VIẾNG LĂNG BÁC I. Tác giả Là nhà văn Nam Bộ, là cây bút có mặt sớm nhất trong lực lượng văn nghệ giải phóng miền Nam thời kì chống Mỹ cứu nước. Viết về đề tài ngợi ca lãnh tụ, thơ Viễn Phương thể hiện cảm xúc thành kính, biết ơn đối với Bác Hồ. Giọng thơ mộc mạc, giản dị mà giàu sắc thái biểu cảm. II. Tác phẩm Hoàn cảnh ra đời: 1976, khi lần đầu tiên Viễn Phương ra thăm lăng Bác khi lăng Bác vừa khánh thành in trong tập “Như mây mùa xuân”. Nội dung: thể hiện lòng thành kính và niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ đối với Bác trong lần đầu tiên dược ra viếng lăng Bác. Đó cũng chính là tinhd cảm của toàn dân tộc ta đối với Bác Hồ kính yêu. III. Nghệ thuật Giọng thơ vừa trang nghiêm, vừa sâu sắc, vừa tha thiết, đau xót, tự hào, phù hợp với nội dung cảm xúc bài thơ. Thể thơ 8 chữ có đôi chỗ biến thể cùng với cách gieo vần và nhịp điệu thơ linh hoạt. Sáng tạo hình ảnh thơ kết hợp giữ hình ảnh thật và hình ảnh ẩn dụ mang tính biểu tương và giàu giá trị biểu cảm. Sử dụng thành công các biện pháp tu từ, ẩn dụ, điệp ngữ... Mạch cảm xúc của bài thơ Bao trùm cả bài thơ là nỗi niềm xúc động, thiêng liêng, thành kính, là lòng biết ơn, tự hào sâu sắc, xen lẫn nỗi niềm đau xót thương tiếc khôn nguôi của nhà thơ đối với Bác Hồ. Cảm xúc ấy được thể hiện theo trình tự của cuộc viếng lăng Bác. IV. PHÂN TÍCH TÁC PHẨM Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát Ôi Hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa, đứng thẳng hàng. “Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác” Cách xưng hô “con”, “Bác” gần gũi, quen thuộc mang đậm bản sắc Nam Bộ, thể hiện tình cảm gần gũi thân thương của Viễn Phương dành cho Bác hay là cả nhân dân miền Nam đối với vị cha già dân tộc. Từ “thăm” mang giá trị biểu cảm. Trong suy ngẫm của nhà thơ, Bác của chúng ta chưa bao giờ mất hay đúng hơn là Bác vẫn sống mãi trong tâm hồn người con đất Việt. Âm điệu thơ tự sự kết hợp với tiếng miền Nam → gợi một cảm xúc ngậm ngùi, xót xa, hờn tủi của Viễn Phương, với đứa con Miền Nam trong những bước chân muộn mẩng thăm lăng Bác. Bởi vì lúc Bác còn sống là khi đất nước chưa được thống nhất nên mặc dù VP với những đứa con Nam Bộ hơn 1 lần khát khao nhưng lại không thực hiện được. “Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát” Hình ảnh tả thực đặc sắc “hàng tre bát ngát trong sương sớm”. Lăng Bác vừa tôn nghiêm nhưng lại rất gần gũi bởi bất kì làng quê nào cũng luôn được bao trùm bởi bóng tre để rồi đối với Bác Người đã trầm luôn trong bể khổ với bao thăng trầm thì đất nước vẫn là nơi Bác trở về. Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước ngày 5 tháng 6 năm 1911, 30 năm bôn ba từ Âu sang Á, đến năm 1941, Bác trở về lại Pác Bó, Cao Bằng. Giờ đây, về thăm lăng Bác, đứa con về với gia đình, về với vòng tay của vị cha già dân tộc. “Ôi Hàng tre xanh xanh Việt Nam” Ôi: thán từ thể hiện cảm xúc yêu thương thân thuộc” Hình ảnh ẩn dụ cho con người Việt Nam với sức sống bền bỉ, quật cường với tinh thần hiên ngang, bất khuất, không lùi bước trước một khó khăn, gian khổ nào mà Bác Hồ chính là biểu tượng đẹp nhất. “Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân...”
Trang 1VIẾNG LĂNG BÁC
I Tác giả
- Là nhà văn Nam Bộ, là cây bút có mặt sớm nhất trong lực lượng văn nghệ giải phóng miền Nam thời kì chống Mỹ cứu nước
- Viết về đề tài ngợi ca lãnh tụ, thơ Viễn Phương thể hiện cảm xúc thành kính, biết ơn đối với Bác Hồ
- Giọng thơ mộc mạc, giản dị mà giàu sắc thái biểu cảm
II Tác phẩm
- Hoàn cảnh ra đời: 1976, khi lần đầu tiên Viễn Phương ra thăm lăng Bác khi lăng Bác vừa
khánh thành in trong tập “Như mây mùa xuân”
- Nội dung: thể hiện lòng thành kính và niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ đối với Bác trong lần đầu tiên dược ra viếng lăng Bác Đó cũng chính là tinhd cảm của toàn dân tộc ta đối với Bác Hồ kính yêu
III Nghệ thuật
- Giọng thơ vừa trang nghiêm, vừa sâu sắc, vừa tha thiết, đau xót, tự hào, phù hợp với nội dung
cảm xúc bài thơ
- Thể thơ 8 chữ có đôi chỗ biến thể cùng với cách gieo vần và nhịp điệu thơ linh hoạt
- Sáng tạo hình ảnh thơ kết hợp giữ hình ảnh thật và hình ảnh ẩn dụ mang tính biểu tương và giàu giá trị biểu cảm
- Sử dụng thành công các biện pháp tu từ, ẩn dụ, điệp ngữ
*Mạch cảm xúc của bài thơ
- Bao trùm cả bài thơ là nỗi niềm xúc động, thiêng liêng, thành kính, là lòng biết ơn, tự hào sâu sắc, xen lẫn nỗi niềm đau xót thương tiếc khôn nguôi của nhà thơ đối với Bác Hồ Cảm xúc ấy được thể hiện theo trình tự của cuộc viếng lăng Bác
IV PHÂN TÍCH TÁC PHẨM
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Trang 2Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
Bão táp mưa sa, đứng thẳng hàng
“Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác”
- Cách xưng hô “con”, “Bác” gần gũi, quen thuộc mang đậm bản sắc Nam Bộ, thể hiện tình cảm gần gũi thân thương của Viễn Phương dành cho Bác hay là cả nhân dân miền Nam đối với vị cha già dân tộc
- Từ “thăm” mang giá trị biểu cảm Trong suy ngẫm của nhà thơ, Bác của chúng ta chưa bao giờ mất hay đúng hơn là Bác vẫn sống mãi trong tâm hồn người con đất Việt Âm điệu thơ
tự sự kết hợp với tiếng miền Nam → gợi một cảm xúc ngậm ngùi, xót xa, hờn tủi của Viễn Phương, với đứa con Miền Nam trong những bước chân muộn mẩng thăm lăng Bác Bởi vì lúc Bác còn sống là khi đất nước chưa được thống nhất nên mặc dù VP với những đứa con Nam Bộ hơn 1 lần khát khao nhưng lại không thực hiện được
“Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát”
- Hình ảnh tả thực đặc sắc “hàng tre bát ngát trong sương sớm” Lăng Bác vừa tôn nghiêm nhưng lại rất gần gũi bởi bất kì làng quê nào cũng luôn được bao trùm bởi bóng tre để rồi đối với Bác- Người đã trầm luôn trong bể khổ với bao thăng trầm thì đất nước vẫn là nơi Bác trở
về Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước ngày 5 tháng 6 năm 1911, 30 năm bôn ba từ Âu sang
Á, đến năm 1941, Bác trở về lại Pác Bó, Cao Bằng Giờ đây, về thăm lăng Bác, đứa con về với gia đình, về với vòng tay của vị cha già dân tộc
“Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam”
Ôi: thán từ thể hiện cảm xúc yêu thương thân thuộc”
- Hình ảnh ẩn dụ cho con người Việt Nam với sức sống bền bỉ, quật cường với tinh thần hiên ngang, bất khuất, không lùi bước trước một khó khăn, gian khổ nào mà Bác Hồ chính là biểu tượng đẹp nhất
“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân ”
Trang 3“ Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng”
- Hiện tượng tả thực trong tự nhiên đại diện cho sự phát sáng sự sống, những gì đẹp nhất
Từ láy “ngày” diễn tả vòng tuần hoàn của thời gian, khẳng định sự tồn tại của mặt trời là vĩnh hằng
“ Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ”
- Hình ảnh đỏ là 1 hình ảnh ẩn dụ được liên tưởng từ hình ảnh tả thực độc đáo ở trên và là biểu tượng cho Bác Hồ
+ Bác là vị cha già kính yêu của dân tộc, là người luôn soi sáng, dõi theo vận mệnh của đất nước Đất nước ta đã chịu bao nhiêu gian khổ, đã chìm trong biển đói nghèo, vất vả:
“Cả dân tộc đói nghèo trong rơm rạ
- Bác xuất hiện như con tàu đưa đất nước vượt qua bao phong ba, bão táp, vượt qua đêm trường tăm tối để đến bến bờ độc lập, tự do Mái tranh nghèo xơ xác ngày xưa giờ đã bắt đầu thay bằng những mái nhà sắc ngói như nhà thơ Chế Lan Viên đã từng viết:
“Mái rạ nghìn năm hồn thay sắc ngói
Những đời thường cũng có bóng hoa che.”
+ Hình ảnh trong lòng mỗi người dân đất Việt là trường tồn mãi mãi
+ Mặt trời là một yếu tố tất yếu trong cuộc sống, giống như Bác là người không thể thiếu đối với người dân Việt Nam
“ Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ”
(hình ảnh tả thực cho dòng người viếng thăm lăng Bác)
- Tràng hoa là hình ảnh tả thực, tràng hoa được kết nên từ vòng hoa tươi mà đoàn người mang theo vào lăng Bác để kính dâng Người Nhìn từ xa như trải dài miên man, bất tận Đó còn là hình ảnh ẩn dụ tượng trưng cho dòng Người vào lăng viếng Bác mà cuộc đời họ đẹp tựa như một bông hoa để kết thành tràng hoa hiến dâng lên Bác→ thể hiện tấm lòng thành kính và biết ơn vô hạn đối với Bác Hồ kính yêu
- Bác còn là tấm gương động lực phấn đấu của người dân Việt N để sống sao cho xứng đáng, sống để đền đáp công ơn của Bác Hồ
“Kết tràng hoa dâng 79 mùa xuân”
Trang 4Mùa xuân là 1 hình ảnh ẩn dụ đẹp cho 79 tuổi đời của Bác, hàm chứa lời ca ngợi cho công ơn trời bể mà Bác dành cho dân tộc, mỗi năm của cuộc đời Người đẹp tựa mùa xuân
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim!
“Bác nằm trong giấc ngủ bình yên”
- Từ ngữ gợi tả, trong suy nghĩ của nhà thơ, hình ảnh của Bác dường như thanh thản, say nồng trong một giấc ngủ bình yên bới hoài bão lớn nhất của Người lúc nhân sinh đã được hoàn thiện Ý thơ của VP bất giác gợi cho người đọc về những đêm không ngủ dường như đã gắn liền với Bác (nói giảm nói tránh)
“Giữa một vầng trăng sáng diệu hiền”
- Dùng hình ảnh khác vầng trăng với dụng ý muốn tạo ra 1 hệ thống vũ trụ, vầng trăng, bầu trời mãi mãi mênh mông để biểu hiện cho cái vĩ đại, rực rỡ, cao siêu của cuộc đời sự nghiệp con người Hồ Chí Minh
“ Vẫn biết trời xanh là mãi mãi”
- Hình ảnh ẩn dụ, nếu là tả thực, nó là hình ảnh kì vĩ trong thiên nhiên bất diệt, trường tồn
- Bác vẫn còn mãi với non sông, Người đã hóa thân vào thiên nhiên, tiếp tục đồng hành cùng
Tổ quốc Hai tiếng “mãi mãi” một lần nữa khẳng định sự nghiệp của Người là bất tử
“ Mà sao nghe nhói ở trong tim!”
- Đó là nỗi thướng nhớ, niềm đau của người con muộn màng đi đến bên di hài của người cha kính yêu Nỗi đau ấy dâng từ trong tim “nhói” vào da thịt
- Cấu trúc câu “Vẫn biết…mà sao” thể hiện niềm đau thương dâng trào khi nhà thơ đứng trước
sự thật, lý trí không thể lấn át con tim, dẫu không muốn tin nhưng cũng không thể phủ nhận rằng Bác đã ra đi vĩnh viễn
“ Mai về miền Nam thương trào nước mắt”
Trang 5- Sử dụng cách nói quen thuộc của người dân Nam Bộ “thương trào nước mắt” trực tiếp thể hiện niềm đau xót trong trái tim người thi sĩ khi nhà thơ nghĩ đến giờ phút phải rời xa lăng Bác để trờ về miền Nam Cảm xúc của 1 người con sắp phải xa thi hài của cha nghẹn ngào đến khó tả
“ Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
Điệp ngữ “muốn làm” thể hiện ước nguyện tha thiết của nhà thở để được hóa thân vào thiên nhiên quanh lăng để canh giấc ngủ cho Người nhưng đó cũng là khao khát cống hiến cho đời
- Hình ảnh ẩn dụ “cây tre” tạo nên kết cấu thơ thích ứng cho toàn bài thơ Thêm một lần khẳng định phẩm chất tốt đẹp, kiên cường, bất khuất, dấu tranh cho gian khổ Thể hiện ước nguyện chân thành cho nhà thơ nguyện trở thành một người con trung hiếu để xứng với những gì Bác
đã hi sinh cho dân tộc
“Trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hi sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc.”
Tài liệu tham khảo:
A Dẫn chứng
“ Bác Hồ là vị cha chung
Là sao Bắc Đẩu, là vầng Thái Dương”
“Người là Cha, là Bác, là Anh
Quả tim lớn lọc trong dòng máu nhỏ
Người ngồi đó với cây chì đỏ
Vạch đường đi từng bước từng giờ.”
(Sáng tháng Năm - Tố Hữu)
“ Bác nhớ miền Nam nỗi nhớ nhà
Miền Nam mong Bác nỗi nhớ cha.”
Trang 6( Tố Hữu)
“ Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”
Tre xanh xanh tự bao giờ
Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh
Thân gầy guộc, lá mong manh
Mà sao nên lũy nên thành tre ơi
Ở đâu tre cũng xanh tươi”
…
“Bão bùng thân bọc lấy thân
Tay vươn, tay níu tre gần nhau hơn”
( Nguyễn Duy, Tre Việt Nam)
“Cả dân tộc đói nghèo trong rơm rạ
Văn chiêu hồn từng thấm giọt mưa rơi.” (Chế Lan Viên)
“Mái rạ nghìn năm hồn thay sắc ngói
Những đời thường cũng có bóng hoa che.” (Chế Lan Viên)
“Hiểu sao hết "Người đi tìm hình của Nước"
Không phải hình một bài thơ đá tạc nên người
Một góc quê hương nửa đời quen thuộc
Hay một đấng vô hình sương khói xa xôi”
(Người đi tìm hình của nước – Tố Hữu)
“Người suốt đời quên mình cho Tổ quốc
Khi ra đi chỉ dép lốp chiến trường
Nguồn ánh sáng đến muôn đời chẳng tắt
Vượt cao hơn sự chết, vẫn soi đường”
(“Muôn vàn tình thân yêu trùm lên khắp quê hương” – Việt Phương)
Trang 7“ 79 mùa xuân trong sáng
Vào cuộc trường sinh, nhẹ cánh bay…”
( Theo chân Bác- Tố Hữu)
“ Bác Hồ là vị cha chung
Là sao Bắc Đẩu, là vàng Thái Dương.”
(Tố Hữu)
“ Đêm nay Bác ngồi đó
Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình
Bác là Hồ Chí Minh”
(Đêm nay Bác không ngủ - Minh Huệ)
“ Nếu là con chim chiếc lá Con chim phải hót chiếc lá phải xanh
Lê nào vay mà không có trả Sống là cho đâu phải nhận cho riêng mình”
“Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca”
“Lặng lẽ dâng cho đời
Trang 8Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.” ( Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải)
Nhận xét về bài thơ, giáo sư Trần Đình Sử có viết "Bốn khổ thơ, khổ nào cũng đầy ắp ẩn
dụ, những ẩn dụ đẹp và trang nhã, thể hiện sự thăng hoa của tình cảm cao cả, nâng cao tâm hồn con người Viếng lăng Bác của Viễn Phương là một đóng góp quý báu vào kho tàng thi
ca viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại kính yêu của dân tộc"
B Bài đọc thêm
1.HÌNH ẢNH BÁC HỒ TRONG THƠ CA THẾ GIỚI
Thơ thế giới viết về Bác chủ yếu thể hiện qua cảm nhận về tầm vóc, những cống hiến và sức lan tỏa từ cuộc đời vĩ đại của một lãnh tụ Có thể nói, cảm hứng chủ đạo của các nhà thơ thế giới viết về Bác Hồ là sự ngợi ca, khâm phục, tự hào về một Con Người mà cuộc đời là sự hiện thân của của ý chí phấn đấu đến cùng cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và hòa bình nhân loại:
"Những trái tim lớn trong lòng nhân loại Thường vượt không gian, thời gian
Đến với trái tim ta "
(Nhiêu Vi Chất - Bác Hồ của chúng con)
Những câu trên đây của nhà thơ Campuchia đã khái quát một vấn đề lớn trong thơ thế giới: với những bậc vĩ nhân của thời đại, bản thân cuộc đời và những cống hiến của họ đã trở thành bài thơ đẹp nhất, đáng ca ngợi nhất
Cảm phục vô hạn một bậc vĩ nhân của thời đại, nhà thơ Paven Antôkônxki (Liên-xô) trong
"Bức tượng đồng trong rừng sâu", thông qua một kỷ niệm có thực đã ví Bác như một bức tượng đồng ngàn năm vẫn còn là khuôn mẫu Còn Phêlich Pitarôđơrighêt (nhà thơ Cu-ba) thì khẳng định: tên tuổi và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ mãi mãi là một niềm thơ ngân vọng lòng người bởi những dấu ấn lịch sử, những đổi thay lớn lao cho dân tộc và loài người yêu chuộng hòa bình trên thế giới do tài năng, phẩm cách của Người kiến tạo Những
Trang 9dòng thơ buồn man mác, thấm đượm sự cảm thông đưa người đọc trở về với quá khứ cực nhục của ngày xưa khiến tình cảm trong nhà thơ càng thêm lắng đọng: "Bởi vì Người đã đói mọi cơn đói ngày xưa/ Vì Người đã chết hai triệu lần năm bốn nhăm khủng khiếp/ Bởi vì Người đã mặc lên mọi tấm áo xác xơ/ Đã đi chân đất với mỗi đôi chân trần của của người dân mất nước/ Bởi vì Người đã chất chứa nỗi tủi nhục của mọi người cùng cực/ Bởi vì Người đã từng chịu nỗi đau roi vọt đánh vào dân tộc/ Và như thế Người đã nhận ra rằng:/ Bất cứ ở đâu con người cũng chỉ là một và đói khổ cũng chỉ là một/ Và Người cũng biết: ở đâu cũng một lòng căm uất và đường đi chỉ có một mà thôi "
Nhan đề bài thơ cùng điệp khúc “Hồ Chí Minh - tên Người là cả một niềm thơ” được nhắc
đi nhắc lại nhiều lần trong bài thơ với tình cảm chân thành của thi sĩ đã làm cho hình tượng trở thành khúc tráng ca có âm vang trùng điệp
Bài thơ "Bác Hồ" của một nhà thơ Cu-ba khác - Lisanđơrơôtêrô - miêu tả Bác như một lãnh
tụ thiên tài, một nhà chính trị, nhà tư tưởng và một nhà thơ lớn Tác giả đã khái quát và cắt nghĩa bản chất của Người: "Để làm nên một người cộng sản/ Hồ Chí Minh gốc của dân và cũng chính là dân "
Hình ảnh Bác còn là hiện thân của đức độ khiêm tốn, những phẩm chất cao quý nhất của một người cộng sản: "Trên ngực Người không đòi hỏi huân chương/ Tâm hồn Người bao trùm thế giới "
Phẩm chất đó cũng được nhà thơ Inđônêxia Đagiô thể hiện trong cách nói ẩn dụ về "vẻ bên trong của viên ngọc": "Khi đức độ đã ngời như ngọc quý/ Thì có nghĩa gì chiếc ghế phủ nhung êm."
Dành trọn cuộc đời để cống hiến cho sự nghiệp cách mạng, với Bác, điều quý nhất, niềm mong mỏi sâu nặng nhất là cơm no áo ấm, tự do hạnh phúc cho nhân dân Việt Nam, cho hòa bình nhân loại Người muốn đi tìm trong sự áp bức, bất công cái ý nghĩa chân chính nhất vẻ đẹp ngời sáng của phẩm giá con người - nói như Phêlich Pitarôđơrighêt: "Còn cao hơn miếng cơm, danh vọng/ Cao hơn cả trường tồn cuộc sống "
Tầm vóc của một nhà tư tưởng chiến lược Hồ Chí Minh còn được cảm nhận từ góc độ một con người rất đỗi gần gũi Phẩm giá "sống hiên ngang mà thân ái chan hoà" vừa vĩ đại vừa
Trang 10chân thành giản dị ấy được nhà thơ Pháp Mađơlen Ripphô miêu tả: "Người cầm hai bó hoa hồng/ Tựa như những đoá ta trồng vườn hoa/ Hỏi thăm tin tức chúng ta/ Hiểu dân tộc Pháp hơn là bạn, tôi…" Đó là hình ảnh đẹp nhất - hình ảnh một con người tỏa lòng nhân ái bao la và ánh sáng diệu kỳ từ một tâm hồn cao đẹp
Viết về Người, đặc biệt các nhà thơ còn ca ngợi tình yêu thương sâu nặng của Người với trẻ thơ Ghêoocghi Vêxêlinôp - một nhà thơ Bulgari có vinh dự được tiếp xúc và cảm nhận được điều đó qua tấm lòng bao dung mênh mông của Bác, đã kể lại ấn tượng có lẽ chẳng bao giờ phai mờ trong tâm trí: "Một lãnh tụ và một trẻ thơ/Đã hiểu nhau tự bao giờ/ Chân thành và bền chặt/ Và con tôi cứ tự hào nhắc mãi/ Hai bố con mình hôm ấy/ Đã cùng nói chuyện với Hồ Chí Minh "
Sự giản dị, đức khiêm nhường và tình cảm gắn bó với trẻ thơ trong bài thơ này gợi nhớ một
kỷ niệm mà lòng nhân hậu của vị lãnh tụ Việt Nam từng khiến cho kẻ thù của dân tộc và những người có lương tri trên thế giới hết lòng cảm kích Đó là chuyện Bác Hồ gửi một quả táo cho một em bé Pháp sau hội nghị Phôngtenbơlô năm 1946
Bên cạnh việc khắc họa hình ảnh một con người giàu lòng nhân ái, thơ thế giới còn tập trung ca ngợi Bác ở khía cạnh một nhà tư tưởng lớn của thời đại, một lãnh tụ thiên tài Qua thơ, hình ảnh Bác hiện lên như một vị thuyền trưởng dày dạn kinh nghiệm, tự tin vững lái con tàu cách mạng Việt Nam vượt qua phong ba, bão tố đi hết thắng lợi này đến thắng lợi khác Êoan Maccôn, nhà thơ Anh trong bài thơ "Hồ Chí Minh" đã viết: "Hồ Chí Minh - ông già thuyền trưởng/ Đã từng qua bảy biển năm châu"
Trong bài thơ "Hồ Chí Minh", Trabani Akhơmet - nhà thơ Angiêri khẳng định: tinh thần đấu tranh không mệt mỏi của Người kiên trì chống lại áp bức đến cùng đã trở thành một tấm gương, một biểu tượng khiến kẻ thù phải vô cùng khiếp đảm: "Tên của Người đồng nghĩa với danh từ chống đế quốc/ Tên của người cao hơn mây bay/ Tên của Người cao hơn đại bác/ Tiếng nói của Người dội vang đất nước/ Kêu gọi nhân dân cầm vũ khí đứng lên." Tiếng nói của Người khơi dậy sức mạnh tiềm tàng của cả dân tộc sau bao năm chìm trong khổ đau, quyết vùng lên đòi quyền sống, quyền hạnh phúc Tiếng nói của Người là sấm sét trong giông tố cách mạng trút xuống kẻ thù - đó là ý chí quật cường của tủi cực, hờn căm chất chứa từ những đêm trường bị áp bức Enxơtơ Sumakhơ, nhà thơ Đức ca ngợi Bác như