Khởi kiện và rút đơn khởi kiện trong tranh chấp dân sự hạn chế và hướng hoàng thiện (tóm tắt)

Đó là, cần thiết phải nghiên cứu sửa đổi, bổ sung thêm các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 để Tòa án nhân dân thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao, bảo đảm tính đồng

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH

HU ỲNH TRỌNG VĨ

KH ỞI KIỆN VÀ RÚT ĐƠN KHỞI KIỆN

VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN

LU ẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH LU ẬT DÂN SỰ VÀ TỐ TỤNG DÂN SỰ

ISO 9001:2015

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH

HU ỲNH TRỌNG VĨ

KH ỞI KIỆN VÀ RÚT ĐƠN KHỞI KIỆN

VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN

Ngành: LU ẬT DÂN SỰ VÀ TỐ TỤNG DÂN SỰ

Mã ngành: 8380103

LU ẬN VĂN THẠC SĨ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự

hướng dẫn của Thầy giáo, Tiến sĩ Cao Nhất Linh Luận văn có nội dung, số liệu và kết

quả nghiên cứu được thể hiện trong luận văn là trung thực, chưa từng được công bố

trong bất kỳ công trình khoa học nào khác cũng như các trích dẫn, ví dụ trong luận văn

cũng bảo đảm tính chính xác, trung thực

Trà Vinh, ngày … tháng … năm 2021

Tác giả

Huỳnh Trọng Vĩ

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành tốt luận văn “Khởi kiện và rút đơn khởi kiện trong tranh chấp

dân s ự - hạn chế và hướng hoàn thiện” Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu

sắc nhất đến Thầy giáo, Tiến sĩ Cao Nhất Linh Thầy đã nhiệt tình hướng dẫn tôi trong quá trình viết, sưu tầm tài liệu để thực hiện quyển luận văn này Bên cạnh đó, Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn đến quý thầy, cô tham gia giảng dạy tại trường Đại học Trà Vinh, những người đã truyền đạt những kiến thức nền tảng quý báu Lời cảm ơn sau cùng, Tác giả xin gửi đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn là chỗ dựa tinh thần để tác giả có thể hoàn thành tốt Luận văn này

MỤC LỤC

L ời cam đoan i

L ời cảm ơn ii

M ục lục iii

Danh m ục chữ viết tắt v

Tóm t ắt luận văn vi

PH ẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

2.1 Mục tiêu chung 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 2

3 Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Phạm vi giới hạn đề tài 4

5.1 Giới hạn nội dung nghiên cứu 4

5.2 Giới hạn về không gian nghiên cứu 4

5.3 Giới hạn về thời gian nghiên cứu 4

6 Đối tượng nghiên cứu và đối tượng khảo sát 5

7 Kết cấu luận văn 5

CHƯƠNG 1T ỔNG QUAN VỀ KHỞI KIỆN VỤ ÁN VÀ RÚT ĐƠN KHỞI KIỆN V Ụ ÁN VỀ TRANH CHẤP DÂN SỰ 6

1.1 Khái quát về tranh chấp dân sự 6

1.1.1 Khái niệm về tranh chấp dân sự 6

1.1.2 Đặc điểm của tranh chấp dân sự 9

1.2 Khái quát về khởi kiện vụ án về tranh chấp dân sự 12

1.2.1 Khái niệm về khởi kiện vụ án trong tranh chấp dân sự 12

1.2.2 Đặc điểm của khởi kiện vụ án 16

1.2.3 Ý nghĩa của khởi kiện vụ án về tranh chấp dân sự 18

1.3 Khái quát về rút đơn khởi kiện vụ án về tranh chấp dân sự 21

1.3.1 Khái niệm 21

1.3.2 Ý nghĩa của rút đơn khởi kiện 22

1.3.3 Hậu quả pháp lý của rút đơn khởi kiện 24

1.4 Quá trình hình thành sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật việt nam về khởi

kiện, rút đơn khởi kiện vụ án về tranh chấp dân sự 25

1.4.1 Giai đoạn trước khi Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 có hiệu lực 25

1.4.2 Giai đoạn từ khi Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 có hiệu lực cho đến nay 28

TI ỂU KẾT CHƯƠNG 1 33

CHƯƠNG 2 QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ KHỞI KIỆN VỤ ÁN VÀ RÚT ĐƠN KH ỞI KIỆN VỤ ÁN VỀ TRANH CHẤP DÂN SỰ, BẤT CẬP VÀ HƯỚNG HOÀN THI ỆN 34

2.1 Khởi kiện vụ án về tranh chấp dân sự 34

2.1.1 Quy định của pháp luật 34

2.1.1.1 Chủ thể có quyền khởi kiện 34

2.1.1.2 Các điều kiện khởi kiện vụ án về tranh chấp dân sự 38

2.1.1.3 Hình thức và nội dung đơn khởi kiện 47

2.1.1.4 Trình tự, thủ tục khởi kiện 49

2.1.2 Bất cập và hướng hoàn thiện 50

2.1.2.1 Bất cập và hướng hoàn thiện về chủ thể có quyền khởi kiện 50

2.1.2.2 Bất cập và hướng hoàn thiện về điều kiện khởi kiện 52

2.1.2.3 Bất cập và hướng hoàn thiện về hình thức, nội dung đơn khởi kiện 53

2.1.2.4 Bất cập và hướng hoàn thiện về trình tự, thủ tục khởi kiện 55

2.2 Rút đơn khởi kiện 56

K ẾT LUẬN 67

TÀI LI ỆU THAM KHẢO 68

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

T ừ viết tắt Chữ đầy đủ

BLTTDS : Bộ luật tố tụng dân sự

BLTTHS : Bộ luật tố tụng hình sự

HĐXX : Hội đồng xét xử

NTHTT : Người thi hành tố tụng

TAND : Tòa án nhân dân

THTT : Thi hành tố tụng

TTDS : Tố tụng dân sự

TTHS : Tố tụng hình sự

VADS : Vụ án dân sự

VKS : Viện kiểm sát

XHCN : Xã hội chủ nghĩa

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Mặc dù Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 có nhiều tiến bộ, đáp ứng được tình

hình chung của đất nước, các yêu cầu thời đại và sự nghiệp phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước đặt ra song phải nhìn nhận một khách quan rằng vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập cần phải nghiên cứu đề xuất, kiến nghị sửa đổi, bổ sung Đó là, cần thiết phải nghiên cứu sửa đổi, bổ sung thêm các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm

2015 để Tòa án nhân dân thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, tháo gỡ những khó khăn, bất cập trong công tác thụ lý, giải quyết, xét xử các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại, lao động Hiện nay, thực tế vẫn còn tình trạng nợ đọng các vụ việc dân sự nhiều, thời hạn giải quyết trễ hạn tăng cao; tỷ lệ bản án bị hủy còn nhiều, chất lượng xét xử chưa đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi ngày càng cao của xã hội; một số vụ án bị xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm nhiều lần dẫn tới sự việc diễn ra quá lâu mà không có điểm dừng gây bức xúc, khiếu nại kéo dài; đổi mới thủ tục hành chính lĩnh vực tư pháp trong

Tố tụng dân sự chưa đáp ứng được yêu cầu đề ra

Chính vì những lí do trên, tôi chọn đề tài “Khởi kiện và rút đơn khởi kiện trong tranh chấp dân sự, hạn chế và hướng hoàn thiện” để cùng nghiên cứu toàn diện, đầy đủ nhằm hoàn thiện những quy định còn bất cập của pháp luật tố tụng dân sự

Ngoài phần mở đầu, mục lục, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo kèm theo

đề tài gồm có 02 chương:

Chương 1: Tổng quan về khởi kiện và rút đơn khởi kiện trong tranh chấp dân sự Chương 2: Quy định của pháp luật về khởi kiện và rút đơn khởi kiện vụ án về tranh chấp dân sự, bất cập và hướng hoàn thiện

PHẦN MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Tranh chấp dân sự là các tranh chấp có liên quan đến quyền và nghĩa vụ hợp pháp của các chủ thể trong quan hệ pháp luật dân sự; các quyền về nhân thân có yếu tố tài sản chi phối Trong đó, các vụ việc tranh chấp dân sự là phổ biến nhất là tranh chấp về quyền

sở hữu trí tuệ; quyền sở hữu tài sản, quyền và lợi ích có liên quan đến hợp đồng dân sự, các quyền về thừa kế tài sản, quyền sử dụng đất…tập trung chủ yếu là tranh chấp giữa hai bên mà có một trong hai bên tham gia tranh chấp không vì mục đích lợi nhuận (trừ một số trường hợp đặc biệt)

Thông thường việc tranh chấp dân sự giữa các bên phải có tổ chức, cá nhân trung gian đứng ra thực hiện việc xét xử, hòa giải, tự nguyện thỏa thuận của các bên nhằm đảm bảo tính khách quan, công bằng và đúng quy định pháp luật,truyền thống đạo đức

xã hội

Để thực hiện tốt các khâu trên thì việc khởi kiện là việc quan trọng và khó khăn nhất mà hầu hết các đương sự ít biết được các quy định pháp luật như trình tự để thực hiện khởi kiện, thủ tục khi tham gia khởi kiện vụ án dân sự, cụ thể là đương sự, người

có quyền, nghĩa vụ liên quan phải làm gì? Những nội dung, thông tin bắt buộc phải có trong đơn khởi kiện; hồ sơ, tài liệu chứng minh kèm theo…Tùy từng loại vụ việc tranh chấp dân sự mà yêu cầu về nội dung, thông tin đơn khởi kiện, hồ sơ, tài liệu chứng minh kèm theo khác nhau

Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 kế thừa và phát huy từ Bộ Luật Tố tụng dân sự năm 2004 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2005, được sửa đổi, bổ sung vào năm

2011 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2012 đã góp phần xây dựng và làm nên một nền tư pháp Việt Nam trong sạch, vững mạnh, bảo vệ công lý, bảo vệ tổ quốc; phục

vụ nhân dân; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; đảm bảo trình tự, thủ tục, thời gian tố tụng công khai, đơn giản, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tham gia tố tụng thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình; đề cao vai trò, vị trí và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân khi tham gia các hoạt động tố tụng

Mặc dù Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 có nhiều tiến bộ, cơ bản đã đáp ứng

được tình hình chung của đất nước, các yêu cầu thời đại và sự nghiệp phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước đặt ra song phải nhìn nhận một khách quan rằng vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập cần phải nghiên cứu đề xuất, kiến nghị sửa đổi, bổ sung

Đó là, cần thiết phải nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định của Bộ luật Tố tụng dân

sự năm 2015 để Tòa án nhân dân các cấp thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao theo quy định, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, tháo gỡ những khó khăn, bất cập trong công tác thụ lý, giải quyết, xét xử các vụ việc dân sự, hôn nhân

và gia đình, kinh doanh thương mại, lao động Hiện nay, thực tế vẫn còn tình trạng nợ đọng các vụ việc dân sự nhiều, thời hạn giải quyết trễ hạn tăng cao; tỷ lệ bản án bị hủy còn nhiều, chất lượng xét xử chưa đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi ngày càng cao của xã hội; một số vụ án bị xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm nhiều lần dẫn tới không có điểm dừng gây bức xúc, khiếu nại kéo dài; đổi mới thủ tục hành chính lĩnh vực tư pháp trong Tố tụng dân sự chưa đáp ứng được yêu cầu đề ra

Chính vì những lí do trên, tôi chọn đề tài “Khởi kiện và rút đơn khởi kiện trong tranh chấp dân sự, hạn chế và hướng hoàn thiện” để cùng nghiên cứu toàn diện, đầy đủ nhằm hoàn thiện những quy định còn bất cập của pháp luật tố tụng dân sự

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu chung

Đề tài “Khởi kiện và rút đơn khởi kiện trong tranh chấp dân sự, hạn chế và hướng hoàn thiện” để làm sáng tỏ, tháo gỡ những vấn đề còn đang vướng mắc, khó khăn mà thực tiễn đặt ra trong quá trình tố tụng; đổi mới, cải cách thủ tục khi thực hiện việc khởi kiện tranh chấp dân sự, qua đó đánh giá, đúc kết, rút kinh nghiệm, đề xuất-kiến nghị nhằm hoàn chỉnh những quy định của pháp luật trên tinh thần đảm bảo pháp luật được thực hiện một cách dân chủ, nghiêm minh mà nền tảng là công tác khởi kiện dân sự được thực hiện tại cơ quan xét xử là Tòa án

2.2 Mục tiêu cụ thể

Một số vấn đề cần đạt được khi thực hiện các mục tiêu chung, cụ thể là:

Một là, căn cứ vào những khó khăn trong thực tế có liên quan đến vụ, việc khởi

khi tham gia tố tụng; hỗ trợ các quy định về khởi kiện theo đúng trình tự, quy định pháp luật

Ba là, tập hợp các kiến nghị và những vấn đề thực tiễn đặt ra để đề xuất các giải pháp hoàn thiện luật và bảo đảm pháp luật được thực hiện một cách dân chủ, công khai, minh bạch, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trên tinh thần cải cách tư pháp

3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

Thông qua nhiều đề tài nghiên cứu pháp lý có liên quan đến vấn đề này như: Luận văn thạc sĩ luật (2012) của Nguyễn Thu Hiền “Hoàn thiện chế định khởi kiện và thụ lý

án dân sự trong pháp luật Tố tụng dân sự Việt Nam”; Luận văn thạc sĩ luật (2016) của Đàm Thị Hoa “Quyền tự do khởi kiện vụ án dân sự theo pháp luật Việt Nam”; Bài viết của Bùi Thị Huyền “Điểm mới của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015”;

Các đề tài trên đã phân tích và thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng

về cải cách tư pháp như Nghị quyết số 48-NQ/TW, Nghị quyết số 49-NQ/TW, Kết luận

số 79-KL/TW, Kết luận số 92-KL/TW của Bộ Chính trị, đáp ứng yêu cầu đổi mới về công tác xét xử, xác định chính xác quyền hạn, trách nhiệm của các bên tham gia tố tụng; nâng cao chất lượng của hoạt động xét xử; khuyến khích việc giải quyết các vụ việc khởi kiện tranh chấp thông qua con đường hòa giải, thương lượng, trọng tài với sự

hỗ trợ của Tòa án để công nhận sự thỏa thuận đó Cụ thể các quy định của Hiến pháp năm 2013 về Tòa án nhân dân thực hiện quyền tư pháp, bảo vệ công lý, quyền con người

và thực hiện các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Đề tài “Khởi kiện và rút đơn khởi kiện trong tranh chấp dân sự hạn chế và hướng hoàn thiện” được sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp lịch sử:

Phương pháp lịch sử là phương pháp xem xét và trình bày quá trình phát triển tố tụng theo trình tự liên tục, có trước có sau, có mối quan hệ với các sự vật hiện tượng khác Yêu cầu đối với phương pháp lịch sử là đảm bảo tính liên tục về thời gian của các

sự kiện; làm rõ điều kiện và đặc điểm phát sinh, phát triển và biểu hiện của chúng, làm sáng tỏ các mối liên hệ đa dạng của chúng với các sự vật xung quanh

Phương pháp này được sử dụng trong Chương 1 nhằm nêu lên quá trình hình thành sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật việt nam về khởi kiện, rút đơn khởi kiện vụ án về tranh chấp dân sự

- Phương pháp phân tích so sánh

Phương pháp phân tích so sánh là sự hỗ trợ cần thiết làm nổi bật tính thống nhất giữa lịch sử và logic, cho phép nhìn rõ nét tương đồng và sự khác biệt, nhận rõ sự phát triển khác nhau của cùng một đối tượng, chỉnh thể trong những thời điểm và hoàn cảnh khác nhau

Phương pháp này được sử dụng trong Chương 1 trong việc so sánh các quy định

về khởi kiện, rút đơn khởi kiện trong vụ án dân sự và vụ án hành chính Ngoài ra, phương pháp này cũng được sử dụng trong Chương 2 để so sánh các quy định liên quan giữa Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 sửa đổi, bổ sung năm 2011 với Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015

- Phương pháp tổng hợp:

Phương pháp này được sử dụng nhằm tổng hợp các phân tích, các quy định của pháp luật nhằm làm cơ sở cho các kiến nghị bổ sung, sửa đổi những chổ thiếu sót để làm căn cứ hoàn thiện pháp luật

5 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI

5.1 Giới hạn nội dung nghiên cứu

Phần lý luận: Đề tài nghiên cứu cơ chế hoàn thiện các vấn đề về khởi kiện vụ án dân sự và rút đơn khởi kiện trong tranh chấp dân sự

Phần pháp lý, hạn chế và hướng hoàn thiện: Đề tài nghiên cứu các quy định của pháp luật Tố tụng dân sự hiện hành về chủ thể, trình tự, thủ tục; thời hiệu khởi kiện đối với đương sự tham gia khởi kiện trong tranh chấp dân sự

5.2 Giới hạn về không gian nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu của đề tài từ khi Bộ luật tố tụng năm 2015 có hiệu lực ngày 01/7/2016 đến nay

6 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT

Đề tài nghiên cứu các quy định khởi kiện đã được công nhận, các quyết định, bản

án của Tòa án đã có hiệu lực thi hành, qua đó khảo sát những vấn đề thực tế phát sinh, những chứng cứ, chứng minh bổ sung trong quá trình khởi kiện

7 KẾT CẤU LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu, mục lục, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo đề tài gồm

02 chương:

Chương 1: Tổng quan về khởi kiện vụ án và rút đơn khởi kiện vụ án về tranh chấp dân sự

Chương 2: Quy định của pháp luật về khởi kiện vụ án và rút đơn khởi kiện vụ án

về tranh chấp dân sự, bất cập và hướng hoàn thiện