Luận văn thạc sỹ: QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI CHI CỤC VĂN THƯ - LƯU TRỮ THUỘC SỞ NỘI VỤ TỈNH PHÚ THỌ

Chi ngân sách nhà nước là một bộ phận quan trọng cấu thành cán cân ngân sách của mỗi quốc gia. Chi ngân sách nhà nước không chỉ nuôi dưỡng bộ máy hành chính Nhà nước hoạt động mà còn có tác dụng xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho tăng trưởng kinh tế trong tương lai. Một quốc gia sử dụng quỹ ngân sách nhà nước để chi tiêu hiệu quả sẽ là động lực để đất nước phát triển. Ngược lại, các quốc gia chi tiêu ngân sách không hợp lý, thiếu hiệu quả sẽ gây ra bội chi ngân sách và áp lực trả nợ cho thế hệ sau. Chi ngân sách nhà nước ở Việt Nam có vai trò to lớn trong bất kỳ nền kinh tế nào và đặc biệt quan trọng hơn trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, bởi ngân sách nhà nước cung cấp nguồn lực tài chính cho hoạt động của bộ máy Nhà nước để cung cấp cho xã hội những hàng hóa dịch vụ công cộng. Nhờ nguồn lực đầu tư này, Nhà nước có thể thực hiện nhiều chính sách, chương trình phát triển kinh tế - xã hội góp phần to lớn vào thành tựu phát triển chung của đất nước. Để có được những thành tựu đó, một trong những nguyên nhân dẫn đến thành công là Nhà nước ta đã quản lý chi ngân sách nhà nước khá tốt. Thông qua quá trình định hướng, hoạch định chính sách, ban hành cơ chế, tiêu chuẩn, định mức để thực hiện chức năng vốn có của ngân sách, hệ thống các cơ quan quản lý ngân sách nhà nước đã được thiết lập phù hợp với kinh tế thị trường và thông lệ quốc tế; quy trình, định mức, chế độ chi ngân sách nhà nước dần được hoàn thiện theo yêu cầu của thực tiễn quản lý trong từng giai đoạn. Quy trình thanh tra, kiểm tra, giám sát và chế tài vi phạm trong lĩnh vực quản lý chi ngân sách nhà nước đã dần được hoàn thiện và nâng cao hiệu lực thực thi. Bên cạnh những kết quả đạt được, quản lý chi ngân sách nhà nước vẫn còn tồn tại những hạn chế đó là: Công tác quản lý chi ngân sách nhà nước chưa thật sự hiệu quả, hiện tượng thất thoát, lãng phí trong chi ngân sách nhà nước chưa được ngăn chặn hiệu quả,… Nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó là do quản lý chi ngân sách nhà nước chưa thích ứng kịp thời với những thay đổi của nền kinh tế thị trường, công tác thanh tra, kiểm soát còn lỏng lẻo, chế tài xử lý hành vi vi phạm trong chi ngân sách nhà nước chưa đủ sức răn đe,… Trong những năm qua tỉnh Phú Thọ đã tích cực đổi mới phương thức quản lý chi ngân sách nhà nước theo quy định của Trung ương. Tỉnh Phú Thọ đã cố gắng tiết kiệm chi thường xuyên bằng cách áp dụng cơ chế khoán và giao quyền tự chủ cho các cơ quan, đơn vị Nhà nước thuộc diện tỉnh quản lý. Các dự án đầu tư được thẩm định chặt chẽ hơn và theo đúng quy trình về xây dựng cơ bản. Quy trình quản lý chi ngân sách nhà nước được triển khai thực hiện bài bản, có chất lượng hơn. Bên cạnh đó, chi ngân sách nhà nước còn bộc lộ những tồn tại, hạn chế đó là: Lãng phí ngân sách nhà nước do đầu tư vào các công trình xây dựng cơ bản không phát huy được hiệu quả so với năng lực thiết kế, một số định mức phân bổ chi thường xuyên chưa bám sát được tình hình, điều hành chi ngân sách nhà nước, định mức kinh phí khoán chi theo chỉ tiêu biên chế được cấp thấp so với sự biến động của giá cả trên thị trường. Việc phân bổ, quản lý và sử dụng ngân sách còn kém hiệu quả, sử dụng lãng phí, công tác quản lý sau đầu tư chưa được quan tâm đúng mức nên công trình xuống cấp nhanh, hiệu lực, hiệu quả thanh kiểm tra, giám sát sử dụng ngân sách nhà nước chưa cao… Đây là thực trạng của tỉnh Phú Thọ nói chung và Chi cục Văn thư - Lưu trữ thuộc Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ nói riêng. Để nhìn nhận và đánh giá đúng thực trạng, tìm ra những giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ, tác giả chọn đề tài: " Quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ thuộc Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ" nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết về mặt lý luận và thực tiễn đang đặt ra ở Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ hiện nay.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:

HÀ NỘI, NĂM 2020

Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng năm 2020

Học viên

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Thầy, Cô giáo Trường Đại học kinh tế quốc dân đãtạo điều kiện giúp đỡ tôi về mọi mặt trong quá trình học tập và hoàn thành luậnvăn này.

Tôi xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo UBND tỉnh, Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ vàChi cục Văn thư Lưu trữ tỉnh Phú Thọ đã tạo điều kiện giúp tôi thu thập tài liệutrong quá trình nghiên cứu Đồng thời tôi xin bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với sựquan tâm, hướng dẫn tận tình của giáo viên hướng dẫn…… đã giúp tôi hoàn thànhluận văn này

Trong quá trình làm luận văn, mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng do trình độ

lý luận cũng như kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế nên bài báo cáo không thểtránh khỏi có những thiếu sót Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của Thầy, Cô

và các nhà khoa học để tôi hoàn thành tốt hơn bài báo cáo sắp tới

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2020

Học viên

LỜI CAM ĐOAN

1.3.2 Bài học kinh nghiệm rút ra 36 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI CHI CỤC VĂN THƯ - LƯU TRỮ THUỘC SỞ NỘI VỤ TỈNH PHÚ THỌ 38 2.1 Giới thiệu về Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 38 2.1.1 Quá trình thành lập và phát triển của đơn vị 38 2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của chi cục văn thư – lưu trữ tỉnh Phú Thọ 38 2.1.3 Cơ cấu tổ chức của chi cục văn thư – lưu trữ tỉnh Phú Thọ 40 2.1.4 Tình hình chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 41 2.2 Bộ máy quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 42 2.3 Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 44 2.3.1 Lập dự toán chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 44 2.3.2 Chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 49 2.3.3 Quyết toán chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 54 2.4 Đánh giá chung về công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 62 2.4.1 Đánh giá theo mục tiêu quản lý 62 2.4.2 Ưu điểm trong quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 60 2.4.3 Hạn chế trong quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 63

SỞ NỘI VỤ TỈNH PHÚ THỌ 67

3.1 Phương hướng hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 67

3.1.1 Mục tiêu quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư -Lưu trữ tỉnh Phú Thọ đến năm 2025 67

3.1.2 Định hướng hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 68

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ đến năm 2025 69

3.2.1 Hoàn thiện lập dự toán chi ngân sách nhà nước 69

3.2.2 Hoàn thiện chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nước 70

3.2.3 Hoàn thiện quyết toán chi ngân sách nhà nước 72

3.2.4 Hoàn thiện kiểm soát chi ngân sách nhà nước 73

3.3 Một số kiến nghị 75

3.3.1 Kiến nghị với chính quyền tỉnh Phú Thọ 75

3.3.2 Kiến nghị với Trung ương 76

KẾT LUẬN 77 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

STT Chữ viết tắt Nguyên nghĩa

Bảng 1.1 Bảng tổng hợp các khoản chi ngân sách nhà nước của cơ quan hành

chính nhà nước theo quy định 8Bảng 1.2: Các tiêu chí đánh giá công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ

quan hành chính nhà nước 19Bảng 2.1: Tình hình chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú

Thọ giai đoạn 2017 – 2019 41Bảng 2.2: Tỷ trọng chi so với tổng chi ngân sách nhà nước Chi cục Văn thư - Lưu

trữ tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2017-2019 42Bảng 2.3: Tình hình nhân lực quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư -

Lưu trữ tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2017- 2019 44Bảng 2.4 Bảng xây dựng dự toán chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư -

Lưu trữ tỉnh Phú Thọ từ năm 2017-2019 47Bảng 2.5: Bảng tổng hợp các khoản chi tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ

giai đoạn 2017- 2019 51Bảng 2.6: Bảng tổng hợp quyết toán các khoản chi tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ

tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2017-2019 55Bảng 2.7: Tình hình tổ chức đoàn thanh tra, kiểm soát chi ngân sách nhà nước tại

Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2017 – 2019 55Bảng 2.8: Tình hình chấp hành dự toán so với dự toán chi ngân sách Nhà nước tại

Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2017-2019 55Bảng 2.9: Tình hình chấp hành dự toán so với quyết toán chi ngân sách Nhà nước

tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2017-2019 57Bảng 2.10: Kinh phí tiết kiệm chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ

tỉnh Phú Thọ so sánh năm 2018-2019 60

Hình 2.2 Bộ máy quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ

tỉnh Phú Thọ 42Hình 2.3 Quy trình luân chuyển chứng từ tại Chi cục VTLT Phú Thọ 50

Hộp

Hộp 2.1: Kết quả phỏng vấn sâu về thực trạng lập dự toán chi ngân sách nhà nước

tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 48Hộp 2.2: Kết quả phỏng vấn sâu về thực trạng chấp hành dự toán chi ngân sách

nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 53Hộp 2.3: Kết quả phỏng vấn sâu về thực trạng công tác quyết toán chi ngân sách

nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 56Hộp 2.4: Kết quả phỏng vấn về thực trạng kiểm soát chi ngân sách nhà nước tại

Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ 61

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chi ngân sách nhà nước là một bộ phận quan trọng cấu thành cán cân ngânsách của mỗi quốc gia Chi ngân sách nhà nước không chỉ nuôi dưỡng bộ máy hànhchính Nhà nước hoạt động mà còn có tác dụng xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật chotăng trưởng kinh tế trong tương lai Một quốc gia sử dụng quỹ ngân sách nhà nước

để chi tiêu hiệu quả sẽ là động lực để đất nước phát triển Ngược lại, các quốc giachi tiêu ngân sách không hợp lý, thiếu hiệu quả sẽ gây ra bội chi ngân sách và áplực trả nợ cho thế hệ sau

Chi ngân sách nhà nước ở Việt Nam có vai trò to lớn trong bất kỳ nền kinh tếnào và đặc biệt quan trọng hơn trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa và hội nhập quốc tế, bởi ngân sách nhà nước cung cấp nguồn lực tài chính chohoạt động của bộ máy Nhà nước để cung cấp cho xã hội những hàng hóa dịch vụcông cộng Nhờ nguồn lực đầu tư này, Nhà nước có thể thực hiện nhiều chính sách,chương trình phát triển kinh tế - xã hội góp phần to lớn vào thành tựu phát triểnchung của đất nước Để có được những thành tựu đó, một trong những nguyên nhândẫn đến thành công là Nhà nước ta đã quản lý chi ngân sách nhà nước khá tốt Thông qua quá trình định hướng, hoạch định chính sách, ban hành cơ chế, tiêuchuẩn, định mức để thực hiện chức năng vốn có của ngân sách, hệ thống các cơquan quản lý ngân sách nhà nước đã được thiết lập phù hợp với kinh tế thị trường

và thông lệ quốc tế; quy trình, định mức, chế độ chi ngân sách nhà nước dần đượchoàn thiện theo yêu cầu của thực tiễn quản lý trong từng giai đoạn Quy trình thanhtra, kiểm tra, giám sát và chế tài vi phạm trong lĩnh vực quản lý chi ngân sách nhànước đã dần được hoàn thiện và nâng cao hiệu lực thực thi Bên cạnh những kết quảđạt được, quản lý chi ngân sách nhà nước vẫn còn tồn tại những hạn chế đó là:Công tác quản lý chi ngân sách nhà nước chưa thật sự hiệu quả, hiện tượng thấtthoát, lãng phí trong chi ngân sách nhà nước chưa được ngăn chặn hiệu quả,…Nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó là do quản lý chi ngân sách nhà nước chưa thíchứng kịp thời với những thay đổi của nền kinh tế thị trường, công tác thanh tra, kiểm

soát còn lỏng lẻo, chế tài xử lý hành vi vi phạm trong chi ngân sách nhà nước chưa

đủ sức răn đe,…

Trong những năm qua tỉnh Phú Thọ đã tích cực đổi mới phương thức quản lýchi ngân sách nhà nước theo quy định của Trung ương Tỉnh Phú Thọ đã cố gắngtiết kiệm chi thường xuyên bằng cách áp dụng cơ chế khoán và giao quyền tự chủcho các cơ quan, đơn vị Nhà nước thuộc diện tỉnh quản lý Các dự án đầu tư đượcthẩm định chặt chẽ hơn và theo đúng quy trình về xây dựng cơ bản Quy trình quản

lý chi ngân sách nhà nước được triển khai thực hiện bài bản, có chất lượng hơn Bêncạnh đó, chi ngân sách nhà nước còn bộc lộ những tồn tại, hạn chế đó là: Lãng phíngân sách nhà nước do đầu tư vào các công trình xây dựng cơ bản không phát huyđược hiệu quả so với năng lực thiết kế, một số định mức phân bổ chi thường xuyênchưa bám sát được tình hình, điều hành chi ngân sách nhà nước, định mức kinh phíkhoán chi theo chỉ tiêu biên chế được cấp thấp so với sự biến động của giá cả trênthị trường Việc phân bổ, quản lý và sử dụng ngân sách còn kém hiệu quả, sử dụnglãng phí, công tác quản lý sau đầu tư chưa được quan tâm đúng mức nên công trìnhxuống cấp nhanh, hiệu lực, hiệu quả thanh kiểm tra, giám sát sử dụng ngân sách nhànước chưa cao… Đây là thực trạng của tỉnh Phú Thọ nói chung và Chi cục Văn thư

- Lưu trữ thuộc Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ nói riêng

Để nhìn nhận và đánh giá đúng thực trạng, tìm ra những giải pháp hữu hiệunhằm nâng cao công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu

trữ tỉnh Phú Thọ, tác giả chọn đề tài: " Quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ thuộc Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ" nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết

về mặt lý luận và thực tiễn đang đặt ra ở Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọhiện nay

2 Mục tiêu nghiên cứu

Luận văn được thực hiện hướng tới những mục tiêu sau:

- Hệ thống được cơ sở lý luận về quản lý chi ngân sách nhà nước trong đơn vịhành chính sự nghiệp đã tự chủ một phần

Khảo sát thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư Lưu trữ tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2017 đến 2019 Từ đó, chỉ rõ những điểm mạnh,

-điểm yếu và nguyên nhân của những -điểm yếu trong quản lý chi ngân sách nhànước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ.

- Đề xuất được một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhànước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ cho giai đoạn đến năm 2025

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư Lưu trữ tỉnh Phú Thọ

Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dung: Quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữtỉnh Phú Thọ được nghiên cứu quản lý chi NSNN bao gồm cả chi thường xuyên vàchi đầu tư Xây dựng cơ bản theo quy trình: Lập dự toán chi ngân sách nhà nước,chấp hành dự toán ngân sách nhà nước, quyết toán chi ngân sách nhà nước và kiểmsoát chi ngân sách nhà nước

+ Về không gian: Nghiên cứu tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ.+ Về thời gian: Dữ liệu thứ cấp được thu thập cho giai đoạn từ năm 2017 đếnnăm 2019, dữ liệu sơ cấp được khảo sát vào tháng 3/2020 và đề xuất giải pháp chogiai đoạn đến năm 2025

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp thu thập dữ liệu

- Dữ liệu thứ cấp:

Nghiên cứu tài liệu để xác định khung nghiên cứu về quản lý chi ngân sáchnhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Bước này sử dụng phương pháp môhình hóa Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo của Chi cục Văn thư - Lưu trữtỉnh Phú Thọ, KBNN tỉnh Phú Thọ và Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ về kết quả chi, quyếttoán NSNS của đơn vị

- Dữ liệu sơ cấp:

Thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua phỏng vấn sâu các cán bộ thuộc các phòngchuyên môn, nghiệp vụ trong Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ với 4 cán bộ(danh sách đính kèm phụ lục):

Mục tiêu phỏng vấn: đánh giá thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tạiChi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ qua từng bước quy trình: Lập dự toán chingân sách nhà nước, chấp hành dự toán ngân sách nhà nước, quyết toán chi ngânsách nhà nước và kiểm soát chi ngân sách nhà nước

Thời gian phỏng vấn: 3/2020 đến 4/2020 Địa điểm phỏng vấn: Văn phòngChi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ

4.2 Phương pháp xử lý dữ liệu:

Xử lý dữ liệu thứ cấp và sơ cấp thu thập được để phản ánh kết quả quản lý chingân sách nhà nước và phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chicục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ Ở bước này, tác giả sử dụng phương phápthống kê, so sánh, phân tích và tổng hợp Trên cơ sở phân tích thực trạng tiến hànhđánh giá điểm mạnh, điểm yếu, nguyên nhân của các điểm yếu trong quản lý chingân sách nhà nước tại Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ Ở bước này, tác giả

sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích

6 Kết cấu luận văn

Ngoài phần Mở đầu và kết luận, Nội dung nghiên cứu của luận văn được kếtcấu thành 3 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hànhchính nhà nước

Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tại Chi cục

Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tại

Chi cục Văn thư - Lưu trữ tỉnh Phú Thọ

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TẠI CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

1.1 Chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

1.1.1 Khái niệm chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

1.1.1.1 Cơ quan hành chính nhà nước

Theo Phạm Thu Nga (2004) : “Cơ quan hành chính nhà nước là tổ chức do cơ

quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước”

Cơ quan hành chính nhà nước được chia thành 2 loại:

- Cơ quan hành chính nhà nước được giao quyền tự chủ hoàn toàn về thựchiện nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy, nhân sự

- Cơ quan hành chính nhà nước chưa được giao quyền tự chủ hoàn toàn vềthực hiện nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy, nhân sự

1.1.1.2 Ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước phản ánh hoạt động của Nhà nước trên phương diệntài chính Trong hệ thống tài chính, ngân sách nhà nước là bộ phận chủ đạo, làđiều kiện vật chất quan trọng để Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ của mình.Mặt khác nó còn là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện điều tiết vĩ mônền kinh tế xã hội

Theo Đặng Văn Thanh (2017) ‘‘Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu

chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định

để bảo đảm thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước’’.

Như vậy, theo tác giả luận văn: NSNN bao gồm những nguồn thu cụ thể,

những khoản chi cụ thể và được định hướng các nguồn thu đều được nộp vào một quỹ tiền tệ – quỹ NSNN và các các khoản đều được xuất ra từ quỹ tiền tệ ấy NSNN

phản ánh các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập phân phối và

sử dụng quỹ tiền tệ chung của nhà nước khi nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của nhà nước trên cơ sở luật định’’

1.1.1.3 Chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

Theo Quốc hội Việt Nam (2015): “Chi ngân sách nhà nước bao gồm các

khoản chi đầu tư phát triển, chi dự trữ quốc gia, chi ngân sách nhà nước, chi trả nợ lãi, chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định tại Pháp luật”

Đặng Văn Du (2018) đưa ra khái niệm: Chi ngân sách nhà nước là quá trình

phân phối lại quỹ tiền tệ tập trung một cách có hiệu quả nhằm thực hiện chức năng tại nhà nước trên cơ sở sử dụng hệ thống Chính sách, pháp luật

Trên cơ sở những phân tích trên, tác giả luận văn định nghĩa chi ngân sách nhà

nước như sau: “Chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước là quá trình phân phối các nguồn ngân sách nhà nước nhằm đáp ứng nhu cầu của cơ quan hành chính nhà nước Hoạt động chi ngân sách nhà nước luôn tuân thủ quy định của pháp luật về tiền tệ và ngân sách nhà nước, đồng thời gắn liền với sự vận động độc lập tương đối của các luồng giá trị dưới hình thái tiền tệ thông qua việc hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ trong nền kinh tế.

1.1.2 Đặc điểm của chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

Thứ nhất, bản chất chi ngân sách nhà nước là hoạt động dựa trên các chi tiêu

từ các quỹ tiền tệ Quỹ tiền tệ còn được gọi là các nguồn ngân sách nhà nước vìchúng là cơ sở hình thành và là đối tượng của các hoạt động chi ngân sách nhànước Trong thực tế, nguồn ngân sách nhà nước có thể được gọi với các tên như vốntiền tệ, vốn bằng tiền, tiền vốn hay trong từng trường cụ thể thì bằng các tên gọiriêng như vốn trong dân, vốn tín dụng, vốn ngân sách Nguồn ngân sách nhà nướckhông chỉ hình thành từ các quỹ tiền tệ mà còn từ những tài sản hiện vật có khảnăng chuyển hóa thành tiền tệ Những tài sản này khi cần có thể chuyển hóa thànhtiền tệ để trở thành các nguồn để sử dụng cho chi ngân sách nhà nước

Thứ hai, biểu hiện bề ngoài của hoạt động chi ngân sách nhà nước là sự di

chuyển của các dòng tiền tệ, tuy nhiên bản chất của chi ngân sách nhà nước là phânphối tiền tệ để đổi lấy những giá trị khác Hoạt động chi ngân sách nhà nước phảithông qua tiền tệ để phân phối giá trị nên trong ngân sách nhà nước, tiền tệ cũng chỉ

là phương tiện, sản phẩm mới là đối tượng của phân phối (Theo Đặng Văn Du,Năm 2018)

Các giáo trình kinh điển về ngân sách nhà nước tại các nước phát triển thì lạitiếp cận khái niệm chi ngân sách nhà nước theo góc độ khác Các giáo trình nàynhấn mạnh chi ngân sách nhà nước, với tư cách là một lĩnh vực khoa học, nghiêncứu về cách thức phân bổ các nguồn lực ngân sách nhà nước có hạn qua thời gian.Mọi chủ thể kinh tế đều phải đối mặt với sự ràng buộc về nguồn ngân sách nhànước hạn chế trong khi nhu cầu sử dụng nguồn ngân sách nhà nước thì đa dạng vàthường là vô hạn Chính vì vậy vấn đề đặt ra đối với các chủ thể kinh tế là làm sao

để tối ưu hóa việc phân bổ các nguồn ngân sách nhà nước của mình cho các nhu cầu

sử dụng Hai đặc trưng quan trọng trong các quyết định chi ngân sách nhà nước làchi phí và lợi ích của các quyết định chi ngân sách nhà nước: (1) Diễn ra trong mộtkhoảng thời gian; và (2) Luôn không thể biết trước một cách chắc chắn

1.1.3 Nội dung chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

Trong quản lý ngân sách nhà nước, chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hànhchính nhà nước được chia làm hai nội dung là chi thường xuyên và chi đầu tư pháttriển, được thể hiện trong bảng 1.1 dưới đây:

Bảng 1.1 Bảng tổng hợp các khoản chi ngân sách nhà nước của cơ quan hành

chính nhà nước theo quy định

1 Kinh phí chi thường xuyên

Nhóm chi thanh toán cá nhân:

Tiền lươngPhụ cấp lươngCác khoản đóng gópTiền thưởng

Các khoản thanh toán cá nhân

Chi mua sắm, sửa chữa tài sản

Chi nghiệp vụ chuyên môn Chi khác

2 Chi đầu tư phát triển

Chi đào tạoChi sửa chữa lớn TSCĐChi mua sắm tài sảnChi Đoàn ra

Các khoản chi khác

Nguồn: Tác giả tổng hợp

a) Chi thường xuyên: Là quá trình phân bổ và sử dụng thu nhập từ các quỹ tài

chính công nhằm đáp ứng các nhu cầu chi gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụthường xuyên của nhà nước về quản lý kinh tế - xã hội

Xét theo lĩnh vực chi, chi thường xuyên bao gồm:

Chi hành chính nhà nước: Đây là các khoản chi cho các cơ quan hành chính

nhà nước công lập nhằm cung cấp các dịch vụ đáp ứng nhu cầu nâng cao dân trí,phát triển nguồn nhân lực, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tạo động lực để nâng caonăng suất lao động, thúc đẩy phát triển kinh tế theo chiều sâu

Chi cho các hoạt động quản lý nhà nước (chi quản lý hành chính): là các

khoản chi để đảm bảo hoạt động của hề thống các cơ quan quản lý nhà nước từtrung ương đến địa phương như chi cho hệ thống cơ quan quyền lực, cơ quan hànhchính, cơ quan chuyên môn các cấp, viện kiểm sát và tòa án

Chi nghiệp vụ chuyên môn: Khoản chi cho an ninh nhằm đảm bảo trật tự an

toàn xã hội, tạo ra sự yên bình cho người dân Chi quốc phòng nhằm bảo vệ toànvẹn lãnh thổ quốc gia, chống lại sự xâm lấn của các thế lực bên ngoài Quy mô củakhoản chi này phụ thuộc vào sự biến động chính trị, xã hội trong nước và các yếu tốbất ổn từ bên ngoài Chi quốc phòng an ninh mang tính bí mậtt của quốc gia nêntoàn bộ khoản chi này do NSNN đài thọ và không có trách nhiệm công bố công khainhư các khoản chi khác

Chi khác: ngoài các khoản chi trên, một số khoản chi không phát sinh đều đặn

và liên tục trong các tháng của năm nhưng vẫn thuộc về chi thường xuyên như chitrợ giá theo chính sách của nhà nước, chi trả lãi tiền vay do chính phủ vay, chi hỗtrợ quỹ bảo hiểm xã hội…

b) Chi đầu tư phát triển: Là quá trình nhà nước sử dụng một phần thu nhập từ

quỹ NSNN và các quỹ ngoài ngân sách mà chủ yếu là quỹ NSNN để đầu tư xây dựng

cơ sở hạ tầng kinh tế- xã hội, đầu tư phát triển sản xuất và dự trữ hàng hóa có tínhchiến lược nhằm đảm bảo thực hiện các mục tiêu ổn định và tăng trưởng kinh tế.Chi ĐTPT của ngân sách nhà nước công gồm có chi từ ngân sách nhà nước, từtín dụng nhà nước, từ một số quỹ ngoài ngân sách Chi ĐTPT là khoản chi lớn, tạođộng lực cho tăng trưởng kinh tế Quy mô, kết cấu khoản chi này phụ thuộc vàomục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của quốc gia trong từng thời kỳ

1.2 Quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

1.2.1 Khái niệm, mục tiêu quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

1.2.1.1 Khái niệm quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

Theo Phạm Thu Nga (2004): “Quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan

hành chính nhà nước là quá trình phân phối lại quỹ tiền tệ tập trung một cách có hiệu quả nhằm thực hiện chức năng của cơ quan hành chính nhà nước trên cơ sở

sử dụng hệ thống chính sách, pháp luật.”

Chi ngân sách nhà nước thể hiện ở khâu phân bổ ngân sách còn hiệu quả sửdụng ngân sách như thế nào thì phải thông qua các biện pháp quản lý Rõ ràng quản

lý chi ngân sách sẽ quyết định hiệu quả sử dụng vốn ngân sách

Như vậy tác giả luận văn rút ra khái niệm: Quản lý chi ngân sách nhà nước tại

cơ quan hành chính nhà nước là quá trình các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện có hệ thống các biện pháp phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung nhằm phục vụ chi tiêu cho bộ máy và thực hiện các chức năng của cơ quan hành chính nhà nước Thực chất quản lý chi ngân sách nhà nước là quá trình sử dụng các nguồn vốn chi tiêu của Nhà nước từ khâu lập dự toán, tổ chức thực hiện dự toán, quyết toán, kiểm soát chi ngân sách nhà nước… nhằm đảm bảo quá trình chi tiết kiệm và hiệu quả, phù hợp với yêu cầu của thực tế đang đặt ra theo đúng chính sách chế độ của Nhà nước phục vụ các mục tiêu kinh tế- xã hội

1.2.1.2 Mục tiêu quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

Quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước nhằm hướngtới các mục tiêu sau:

Thứ nhất, đảm bảo chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

chi đúng, chi đủ, chi kịp thời và tiết kiệm chi:

Tất cả các khoản chi ngân sách nhà nước phải được kiểm tra, kiểm soát mộtcách chặt chẽ trong quá trình cấp phát, thanh toán Các khoản chi phải có trong dựtoán ngân sách nhà nước được duyệt, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp cóthẩm quyền quy định và phải được thủ trưởng đơn vị hoặc người được ủy quyền

quyết định chi.

Tiết kiệm hiệu quả là một trong những mục tiêu quan trọng hàng đầu của quản

lý kinh tế, tài chính, bởi lẽ nguồn lực thì luôn có giới hạn nhưng nhu cầu thì không cógiới hạn Tiết kiệm và hiệu quả là nguyên tắc chỉ đạo của mọi hoạt động kinh tế, tàichính Nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả trong chi đặt ra như một tất yếu của hoạt độngngân sách Do vậy, trong quá trình phân bổ và sử dụng nguồn lực khan hiếm đó luônphải tính toán sao cho với chi phí thấp nhất nhưng phải đạt được kết quả cao nhất

Thứ hai, cân đối các khoản chi so với các khoản thu NSNN:

Đảm bảo chi ngân sách nhà nước tại cơ cơ quan hành chính nhà nước hợp lý

và cân đối, có tính trọng tâm, trọng điểm nhằm mang lại hiệu quả bền vững đối vớiđầu tư phát triển và tiết kiệm tối đa các khoản chi để khắc phục bội chi ngân sáchnhà nước trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ KT-XH tương ứng đã được xáclập Trong đó cần cân đối khớp dự toán với kết quả chấp hành dự toán và số liệuquyết toán Nếu có sự chênh lệch kết quả quyết toán lớn hơn sẽ dẫn đến bội chi, ảnhhưởng rất lớn đến nguồn ngân sách và hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước

1.2.2 Quy trình quản lý chi tài chính tại cơ quan hành chính nhà nước

Quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước trãi qua cácbước quy trình cụ thể như sau:

Bước 1: Xây dựng định mức, quy

chế chi tài chính nội bộ

Bước 2: Lập dự toán chi tài chính

Bước 3: Tổ chức thực hiện chấp

hành dự toán chi tài chính

Bước 4: Kiểm soát chi tài chính

Hình 1.1: Sơ đồ quy trình quản lý chi tài chính tại các cơ quan hành chính nhà nước

Nguồn: Tác giả tổng hợp

Bước 1: Xây dựng định mức, quy chế chi tài chính nội bộ

Xây dựng nội dung quy chế chi tiêu nội bộ áp dụng cho cơ quan hành chínhnhà nước và phân bổ bộ máy quản lý thích hợp

Mỗi nội dung quy chế chi tiêu nội bộ đều quan trọng và cần thiết nhằm duy trìhoạt động của bộ máy chính quyền và sự phát triển của xã hội trong phạm vi tàichính phải đài thọ Quy chế phải bám sát nội dung chi từng lĩnh vực cần phải dựavào nguyên tắc, căn cứ, phương pháp phù hợp với từng lĩnh vực chi

Các nội dung chi không thuộc nhiệm vụ nội dung chi của ngân sách cấp mình,các đơn vị dự toán cần kiểm tra tính hợp pháp của từng khoản chi (có trong dự toántài chính được giao, chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi do cơ quan Nhà nước có thẩmquyền quy định hoặc mức chi theo Quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị, đã được Thủtrưởng đơn vị hoặc người được uỷ quyền quyết định chi, kiểm tra các nội dung chiđược quyền tự chủ, không tự chủ, chi theo đơn đặt hàng

Bước 2: Lập dự toán chi tài chính

Dự toán chi tài chính là bản dự trù các khoản chi tài chính theo các chỉ tiêu xácđịnh trong một năm, được các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và làcăn cứ để thực hiện chi tài chính

Dự toán chi tài chính, dù ở mức độ tổng hợp hay chi tiết cũng đều nhằm tạo rakhuôn khổ tài chính đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước và phát triển KT-XH,đồng thời tạo căn cứ cho việc điều hành chi ngân sách một cách khoa học và hợp lý

Dự toán chi tài chính là bản dự trù tạm tính các khoản chi trong một năm tài chính được đơn vị, tổ chức sử dụng ngân sách lên kế hoạch và xây dựng để thực hiện các nhiệm vụ chi trong năm ngân sách.

Khi lập dự toán chi tài chính tại cơ quan hành chính nhà nước phải dựa trêncác căn cứ sau:

- Chính sách của Nhà nước về hoạt động của bộ máy quản lý tại cơ quan hànhchính nhà nước, các hoạt động sự nghiệp, an ninh - quốc phòng và các hoạt độngkhác trong từng giai đoạn nhất định

- Các chỉ tiêu phát triển tại cơ quan hành chính nhà nước, đảm bảo đúng quyđịnh liên quan đến chi tài chính tại cơ quan hành chính nhà nước.

- Chỉ thị của Thủ tướng chính phủ về xây dựng kế hoạch dự toán ngân sách;Thông tư hướng dẫn lập dự toán ngân sách của Bộ Tài chính và văn bản hướng dẫncủa cơ quan chủ quản các cấp

- Các chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan có thẩm quyền quy định; địnhmức phân bổ dự toán ngân sách do Thủ tướng chính phủ, cơ quan chủ quan ngang

bộ, ban hành theo phân cấp

- Số kiểm tra về dự toán ngân sách tại cơ quan hành chính nhà nước được cơquan có thẩm quyền thông báo, tình hình thực hiện dự toán tại cơ quan hành chínhnhà nước năm báo cáo và các năm liền kề

Trình tự lập dự toán chi tài chính tại cơ quan hành chính nhà nước hàng nămthường được tiến hành vào cuối quý II và đầu quý III của năm báo cáo và thực hiệntheo các bước sau đây:

- Các đơn vị dự toán và các đơn vị được NSNN hỗ trợ kinh phí, lập dự toánthu chi phải kèm theo bản thuyết minh chi tiết căn cứ tính toán từng khoản chi , lậptheo đúng mẫu biểu, nội dung và thời gian đã quy định

- Trên cơ sở quyết định của Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ chi tài chínhcho từng cơ quan hành chính nhà nước, bộ phận Kế toán có trách nhiệm giúp cơ quanhành chính nhà nước trình đơn vị chủ quản quyết định dự toán chi tài chính, phương

án phân bổ ngân sách trước ngày 10 tháng 12 năm trước; Đơn vị chủ quản có tráchnhiệm báo cáo Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư dự toán ngân sách tỉnh và kếtquả phân bổ dự toán ngân sách tại cơ quan hành chính nhà nước do mình chủ quản

Bước 3: Tổ chức thực hiện chấp hành dự toán chi tài chính

Tổ chức thực hiện chấp hành dự toán chi tài chính là khâu thứ ba trong chutrình công tác quản lý chi tài chính Sau khi dự toán chi tài chính đã được cơ quan

có thẩm quyền phê duyệt và năm ngân sách bắt đầu thì quá trình thực hiện phân bổ

dự toán ngân sách được triển khai

Tổ chức thực hiện chấp hành dự toán chi tài chính là việc phân bổ hạn mức

chi tài chính đảm bảo đầy đủ kịp thời nguồn kinh phí của ngân sách tại cơ quan hành chính nhà nước cho các đơn vị sử dụng ngân sách nhằm thực hiện các mục tiêu chương trình kinh tế, xã hội của cơ quan hành chính nhà nước.

Để thực hiện phân bổ dự toán được hiệu quả, vai trò của khâu lập dự toán làkhâu then chốt Một dự toán ngân sách dự toán tốt, có thể thực hiện không tồi,nhưng một dự toán ngân sách lập tồi, không thể thực hiện tốt Tuy nhiên điều đókhông có nghĩa việc phân bổ dự toán ngân sách chỉ đơn thuần là đảm bảo tuân thủngân sách dự kiến ban đầu, mà phải thích ứng với các thay đổi khách quan trongquá trình thực hiện, đồng thời tính đến hiệu quả hoạt động tránh lãng phí, thất thoát.Việc phân bổ và giao dự toán tài chính của đơn vị dự toán được quy địnhtại Nghị định 163/2016/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luậttài chính

Mục tiêu của phân bổ dự toán chi tài chính nói chung và sử dụng dự toán chi tàichính tại cơ quan hành chính nhà nước nói riêng là đảm bảo các khoản chi ghi trong

kế hoạch năm ngân sách từ dự kiến thành hiện thực Qua đó góp phần thực hiện cácchỉ tiêu của kế hoạch phát triển kinh tế xã hội tại cơ quan hành chính nhà nước

Bộ phận Kế toán trình ban quản lý cơ quan hành chính nhà nước quy định cáctài liệu thuyết minh căn cứ và báo cáo phân bổ, giao dự toán ngân sách gửi cơ quantài chính để phục vụ công tác kiểm tra phân bổ giao dự toán của các đơn vị dự toáncấp I tại cơ quan hành chính nhà nước

Dự toán chi giao cho đơn vị sử dụng ngân sách được phân bổ theo từng loạikhoản và bốn nhóm mục: Chi thanh toán cá nhân; chi nghiệp vụ chuyên môn; chimua sắm, sửa chữa, và các khoản chi theo luật định

Trên cơ sở dự toán năm đã được giao, các đơn vị sử dụng ngân sách lập nhucầu chi theo quý chi tiết theo nhóm mục chi như trên gửi kho bạc Nhà nước và cơquan tài chính cuối quý trước để phối hợp chi trả cho các đơn vị

- Nguyên tắc cấp phát kinh phí của NSNN

Căn cứ vào dự toán chi tài chính và dự toán ngân sách tại cơ quan hành chínhnhà nước trong năm được giao Căn cứ vào yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chi, Bộ

phận Kế toán tiến hành cấp phát kinh phí theo nguyên tắc cấp phát trực tiếp đến cácđơn vị sử dụng ngân sách và thanh toán trực tiếp tại kho bạc Nhà nước cho ngườihưởng lương, người cung cấp dịch vụ hành hóa, người nhận thầu.

Để đạt được các nguyên tắc và mục tiêu đó, việc chấp hành ngân sách phảithực hiện theo đúng nội dung:

Thực hiện cấp phát kinh phí trên cơ sở các định mức tiêu chuẩn

Đảm bảo việc cấp phát kinh phí theo đúng kế hoạch được duyệt Cần quy định

rõ thời gian lập, duyệt thẩm định, kế họach cấp phát sao đơn giản, khoa học, dễ thựchiện, dễ kiểm tra nhưng đúng chính sách chế độ

Triệt để thực hiện nguyên tắc thanh toán chi trả trực tiếp qua Kho bạc Nhànước nhằm nâng cao hiệu quả các khoản chi và tăng cường giám sát chi tài chính

- Việc cấp phát kinh phí tài chính được thực hiện

Căn cứ dự toán ngân sách tại cơ quan hành chính nhà nước được giao, đơn vị

sử dụng lập hồ sơ, chứng từ chi gửi Kho bạc Nhà nước Kho bạc Nhà nước kiểm tratính hợp pháp của các hồ sơ, chứng từ theo quy định của pháp luật và thực hiện cấpphát thanh toán

Mọi khoản chi tài chính được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau:

+ Có trong dự toán được giao

+ Đúng theo chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp thẩm quyền quy định

+ Được thủ trưởng cơ quan sử dụng NSNN hoặc người được ủy quyền quyếtđịnh chi

+ Đối với trường hợp sử dụng vốn, kinh phí ngân sách tại cơ quan hành chínhnhà nước để đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm trang thiết bị, phương tiện làm việc

và các công việc khác phải qua đấu thầu hoặc thẩm định giá phải có tổ chức đấuthầu hoặc thẩm định giá theo quy định của pháp luật

Trong quá trình thực hiện chi tài chính tại cơ quan hành chính nhà nước, nếu

có sự thay đổi về nhiệm vụ chi thực hiện như sau: Số tiết kiệm chi so với dự toánđược giao sử dụng để giảm bội chi, tăng chi trả nợ, tăng chi đầu tư phát triển, bổ

sung quỹ dự trữ tài chính, tăng dự phòng ngân sách.

+ Nếu giảm thu so với dự toán được duyệt thì phải xắp xếp lại để giảm một sốkhoản chi tương ứng

+ Khi có các công việc đột xuất như chi phòng chống thiên tai, khắc phục hậuquả thiên tai, hỏa hoạn, nhiệm vụ quan trọng về quốc phòng, an ninh và các nhiệm

vụ cấp bách khác, được phép sử dụng dự phòng ngân sách để chi trả

Bước 4: Kiểm soát chi tài chính

Kiểm soát chi tài chính các đơn vị dự toán là một chức năng của hoạt độngquản lý của các cơ quan hành chính Nhà nước, mang tính chất quyền lực - phụctùng Thanh tra tài chính là hoạt động thanh tra của Sở Tài chính đối với cơ quan, tổchức, cá nhân trong việc chấp hành các quy định của pháp luật trong các lĩnh vực tàichính Mục tiêu của thanh tra chi tài chính nhằm phát hiện và xử lý các hành vi viphạm pháp luật trong công tác quản lý chi tài chính

Để kiểm tra dự toán chi tài chính của một đơn vị cần chú ý những nội dung cơbản sau:

- Kiểm tra các căn cứ xây dựng dự toán chi: Đó là kế hoạch phát triển hàngnăm của cơ quan hành chính nhà nước gắn với kế hoạch phát triển được cấp thẩmquyền phê duyệt; các văn bản hướng dẫn của cơ quan Nhà nước cấp trên Các chế

độ tiêu chuẩn, định mức chi tài chính hiện hành, chế độ chi tiêu đặc thù của cơ quanhành chính nhà nước

Căn cứ vào định mức phân bổ ngân sách tại cơ quan hành chính nhà nước đãđược thông qua quyết định, căn cứ vào các chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi tàichính được cấp thẩm quyền ban hành, các chế độ chi tiêu đặc thù của cơ quan hànhchính nhà nước theo phân cấp của Chính phủ

- Kiểm tra báo cáo đánh giá tình hình thu - chi tài chính năm trước: Đây là nộidung không thể thiếu được vì đó là cơ sở để đánh giá, so sánh cho việc lập dự toánnăm sau Đặc biệt đối với nhiệm vụ chi thông thường các khoản chi không biếnđộng nhiều, trừ trường hợp cải cách tiền lương theo chế độ

- Kiểm tra việc bảo đảm thực hiện tuân thủ các nguyên tắc lập dự toán: Cầnlưu ý đến tốc độ tăng chi phải phù hợp với các văn bản của Chính phủ, của Bộ Tài

chính, của cấp trên hướng dẫn hàng năm

- Khi kiểm tra dự toán chi cần làm rõ các quan hệ tỷ lệ: tổng chi trong mốiquan hệ cân đối với tổng số chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển Kiểm tra tốc

độ chi so với cùng kỳ năm trước và so với tốc độ tăng chi chung; sau đó đến kiểmtra chi tiết các nhiệm vụ chi chủ yếu

- Việc kiểm tra dự toán chi tiết các nhiệm vụ chi của ngân sách tại cơ quanhành chính nhà nước tập trung chính vào một số khoản chi chủ yếu như chi quản lýhành chính, chi sự nghiệp kinh tế

- Kiểm tra quyết toán kinh phí chi của ngân sách tại cơ quan hành chính nhànước cơ bản giống như kiểm tra dự toán chi cần kiểm tra tính chính xác và pháp lýcủa các khoản chi, bảo đảm khớp đúng với dự toán được cấp có thẩm quyền giao vềtổng mức và chi tiết theo từng khoản mục, nội dung chi (kể cả dự toán bổ sung, điềuchỉnh trong năm) Kiểm tra quyết toán chi các cấp ngân sách cần chú ý đến nhữngyếu tố tạo nên sự khác biệt giữa quyết toán chi với dự toán; sự điều chỉnh, chuyểnnguồn từ năm trước sang năm sau, các khoản chi từ nguồn dự phòng

1.2.3 Nguyên tắc, tiêu chí quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

1.2.3.1 Nguyên tắc quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

Căn cứ vào nội dung của lý thuyết chi tiêu công hiện đại và yêu cầu đặt ra đối với cơ quan hành chính nhà nước, luận văn tổng hợp 3 nguyên tắc chính trong quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước như sau:

Thứ nhất, đảm bảo chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

hợp lý, có tính trọng tâm, trọng điểm nhằm mang lại hiệu quả bền vững đối với đầu

tư phát triển và tiết kiệm tối đa các khoản chi ngân sách nhà nước để khắc phục bộichi ngân sách nhà nước trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ KT-XH tương ứng

đã được xác lập Cụ thể:

Thứ hai, minh bạch, công khai các khoản chi ngân sách nhà nước: minh bạch,

công khai các khoản chi ngân sách nhà nước ngân sách là một nguyên tắc quan

trọng trong công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhànước Các khoản chi phải đúng quy định, công khai, minh bạch để giảm thất thoátlãng phí cũng như không vi phạm pháp luật, tránh các khẻ hỡ để các đối tượng viphạm trục lợi.

Thứ ba, sự phù hợp của các khoản chi ngân sách nhà nước với mục tiêu, kế

hoạch: Hằng năm, Trung ương luôn đề ra các mục tiêu, phương hướng để các cấpngân sách thực hiện nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước là điều tiết

và tăng trưởng nền kinh tế thông qua công cụ NSNN Do đó, các khoản chi cần phảiđúng quy định

1.2.3.2 Các tiêu chí đánh giá

Các tiêu chí đánh giá quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chínhnhà nước được đo bằng hiệu quản sử dụng công cụ, sự đảm bảo hợp lý của quytrình kết quả thực hiện chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước.Trong đó cụ thể như sau:

Thứ nhất: Tiêu chí đảm bảo chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước hợp lý, có tính trọng tâm, trọng điểm: Tiêu chí này được xác định dựa

trên kết quả thực hiện chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước vớicác khoản chi có hợp lý hay không? Tỷ lệ chi ngân sách nhà nước cho các hoạtđộng trọng tâm trọng điểm của cơ quan so với tổng chi ngân sách nhà nước trongnăm và hiệu quả các khoản chi này đối với các hoạt động trọng tâm, trọng điểm của

cơ quan hành chính nhà nước ở mức độ nào, có khoản nào chi sai mục đích, khôngđúng đối tượng phải thu hồi hoàn lại hay không?

Yêu cầu đặt ra đối với tiêu chí này là phải xác định rõ mục tiêu chi ngân sáchnhà nước của cơ quan hành chính nhà nước cho từng hoạt động, hoạt động nào quantrọng cần quan tâm sâu sắc hơn và các khoản chi phải hợp lý, đúng định mức, mụctiêu đã xác định

Thứ hai: Tiêu chí đảm bảo tính minh bạch, công khai trong cả quy trình công tác quản lý chi ngân sách nhà nước: Tiêu chí này được đo bằng số báo cáo chi ngân

sách nhà nước được công khai và định hướng các khâu, quy trình thực hiện đượcgiám sát kiểm toán đây đủ và chuẩn xác từ khâu lập, tổ chức thực hiện, quyết toán,

báo cáo và kiểm toán với các số liệu minh bạch và logic với nhau.

Yêu cầu đặt ra là sự tuân thủ quy trình, công khai ngân sách nhà nước của các

bộ phận, đơn vị dự toán Việc sử dụng ngân sách nhà nước phải được báo cáo mộtcách minh bạch và công khai

Thứ ba: Tiêu chí đảm bảo cân đối hài hòa giữa các bộ phận tại cơ quan hành chính nhà nước và giữa đơn vị chủ quản và cơ quan hành chính nhà nước kết hợp giải quyết ưu tiên chiến lược trong năm với trung và dài hạn: Tiêu chí này được đo

bằng hiệu quả hoạt động quản lý, kết quả của sự phối hợp chung trong việc giảiquyết ưu tiên chiến lược trong các báo cáo cuối năm

Yêu cầu đặt ra là sự phân công trách nhiệm phải hợp lý, đảm bảo cân đối vàhài hòa, có được sự đồng thuận giữa đơn vị chủ quan và cơ quan hành chính nhànước trong công tác quản lý chi ngân sách nhà nước

Bảng 1.2: Các tiêu chí đánh giá công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ

quan hành chính nhà nước

1

Đảm bảo chi ngân sách

nhà nước tại cơ quan

3

Đảm bảo cân đối hài hòa

giữa các bộ phận tại cơ

quan hành chính nhà

nước và giữa đơn vị chủ

quản và cơ quan hành

chính nhà nước kết hợp

giải quyết ưu tiên chiến

lược trong năm với trung

và dài hạn:

Yêu cầu đặc ra là sự phân công trách nhiệmphải hợp lý, đảm bảo cân đối và hài hòa, cóđược sự đồng thuận giữa đơn vị chỉ quan và cơquan hành chính nhà nước trong công tác quản

lý chi ngân sách nhà nước

và quyết toán sẽ có chất lượng và hiệu quả Ngược lại, nếu quá trình lập dự toán chingân sách nhà nước không thực hiện tốt thì không những việc thực hiện ngân sáchnhà nước sẽ thiếu tính minh bạch, mà còn kém hiệu quả làm cho quá trình quyếttoán ngân sách nhà nước gặp nhiều khó khăn, phức tạp.

- Khi lập dự toán chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nướcphải dựa trên những căn cứ sau:

Thứ nhất: Phải xác định được căn cứ lập dự toán, tạo cơ sở cho việc xây dựng

dự toán chi ngân sách nhà nước toàn diện, bao quát được toàn bộ nguồn thu vànhiệm vụ chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước Chủ trương,đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về duy trì phát triển cơ quan hànhchính nhà nước trong từng thời kỳ; hệ thống chính sách, chế độ, các định mức, tiêuchuẩn thu, chi của Nhà nước Dựa vào căn cứ này sẽ giúp cho việc xây dựng dựtoán chi ngân sách cho cơ quan hành chính nhà nước có sự cân đối với dự toán chingân sách cho các lĩnh vực khác

Thứ hai: Phải dựa vào chỉ tiêu kế hoạch phát triển của cơ quan hành chính

nhà nước, đặc biệt là các chỉ tiêu có liên quan trực tiếp đến việc cấp phát kinh phí

của ngân sách trong kỳ như chỉ tiêu về số lượng biên chế,

Thứ ba: Căn cứ nhu cầu kinh phí, khả năng huy động các nguồn vốn ngoài

ngân sách cũng như khả năng đáp ứng của ngân sách nhà nước trong kỳ kế hoạch đểlập dự toán

Thứ tư: Các chính sách, chế độ, định mức chi tiêu sử dụng kinh phí ngân sách

nhà nước hiện hành và dự đoán những điều chỉnh hoặc thay đổi có thể xảy ra trong

kỳ kế hoạch

Thứ năm: Căn cứ vào kết quả phân tích đánh giá tình hình quản lý và sử dụng

kinh phí của năm trước

- Quy trình lập dự toán chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhànước được tiến hành theo các bước sau:

+ Hướng dẫn lập dự toán chi ngân sách nhà nước:

Vào thời điểm quy định, cơ quan chủ quản ra thông báo về yêu cầu nội dunglập dự toán chi ngân sách nhà nước Căn cứ thông báo này và các chế độ, định mức,tiêu chuẩn và điều kiện cụ thể của mình, cơ quan hành chính nhà nước lập dự toánchi ngân sách nhà nước gửi cơ quan tài chính Cơ quan tài chính tổng hợp báo cáo

cơ quan chủ quản kèm theo thuyết minh về những vấn đề cần thiết

+ Lập dự toán chi ngân sách nhà nước:

Cơ quan tài chính xem xét dự toán chi ngân sách nhà nước của cơ quanhành chính nhà nước, báo cáo cơ quan chủ quản xem xét trước ngày 20 tháng 7năm trước

+ Quyết định, phân bổ và giao dự toán ngân sách nhà nước

Trên cơ sở quyết định giao nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước của Chínhphủ, cơ quan chủ quản quyết định dự toán ngân sách, phương án phân bổ dựtoán ngân sách trước ngày 10 tháng 12 năm trước; báo cáo cơ quan tài chính dựtoán ngân sách và kết quả phân bổ dự toán ngân sách đã được cơ quan chủ quảnquyết định

Căn cứ vào nghị quyết của cơ quan chủ quản, cơ quan tài chính quyết địnhgiao nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước cho cơ quan hành chính nhà nước

1.2.4.2 Chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

Chấp hành dự toán ngân sách nhà nước là quá trình thực hiện dự toán ngânsách nhà nước sau khi được các cơ quan có thẩm quyền thông qua theo những trật

có nghĩa rằng, nếu không có việc phân bổ ngân sách thì đương nhiên không có cơ

sở để thực hiện việc chấp hành dự toán thu, chi ngân sách nhà nước

+ Chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

là việc chuyển giao, sử dụng đúng mục đích, đúng kế hoạch dự toán và đúng chế độthể lệ hiện hành

Việc xác định chính xác và hợp lý các nội dung của hoạt động chấp hành ngânsách nhà nước còn tạo tiền đề thuận lợi cho việc thực hiện dự toán chi ngân sáchnhà nước

- Chấp hành chi ngân sách nhà nước được tiến hình theo trình tự sau:

+ Trình tự, thủ tục tiến hành phân bổ ngân sách nhà nước trong giai đoạn chấp hành chi ngân sách nhà nước:

Các chỉ tiêu chi ngân sách nhà nước được phân bổ cho cơ quan hành chính nhànước, để đảm bảo chủ động cho đơn vị, pháp luật quy định quyết định phân bổ phảihoàn thành trước ngày 31 tháng 12 năm trước năm thực hiện với các nội dung, trình

tự thống nhất

Kết quả các chỉ tiêu phân bổ được gửi cơ quan kho bạc để thực hiện hoạt độngquản lý chi ngân sách nhà nước của cơ quan hành chính nhà nước, xác định nguồnkinh phí và thời điểm chi trả, căn cứ chi trả thực tế

+ Trình tự chấp hành chi ngân sách nhà nước:

Do những khoản chi có đặc điểm cơ bản là mang tính ổn định, không có khảnăng thu hồi và phục vụ trực tiếp cho nhu cầu hoạt động của cơ quan hành chínhnhà nước nên hình thức cấp phát, thanh toán đối với chi cơ bản là hình thức cấpphát theo dự toán

Do chi thực hiện với nhiều lĩnh vực cho nhiều đối tượng với đặc điểm, yêu cầu

sử dụng kinh phí khác nhau nên có thể phân tích pháp luật quy định trình tự, thủ tụcchi theo các nội dung lớn sau đây:

Đối với các khoản chi tiền lương và khoản chi có tính chất tiền lương, cơ quanhành chính nhà nước dựa trên danh sách chi trả, bảng đăng ký danh sách cán bộ,công chức, viên chức đã được phê duyệt, phát hành "Giấy rút dự toán ngân sách nhànước" gửi cơ quan kho bạc đề nghị chi trả, thanh toán Kho bạc nhà nước kiểm tratính hợp lệ của bộ giấy đề nghị rút kinh phí, tiến hành cấp phát thanh toán cho đơn

vị sử dụng Đối với thu nhập của đối tượng thuê ngoài, việc thanh toán còn dựa trên

cơ sở hợp đổng của đơn vị sử dụng với bên làm thuê

Đối với khoản chi thanh toán cho các dịch vụ mua ngoài (mua sắm thiết bị,sửa chữa, xây dựng nhỏ), cơ quan hành chính nhà nước căn cứ vào chỉ tiêu phân bổcho nhóm chi, phát hành quyết định chi hợp lệ cùng với hồ sơ, chứng từ liên quanđến dịch vụ mua ngoài đã được cung ứng (dự toán phân bổ quyết định phê duyệtkết quả đấu thầu hoặc chỉ định thầu, hợp đồng cung ứng hàng hóa dịch vụ, bộ chứng

từ hàng hoá dịch vụ) Kho bạc kiểm tra tính hợp lệ và chi trả trực tiếp cho đơn vịcung cấp dịch vụ

Đối các khoản chi cho hoạt động sự nghiệp, về cơ bản đựợc thực hiện tương tựcác khoản chi khác

- Nguồn tài chính hình thành quỹ ngân sách nhà nước chủ yếu từ đóng góp củanhân dân Nhà nước là chủ thể đại diện, thay mặt cho nhân dân quyết định việc sửdụng cụ thể nguồn tài chính này Vì vậy, để thực hiện một khoản chi ngân sách nhànước, cơ quan hành chính nhà nước cần tuân thủ những điều kiện cụ thể do phápluật quy định

Thứ nhất, khoản chi dự định thực hiện phải được ghi nhận trong dự toán

ngân sách nhà nước phân bổ cho cơ quan hành chính nhà nước Do các lĩnh vựcchi ngân sách nhà nước rất đa dạng, vì vậy kinh phí dự định chi phải được nằmtrong chỉ tiêu phân bổ tổng thể và phân bổ trong từng nhóm mục tiêu trong mụclục ngân sách nhà nước

Thứ hai, khoản chi phải đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan chủ

quản đưa ra

Thứ ba, khoản chi được thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước hoặc người

được uỷ quyền quyết định chi

- Mục tiêu cơ bản của việc tổ chức chấp hành dự toán chi là đảm bảo phânphối, cấp phát và sử dụng nguồn vốn tại đơn vị một cách hợp lý, tiết kiệm và hiệuquả Để đạt được mục tiêu cơ bản đó, trong quá trình tổ chức chấp hành dự toán chicần chú trọng đến các yêu cầu sau:

+ Đảm bảo phân phối nguồn vốn một cách hợp lý, trên cơ sở dự toán chi đãxác định

+ Tiến hành cấp phát vốn, kinh phí một cách đầy đủ, kịp thời, phải lập đầy đủcác chứng từ hợp lệ, tránh mọi sơ hở gây lãng phí, thất thoát vốn của nhà nước + Trong quá trình sử dụng các khoản chi ngân sách phải hết sức tiết kiệm, tuânthủ đúng chính sách, chế độ nhằm nâng cao hiệu quả của mỗi khoản chi

- Quá trình tổ chức điều hành cấp phát và sử dụng các khoản chi ngân sáchnhà nước đối với các cơ quan hành chính nhà nước cần dựa trên những căn cứ sau: + Dựa vào định mức chi đã được duyệt của từng chỉ tiêu trong dự toán Đây làcăn cứ có tính chất bao trùm đến việc cấp phát và sử dụng các khoản chi, bởi vìmức chi của từng chỉ tiêu là cụ thể hoá mức chi tổng hợp đã được cơ quan quyềnlực Nhà nước phê duyệt

+ Dựa vào khả năng nguồn kinh phí ngân sách nhà nước có thể đáp ứng chiđối với các cơ quan hành chính nhà nước

+ Dựa vào định mức, chế độ chỉ tiêu sử dụng kinh phí ngân sách nhà nướchiện hành Đây là những căn cứ có tính pháp lý bắt buộc quá trình cấp phát và sửdụng các khoản chi phải tuân thủ, là căn cứ để đánh giá tính hợp lệ, hợp pháp củaviệc cấp phát và sử dụng các khoản chi

- Các biện pháp cơ bản để tổ chức tốt công tác cấp phát và sử dụng các khoảnchi ngân sách nhà nước đối với các cơ quan hành chính nhà nước bao gồm:

+ Cụ thể hoá dự toán chi tổng hợp cả năm thành dự toán chi hàng quý, tháng

để làm căn cứ quản lý, cấp phát

Quy định rõ ràng trình tự cấp phát, trách nhiệm và quyền hạn của cơ quanhành chính nhà nước trong quá trình cấp phát, sử dụng các khoản chi ngân sách nhànước Nghiêm túc điều hành theo dự toán đã được lập, thực hiện nghiêm túc các chỉtiêu, định mức đã đề ra Sử dụng tổng hợp các biện pháp kinh tế, tài chính và hànhchính nhằm biến các chỉ tiêu trong kế hoạch trở thành hiện thực

+ Cơ quan hành chính nhà nước thực hiện tốt chế độ hạch toán kế toán ápdụng cho các đơn vị hành chính sự nghiệp Hạch toán đầy đủ rõ ràng các khoản chicho từng loại hoạt động

* Quản lý theo nhóm mục chi

- Quản lý các khoản chi cho con người:

Quản lý các khoản chi thuộc nhóm này bao gồm: quản lý các khoản chi lương,phụ cấp, tiền thưởng, các khoản đóng góp, phúc lợi xã hội Đây là nhóm chi bắtbuộc chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng số chi ngân sách nhà nước cho các cơ quanhành chính nhà nước, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của cán bộ, viên chức, laođộng nên việc quản lý nhóm mục chi này phải được thực hiện nghiêm túc, côngbằng, đúng chính sách chế độ

- Quản lý các khoản chi nghiệp vụ chuyên môn:

Nhóm chi này bao gồm các khoản chi chủ yếu: mua sắm trang thiết bị, thanhtoán dịch vụ công cộng, văn phòng phẩm, công cụ dụng cụ, vật tư văn phòng, thôngtin tuyên truyền, liên lạc, hội nghị, công tác phí, Đây là khoản chi rất cần thiết,ảnh hưởng trực tiếp đến thực hiện nhiệm vụ của cơ quan hành chính nhà nước do đócần quản lý tiết kiệm, tránh lãng phí trong chi tiêu các khoản chi này

- Quản lý các khoản chi mua sắm trang thiết bị, sữa chữa, xây dựng nhỏ:

Do nhu cầu hoạt động, do sự xuống cấp của các tài sản cố định nên phát sinhnhu cầu về kinh phí để mua sắm, trang bị thêm hoặc sửa chữa tài sản cố định Thuộc nhóm chi này bao gồm các khoản chi như: chi mua sắm, sửa chữa thiết

bị máy móc, nhà cửa Quản lý các khoản chi này phải đáp ứng được yêu cầu quản

lý: đầu tư có trọng điểm, sử dụng đúng mục đích, thực hiện sửa chữa, xây dựng nhỏtheo đúng quy định của pháp luật

- Quản lý các khoản chi khác: Đây là khoản chi nhằm đảm bảo cho công tácquản lý hành chính phục vụ cho hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước Mức

độ chi tiêu nhiều hay ít của nhóm này phụ thuộc vào quy mô của đơn vị, định mức

và mức độ sử dụng của các đơn vị: chi tiếp khách, chi tổ chức Đại hội Công đoàn,Đại hội Đảng, chi lập các quỹ khen thưởng, phúc lợi, quỹ phát triển hoạt động sựnghiệp

1.2.4.3 Quyết toán chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

Quyết toán ngân sách nhà nước là giai đoạn cuối cùng của quá trình ngân sáchXét về tổng thể, quyết toán chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhànước là hoạt động của tất cả các chủ thể có liên quan đến quá trình xây dựng kếhoạch, thực hiện kế hoạch chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nướctrong năm thực hiện

Xét về hình thức biểu hiện, quyết toán chi ngân sách nhà nước là báo cáo kếtoán về kết quả chấp hành chi ngân sách nhà nước hàng năm đã được phê duyệt Nếu giai đoạn chấp hành chi ngân sách nhà nước sử dụng các căn cứ chi ngânsách làm chuyển dịch thực tế một nguồn tài chính từ chủ thể này sang chủ thể khácmột cách hợp pháp thì trong giai đoạn quyết toán ngân sách, ý nghĩa của việc sửdụng các căn cứ pháp lý thể hiện ở khía cạnh khác

- Trong giai đoạn quyết toán ngân sách, các căn cứ được sử dụng, xem xét đểxác nhận một hành vi chuyển giao tài chính đã thực hiện là phù hợp, được chínhthức công nhận và châm dứt trách nhiệm của các bên trong quan hệ cụ thể đó Mộtcách khái quát, có thể hình dung các căn cứ chủ yếu để thực hiện quyết toán ngânsách nhà nước bao gồm:

Thứ nhất, căn cứ vào các quy định pháp luật hiện hành về chế độ chi ngân

sách, các chỉ tiêu tài chính, các định mức chi tiêu tài chính được áp dụng chung chocác cơ quan hành chính nhà nước Đây là căn cứ đầu tiên để xây dựng, thẩm định,phê chuẩn quyết toán chi ngân sách nhà nước Cần lưu ý rằng, các quy định được

đưa ra xem xét phải là quy định có giá trị áp dụng trong thời điểm chấp hành Cácvăn bản pháp luật, chế độ, định mức cũng phải bảo đảm tính pháp chế, có giá trị ápdụng đối với nội dung xem xét quyết toán

Thứ hai, căn cứ vào các chỉ tiêu được phân bổ trong dự toán chi ngân sách nhà

nước bảo đảm thực hiện đúng đối tượng, đúng tiến độ, đúng mục tiêu đặt ra trongmột kỳ hạn nhất định

Thứ ba, căn cứ vào các chứng từ, tài liệu thực tế chứng minh kết quả chấp hành

chi ngân sách nhà nước Thực hiện căn cứ này, đối tượng thẩm định, xét duyệtquyết toán kiểm tra được tính thực tế của các hành vi chuyển dịch tài chính tronghoạt động chi ngân sách nhà nước Yêu cầu đối với chứng từ chi phải hợp pháp,phải khớp với số liệu của cơ quan kho bạc nhà nước và phải thể hiện các chứng từ

đó là chứng từ đã thực hiện trong thực tế

- Để tiến hành quyết toán ngân sách nhà nước, các chủ thể có liên quan thựchiện theo trình tự thống nhất Thời hạn quyết toán ngân sách nhà nước được tính từthời điểm kết thúc ngày 31 tháng 12, cơ quan hành chính nhà nước phải khoá sổ kếtoán và lập báo cáo quyết toán năm

Theo pháp luật hiện hành, hoạt động quyết toán chi ngân sách nhà nước đượctiến hành theo các bước sau đây:

+ Lập bản quyết toán và thẩm định quyết toán chi của cơ quan hành chính nhànước Cuối năm, cơ quan hành chính nhà nước thực hiện lập quyết toán và tổng hợpquyết toán chi ngân sách nhà nước gửi cơ quan tài chính

+ Cơ quan tài chính tổng hợp, lập quyết chi ngân sách nhà nước và các báocáo khác trình cơ quan chủ quản phê chuẩn

+ Xuất phát từ quy định phân cấp quản lý ngân sách, việc phê chuẩn quyếttoán chi cơ quan hành chính nhà nước thuộc về cơ quan chủ quản

- Quá trình quyết toán chi phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

+ Phải lập đầy đủ báo cáo quyết toán và gửi kịp thời các loại báo cáo đó chocác cơ quan chủ quản thẩm định, xét duyệt hoặc phê chuẩn theo quy định của luậttài chính

+ Số liệu trong báo cáo phải đảm bảo tính chính xác, trung thực: Sau khi thực

hiện xong công tác khóa sổ cuối năm, số liệu trên sổ sách kế toán của cơ quan hànhchính nhà nước phải được đối chiếu, đảm bảo cân đối và khớp đúng với số liệu của

cơ quan tài chính và KBNN cả về tổng số và chi tiết Khi đó đơn vị mới được tiếnhành lập báo cáo tài chính năm Nội dung các báo cáo tài chính phải tuân thủ theođúng nội dung ghi trong dự toán được duyệt và theo đúng mục lục NSNN quy định+ Báo cáo quyết toán của cơ quan hành chính nhà nước không được để xảy ratình trạng quyết toán chi lớn hơn thu

+ Báo cáo quyết toán của các đơn vị chủ yếu phản ánh tình hình tiếp nhậnnguồn kinh phí chi đã cấp và việc sử dụng nguồn kinh phí đó phục vụ cho hoạtđộng của đơn vị Báo cáo tài chính hàng năm là cơ sở để cơ quan chủ quản thẩmđịnh và phê duyệt quyết toán tài chính, cơ quan chủ quản và các cơ quan chức năngkhác có thể thấy rõ toàn bộ các hoạt động của đơn vị Từ đó rút ra được những kinhnghiệm cần thiết trong công tác quản lý

Đối với cơ quan hành chính nhà nước cuối mỗi kỳ báo cáo đơn vị phải lập cácloại báo cáo quyết toán như sau: Bảng cân đối tài khoản; Tổng hợp tình hình kinhphí và quyết toán kinh phí đã sử dụng; Chi tiết kinh phí hoạt động đề nghị quyếttoán; Bảng đối chiếu hạn mức kinh phí; Báo cáo kết quả hoạt động sự nghiệp cóthu; Thuyết minh báo cáo tài chính

1.2.4.4 Kiểm soát chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

Kiểm soát chi là một trong những nội dung quan trọng của công tác quản lý

Nó đảm bảo cho việc thực hiện ngân sách đúng pháp luật, đảm bảo việc sử dụngnguồn lực đóng góp của nhân dân theo đúng mục tiêu đề ra

+ Chủ thể kiểm soát bên trong cơ quan hành chính nhà nước: chịu trách nhiệmchính và trước hết là thủ trưởng đơn vị, các khoản chi ngân sách nhà nước phải cótrong dự toán được duyệt, đúng chế độ, đúng tiêu chuẩn định mức và được thủtrưởng đơn vị sử dụng ngân sách chuẩn chi thì mới được tiến hành cấp phát, thanhtoán Các kế toán viên có trách nhiệm theo dõi sát sao từng khoản mục chi trước khitrình kế toán trưởng Kế toán trưởng chịu trách nhiệm chính trong việc kiểm soáttừng khoản chi một lần nữa trước khi trình thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước

ký duyệt

Ngoài ra, trong cơ quan hành chính nhà nước còn có Ban thanh tra nhân dân

và chính những người lao động tại đơn vị có quyển kiểm soát chi ngân sách nhànước tại cơ quan hành chính nhà nước

+ Chủ thể kiểm soát bên ngoài cơ quan hành chính nhà nước:

Cơ quan tài chính chịu trách nhiệm tổ chức kiểm tra toàn bộ các khâu trongchu trình quản lý chi ngân sách nhà nước, đảm bảo cho dự toán được lập chính xác,đảm bảo việc phân bổ và giao dự toán cho các đơn vị sử dụng ngân sách đúng địnhmức, đảm bảo hạch toán kế toán đúng chế độ và quyết toán ngân sách đầy đủ, đúngthời gian

Kho bạc Nhà nước có trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát quá trình chấp hành dựtoán của các cơ quan hành chính nhà nước giáo dục thông qua việc kiểm soát, thanhtoán các khoản chi ngân sách nhà nước

Trên đây là quá trình kiểm soát thường xuyên tại cơ quan hành chính nhànước, ngoài ra đơn vị còn tổ chức kiểm soát định kỳ theo quý, nửa năm

Khi các yêu cầu trên được tôn trọng đầy đủ thì công tác quyết toán các khoảnchi ngân sách nhà nước cho các cơ quan hành chính nhà nước sẽ được tiến hànhthuận lợi Đồng thời, nó sẽ tạo cơ sở vững chắc cho việc phân tích đánh giá quátrình chấp hành dự toán một cách chính xác, trung thực và khách quan

1.2.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước

1.2.5.1 Nhân tố thuộc cơ quan hành chính nhà nước

- Bộ máy quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước:

Bộ máy quản lý chi ngân sách nhà nước tại cơ quan hành chính nhà nước ảnhhưởng đến công tác chi ngân sách nhà nước nói chung và quản lý chi ngân sách nhànước nước nói riêng bởi mỗi cơ quan hành chính nhà nước có cơ cấu tổ chức đơngiản gọn nhẹ hoặc phức tạp cồng kềnh tùy theo tính chất công việc hoạt động.Chính vì vậy cơ cấu tổ chức đơn giản thì công tác quản lý, phân bổ chi ngân sáchnhà nước cũng gọn nhẹ hơn và ngược lại

Bộ máy tổ chức của cơ quan hành chính nhà nước ảnh hưởng đến công tác chingân sách nhà nước nói chung và quản lý chi ngân sách nhà nước nước nói riêng

bởi mỗi cơ quan hành chính nhà nước có cơ cấu tổ chức đơn giản gọn nhẹ hoặcphức tạp cồng kềnh tùy theo tính chất công việc hoạt động Chính vì vậy cơ cấu tổchức đơn giản thì công tác quản lý, phân bổ chi ngân sách nhà nước cũng gọn nhẹhơn và ngược lại.

Hoạt động quản lý chi NSNN được triển khai có thuận lợi và hiệu quả haykhông phụ thuộc rất lớn vào tổ chức bộ máy quản lý chi NSNN và quy trình nghiệp

vụ, trong đó đặc biệt là quy trình nghiệp vụ quản lý Tổ chức bộ máy và quy trìnhquản lý, quyền hạn trách nhiệm của từng khâu, từng bộ phận, mối quan hệ của từng

bộ phận trong quá trình thực hiện từ lập, chấp hành, quyết toán và kiểm toán chiNSNN có tác động rất lớn đến quản lý chi NSNN Tổ chức bộ máy quản lý phù hợp

sẽ nâng cao chất lượng quản lý, hạn chế tình trạng sai phạm trong quản lý Quytrình quản lý được bố trí càng khoa học, rõ ràng thì càng góp phần quan trọng làmnâng cao chất lượng của thông tin tới cấp ra quyết định quản lý chi NSNN, giảmcác yếu tố sai lệch thông tin Từ đó nâng cao được hiệu quả quản lý chi NSNN cơquan hành chính nhà nước

- Năng lực của các nhà quản lý

Năng lực quản lý của người lãnh đạo bộ máy chi NSNN, bao gồm các nội dungsau: năng lực đề ra chiến lược trong hoạt động ngân sách; đưa ra được các kế hoạchtriển khai các công việc hợp lý, rõ ràng; tạo nên một cơ cấu tổ chức hợp lý, có hiệuquả, có sự phân định rõ ràng trách nhiệm và quyền hạn giữa các nhân viên, cũngnhư giữa các khâu, các bộ phận của bộ máy quản lý chi NSNN ở địa phương Nănglực quản lý của người lãnh đạo có tầm quan trọng đặc biệt đối với công tác quản lýtài chính công ở trung ương cũng như địa phương Nếu năng lực của người lãnh đạoyếu, bộ máy tổ chức không hợp lý, các chiến lược không phù hợp với thực tế thìviệc quản lý chi tiêu nguồn lực tài chính công sẽ không hiệu quả, dễ gây tình trạngchi vượt quá thu, chi đầu tư dàn trải, phân bổ chi không hợp lý; có thể dẫn đến tìnhtrạng thất thoát, lãng phí ngân sách, không thúc đẩy được sự phát triển của nền kinh

tế, đảm bảo các vấn đề xã hội… Ngược lại, nếu năng lực của người lãnh đạo tốt sẽgiúp việc quản lý và vận hành bộ máy hành chính nhà nướccũng như việc quản lýchi tiêu nói chung, chi ngân sách nhà nước nói riêng đạt được hiệu quả