Tiểu luận tội phạm học trình bày nguyên nhân và điều kiện của tội phạm do người chưa thành niên thực hiện ở việt nam hiện nay

Trong mối quan hệ giữa nguyên nhân điều kiện với tình hình tội phạm thì nguyên nhân là nhân tố trực tiếp làm phát sinh tình hình tội phạm, luôn thể hiện những mâu thuẫn về nhiều mặt tron

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA LUẬT KINH TẾ ===========================

BÀI KIỂM TRA GIỮA KỲ MÔN HỌC: TỘI PHẠM HỌC

ĐỀ TÀI: HÃY TRÌNH BÀY NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TỘI PHẠM

DO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN THỰC HIỆN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY?

Họ và tên : Mssv:

Lớp:

Niên khóa:

\

Hồ Chí Minh, năm 2022

BÀI LÀM

I Tổng quan về nguyên nhân và điều kiện của tội phạm.

I.1 Định nghĩa nguyên nhân của tội phạm.

Nguyên nhân của tội phạm: Là những yếu tố trực tiếp làm phát sinh

tội phạm

Nguyên nhân của tội phạm: Là những hiện tượng, quá trình xã hội

có khả năng làm phát sinh tình hình tội phạm trong thực tế

Nguyên nhân của tội phạm Là những hiện tượng có trước tội phạm

về thời gian Trong mối quan hệ giữa nguyên nhân điều kiện với tình hình tội phạm thì nguyên nhân là nhân tố trực tiếp làm phát sinh tình hình tội phạm, luôn thể hiện những mâu thuẫn về nhiều mặt trong đời sống xã hội, và những mâu thuẫn này luôn tồn tại 1 cách ổn định bền vững về mặt thời gian

Nguyên nhân của tội phạm là sự tác động qua lại giữa các yếu tố bên

trong của người phạm tội (yếu tố tâm lí, khí chất con người) với các yếu

tố bên ngoài của môi trường sống (kinh tế, xã hội, gia đình, trường học ) làm phát sinh tội phạm

I.2 Định nghĩa điều kiện của tội phạm.

Điều kiện của tội phạm là những nhân tố không có khả năng trực

tiếp làm phát sinh tình hình tội phạm, không chứa đựng những mâu thuẫn

và xung đột trong xã hội nhưng lại tạo ra những khả năng và hòan cảnh thuận lợi để nguyên nhân nhanh chóng làm phát sinh tình hình tội phạm Điều kiện thường biểu hiện sự sơ hở và thiếu sót trong các họat động quản lý nhà nước, quản lý xã hội

Điều kiện là những nhân tố tồn tại kém vền vững, không ổn định, dễ

bị phá vỡ và thay đổi

Bản thân tội phạm trong xã hội cũng có thể trở thành nguyên nhân và điều kiện của chính nó làm phát sinh tình hình tội phạm

Nguyên nhân và điều kiện luôn có sự thay đổi liên tục về mặt lịch sử,

1 nhóm nguyên nhân và điều kiện có khả năng làm phát sinh nhiều nhóm tội, lọai tố khác và bản thân tình hình tội phạm cũng được coi là hậu quả đến từ các nhóm nguyên nhân và điều kiện

Nguyên nhân và điều kiện tội phạm là tổng hợp những hiện tượng quá trình xã hội, xác định tình hình tội phạm là hậu quả của chúng, đó là tòan bộ những hiện tượng và quá trình xã hội có khả năng làm phát sinh tồn tại tình hình tội phạm

II Tổng quan về nguyên nhân và điều kiện của tội phạm do người chưa

thành niên phạm tội.

II.1 Khái niệm người chưa thành niên:

Người chưa thành niên là những người chưa hoàn toàn phát triển đầy

đủ về nhân cách, chưa có đầy đủ quyền lợi và nghĩa vụ của một công dân Pháp luật ở mỗi quốc gia quy định độ tuổi cụ thể của người chưa thành niên

Ở Việt Nam, độ tuổi người chưa thành niên được xác định thống nhất trong Hiến Pháp năm 2013, Bộ luật Hình sự năm 1999, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, Bộ luật Lao động, Bộ luật Dân sự, Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính và một số văn bản quy phạm pháp luật khác Tất cả các văn bản pháp luật đó đều quy định tuổi của người chưa thành niên là dưới

18 tuổi và quy định riêng những chế định pháp luật đối với người chưa thành niên trong từng lĩnh vực cụ thể

Tóm lại, khái niệm người chưa thành niên được xây dựng dựa trên sự phát triển về mặt thể chất và tinh thần của con người và được cụ thể hoá bằng giới hạn độ tuổi trong các văn bản pháp luật của từng quốc gia Theo đó, người ta quy định những quyền và nghĩa vụ cụ thể của người chưa thành niên

Như vậy, có thể khái niệm: Người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi, chưa phát triển hoàn thiện về thể chất và tinh thần, chưa có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ pháp lý như người đã thành niên

II.2 Khái niệm tội phạm do người chưa thành niên gây ra:

Điều 12 Bộ luật Hình sự nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định tuổi chịu trách nhiệm hình sự:

“1 Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm

2 Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng”

Như vậy, người chưa thành niên phạm tội và phải chịu trách nhiệm hình sự có thể là:

- Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng do

cố ý, phạm tội đặc biệt nghiêm trọng

- Nguời từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm một tội được quy định trong Bộ luật Hình sự

Đối với người chưa thành niên, việc xác định một trường hợp cụ thể người có hành vi phạm tội có trở thành tội phạm hay không còn căn cứ vào nguyên tắc được quy định tại Điều 69 Bộ luật Hình sự:

“1 Việc xử lý người chưa thành niên phạm tội chủ yếu nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội

Trong mọi trường hợp điều tra, truy tố, xét xử hành vi phạm tội của người chưa thành niên, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải xác định khả năng nhận thức của họ về tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nguyên nhân và điều kiện gây ra tội phạm

2 Người chưa thành niên phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình

sự, nếu người đó phạm tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng, gây hại không lớn, có nhiều tình tiết giảm nhẹ và được gia đình hoặc cơ quan, tổ chức nhận giám sát, giáo dục

3 Việc truy cứu trách nhiệm hình sự người chưa thành niên phạm tội

và áp dụng hình phạt đối với họ được thực hiện chỉ trong trường hợp cần thiết và phải căn cứ vào tính chất của hành vi phạm tội, vào những đặc điểm về nhân thân và yêu cầu của việc phòng ngừa tội phạm

4 Khi xét xử, nếu thấy không cần thiết phải áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội, thì Tòa án áp dụng một trong các biện pháp tư pháp được quy định tại Điều 70 của Bộ luật này.” …

Như vậy, tội phạm do người chưa thành niên gây ra chỉ xuất hiện (phát sinh) khi có đầy đủ 3 điều kiện sau đây:

Một là, có hành vi phạm tội do người chưa thành niên thực hiện

Hai là, người thực hiện hành vi phạm tội đã đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự tương ứng với loại tội phạm và lỗi gây ra tội phạm

Ba là, người đó thực tế phải chịu trách nhiệm hình sự sau khi các cơ quan có thẩm quyền cân nhắc tính cần thiết phải xử lý bằng hình sự mà không thể áp dụng các biện pháp tư pháp hoặc các biện pháp khác để quản lý, giáo dục và phòng ngừa tội phạm

Những điều kiện trên cũng cho thấy tầm quan trọng trong việc xác định tội phạm do người chưa thành niên gây ra Tội phạm do người chưa thành niên gây ra bao giờ cũng gắn liền với một người chưa thành niên

có hành vi phạm tội cụ thể nhưng không phải mọi trường hợp một người chưa thành niên thực hiện hành vi phạm tội đều trở thành tội phạm

Tội phạm do người chưa thành niên gây ra có những đặc điểm riêng

so với tội phạm do người đã thành niên gây ra Tội phạm do người đã thành niên gây ra là những hành vi nguy hiểm cho xã hội có đủ dấu hiệu tội phạm và đủ yếu tố cấu thành tội phạm Tội phạm do người chưa thành niên gây ra ngoài những dấu hiệu và yếu tố pháp lý còn được xác định bằng sự nhận định, cân nhắc cụ thể của cơ quan có thẩm quyền khi quyết định truy cứu trách nhiệm hình sự và áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội

II.3 Nguyên nhân và điều kiện của tội phạm do người chưa thành niên thực hiện ở Việt Nam hiện nay:

Tình hình NCTN VPPL hiện đang là vấn đề bức xúc của xã hội Nếu trước đây, VPPL của NCTN thường đơn giản, tập trung trong một số hành vi hoặc một nhóm hành vi nhất định về trật tự công cộng, thì hiện nay, hầu hết là những hành vi xâm hại tài sản, xâm hại tính mạng, sức

khỏe và gần đây có thêm loại VPPL mới trong lĩnh vực truyền thông lại đang phát triển phức tạp Cần thiết phải nắm bắt được thực chất quá trình diễn biến các VPPL của NCTN, đánh giá được cơ chế VPPL của họ, cũng như nhận diện rõ hơn về cơ sở khách quan, điều kiện nội tại cho sự phát triển các VPPL của NCTN, để nhận thức, xử lý và phòng ngừa có hiệu quả cao hơn

Có thể nói, hầu hết VPPL của NCTN đều có căn nguyên từ sự tác động của môi trường gia đình, nhà trường và xã hội Song, quá trình hình thành VPPL của NCTN không phải lúc nào cũng được biểu hiện rõ ràng

để có thể phân tích đơn giản và cũng không phải chỉ cần mô tả, chứng minh và giải quyết một lần là xong Vì vậy, nghiên cứu toàn diện về môi trường gia đình, nhà trường và xã hội - cơ sở và điều kiện cơ bản làm nảy sinh VPPL của NCTN trong những hoàn cảnh cụ thể và trong từng môi trường, hoàn cảnh cụ thể đó, loại VPPL phổ biến của NCTN là thế nào - thì mới có cơ sở khách quan để đề ra việc xử lý và phòng ngừa VPPL của NCTN một cách phù hợp

II.3.1.Nguyên nhân và điều kiện từ phía gia đình:

Trước hết, những ảnh hưởng tiêu cực từ phía gia đình như: sự thiếu gương mẫu về đạo đức, lối sống, các hành vi đánh đập, chửi bới, gia đình không hòa thuận, không tôn trọng lẫn nhau, một số thành viên trong gia đình sống buông thả, sa đọa, trụy lạc, rượu chè, cờ bạc, thậm chí phạm tội đã tác động trực tiếp đến nhận thức và hành động của người chưa thành niên Từ đó người chưa thành niên tỏ ra bi quan chán nản, mất phương hướng trong cuộc sống dẫn đến việc bỏ nhà đi lang thang, có những hành vi phạm tội

Nguyên nhân gia đình là nguyên nhân đầu tiên và chủ yếu, bởi môi trường sống trong gia đình có tác động đầu tiên và ảnh hưởng sâu sắc tới quá trình phát triển nhân cách của trẻ em Vai trò của gia đình trong việc quản lý, giáo dục trẻ em - đặc biệt là vai trò của cha mẹ - là hết sức quan trọng Quản lý và giáo dục của gia đình là một quá trình liên tục và lâu dài từ khi đứa trẻ sinh ra cho đến khi trưởng thành Gia đình nào tạo dựng được môi trường giáo dục tốt, có nề nếp kỷ cương thì mặc dù điều kiện kinh tế có khó khăn nhưng vẫn có cuộc sống hạnh phúc, con cái có lối sống trong sáng, lành mạnh Ngược lại, môi trường giáo dục trong gia đình không tốt sẽ là nguyên nhân dẫn con cái đến con đường vi phạm pháp luật Những thiếu sót, sai lầm từ phía gia đình có thể là do:

Một là, lựa chọn phương pháp quản lý, giáo dục không đúng, như:

thỏa mãn và đáp ứng đầy đủ yêu cầu vật chất của con cái khi các yêu cầu này là không chính đáng, không phù hợp với lứa tuổi hoặc điều kiện kinh

tế của gia đình Sự nuông chiều thái quá, không bắt làm lụng, coi nhẹ hoặc bỏ qua lỗi lầm, nghĩa vụ của con cái, từ đó tạo ra thói quen, tâm lý đòi hỏi, hưởng thụ sống ích kỷ, ỷ lại Ngược lại, có gia đình do bố mẹ thiếu hiểu biết nên khi thấy con có lỗi đã không tìm cách khuyên răn mà lại dạy con bằng cách đánh đập, hành hạ Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến vi phạm pháp luật của người chưa thành niên

Hai là, gia đình thiếu trách nhiệm, không quan tâm trong việc quản lý

và giáo dục con cái, ỷ lại cho nhà trường và xã hội như: bố mẹ lo làm ăn buôn bán, do phải đi công tác xa thường xuyên, bố mẹ ốm đau bệnh tật không quản lý chặt chẽ việc học tập, sinh hoạt của con cái Có trường hợp con cái bỏ học hàng tháng, đi chơi qua đêm, nghiện hút và có hành vi

vi phạm pháp luật mà bố mẹ không hề hay biết, chỉ đến khi nhận được thông báo của cơ quan công an hoặc hàng xóm, bạn bè mách bảo thì mọi việc đã muộn

Ba là, một số gia đình có hoàn cảnh đặc biệt như bố mẹ ly hôn; bố mẹ

đang chấp hành án phạt tù, bố hoặc mẹ đã chết, sống với gì ghẻ hoặc bố dượng, mồ côi cả bố mẹ các em phải ở với ông bà, anh chị em ruột, sống một mình, sống lang thang Những trẻ em rơi vào hoàn cảnh này thường

bị tổn thương về tâm lý do tự ti, mặc cảm, thiếu thốn tình cảm, thiếu điều kiện học tập vui chơi, thiếu quản lý, giáo dục dẫn đến mất phương hướng khi hành động dễ bị lôi kéo vào những hành vi tiêu cực, phạm tội

Bốn là: Gia đình có kinh tế khó khăn nên con cái không có điều kiện

để học tập và sớm phải bươn chải, xoay xở kiếm sống, sớm va chạm với cuộc sống, tiếp xúc với các tệ nạn, chúng có thể làm mọi việc để kiếm sống, kể cả phạm tội

II.3.2.Nguyên nhân và điều kiện từ phía nhà trường:

Hiện nay, hầu hết các trường học đều tổ chức cho học sinh tham gia

ký cam kết không vi phạm pháp luật, nhưng thực tế đây cũng chỉ có tính hình thức Trong khi đó, các chương trình giáo dục pháp luật lại chưa được chú trọng, chưa có nhiều giải pháp quản lý, giáo dục và giúp đỡ các học sinh chưa ngoan Thông thường, khi phát hiện học sinh vi phạm kỷ luật thì hình thức xử lý là đuổi học, mà hình thức này khi áp dụng lại vô tình tạo ra khoảng trống thiếu vắng sự quản lý, giáo dục nên dễ đưa học sinh vào con đường vi phạm pháp luật

Ngoài ra, sự phối hợp trao đổi thông tin, liên lạc giữa gia đình và nhà trường thiếu chặt chẽ nên nhiều học sinh tự ý bỏ học đi lang thang hoặc

tìm niềm vui qua các trò chơi điện tử, phim ảnh bạo lực, khiêu dâm mà nhà trường và gia đình không hay biết Đây là điều kiện để các đối tượng xấu ngoài xã hội lợi dụng để lôi kéo các em vào con đường vi phạm pháp luật

Công tác giáo dục công dân trong nhà trường phổ thông còn chưa được chú trọng đúng mức Giáo viên còn nặng về dạy chữ, học sinh chưa chú trọng học tập các môn đạo đức Chính sự thiếu giáo dục về đạo đức cùng với thiếu sự kiểm tra, uốn nắn, kịp thời của thầy cô giáo, đặc biệt đối với những em có hoàn cảnh éo le, gặp trắc trở trong cuộc sống, dẫn đến các em có tư tưởng chán học, bỏ giờ lang thang gặp bạn bè xấu rủ rê, lôi kéo dẫn đến phạm tội

Nhà trường chưa chú trọng đến sự phối hợp, liên lạc thường xuyên với gia đình học sinh dẫn đến việc quản lý không tốt giờ giấc của các em Do

đó các em làm nhiều việc mà nhà trường và gia đình không nắm bắt được, không có sự điều chỉnh uốn nắn kịp thời

Các biện pháp xử lý kỷ luật đối với các học sinh vi phạm trong trường học hiện nay còn nhiều bất hợp lý; đơn cử như việc xử lý đối với các học sinh vi phạm kỷ luật ở hình thức buộc thôi học, nhà trường đã từ bỏ trách nhiệm giáo dục và đẩy các em vào môi trường xã hội Từ việc thất học, không có việc làm, bị bọn xấu lôi kéo Đây là nguyên nhân quan trọng đẩy người chưa thành niên đến con đường phạm tội

II.3.3.Nguyên nhân và điều kiện từ phía xã hội

Do những tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường cùng với những thiếu sót trong việc quản lý văn hóa - xã hội của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, vì vậy chúng ta chưa đánh giá hết tính chất phức tạp,

nghiêm trọng của tình hình vi phạm và tội phạm người chưa thành niên

để đề ra những chủ trương, biện pháp phòng ngừa ngăn chặn và đấu tranh

Hệ thống pháp luật về trẻ em và người chưa thành niên thiếu đồng bộ, việc thi hành chưa nghiêm Sự phối hợp hoạt động của các cơ quan bảo

vệ pháp luật còn thiếu chặt chẽ, các ngành, các cấp chính quyền chưa coi trọng đúng mức và chưa thực hiện hết trách nhiệm của mình trong công tác phòng, chống vi phạm pháp luật của người chưa thành niên, coi đó là trách nhiệm chủ yếu của gia đình và nhà trường Môi trường xã hội nơi các em sinh sống hiện đang tồn tại nhiều hiện tượng tiêu cực, tệ nạn và các hành vi phạm tội, các dịch vụ và các điểm kinh doanh không lành mạnh Chính những hiện tượng tiêu cực mà người chưa thành niên trực tiếp quan sát được đã hình thành trong chúng những suy nghĩ tiêu cực và

dễ bị sa ngã

Công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật còn nhiều hạn chế Đồng thời, việc thực thi còn chưa hiệu quả các quy định của pháp luật đã được ban hành nhất là Bộ luật hình sự và Bộ luật tố tụng hình sự dẫn đến tình trạng trật tự, kỉ cương xã hội chưa nghiêm

Các đối tượng phạm tội hình sự hoạt động với nhiều thủ đoạn tinh vi xảo quyệt Chúng tìm mọi cách dụ dỗ, lôi kéo người chưa thành niên vào con đường ăn chơi, hư hỏng, dẫn đến phạm tội Đặc biệt, chúng lôi kéo con em của những cán bộ có chức quyền làm “lá chắn” cho chúng

Công tác quản lý xã hội nói chung, quản lý các loại hình dịch vụ nói riêng chưa được hoàn thiện Sự trôi nổi của các sách báo, băng đĩa lậu có nội dung đồi trụy, khiêu dâm, kích động, bạo lực có tác động xấu đến