Bài tiểu luận nhóm tội phạm học về tình hình, nguyên nhân của tội phạm trộm cắp tài sản ở hà nội và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa (tội phạm học)

Khái niệm “ tình hình tội phạm” Là những đánh giá về hiện tượng tội phạm thông qua việc thu thập và xử líthông tin về số lượng tình trạng, động thái và tính chất cơ cấu , tính chất củ

BÀI TIỂU LUẬN NHÓM MÔN TỘI PHẠM HỌC

ĐỀ BÀI: Tình hình, nguyên nhân của tội phạm trộm cắp tài

sản

ở Hà Nội và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng

ngừa

A TÌNH HÌNH TỘI PHẠM HỌC

1 Khái niệm “ tình hình tội phạm”

Là những đánh giá về hiện tượng tội phạm thông qua việc thu thập và xử líthông tin về số lượng ( tình trạng, động thái) và tính chất ( cơ cấu , tính chất) củatổng thể các tội phạm được thực hiện trong khoảng thời gian nhất định và trên mộtkhông gian xác định ( vùng, quốc gia , khu vực, thế giới)

2 Các thông số củaTình hình tội phạm (THTP)

số liệu chung về chủ thể thực hiện chúng, được phản ánh ở chỉ số tuyệt đối

+ Chỉ số tương đối: số lượng Tội phạm dùng vũ lực , Tội phạm được thựchiện do người chưa thành niên thực hiện, phụ nữ,

- Theo nghĩa rộng: Thực trạng THTP thì không thể khách quan đánh giá bênngoài động thái, cường độ tăng giảm thực tế của tình hình tội phạm, nhóm tộiphạm hại loại tội phạm cụ thể

● Động thái THTP:

Phản ánh sự thay đổi của tình hình tội phạm theo thời gian Theo thời gianthực trạng ( mức độ) của tình hình tội phạm ( chỉ về số lượng) cũng như cấu trúc( chỉ về chất) sẽ thay đổi Khoảng cách thời gian là một năm Việc lựa chọnkhoảng cách phụ thuộc vào mục đích và tính chất của từng nghiên cứu THTP Động thái của THTP phản ánh trong số liệu tuyệt đối những tội phạm đã đượcghi nhận, số lượng chủ thể thực hiện tội phạm đã được lãm rõ thông thườnghình thành dưới dạng thống kê theo năm hoặc theo giai đoạn

Những thôn số về lượng ( số lượng) thể hiện ở các thông số sau:

+ Số lượng tội phạm thực tế được báo cáo cho cơ quan điều tra và bắt giữ ( sốliệu thô)

+ Tỷ lệ phần trăm thay đổi của lượng tội phạm hàng năm được ước tính Việcthay đổi ở tỉ lệ phần trăm tội phạm này cũng rất quan trọng khi nó là một động tháichỉ ra liệu xã hội có đang ngày càng nguy hiểm hơn hay không

+ Tỉ lệ tội phạm bình quân trên mỗi 100.000:

Công thức: số tội phạm x 100.000

Số dân

⇨ Hạn chế phép tính trên: không được đánh giá cao bởi sự dịch chuyển dân số

ở mỗi địa bàn là khác nhau cho nên khi áp dụng cách đo lường này với mục đích

so sách các địa phương khác nhau thì có thể sẽ tạo những kết quả khác nhau

⇨ Sự gia tăng tỷ lệ tội phạm đã di chuyển từ địa bàn này sang địa bàn khác bởinhững khu vực và vùng lãnh thổ có số lượng dân nhập cư cao thường có tỉ lệ TPbạo lực và tài sản cao hơn, điều này là bởi kết quả của sự kiểm soát thông thườngcủa xã hội

Tỷ lệ tội phạm: là con nhận được từ kết quả của phép toán tỉ lệ TP với toàn

thể cộng đồng trên 100.000 người, đưa ra khả năng tương đối của TP xảy ra ( chỗ tương đối này các bạn hiểu nó không chính xác tuyệt đối vì ( hạn chế phép tính trên) sẽ có sự thay đổi dịch chuyển dân số chuyển cư, nhập cư, di dân, )

Ngoài ra đánh giá sự tác động và thống kê tỷ lệ, bên công an còn thông báonhững TP đã bị xử lí, nghĩa là:

(1) Có ít nhất 1 ng bị bắt, bị trừng phạt, bị khởi tố trước tòa

(2) Yếu tố khách quan vượt ra ngoài khả năng của công an ngăn cản họ bắtgiữ người phạm tội

Độ chính xác của thống kê hình sự:

Thống kê hình sự rất quan trọng xong hạn chế của nó chính là độ chính xác

Nhiều loại tội phạm không đc trình báo với cảnh sát bởi nạn nhân và khôngthể đưa vào cơ sở dữ liệu của thống kê hình sự chính thức Một vài người không đủnăng lực tài chính, bởi vậy họ tin rằng không có tác dụng khi trình báo Trong một

số trường hợp nạn nhân có thể sợ hãi chính người phạm tội giống như trường hợpbạo lực gia đình Sự gia tăng về mức độ bạo lực vs phụ nữ có lẽ là do những báocáo về tấn công tình dục và bạo lực gia đình cũng được tăng do sự thay đổi về luật

có liên quan đến tấn công tình dục

Một số trường hợp khác, nạn nhân chỉ đơn giản muốn đối măt với vấn đề theocách riên của họ, hoặc quên việc đó đi nếu không muốn bị trả thù

2.2 Các thông số về tính chất

Những dấu hiệu định tính ( tính chất) chỉ ra cơ cấu và tính chất của hành

vi

+ Cơ cấu THTP: đc đo bởi tỉ trọng riêng hoặc tỉ lệ của những nhóm và loại

TP khac nhau trong tương quan với chỉ số chung

+ Tính chất của tình hình TP: được phản ánh trong đánh giá về chất như:tính nguy hiểm cho xh, mức độ nghiêm trọng; mức độ tái phạm

Khi xem xét những dấu hiệu định lượng của THTP chúng ta ở chừng mực nào

đó có đề cập đến các chỉ số định tính, bởi chúng liên quan chặt chẽ lẫn nhau , cùnghướng đến bức tranh thống nhất về THTP

● Độ tuổi và tội phạm:

Độ tuổi có tỷ lệ ngịch vs TP ( nghĩa là ngươi càng nhiều tuổi thì càng ít hunghãn hơn) Cấu trúc độ tuổi của dân số là thành tố quyết định đc sử dụng trong vc

dự đoán xu hướng TP Thống kê chính thức cho thấy những ng trẻ tuổi bị bắt với tỉ

lệ không cân xứng so vs tỉ lệ của họ trong dân số

● Tầng lớp Xh và Tp:

“ tầng lớp” có thiểu có nhiều ý nghĩa:

+ Nếu “ tầng lớp thấp” đc định nghĩa bởi thu nhập thấp : sinh viên mới tốtnghiệp, ng về hưu, ng hưởng trợ cấp xh, tù nhân trong các nha tù

+ “ giai cấp thấp” thường xác địn bởi uy tín thấp kết hợp với các nghề laođộng chân tay ( bốc vác, thợ máy, nhân viên chuyển hàng, nông dân )

● Địa điểm và gian và thực hiện TP

TP thường thực hiện ở đô thị lớn hơn là những thành phố nhỏ, ngoại ô haynông thôn

Thời gian: Tp thường được thực hiện từ 6h sáng => 6h tối , nhưng có đến 2/3

số vụ quấy rối tình dục vào ban đêm Tp gia đình thường diễn ra theo kiểu mẫuchung : thường thực hiện trong khoảng thời gian nhất định, 70% hành vi ăn trộmvật dụng gia đình vào ban đêm, 75% vụ ăn trộm xe vào ban đêm Hầu hết các hành

vi ăn trộm vật dụng cá nhân diễn ra vào buổi sáng Với vị thành niên 19% TP bạolực diễn ra khoảng 4h ( từ 3h chiều đến 7h tối), ngay khi tan trường

Tỷ lệ tội phạm tòa quốc diễn ra theo mùa TP xâm phạm tính mạng sức khỏe,dah dự, nhân phẩm và Tp gia đình thường diễn ra vào mùa ấm áp trong năm

● Mức độ nguy hiểm của Tp:

Đánh giá dựa trên các yếu tố: khả năng tự vệ của nạn nhân, tổng số thương tật

và tổn thất, loại hình công ty hoặc tài sản mất cắp, mối quan hệ giữa ng phạm tội

và nạn nhân, và loại ma túy có liên quan

2.3 Tội phạm ẩn

TP ẩn ( phần ẩn của tình hình TP): là tổng thể các hành voi phạm tội ( cùngcác chủ thể của hành vi đó) đã xảy ra trong thực tế., song không được phát hiện, k

bị xử lí theo quy định của PL

- Căn cứ vào lí do ẩn của tội phạm, nước ta thời gian qua tồn tại ba loại tộiphạm ẩn: Tội phạm ẩn khách quan , tội phạm ẩn chủ quan, Tội phạm ẩnthống kê

Trong TPH thường sử dụng một số phương pháp để làm sáng tỏ con số Tộiphạm ẩn ( tương đối):

+ Phương pháp điều tra nạn nhân có mục đích khảo sát con số các nạn nhâncủa các tội phạm

+ Phân tích so sánh hàng loạt số liệu thống kê của tội phạm, về vi phạm vàviệc xử lí đối với chúng; thăm dò dư luận; phân tích thông tin kinh tế, xã hội

- Một số nguyên nhân khách quan và chủ quan của Tội phạm ẩn:

+ Do nạn nhân không tố giác tội phạm;

+Do thiếu sót, hạn chế của cơ quan bảo vệ pháp luật trong việc phát hiện, điềutra, xử lí tội phạm;

+ Do thái độ không đúng của nhân chứng;

+ Do người phạm tội thực hiện tội phạm bằng các thủ đoạn gây án mới, tinh

vi xảo quyệt do vậy có khả năng cho giấu tội phạm mà không bị phát hiện;

+ Do pháp luật còn những kẽ hở,

3 Những nhân tố ảnh hưởng đến tỉ lệ tội phạm

a Việc thực thi pháp luật

VD: Khi các công an nâng chuyên nghiệp hóa hơn; nâng cao trình độ xử lí,

ứng dụng KHCN, việc phát hiện tội phạm sẽ hiệu quả hơn, từ đó tăng tỉ lệ tộiphạm được phát hiện

b Việc định nghĩa pháp luật:

VD : một người đà ông sẽ không bao giờ bị kết án kết án tấn công tình dục

với vợ mình đến chừng nào có sự thay đổi luật pháp và số viêc rình báo tăng cao

c Phương tiện truyền thông

VD: Một số trang mạng xã hội có yếu tố phản động đưa tin sai về các thông

tin tội phạm tạo tâm lí hoang mang lo sợ cho người dân, làm cho một bộ phậnngười dân nhận thức sai lệch

4 Lý giải về xu hướng của tội phạm:

a Độ tuổi: Độ tuổi trung bình ảnh hưởng rất lớn đến xu hướng tội bạo lực Thông

thường người trẻ bị phát hiện trong các tội về tài sản cũng như bạo lực hơn các

độ tuổi khác

b Nền kinh tế: việc duy trì trong một thời gian dài nền kinh tế yếu kém, thất

nghiệp chắc chắn ảnh hưởng đến tỉ lệ tội phạm

c Trạng thái bất ổn xã hội

VD: cha mẹ li hôn, bỏ học, lạm dụng ma túy, là những nguy cơ dẫn đến tội

phạm

d Văn hóa và tỉ lệ phạm tội

VD: ảnh hưởng tập tục lạc hậu trả thù cá nhân, người cha cầm súng bắn chết

kẻ xâm hại con gái mình mà không theo quy định pháp luật

B PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TỘI PHẠM TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI ( 2011 – 2015)

I Tổng quan tình hình nghiên cứu tội trộm cắp tài sản trên địa bàn Hà Nội

I.1 Các thông số về lượng

a Thực trạng của THTP tội trộm cắp tài sản

Theo thống kê của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, từ năm 2011 đến năm

2015, trên toàn địa bàn thành phố Hà Nội đã xét xử sơ thẩm 6.748 vụ và 9.526 đốitượng trộm cắp tài sản, như vậy trung bình là một năm xảy ra trên 1.350 vụ vớikhoảng 1.905 đối tượng đưa ra xét xử

Qua hàng năm số vụ và số bị cáo bị xét xử về tội trộm cắp tài sản rất nhiều vàphức tạp, số vụ và số bị cáo tăng liên tục từ năm 2011 đến năm 2014 và giảm ởnăm 2015, số vụ thấp nhất ở năm 2011 với 1.222 vụ và cao nhất ở năm 2014 với1.436 vụ

VD: Trộm cắp xe máy: năm 2014 có 903 vụ, năm 2015 có 863 vụ.

Trộm cắp bằng hình thức đột nhập: năm 2014 có 988 vụ, năm 2015 có

749 vụ,

Tình hình trộm cắp tài sản trong mối quan hệ với tình hình các tội xâm phạm

sở hữu có tính chất chiếm đoạt: theo khảo sát tình hình trộm cắp tài sản trên địa

bàn thành phố Hà Nội từ năm 2011 đến năm 2015, cho thấy trong thời gian này đãxảy ra 6.748 vụ trên tổng 11.616 vụ xâm phạm sở hữu

phạm tội

Tổng số vụ xâm phạm quyền sở hữu (1)

Số vụ trộm cắp tài sản (2)

Tỉ lệ (%) (1)/(2)

Nguồn: Theo cáo Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội

Qua số liệu thống kê trên ta thấy số vụ trộm cắp tài sản đưa ra chiếm quá nửa

số vụ xâm phạm sở hữu ( 56,94%)

b Động thái của Tội trộm cắp tài sản

Biểu đồ 1.1 Xu hướng tăng giảm của tình tội phạm trên địa bàn thành phố Hà

Nội (2011 – 2015)

Từ biểu đồ trên cho thấy xu hướng tăng giảm các vụ trộm cắp tài sản đưa raxét xử giữa các năm là chênh lệch không nhiều, cao nhất là vào năm 2012 tăng hơn

so với năm trước 12.2% Tuy nhiên qua so sánh với định mức năm 2011 thì năm

2012 2013 và 2014 đều tăng nhiều và số người đưa ra xét xử cao nhất vào năm

2014 xu hướng tăng và giảm nêu trên cho thấy năm 2011 số vụ xét xử về trộm cắptài sản năm 2011 là thấp nhất và các năm 2012 , 2013, 2014 có xu hướng tăng dầnđến năm 2015 thì lại giảm

II Các thông số về tính chất

● Cơ cấu tình hình tội trộm cắp tài sản trong quan hệ với tình hình các tội xâm phạm quyền sở hữu:

Tội trộm cắp tài sản qua các năm từ 2011-2015 chiếm tỉ lệ cao nhất trên tổng

số 11.616 vụ xâm phạm về sở hữu có tính chiếm đoạt cụ thể là chiếm 58.09%

● Tình hình Tội trộm cắp tài sản trên một số quận/ huyện của Thành phố Hà Nội ( 2011-2015)

Địa danh Dân số

(nghìn người)

Số bị cáo Số dân (1000

người)/1 bị cáo

Số thứ tự theo mức độ

Nguồn: Theo báo cáo của PV11, công an Thành phố Hà Nội

● Cơ cấu theo mức độ của tình hình tội trộm cắp tài sản trên địa bàn Hà Nội xét theo địa điểm phạm tội

Năm Số vụ Gây án trong của

hàng, của hiệu

Nơi côngcộng

Những nơikhác

Nguồn: theo báo cáo PV11 , công an Thành phố Hà Nội

Từ nghiên cứu về thời gian, địa điểm gây án của bọn trộm cắp tài sản ta thấy:Đối với tội trộm cắp tài sản trong nhà thường để lại nhiều dấu vết của quá trình độtnhập, lục soát tài sản do đó cần khám nghiệm và bảo vệ hiện trường tỷ mỉ, thu thậpđầy đủ dấu vết điều tra Trộm cắp tài sản nơi công cộng như là chợ bến xe : bọntrộm thường lợi dụng sơ hở, mất cảnh giác của người quản lí như tài sản, ví tiền,túi xách, thậm chí cả xe gắn máy để nhanh chóng tẩu thoát

Một số thời điểm gây án thường xuyên của bọn trộm qua nghiên cứu bản ántrong giia đoạn 2011-2015:

hành vi trộm cắp tài sản (đa số là trộm xe máy) Ngoài ra, những địa bàn tập trungnhiều tài sản giá trị, có các đường giao thông thuận lợi, dễ dàng tẩu thoát, vậnchuyển tài sản chiếm đoạt khi gây án cũng là địa điểm thuận lợi cho các đối tượngthực hiện tội phạm Về thời gian gây án, chúng thực hiện vào bất cứ thời gian nàotrong ngày khi gặp điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện hành vi trộm cắp tài sản(nhất là trộm xe máy, trộm chó)

Tuy nhiên, khoảng thời gian 22h đến 6h sáng chiếm tủ lệ nhiều nhất vì cơbản, đây là thời điểm phù hợp cới đặc trưng của hành vi phạm tội là lén lút, tránh

sự phát hiện của người đang quản lý tài sản và lúc này mọi người đang ngủ say,mọi sinh hoạt đi lại của người dân giảm, hoạt động tuần tra, kiểm soát của lựclượng công an cũng giảm nên bọn tội phạm hoạt động 1 cách dễ dàng che dấuđược hành vi và vận chuyển tẩu tán tài sản trộm cắp được Phần lớn tội phạm thựchiện trong thời gian này thường đột nhập vào các địa điểm như nha dân, công sở,

cơ quan, trường học

• Cơ cấu tình hình tội trộm cắp tài sản theo hình phạt áp dụng với người phạm tội

Từ 7nămđếndưới15năm

Từ 15nămtrở lên

Khunghìnhphạtkhác

Ántreo

Cảitạokhônggiamgiữ

Nguồn: Theo báo cáo của Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội

Ta thấy loại hình phạt chính được Tòa án các cấp Hà Nội áp dụng phổ biến làphạt tù dưới 3 năm áp dụng 6080 chiếm tỉ lệ cao nhất 63,82%

● Tình hình tội trộm cắp tài sản theo nhân thân người phạm tội

- Theo giới tính:

Người phạm tội thường thuộc giới tính: Theo khảo sát, Cả nam và nữ nhưng tỉ

lệ nam giới phạm tội thường cao hơn nữ giới số đối tượng nam chiếm tới 89,72%trong tổng số đối tượng phạm tội Bên cạnh đó, qua nghiên cứu các bản án và sốliệu, đối với tội trộm cắp tài sản, đa số là đối tượng nam thực hiện và các đối tượng

nữ chủ yếu là đồng phạm, giúp sức

+ Nam giới có đặc điểm tâm-sinh lý sau: Khả năng kiềm chế kém, dễ bịtiêm nhiễm các thói quen xấu như lười lao động, thích hưởng thụ, thích thể hiện, sĩ

diện, sử dụng rượu, bia, chất kích thích, cờ bạc do đó nam giới dễ thực hiện cáchành vi trộm cắp tài sản nhằm thỏa mãn các nhu cầu sai lệch của mình

+ Cấu trúc tâm sinh lý của nữ giới thường kiên nhẫn, chăm chỉ, chịu khó, do

đó khả năng thực hiện tội phạm trộm cắp tài sản của nữ giới ít hơn nam giới

Tuy nhiên, trong những năm gần đây cơ cấu người phạm tội xét theo giớitính đang có sự thay đổi Số lượng người phạm tội là nữ giới đang có xu hướngtăng lên và các loại tội phạm do họ thực hiện ngày càng đa dạng Đặc biệt, loại tộitrộm cắp tài sản do nữ giới thực hiện ngày càng tăng và phương thức thực hiệnngày càng đa dạng Sở dĩ như vậy là do một bộ phận nữ giới lười lao động, cũng bịnhiễm một số thói xấu, như ăn chơi, đua đòi, thích tụ tập, ăn diện, nghiện hút Mặt khác, tội trộm cắp tài sản lại không cần dùng đến sức mạnh nên khá phù hợpvới đặc điểm hành vi của nữ giới

Sự khác nhau liên quan đến cảm xúc, thể chất, tâm lý giữa nam giới và nữgiới Nữ giới với sự yếu đuối, bị động và vì thế họ có xu hướng ít phạm tội hơn.Ngoài ra còn có những quan điểm liên quan đến sinh học như hoocs môn sinh dụccủa nam liên quan đến những hành vi ứng xử hung hãn cho nên sự khác nhau vềhoocs môn giữa nam và nữ cũng là cơ sở khác nhau về tỷ lệ tội phạm trộm cắp tàisản Còn dưới lý giải từ góc độ xã hội cho thấy nữ giới được giám sát một cách kĩlưỡng, và được bảo vệ chu đáo trước những tấn công Nữ giới được dạy phảnkháng lại những trêu chọc bằng thái độ lo lắng và sợ hãi Trong khi đó nam giớiđược khuyến khích bằng cách trả đũa những hành vi đó

- Theo tầng lớp xã hội

Về thành phần của đối tượng phạm tội chủ yếu là các đối tượng lao động tự

do không có nghề nghiệp, lao động cá thể hành nghề tự do hoặc làm ruộng, một sốkhác là học sinh, sinh viên và các nghề khác Theo số liệu thống kê giai đoạn 2011-