CẬP NHẬT VỀ ĐAU MẠN TÍNH PGS.TS NGUYỄN THI HÙNG CHỦ TỊCH HỘI ĐAU THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

• Không thể xác định được các trải nghiệm chủ quan này một cách khách quan nên chấp nhận là bệnh nhân có đau... PHÂN BIỆT ĐAU CẤP VÀ ĐAU MẠN • Đau do thụ thể thần kinh bị kích hoạt bởi

CẬP NHẬT VỀ ĐAU

MẠN TÍNH

PGS.TS NGUYỄN THI HÙNG CHỦ TỊCH HỘI ĐAU THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

ĐỊNH NGHĨA ĐAU

Định nghĩa (IASP) : “Đau là một trải nghiệm về cảm giác và xúc cảm khó chịu kết hợp với tổn thương mô hiện hữu hay tiềm tang, hay được mô tả như một thương tổn giống như vậy”

Lưu ý:

• Yếu tố chủ quan

• Sự khó chịu và tình trạng đau thay đổi theo cá thể

• Yếu tố tâm thể (kêu đau nhưng không có tổn thương thực thể)

• Không thể xác định được các trải nghiệm chủ quan này một cách khách

quan nên chấp nhận là bệnh nhân có đau

PHÂN BIỆT ĐAU CẤP VÀ ĐAU MẠN

• Đau do thụ thể thần kinh bị kích hoạt bởi yếu

tố gây độc hại

• Do phẫu thuật, chấn thương, tổn thương mô,

nhồi máu cơ tim, quá trình viêm…

• Thường giảm đi khi các yếu tố kích hoạt không

• Từ thụ thể đau, tạng hay cơ thể

• Đi kèm bệnh mạn tính, khởi đầu từ từ và nặng dần theo thời gian

• Không giảm đi khi bệnh nền còn, gọi là mãn tính khi kéo dài hơn 3 tháng

• Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, hòa nhập xã hội, các rối loạn tâm thần kinh và các rối loạn nội khoa khác

• Điều trị đa mô thức, đòi hỏi sự phối hợp của bệnh nhân và thầy thuốc cùng nhiều chuyên khoa phối hợp

CÁC LOẠI ĐAU MẠN TÍNH

• Đau trong bệnh cơ xương khớp

• Đau thần kinh

• Đau trong ung thư

• Đau do rối loạn chức năng

• Đau hỗi hợp

of nociceptors

CPSP is MIXED pain

International Association for the Study of Pain IASP Pain Terminology; -57

Vai trò ngoại biên

Kích hoạt NMDA, Kênh Ca2+, nhạy cảm hóa trung ương (tăng cảm đau

thứ phát) Điều hòa COX2 và NOS

Tổng hợp Prostaglandin và phân hủy

Quá trình của bệnh lý đau

Đau cấp tính + điều trị đau không hiệu quả

Ký ức về đau Bệnh Đau Nhạy cảm hóa trung ương

Cortical Reorganization

ĐAU: GÁNH NẶNG THẾ GIỚI

Các yếu tố khởi phát: bệnh tật, tai

nạn, chấn thương, ngoại khoa Xử trí vấn đề cấp tính Phục hồi chức năng cấp Giảm thiểu gánh nặng từ Đau mạn tính

Giảm thiểu các yếu tố nguy cơ Nhận biết các vấn đề tồn tại Khuyết tật

Các cảm xúc do Đau

Thiết lập các yếu tố bảo vệ Xử trí sớm nếu được Các thiệt thòi trong xã hội

FYONA BLYTh (advisery group of IASP on South East Asia)

Burden of disability with ageing is higher in poorer countries

Source: Ageing in the Twenty-First Century UNFPA 2012

XỬ TRÍ ĐAU MẠN TÍNH

XỬ TRÍ ĐAU MẠN TÍNH

Đau mạn tính được xem là một tình trạng bệnh lý

Sự đáp ứng của bệnh nhân tùy thuộc vào nhiều yếu tố

Cần có sự phối hợp của nhiều chuyên gia để đánh giá đau mạn tính

Xử trí đa mô thức

Phối hợp phương pháp dùng thuốc và không dùng thuốc

Thường không đạt được kz vọng của người bệnh

Nhiều yếu tố tâm sinh lý, xã hội ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân đau mạn tính

THÁI ĐỘ XỬ TRÍ

Xác định nguyên nhân gốc rất quan trọng trong việc điều trị

Xác định có các dấu hiệu báo động đỏ và tiến hành điều trị phù hợp và chuyển đến chuyên gia đau khi cần

Phối hợp giữa bác sĩ và bệnh nhân trong quá trình ra quyết định điều trị

Đồng thuận về các mục tiêu khả thi trước khi điều trị

CÁC LIỆU PHÁP KHÔNG DÙNG THUỐC

Tâm lý • Thôi miên

• Thư giãn

• Liệu pháp nhận thức hành vi Vật lý • Châm cứu

• Kích thích điện thần kinh qua da

• Massage/ xoa bóp

• Liệu pháp nghề nghiệp Quy trình điều trị lâm sàng • Đánh giá đau

• Thông tin/ lời khuyên từ bác sỹ

• Giáo dục

THUẬT NGỮ CAM (complementary and medicine alternative)

• Là các phương pháp hỗ trợ hay bổ túc điều trị Đau ở mức độ nặng

ĐIỀU TRỊ NGOẠI VI (CÁC YẾU TỐ VẬT LÝ- KÍCH THÍCH DA)

ĐIỀU CHỈNH NHẬN THỨC – HÀNH VI

• Là 1 phần của liệu pháp đa mô thức

• Tác động đến mức độ đau và thay đổi hành vi, cảm xúc của chính bệnh nhân khi

phải trực diện với cơn đau

• Cần thực hiện sớm trước khi bệnh nhân đã có trải nghiệm đau

ĐIỀU TRỊ BẰNG THUỐC

ACETAMINOPHEN

Tác động ở mức độ phân tử vẫn chưa rõ

• Các cơ chế có thể bao gồm:

Ức chế các men COX (COX-2 và/ hoặc COX-3)

Tương tác với con đường của các opioids

Hoạt hóa con đường seroninergic ở hành tủy

Có sự tham gia của con đường nitric oxide

CÁC NSAIDS LÀ GÌ?

(NSAIDS KHÔNG CHỌN LỌC- NSNSAIDS/ COXIBS)?

NSAID = Non-Steeroidal Anti-Inflammatory Drug

- Tác dụng giảm đau thông qua ức chế tổng hợp prostaglandines

- Một nhóm thuốc rộng rãi gồm nhiều thuốc khác nhau:

KHÔNG TUÂN THỦ KHI DÙNG THUỐC GIẢM ĐAU DÀI NGÀY RẤT PHỔ BIẾN

Tỷ lệ không tuân thủ chung: 36-81%

Andreas Binder, Ralf Baron

Deutsches Arz Teblatt International 2016

PHÒNG NGỪA VÀ KIỂM SOÁT ĐAU

• Phòng ngừa các lĩnh vực nào?

 Đau cấp

 Đau cấp chuyển sang đau mạn tính

 Đau mạn tính có ảnh hưởng đến chức năng

• Quá mức chịu đựng ở nhóm nào?

 Trẻ em và người lớn

 Nhóm có nguy cơ cao

 Các yếu tố nguy cơ: tổn thương do tai nan giao thông, tai nạn lao động

OPIOID SPARING TECHNIQUES IN THE ICU

Image Credit: http://www.art.com/products/p15063244409-sa-i6844200/peter-steiner-we-can-give-you-enough-medication-to-alleviate-the-pain-but-not-enough-t-new-yorker-cartoon.htm

MÔ HÌNH CỦA KHOA ĐAU TRONG KHU VỰC ASEAN

 Cả hai loại bệnh nhân

Đơn vị phục vụ nhiều chuyên khoa:

 Châm cứu

 Đơn vị phong bế thần kinh

 Vật lý trị liệu

CÁC YẾU TỐ HẠN CHẾ THÀNH LẬP TRUNG TÂM

ĐAU TẠI CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN

• Thiếu kiến thức và thông tin về xử trí đau trong cộng đồng

• Xử trí đau không phải là một ưu tiên của hệ thống y tế các

nước đang phát triển

• Thiếu nguồn kinh phí

• Quan điểm sợ các chất gây nghiện

• Thiếu các chương trình đào tạo bài bản cho chuyên khoa Đau

CHÂN THÀNH CẢM ƠN CÁC

ĐỒNG NGHIỆP