ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa

chung 1.Thể loại ca dao Khái niệm: Lời thơ trữ tình dân gian, kết hợp với âm nhạc khi diễn xướng, nhằm diễn tả đời sống nội tâm con người Phân loại: - Ca dao than thân - Ca dao y

CA

thương tình

nghĩa

chung

1.Thể

loại

ca dao

Khái niệm: Lời

thơ trữ tình dân

gian, kết hợp với âm

nhạc khi diễn xướng,

nhằm diễn tả đời

sống nội tâm con

người

Phân loại:

- Ca dao than thân

- Ca dao yêu thương

tình nghĩa

- Ca dao hài hước

Nội dung: Diễn

tả đời sống tâm hồn, tâm tư tình cảm của nhân dân

Nghệ thuật:

- Dung lượng: ngắn

- Thể thơ: lục bát, song thất lục bát hoặc biến thể

- Ngôn ngữ: giàu hình ảnh

- Diễn đạt bằng một số công thức

Tiếng

hát

than

thân

Lời ca yêu thương tình nghĩa

2 Văn bản

Thân em như tấm lụa

đào Phất phơ giữa chợ biết

vào tay ai

chung

văn bản 1 Tiếng hát than thân: bài 1

Thân em như tấm lụa

đào Phất phơ giữa chợ biết

vào tay ai.

Mở đầu:

“Thân em”

 quen thuộc

So sánh

Ẩn dụ: đẹp, quý

 Nhan sắc, phẩm chất người phụ nữ

Từ láy

 mong

manh

Xô

bồ,

ồn ào

Đại từ phiếm chỉ

Câu hỏi tu

từ

 băn khoăn, lo lắng cho số phận

- Người phụ nữ ví mình như một món hàng để buôn bán.

- Số phận người phụ nữ: lệ thuộc, không được làm chủ cuộc sống của mình

- Tiếng nói tự khẳng định phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ.

- Đau xót, cảm thông với số phận phụ thuộc của người phụ nữ

- Phê phán bất công của xã hội

Nhận xét

Ý nghĩa

1 Tiếng hát than thân: bài 1

Một số câu ca dao khác bắt đầu

bằng “Thân em”

“Thân em như miếng cau

khô

Kẻ thanh tham mỏng, người

thô tham dày”

“Thân em như cá rô thia

Ra sông mắc lưới vào đìa

mắc câu”

“Thân em như con hạc đầu

đình Muốn bay không cất nổi

mình mà bay”

“Thân em như cây chổi đầu

hè Phòng khi mưa gió đi về

chùi chân Chùi rồi anh quẳng ra sân

Bớ người hàng xóm, chùi

chân thì chùi”

“Thân em như ớt chín cây Càng tươi ngoài vỏ càng cay

trong lòng”

“Thân em như giếng giữa

đàng Người khôn rửa mặt người

phàm rửa chân”

“Thân em như củ ấu gai Ruột trong thì trắng vỏ

ngoài thì đen”

2 Lời ca yêu thương tình nghĩa: bài 4, 6

Khăn thương nhớ ai, Khăn rơi xuống đất.

Khăng thương nhớ

ai, Khăn vắt lên vai.

Khăn thương nhớ ai, Khăn chùi nước mắt.

Đèn thương nhớ ai,

Mà đèn không tắt.

Mắt thương nhớ ai, Mắt ngủ không yên.

Đêm qua em những

lo phiền,

Lo vì một nỗi không

yên một bề

NỖI NIỀM THƯƠNG

NHỚ

NỖI LO PHIỀN

a Bài

4

văn bản

- Nhân vật trữ tình:

cô gái

- Tâm trạng: nhớ người yêu

2 Lời ca yêu thương tình nghĩa: bài 4, 6 a Bài

4

- Điệp ngữ:

“thương nhớ” – 5 lần

 10 CÂU

ĐẦU

Nỗi nhớ chồng

chất Nỗi nhớ da diết Tình yêu mãnh

liệt

KHĂ N

ĐÈ

T

- Là: vật bất li thân,

vật trao duyên, vật

kỉ niệm

- Trạng thái:

+ Nhân hóa:

“thương nhớ”

+ Liệt kê:

• “rơi xuống đất”

>< “vắt lên vai”

• “chùi nước mắt”

 nỗi nhớ trải rộng

ra không gian, tâm

trạng rối bời

 10 CÂU

ĐẦU

a Bài

4

2 Lời ca yêu thương tình nghĩa: bài 4, 6

- Chỉ thời gian về đêm: thời gian của tâm tưởng

 Nỗi nhớ xuyên suốt thời gian

- “Đèn không tắt”: sự trằn trọc, thao thức

 Tình yêu mãnh liệt, bùng cháy

- Đôi mắt: cửa sổ tâm hồn

 Hoán dụ - cô gái

 Trực tiếp bộc lộ tình cảm

- “Mắt ngủ không yên”: tương tư, thao thức

 Nỗi nhớ sâu trong tiềm thức

KHĂ

MẮ T

 10 CÂU

ĐẦU

a Bài

4

2 Lời ca yêu thương tình nghĩa: bài 4, 6

Trao duyên Nỗi tương

tư

Tình yêu nồng cháy

Nỗi nhớ trong không gian

Nỗi nhớ trải dài theo thời gian

Nỗi nhớ sâu trong tiềm

thức

 2 CÂU

CUỐI

a Bài

4

2 Lời ca yêu thương tình nghĩa: bài 4, 6

Đêm qua em những lo

phiền

Lo vì một nỗi không

yên một bề

Thời gian ước lệ

 thời gian tâm

tưởng

Trực tiếp bộc

lộ tâm trạng

Tình yêu chưa chắc dẫn đến hôn nhân

Thể thơ lục

bát,

âm điệu da

diết

Nỗi lo âu cho hạnh phúc lứa đôi

 khát khao hạnh phúc

b Bài

6

II

văn bản

2 Lời ca yêu thương tình nghĩa: bài 4, 6

Muối ba năm muối đang còn mặn Gừng chín tháng gừng hãy còn cay

Đôi ta nghĩa nặng tình dày

Có xa nhau đi nữa cũng ba vạn sáu

ngàn ngày mới xa.

b Bài

6

2 Lời ca yêu thương tình nghĩa: bài 4, 6Hình

ảnh Muối Gừng

Tình nghĩa con người

- Gia vị

quen

thuộc

- Vị mặn

- Gia vị, thuốc

chữa bệnh

- Vị cay

- Gần gũi với cuộc sống

nhân dân

- Ẩn dụ: khó khăn, thử

thách

Muối 3 năm

Gừng 9 tháng

Nghĩa nặng tình dày – 3 vạn 6 ngàn ngày

Cụm từ chỉ thời gian: khoảng

100 năm – một đời người

- Tình nghĩa mặn mà, đến chết mới xa nhau

- Sự gắn bó thủy chung của tình cảm vợ chồng

- Tiếng hát thân thân

- Tiếng hát yêu thương

tình nghĩa

 NGHỆ

THUẬT

III

kết

 NỘI

DUNG

- Thể thơ: lục bát, bốn

chữ

- Các biện pháp tu từ: so

sánh, ẩn dụ, hoán dụ

- Công thức quen thuộc

của ca dao: Thân em…