(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu

(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

BÙI SỸ TIẾP

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN NẬM NHÙN, TỈNH LAI CHÂU

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS Vũ Thị Thúy Hằng

THÁI NGUYÊN - 2021

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và các kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực, khách quan, không trùng lặp với các luận văn khác Thông tin trích dẫn trong luận văn đã đƣợc ghi rõ nguồn gốc Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Thái Nguyên, tháng 8 năm 2021

Tác giả luận văn

Bùi Sỹ Tiếp

ii

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập và nghiên cứu thực hiện luận văn này, tác giả đã luôn

nhận được sự giúp đỡ, tạo điều kiện của các cơ quan, sự chỉ bảo nhiệt tình của các

thầy, cô giáo, sự quan tâm của các đồng nghiệp và bạn bè, người thân

Với tình cảm chân thành, em bày tỏ lòng biết ơn đối với Ban giám hiệu, phòng Sau Đại học, Khoa Tâm lý Giáo dục - Trường Đại học sư phạm Thái Nguyên, các thầy giáo, cô giáo đã tham gia quản lý, giảng dạy và giúp đỡ chúng em trong suốt quá trình đào tạo của khóa học

Em xin bày tỏ sự biết ơn đặc biệt đến TS.Vũ Thị Thúy Hằng - Người thầy đã trực

tiếp hướng dẫn, giúp đỡ về khoa học để bản luận văn này được hoàn thành

Tôi chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình, tạo mọi điều kiện của các đồng chí trong Ban Giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo, nhân viên và học sinh tại các trường THPT trên địa bàn huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, cổ vũ, khích lệ và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong suốt quá trình thực hiện đề tài, song có thể còn có những mặt hạn chế, thiếu sót Tác giả luận văn này rất mong nhận được ý kiến đóng góp, sự chỉ dẫn của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp

Thái Nguyên, tháng 8 năm 2021

Tác giả Bùi Sỹ Tiếp

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Nghiên cứu về giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT 6

1.1.2 Nghiên cứu về quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh ở trường phổ thông 7

1.2 Một số khái niệm cơ bản 9

1.2.1 Giáo dục hướng nghiệp trong trường phổ thông 9

1.2.2 Quản lý giáo dục hướng nghiệp trong trường phổ thông 10

1.2.3 Quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 12

1.3 Những vấn đề cơ bản về hoạt động giáo dục hướng nghiệp ở trường phổ thông theo chương trình GDPT 2018 13

1.3.1 Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và định hướng đổi mới giáo dục hướng nghiệp ở trường THPT 13

iv

1.3.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT theo

chương trình giáo dục phổ thông 2018 16

1.3.3 Nội dung của giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 18

1.3.4 Các hình thức, phương pháp giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 21

1.3.5 Đánh giá kết quả giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông 27

1.3.6 Các lực lượng tham gia giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 28

1.4 Lý luận về quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 30

1.4.1 Vị trí và vai trò của hiệu trưởng trong quản lý hoạt động GDHN ở trường THPT 30

1.4.2 Nội dung quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 31

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 37

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 37

1.5.2 Các yếu tố khách quan 38

Kết luận chương 1 40

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN NẬM NHÙN, TỈNH LAI CHÂU THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 41

2.1 Khái quát về khảo sát thực trạng 41

2.1.1 Điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế - xã hội của huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu 41

2.1.2 Giới thiệu về giáo dục THPT tại Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu 42

2.2 Giới thiệu về khảo sát 45

2.2.1 Mục tiêu khảo sát 45

2.2.2 Nội dung khảo sát 46

v

2.2.3 Quy mô mẫu khảo sát 46 2.2.4 Phương pháp khảo sát 46 2.2.5 Xử lý kết quả khảo sát 47 2.3 Thực trạng giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT tại huyện Nậm

Nhùn, tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 48 2.3.1 Thực trạng thực hiện mục tiêu giáo dục hướng nghiệp theo định hướng

chương trình giáo dục phổ thông 2018 48 2.3.2 Thực trạng thực hiện nội dung giáo dục hướng nghiệp theo định hướng

chương trình giáo dục phổ thông 2018 50 2.3.3 Thực trạng hình thức giáo dục hướng nghiệp theo chương trình giáo dục

phổ thông 2018 54 2.3.4 Thực trạng các lực lượng tham gia giáo dục hướng nghiệp theo chương

trình giáo dục phổ thông 2018 58 2.4 Thực trạng quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT, huyện Nậm

Nhùn, tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 60 2.4.1 Thực trạng quản lý mục tiêu giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT

theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 60 2.4.2 Thực trạng quản lý nội dung giáo dục hướng nghiệp theo chương trình

giáo dục phổ thông 2018 62 2.4.3 Thực trạng quản lý sử dụng phương pháp, hình thức giáo dục hướng

nghiệp cho học sinh THPT theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 64 2.4.4 Thực trạng quản lý, phối hợp các lực lượng tham gia giáo dục hướng

nghiệp cho học sinh THPT theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 65 2.4.5 Thực trạng quản lý cơ sơ vật chất phục vụ GDHN cho học sinh các

trường THPT huyện Nậm Nhùn, tỉnh Điện Biên 68 2.4.6 Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục hướng nghiệp

cho học sinh THPT theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 69 2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục hướng nghiệp cho

học sinh THPT, huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu 70 2.6 Đánh giá chung về công tác quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh

THPT, huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu 73

vi

2.6.1 Ưu điểm 73

2.6.2 Hạn chế 74

2.6.3 Nguyên nhân dẫn đến thực trạng nêu trên 75

Kết luận chương 2 75

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN NẬM NHÙN, TỈNH LAI CHÂU THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 77

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 77

3.1.1 Đảm bảo tính mục đích 77

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 77

3.1.3 Đảm bảo tính thực tiễn 78

3.1.4 Đảm bảo tính đồng bộ 78

3.1.5 Đảm bảo tính khả thi của các biện pháp đề xuất 79

3.2 Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh ở các trường THPT, huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 79

3.2.1 Tổ chức hoạt động truyền thông nhằm nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, phụ huynh và học sinh về giáo dục hướng nghiệp theo chương trình GDPT 2018 79

3.2.2 Tổ chức xây dựng mục tiêu, nội dung chương trình giáo dục hướng nghiệp của nhà trường theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 82

3.2.3 Tổ chức đổi mới vê phương pháp và hình thức giáo dục hướng nghiệp theo hướng tăng cường trải nghiệm, thực hành, thực tế tại các cơ sở 85

3.2.4 Tổ chức bồi dưỡng hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho giáo viên tại các trường THPT đáp ứng yêu cầu chương trình GDPT 2018 88

3.2.5 Đẩy mạnh công tác xã hội hóa trong giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trường THPT 90

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 93

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất 95

vii

3.4.1 Khái quát về khảo nghiệm 95

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất 97

Kết luận chương 3 99

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 101

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 105

PHỤ LỤC

v

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Nội dung giáo dục hướng nghiệp cụ thể và yêu cầu cần đạt ở

các lớp của cấp học THPT 19 Bảng 2.1 Thống kê số lượng cán bộ quản lí, giáo viên và nhân viên các

trường THPT huyện Nậm Nhùn các năm học 43 Bảng 2.2 Quy mô số lớp, số học sinh của các trường THPT trên địa

bàn huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu 44 Bảng 2.3 Bảng đánh giá, xếp loại hạnh kiểm học sinh của các trường

THPT trên địa bàn huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu 44 Bảng 2.4 Bảng đánh giá, xếp loại học lực học sinh của các trường

THPT trên địa bàn huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu 45 Bảng 2.5 Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng mục tiêu của giáo dục

hướng nghiệp cho học sinh các trường THPT huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu 48 Bảng 2.6 Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng nội dung giáo dục

hướng nghiệp cho học sinh 50 Bảng 2.7 Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng hình thức hoạt động

giáo dục hướng nghiệp cho học sinh 54 Bảng 2.8 Đánh giá của học sinh về hình thức hoạt động giáo dục hướng

nghiệp cho học sinh các trường THPT huyện Nậm Nhùn 56 Bảng 2.9 Đánh giá của CBQL, GV về lực lượng tham gia giáo dục

hướng nghiệp cho học sinh 58 Bảng 2.10 Thực trạng quản lý mục tiêu giáo dục hướng nghiệp cho học

sinh THPT huyện Nậm Nhùn theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 60 Bảng 2.11 Thực trạng quản lý nội dung giáo dục hướng nghiệp cho học

sinh các trường THPT huyện Nậm Nhùn theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 62

vi

Bảng 2.12 Thực trạng quản lý phương pháp, hình giáo dục hướng

nghiệp cho học sinh các trường THPT huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu 64 Bảng 2.13 Thực trạng quản lý, phối hợp các lực lượng tham gia giáo dục hướng

nghiệp cho học sinh THPT huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu 65 Bảng 2.14 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất phục vụ GDHN cho học

sinh các trường THPT huyện Nậm Nhùn, tỉnh Điện Biên 68 Bảng 2.15 Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục

hướng nghiệp cho học sinh các trường THPT huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu 69 Bảng 2.16 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục hướng

nghiệp cho học sinh THPT, huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu 70 Bảng 3.1 Ý kiến đánh giá của CBQL, GV về tính cấp thiết của các biện

pháp đề xuất 97 Bảng 3.2 Ý kiến đánh giá của CBQL, GV về tính khả thi của các biện

pháp đề xuất 98

xã hội hiện nay Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã chỉ rõ

“Coi trọng công tác hướng nghiệp và phân luồng HS trung học, chuẩn bị cho thanh niên, thiếu niên đi vào lao động nghề nghiệp phù hợp với sự chuyển dịch cơ cấu kinh

tế trong cả nước và từng địa phương” Theo Nghị quyết 29 - NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 Khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã

chỉ rõ: “Đẩy mạnh phân luồng sau trung học cơ sở, định hướng nghề nghiệp ở trung

học phổ thông”

Giáo dục hướng nghiệp một trong những nhiệm vụ giáo dục quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách cho học sinh ở trường phổ thông Quản lý giáo dục hướng nghiệp tốt sẽ thực hiện được mục tiêu phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh, từ đó góp phần thực hiện thành công mục tiêu giáo dục của nhà trường Đối với học sinh THPT, giáo dục hướng nghiệp có vai trò đặc biệt quan trọng giúp các em có năng lực cần thiết trong trong chọn nghề và xây dựng kế hoạch học tập phù hợp để tiếp tục học lên các bậc học cao hơn hoặc học nghề, tham gia lao động trong xã hội một cách phù hợp trở thành người lao động có ích cho xã hội

Nậm Nhùn là một huyện miền núi vùng sâu, vùng xa của tỉnh Lai Châu mới được thành lập từ năm 2013 được chia tách từ các huyện Mường Tè và Sìn Hồ hiện tại có 10 xã và 01 thị trấn Dân cư trên địa bàn huyện thuộc các dân tộc: Kinh, Thái, Mông, La Hủ, Hà Nhì, Hoa, Dao, Mảng, Cống, Nùng, Cao Lan, trong đó dân tộc Mông và dân tộc Thái chiếm số đông, có 02 dân tộc thuộc dân tộc rất ít người là dân tộc Cống và dân tộc Mảng Công tác đào tạo nghề, hướng nghiệp cho nguồn nhân lực

ở địa phương được đánh giá là khâu khen chốt cho việc xóa đói giảm nghèo một cách bền vững Hiệu tại công tác đào tạo nghề, hướng nghiệp trên địa bàn còn chưa đáp ứng được nhu cầu; trong đó còn thiếu trầm trọng về nguồn nhân lực có tay nghề, có tri thức là người địa phương Các lớp nghề ngắn hạn chỉ mới đáp ứng được một phần

Ở các trường THPT trên địa bàn huyện, công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trong những năm qua đã được quan tâm và đạt đã được những kết quả nhất định, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu của địa phương, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay nguồn nhân lực, nguồn lao động đã qua đào tạo là người địa phương đang rất thiếu hụt Các hoạt động giáo dục hướng nghiệp còn nghèo nàn,

ít thông tin về nghề địa phương, giáo viên hướng nghiệp còn có hiểu biết chưa đầy đủ

về một số ngành nghề, việc định hướng nghề chưa đi sâu vào tìm hiểu tình hình thực

tế nhu cầu của địa phương Các trường còn lúng túng trong tổ chức giáo dục hướng nghiệp cho học sinh đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của huyện Nậm Nhùn nói riêng và tỉnh Lai Châu nói chung Thực tiễn đó đặt ra bài toán cho quản lý giáo dục hướng nghiệp của các trường THPT huyện Nậm Nhùn

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục ở phổ thông hiện nay, nhất là sự ra đời của chương trình giáo dục phổ thông 2018, những trăn trở làm thế nào để quản lý, tổ chức giáo dục hướng nghiệp đáp ứng yêu cầu của chương trình mới một cách phù hợp với đặc điểm học sinh địa phương và yêu cầu định hướng nghề nghiệp cho các em? Để thực hiện được điều này cần phải có các nghiên cứu tạo bước đột phá về chất lượng giáo dục hướng nghiệp, góp phần chuyển biến mạnh mẽ công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh ở các trường trung học phổ thông phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông 2018 Do đó, nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 là một yêu cầu cấp bách, có

ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối với các nhà trường THPT trên địa bàn huyện Nậm

Nhùn Vì vậy, tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu” làm đề tài luận văn tốt nghiệp

3

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu, luận văn đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục hướng nghiệp cho học sinh nhà trường, đáp ứng yêu cầu đổi mới theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình giáo dục hướng nghiệp cho học sinh ở trường THPT theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

4 Giả thuyết khoa học

Quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 hiện nay còn mới mẻ, chưa được nhận thức và triển khai đầy đủ theo tinh thần đổi mới Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý khoa học, mang tính đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tế thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trường THPT huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trường THPT theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

4

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trường trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn nội dung

Luận văn tập trung nghiên cứu, đề xuất biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp ở phạm vi quản lý cấp trường cho học sinh trung học phổ thông huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

6.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài thực hiện nghiên cứu tại 2 trường Trường THPT Nậm Nhùn và trường DTNT THPT Nậm Nhùn

Khách thể khảo sát: 44 CBQL và giáo viên; 150 học sinh khối 11 và khối 12,

15 phụ huynh của các trường trong phạm vi nghiên cứu

6.3 Thời gian nghiên cứu: từ tháng 11 năm 2020 đến tháng 5 năm 2021

7 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được các mục tiêu và làm rõ nội dung nghiên cứu, đề tài sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nhóm phương pháp này được sử dụng để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài, bao gồm các phương pháp: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá những vấn đề lý luận có liên quan đến quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trong các đề tài, báo khoa học, sách tham khảo, chuyên khảo,… của các nhà nghiên cứu, các tác giả trong và ngoài nước, văn kiện của Đảng và Nhà nước liên quan đến đề tài để xây dựng cơ sở

lý luận của của đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra viết

Xây dựng và sử dụng các bảng hỏi dành cho cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh để thu thập thông tin về thực trạng giáo dục hướng nghiệp

và thực trạng quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh các trường THPT trên địa bàn huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu

25

* Hoạt động giáo dục hướng nghiệp (hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp)

Trong định hướng về phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông thì các em sẽ được tổ chức để tham gia hoạt động giáo dục hướng nghiệp qua nhiều dạng hoạt động như:

+ Tìm hiểu nghề qua nhiều con đường khác nhau: qua bản mô tả nghề, nghe giới thiệu về nghề, qua điều tra xã hội v.v

+ Giao lưu với những điển hình, những gương vượt khó trong các lĩnh vực Giao lưu giữa các khối lớp về chủ đề hướng nghiệp

+ Các hoạt động khám phá, tham quan, thực tế, hoạt động ngoại khóa theo chủ đề + Các hoạt động thể nghiệm, trải nghiệm lao động nghề qua học nghề phổ thông, hoạt động thực hành liên quan đến nghề; Học tập các chuyên đề gắn với sản xuất kinh doanh

Hoạt động giáo dục hướng nghiệp sẽ được tổ chức theo chủ đề từng tháng được qui định tại chương trình giáo dục hướng nghiệp Theo chương trình GDPT

2018 số tiết được quy định cho hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là 105 tiết/năm/lớp

Hướng nghiệp qua hoạt động ngoại khoá: Thông qua hoạt động ngoại khóa,

học sinh có thể thu nhận được những thông tin về các ngành nghề, về nhu cầu nhân lực của xã hội; qua các hình thức sinh hoạt ngoại khóa, sự phát triển năng khiếu cũng như sự phân hóa năng lực sẽ diễn ra rất mạnh, đồng thời các em cũng có điều kiện thử sức mình với những ngành nghề mà các em định chọn, nhờ đó giúp cho khuynh hướng nghề nghiệp ngày càng rõ, càng chính xác

Có nhiều hình thức hoạt động ngoại khóa về hướng nghiệp ở trong và ngoài nhà trường như:

+ Xây dựng các tổ ngoại khóa, đặc biệt là các tổ ngoại khóa về kỹ thuật, nhằm phát triển hứng thú học tập và hứng thú nghề nghiệp của học sinh

 Thông qua Tư vấn hướng nghiệp

Tư vấn hướng nghiệp là một con đường, cách thức trong hướng nghiệp ở trường THPT Thông qua tư vấn, GV/cán bộ tư vấn có thể gợi ý, hướng dẫn học sinh giải đáp và tìm hiểu thông tin cơ bản về hướng nghiệp Từ đó, học sinh có thể có những quyết định trong tìm hiểu nghề, chọn nghề phù hợp Hiện nay thực hiện thông

tư số 31/2017/TT-BGD ĐT về công tác tư vấn tâm lý học đường, các trường THPT thành lập bộ phận đảm nhiệm công tác này, huy động thêm các cộng tác viên để làm công tác tư vấn hướng nghiệp

1.3.4.2 Phương pháp

- Phương pháp học tập theo dự án: đây là phương pháp tạo điều kiện cho học

sinh rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tìm hiểu, nghiên cứu và vận dụng những kiến thức học được trong việc giải quyết một vấn đề cụ thể trong cuộc sống, ví dụ như tìm hiểu về xu hướng nghề nghiệp của học sinh trong một lớp học hoặc tìm hiểu về các nhu cầu nhân lực của cơ quan cha mẹ học sinh đang làm việc, tìm hiểu về các nghề truyền thống của địa phương…

- Phương pháp trắc nghiệm: nhà trường cung cấp các bảng trắc nghiệm giúp

học sinh tự hiểu được năng lực, kỹ năng, nhu cầu, sở thích nghề nghiệp của bản thân… Các trắc nghiệm này có thể được sử dụng 1 lần hoặc nhiều lần nhằm giúp học sinh xác định chính xác hơn đặc điểm nhân cách nghề nghiệp của mình Sau đây là một số trắc nghiệm thường được sử dụng: trắc nghiệm xu hướng nghề, trắc nghiệm của John Holland, trắc nghiệm MBTI, trắc nghiệm IQ (trí thông minh), trắc nghiệm EQ (trí tuệ cảm xúc), trắc nghiệm tính bền vững chú ý, trắc nghiệm Raven, trắc nghiệm động cơ học tập, trắc nghiệm tư duy hình học, trắc nghiệm tư duy ngôn ngữ…

- Phương pháp sân khấu hóa: cán bộ Quản lí giáo dục có thể hướng dẫn giáo

viên dạy hoạt động GDHN thực hiện phương pháp này nhằm thay đổi không khí học tập, tăng hứng thú cho học sinh khi tham gia hoạt động GDHN Qua hình thức sân khấu hóa, học sinh có thể tiếp cận và giới thiệu với bạn bè các tình huống liên quan

27

đến việc lựa chọn nghề nghiệp có thể gặp trong đời sống hằng ngày (ví dụ: mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái khi chọn nghề; giữ gìn và phát huy các nghề truyền thống; thích ứng với một số nghề mới…) Sau khi xem tiết mục sân khấu hóa, các học sinh còn lại có thể thảo luận để làm sáng tỏ vấn đề với sự dẫn dắt của giáo viên

- Phương pháp tổ chức tham quan học tập: cán bộ QLGD chỉ đạo Ban GDHN

phối hợp cùng các tổ bộ môn và phòng, ban trong nhà trường tổ chức cho học sinh tham quan các nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản xuất, các làng nghề, trường nghề, các trường Đại học, Cao Đẳng, Trung học chuyên nghiệp nhằm tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận với thế giới nghề nghiệp Bên cạnh tham quan GDHN, các tổ bộ môn cũng tổ chức hoạt động ngoại khóa hoạt động GDHN, đưa học sinh đến những địa điểm có liên quan đến bài học của bộ môn Cần lưu ý cả giáo viên và học sinh khi tham gia GDHN phải nghiêm túc, cuối buổi tham quan, có thể cho học sinh viết bài cảm nghĩ về chuyến tham quan

- Phương pháp hướng học để hướng nghiệp: phương pháp này chủ yếu là tạo

điều kiện cho học sinh tìm hiểu về các ngành học, các bậc học, các trường Đại học, Cao Đẳng, Trung học chuyên nghiệp, các trường dạy nghề, các cơ sở đào tạo nghề tại gia… Hiện nay, với sự tham gia của truyền thông vào hoạt động GDHN, các tòa soạn báo có uy tín cũng tổ chức “Ngày hội tư vấn hướng nghiệp” với sự tham gia của học sinh nhiều trường trung học phổ thông ở địa phương

1.3.5 Đánh giá kết quả giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông

Kiểm tra đánh giá kết quả GDHN cho học sinh cần tập trung vào các nội dung sau:

- Đánh giá nhận thức của HS về nghề nghiệp, hiểu biết về thị trường lao động

- Đánh giá về mức độ hình thành năng lực nghề nghiệp của HS như mức độ nhận diện được năng lực cá nhân, hứng thú nghề nghiệp và yêu cầu nghề nghiệp của XH;

- Đánh giá mức độ sẵn sàng, thái độ của học sinh đối với hướng nghiệp, tham gia các hoạt động hướng nghiệp

- Xây dựng và thực hiện kế hoạch học tập phù hợp để thực hiện mục tiêu hướng nghiệp của bản thân

Các nội dung đánh giá kết quả GDHN của HS cần dựa vào sản phẩm học sinh tham gia các hoạt động giáo dục hướng nghiệp và kết quả triển khai kế hoạch học tập của học sinh

28

- Hình thức đánh giá kết quả trong giáo dục hướng nghiệp cho học sinh cũng cần có sự kết hợp, đánh giá dựa trên sản phẩm, kết quả thực tiễn mà người học đạt được: Đánh giá qua hồ sơ hướng nghiệp, tự đánh giá của học sinh, đánh giá đồng đẳng, và thực hiện bài tập dự án trong hướng nghiệp

1.3.6 Các lực lượng tham gia giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

GDHN cho học sinh THPT đáp ứng yêu cầu của chương trình GDPT 2018 là một hoạt động có nhiều đổi mới Có nhiều lực lượng cùng tham gia vào hoạt động này trong trường phổ thông, chúng ta có thể kể đến một số lực lượng sau:

Lực lượng giáo dục trong nhà trường:

* Cán bộ quản lí, giáo viên trường Trung học phổ thông

Lực lượng nhà trường mà trực tiếp là CBQL, GV trường THPT là lực lượng chủ trì, phối hợp với cán bộ các cơ quan, ban, ngành, các doanh nghiệp, các tổ chức đoàn thể tổ chức triển khai thực hiện quá trình GDHN cho học sinh

* Các tổ chức đoàn thể trong nhà trường: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nhà trường, Hội Phụ huynh học sinh, là lực lượng tham gia tích cực vào các hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh

* Học sinh và Tập thể học sinh

Học sinh và tập thể học sinh, các câu lạc bộ học sinh là chủ thể tích cực trong

tự giáo dục, tham gia vào giáo dục hướng nghiệp của nhà trường Hướng nghiệp của nhà trường chỉ có hiệu quả khi học sinh tích cực tham gia và chia sẻ thông tin cùng với các bạn đồng học

Các lực lượng phối hợp với nhà trường trong GDHN:

- Các tổ chức đoàn thể địa phương như các cơ quan chính quyền, Hội phụ nữ, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh,…tham gia tích cực vào quá trình xã hội hóa công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT, tăng cường huy động các nguồn lực cho công tác này ngày càng đạt được chất lượng và hiệu quả

* Cha mẹ học sinh

Cha mẹ học sinh THPT là lực lượng phối hợp với nhà trường trong giáo dục luôn là những người gắn bó lâu dài với học sinh, luôn là những người hiểu biết sâu

29

sắc về con em của mình, chính vì vậy, họ thường xuyên chia sẻ, động viên, khuyên nhủ, giúp đỡ con mình trong quyết định hết sức quan trọng trong quá trình lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai Đồng thời kết hợp với các lực lượng xã hội để định hướng tốt cho quá trình chọn nghề của con em mình

* Cán bộ Đảng, chính quyền địa phương

Cán bộ Đảng, chính quyền địa phương ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện Đề án Giáo dục hướng nghiệp và phân luồng học sinh trong giáo dục phổ thông nói chung và GDHN cho học sinh THPT nói riêng, chỉ đạo hoạt động phối hợp giữa các lực lượng cộng đồng nhằm thực hiện quá trình GDHN cho học sinh THPT một cách thường xuyên và hiệu quả

* Cán bộ cơ quan thông tin và truyền thông

Cán bộ các cơ quan thông tin và truyền thông đóng vai trò quan trọng trong hoạt động thông tin, tuyên truyền những nội dung có liên quan đến hướng nghiệp, GDHN và phối hợp các lực lượng cộng đồng trong GDHN cho học sinh THPT

* Lãnh đạo các doanh nghiệp, chủ các cơ sở sản xuất

Các doanh nghiệp là nơi sử dụng đội ngũ lao động xã hội Chính vì vậy, các doanh nghiệp cần thực hiện tốt công tác quy hoạch, dự báo nguồn lao động phục vụ quá trình sản xuất, kinh doanh Các doanh nghiệp cần thực hiện tốt sự phối hợp với các trung tâm đào tạo nghề (Trường Đại học), các trường THPT trong công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh, thông báo nhu cầu nguồn nhân lực ngắn hạn và dài hạn ở từng ngành nghề và yêu cầu tương ứng, để đảm bảo quá trình tuyển dụng sẽ đạt được hiệu quả cao nhất

* Cán bộ các cơ sở đào tạo nghề

Các cơ sở đào tạo nghề (các trường Đại học, Cao đẳng, Trung cấp chuyên nghiệp) là những trung tâm đào tạo nghề nghiệp có vai trò rất lớn trong công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh Các cơ sở đào tạo mà trực tiếp là các cán bộ phụ trách công tác tuyển sinh là những người hiểu rất rõ về các ngành nghề đào tạo của mình và những yêu cầu về năng lực, phẩm chất đối với những người tham gia vào quá trình đào tạo nghề Chính vì vậy, thông qua công tác tư vấn tuyển sinh trực tiếp