đỡ đắc lực :

Bản chất của Tấm là hiền lành, thật thà, chăm chỉ, chịu thương chịu khó, hiếu thảo Đây là cái "nhân" tốt để Tấm nhận "quả" lành Điều này thật rõ ràng và dễ dàng nhận thấy qua việc Tấm luôn nhận được sự giúp đỡ của Bụt trong những hoàn cảnh

khó khăn, đau khổ, bế tắc Tại sao Bụt giúp Tấm ? Vì Tấm hiền lành, lương thiện nhưng bị mẹ con dì ghẻ chèn ép, đày đọa Bụt đứng về cái thiện, bênh vực, ủng

hộ cái thiện nên Bụt giúp đỡ Tấm trong bất kỳ tình huống khó khăn, đau khổ, bế tắc nào Bụt xuất hiện rất nhanh, bất ngờ, đúng lúc và giúp đỡ Tấm một cách hoàn toàn vô

tư, sẵn lòng - điều mà Tấm không ngờ tới, không nghĩ đến chuyện cầu cứu ở Bụt Tấm

bị Cám lừa trút mất giỏ tôm tép, Bụt cho Tấm con cá bống (và thần chú) để Tấm có người bạn an ủi Mẹ con Cám giết bống ăn thịt, Bụt bày cho Tấm cách chôn xương bống, chứa đựng phép màu mà Tấm không ngờ tới Mụ dì ghẻ bày việc trộn chung

8

một đấu gạo và một đấu thóc rồi bắt Tấm nhặt để không cho Tấm đi xem hội, Bụt sai chim sẻ giúp Tấm

* Tấm biết vực dậy đấu tranh đến cùng để chống lại cái ác, cái xấu nên Tấm mới có được hạnh phúc đích thực và bền vững:

Trong truyện cổ tích, nhân vật thần kỳ có vai trò "mở nút" cho sự bế tắc của nhân vật chính Nếu không có nhân vật thần kỳ, nhân vật chính - người hiền lành, lương thiện mà yếu đuối, thân cô thế cô - sẽ hoàn toàn bế tắc, không có lối thoát Nếu thế, câu chuyện sẽ không được tiếp tục phát triển, đi đến kết thúc nhanh chóng, không có kịch tính, thiếu hấp dẫn và mối quan hệ nhân quả sẽ không xảy ra

Truyện Tấm Cám vừa tuân theo đặc điểm thi pháp này, vừa có sự dị biệt so với những truyện cổ tích khác (Thạch Sanh, Sọ Dừa, Cây khế ) ở chỗ nhân vật thần kỳ chỉ có vai trò hỗ trợ chứ không có vai trò quyết định Không thể phủ nhận vai trò rất quan trọng của Bụt trong truyện Tấm Cám, nhưng ở truyện này Bụt không quyết định được sự đổi thay cuộc đời, số phận, hạnh phúc của Tấm

Trong thời kỳ sống chung với mẹ con Cám, Tấm hiền lành tới mức yếu đuối, cam chịu và hoàn toàn thụ động - Tấm chỉ biết khóc, khóc và khóc trước sự đối xử bất công, tàn nhẫn của mẹ con Cám Bị Cám lừa trút hết giỏ tôm tép, Tấm ngồi khóc Khi biết mẹ con Cám giết bống ăn thịt, Tấm "ôm mặt khóc rưng rức" Bị mụ dì ghẻ tìm cớ không cho đi xem hội, Tấm lại khóc Quần áo rách rưới, không thể đi xem hội, Tấm cũng chỉ biết khóc

Khi trở thành hoàng hậu, Tấm vẫn thể hiện bản chất của mình Tấm không quên ngày giỗ cha Khi dì ghẻ bảo Tấm trèo hái cau để cúng cha, Tấm vâng lời ngay Mụ dì ghẻ chặt gốc cau để hại Tấm, Tấm hỏi, mụ bảo đập kiến để khỏi cắn Tấm, Tấm cũng tin, không một chút mảy may nghi ngờ hành động của dì ghẻ

Nhưng từ khi bị mẹ con Cám giết hại (chặt gốc cau để Tấm ngã xuống ao chết),

từ một cô Tấm yếu đuối, cam chịu, thụ động, Tấm đã biết vực dậy để đấu tranh cho chính mình Khi là chim vàng anh, Tấm cảnh báo với Cám sự có mặt của mình với lời

lẽ cứng cỏi : "Phơi áo chồng tao, phơi lao phơi sào, chớ phơi bờ rào, rách áo chồng tao" Khi biến thành khung cửi, Tấm nguyền rủa và đe dọa Cám : "Cót ca cót két, lấy tranh chồng chị, chị khoét mắt ra" Khi Tấm trở lại kiếp người, Cám thấy Tấm trở về

trẻ đẹp như xưa, Cám hỏi Tấm "làm thế nào mà đẹp thế ?", nhân cơ hội này Tấm đã trả thù Cám Cái chết của Cám kéo theo cái chết của mụ dì ghẻ độc ác đã kết thúc quá trình đấu tranh quyết liệt, không khoan nhượng của Tấm đối kẻ thù để giành lấy hạnh phúc chính đáng của bản thân

Như vậy, để đòi lại công bằng, giành lại hạnh phúc, Tấm phải tự mình đấu tranh

với mẹ con Cám Ở chặng này, Bụt không xuất hiện nữa, còn việc Tấm hóa từ kiếp này sang kiếp khác chẳng qua là sự hiện thân của Tấm, tức là sự hiện thân của cái thiện - không bao giờ bị tiêu diệt, không bao giờ chịu đầu hàng trước cái ác, cái xấu

* Mẹ con Cám độc ác, tàn nhẫn nên cuối cùng chịu kết cục thê thảm

Trước hết là hành động Cám lừa trút hết giỏ tôm tép của Tấm :

Từ chỗ lười biếng, ỷ lại được mẹ cưng chiều, Cám lừa trút hết giỏ tôm tép của Tấm Hành động này của Cám là hành động cướp công, cướp sức lao động của người khác

9

Mụ dì ghẻ không nhúng tay vào việc này, nhưng mụ đã tiếp tay cho Cám, tạo nên sự bất công giữa con đẻ và con chồng

Hành động lừa Tấm đi chăn trâu đồng xa để ở nhà giết bống ăn thịt của mẹ con Cám là hành động tàn nhẫn Họ đã cướp đi "người bạn" của Tấm, lấy đi niềm vui, niềm an ủi tinh thần duy nhất của Tấm

Nếu hai hành động trên mang tính lừa lọc, che đậy thì hành động trộn chung một đấu gạo và một đấu thóc rồi bắt Tấm nhặt của mụ dì ghẻ là hành động trắng trợn, hành hạ,

dày dọa Tấm Hành động này vừa độc ác vừa tàn nhẫn

Khi Tấm trở thành hoàng hậu, mẹ con mụ dì ghẻ càng ganh ghét, đó kỵ với Tấm Cùng với đó là lòng tham, muốn Cám, con đẻ của mình trở thành hoàng hậu, nên mụ

dì ghẻ đã dã tâm giết Tấm trong ngày giỗ cha Tấm Thậm chí khi biết Tấm chết, hóa thân thành kiếp những khác nhau, rất nhỏ bé, yếu đuối và vô hại như chim vàng anh, cây xoan đào, khung cửi, Cám cũng không chịu buông tha cho Tấm Tất cả vì lòng ganh ghét, đố kỵ và độc ác của Cám

Điều này giải thích vì sao Tấm trả thù Cám một cách quyết liệt, mạnh mẽ đến như vậy (Tấm sai quân hầu đào một hố sâu, Tấm lừa Cám xuống đó, rồi sai quân hầu dội nước sôi vào hố cho Cám chết) Sở dĩ Tấm phải hành động mạnh mẽ như vậy vì

mẹ con dì ghẻ quá tàn nhẫn và độc ác, họ không từ bỏ một dã tâm nào để hãm hại Tấm, quyết hãm hại Tấm đến cùng Ngày nào họ còn tồn tại thì ngày đó họ còn hãm hại Tấm, họ dồn Tấm vào đường cùng Chính vì thế Tấm không có sự lựa chọn nào khác Có ý kiến cho rằng, hành động trả thù của Tấm là khác lạ với bản chất hiền lành của cô, nhưng đa số ý kiến cho rằng Tấm hành động như vậy là hợp lý và cũng là cách duy nhất để bảo vệ mình

Cách kết thúc của truyện Tấm Cám khác với cách kết thúc trong những truyện cổ tích khác Thông thường trong truyện cổ tích, nhân vật chính diện không trực tiếp trả thù nhân vật phản diện Thạch Sanh hoàn toàn tha bổng cho mẹ con Lý Thông; người

em trong truyện Cây khế không hề phàn nàn, oán trách người anh tham lam; Sọ Dừa

và vợ chàng không hề đả động gì đến tội trạng của hai người chị gái (con phú ông) Việc trừng phạt các nhân vật phản diện trong cổ tích phần lớn do các nhân vật thần kỳ (trời, Phật, thần linh ) thực hiện, hoặc do bản thân các nhân vật phản diện tự chuốc lấy Trái lại, ở truyện cổ tích Tấm Cám, tác giả dân gian để cho Tấm trả thù và trả thù một cách quyết liệt, dữ dội Truyện Tấm Cám dù kết thúc không có hậu, nhưng nó vẫn tuân theo đúng quan niệm dân gian trong các thành ngữ "Tức nước vớ bờ", "Con giun xéo lắm cũng quằn" Còn về mối quan hệ nhân - quả, tất nhiên là quá rõ ràng, nhân nào quả ấy, "gieo gió gặt bão", "ác giả ác báo", kết cục thê thảm của mẹ con Cám tương xứng với tội ác của mẹ con mụ hành xử với Cám

4 Ý nghĩa của triết lý nhân quả trong truyện cổ tích Tấm Cám

* Thể hiện niềm tin, ước mơ công lý của nhân dân vào lẽ công bằng, vào cuộc đấu tranh và chiến thắng của cái thiện đối với cái xấu, cái ác

Cũng như truyện cổ tích nói chung, truyện Tấm Cám phản ánh sự xung đột giữa cái thiện và cái ác Đó là cuộc đấu tranh gay gắt, quyết liệt, nói theo ngôn ngữ triết học

là không thể điều hòa mâu thuẫn Cái thiện và cái ác là hai đối cực Cái ác không có lý

do để tồn tại vì tính phi nhân đạo, phản nhân văn của nó, vì thế, muốn tồn tại nó phải

10

tìm mọi cách, mọi thủ đoạn để triệt tiêu cái thiện Truyện Tấm Cám thể hiện rất rõ điều này qua hành vi độc ác, tàn nhẫn của mẹ con Cám Sự tấn công của cái ác vào cái thiện bao giờ cũng chủ động, lấn lướt, trấn áp, nhất là đối với cái thiện (nhân vật lương thiện) bị thân cô, thế cô, bất hạnh (người mồ côi, người em út, người nghèo khổ, người

có ngoại hình xấu xí ) Trong hoàn cảnh ấy, cái thiện yếu đuối vô cùng, vì vậy truyện

cổ tích mới có nhân vật thần kỳ (tiên Bụt, thần, thánh ) hoặc vật thần kỳ (chim thần, sách ước, đàn thần ) để bảo vệ, bênh vực cho cái thiện Ở truyện Tấm Cám, nhân vật Bụt nhiều lần xuất hiện để giúp đỡ Tấm vượt qua những bế tắc, đó chính là ước mơ cái thiện được bảo vệ, được ủng hộ của nhân dân ta xưa, vì mỗi khi xã hội còn bất công, người hiền không dễ gì sống yên ổn với điều lành, thậm chí có nơi có lúc cái thiện, cái đúng, cái lẽ phải bị cô lập, bơ vơ trước phường "giá áo túi cơm" cơ hội, thực dụng, xu thời hoặc trước hạng người an phận thủ thường, ích kỷ, thấy đúng không dám bảo vệ, thấy sai không dám đấu tranh

Sự chiến thắng của Tấm đối với mẹ con Cám thể hiện niềm tin vào công lý, vào

lẽ công bằng của nhân dân ta Một cô Tấm hiền lành, chịu thương chịu khó, đẹp người, đẹp nết hoàn toàn xứng đáng trở thành hoàng hậu, sống hạnh phúc Hai mẹ con

mụ dì ghẻ vô lương, tàn độc, ích kỷ hại nhân nên cuối cùng đi đến kết cục bi thảm Nhân dân ta gửi gắm niềm tin vào cuộc đấu tranh và chiến thắng của cái thiện đối với cái xấu, cái ác rất sâu sắc qua truyện cổ tích Tấm Cám

* Khẳng định triết lý nhân quả "Ở hiền gặp lành", "Gieo gió gặt bão" của nhân dân ta

Triết lý nhân quả trong truyện cổ tích Tấm Cám không chỉ thể hiện niềm tin, ước

mơ của nhân dân vào công lý, mà còn khẳng định triết lý nhân - quả như một quy luật

trong cuộc đời Người "ở hiền" sẽ "gặp lành", kẻ "gieo gió" ắt "gặt bão" - nhân dân ta luôn khẳng định điều đó như một lẽ tất yếu Đấy không phải là tư tưởng duy tâm, siêu hình mà là quy luật thực sự Từ triết học Bà-la-môn giáo, Phật giáo, Khổng giáo đến triết học Mác-Lênin đều khẳng định quan hệ nhân - quả mang tính quy luật

Bằng hình tượng nhân vật chính diện và phản diện sinh động, tác giả dân gian truyện cổ tích Tấm Cám đã khẳng định chân lý nhân - quả đó Nhân vật Tấm biết bao nhiêu lần bị mẹ con Cám hãm hại, biết bao nhiêu lần Tấm đau khổ, bế tắc nhưng cuối cùng Tấm đã giành chiến thắng Mẹ con mụ dì ghẻ không từ bỏ một dã tâm nào để bóc lột, đày đọa, hành hạ, tiêu diệt Tấm nhưng cuối cùng kẻ thất bại thê thảm chính là họ Vậy thất bại của cái thiện chỉ là cái nhất thời, thất bại của cái ác mới là tất yếu Do đó,

có thể nói, "Ở hiền gặp lành", "Gieo gió gặt bão" là sự khẳng định của nhân dân ta về triết lý nhân quả

* Triết lý nhân quả trong truyện cổ tích Tấm Cám có ý nghĩa giáo dục đạo đức con người vô cùng sâu sắc

Phật giáo khẳng định rằng : nhân - quả là chân lý, sớm muộn gì cũng xảy ra

Đừng vì lý do mau chậm của quả mà vội vàng hấp tấp, mà cho rằng cái luật nhân quả không hoàn toàn đúng, khi thấy có những cái nhân chưa phát sinh ra quả Luật nhân quả chi phối tất cả vũ trụ vạn vật, không có một vật gì, sự gì thoát ra ngoài luật nhân quả được