- 1.1 Nội dung giải pháp cũ: - Qua thực tế giảng dạy, bản thân giáo viên thường áp dụng giải pháp nhằmrèn kỹ năng sống cho học sinh như: - Hướng dẫn học sinh thực hiện các nội quy của lớ
Trang 1ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Là nhóm tác giả đề nghị công nhận sáng kiến cấp cơ sở năm học 2021
2020-I TÊN SÁNG KIẾN VÀ LĨNH VỰC ÁP DỤNG CỦA SÁNG KIẾN:
1 Tên sáng kiến: “Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1
- Trường Tiểu học Gia Hưng - Năm học 2020 - 2021”
2 Lĩnh vực áp dụng và vấn đề mà sáng kiến giải quyết:
2.1 Lĩnh vực áp dụng:
Sáng kiến áp dụng trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 1
2.2 Vấn đề mà sáng kiến giải quyết:
a) Thực trạng khó khăn cần giải quyết:
Trong những năm gần đây, đa số phụ huynh chỉ quan tâm đến kết quả họctập của con em mà chưa chú ý đến rèn các thói quen, kỹ năng tự phục vụ hàngngày Cụ thể:
- Đa số các bậc phụ huynh đều tìm thầy dạy kiến thức cho con vào hầu hếtcác ngày nghỉ trong tuần mà không dành thời gian cho con vui chơi giải trí, giaolưu chuyện trò cùng gia đình, bè bạn hay để các em tham gia làm một số côngviệc vừa sức cùng gia đình
- Việc tham gia lao động vệ sinh trường lớp của các em được các bậc phụhuynh thuê người dọn
- Việc vệ sinh cá nhân, tự chuẩn bị sách vở, đồ đùng học tập trước khi các
TT Họ và tên tháng nămNgày
sinh Nơi công tác
Chức vụ
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
1 Phạm Thị Làn 06/4/1979 TH Gia Hưng GV ĐHSP 40%
2 Đinh Thị Thủy 13/8/1994 TH Gia Hưng GV ĐHSP 30%
3 Phạm Thị Hương 14/10/1993 TH Gia Hưng GV ĐHSP 30%
Kính gửi: Hội đồng xét sáng kiến Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình.
Chúng tôi là:
Trang 2em đến lớp cũng nhiều bố mẹ giúp đỡ,
Chính vì thế một số kỹ năng giao tiếp, ứng xử, kỹ năng tự học, tự phục
vụ, hoạt động vui chơi giải trí của học sinh còn nhiều hạn chế
b) Vấn đề mà sáng kiến giải quyết được:
- Giúp các em không chỉ học giỏi về kiến thức mà rèn kĩ năng sống còn tạocho các em một môi trường lành mạnh, an toàn, tích cực, vui vẻ để trang bị chocác em vốn kiến thức, kĩ năng sống, giá trị sống để các em tự tin hơn trong cuộcsống
- Giúp cho học sinh thích ứng được với môi trường xã hội, tự giải quyếtđược một số vấn đề thiết thực trong cuộc sống như vấn đề sức khoẻ, môi trường,
Trang 3- tệ nạn xã hội, để các em có thể tự tin, chủ động không bị quá phụ
người lớn mà vẫn có thể tự bảo vệ mình, tự đem lại lợi ích chính đáng, điều kiện
thuận lợi cho bản thân mình rèn luyện, học tập phấn đấu vươn lên.
- Học sinh mạnh dạn, tự tin trình bày ý kiến cá nhân, đánh giá mình, đánhgiá bạn, biết tư vấn giúp bạn và cùng hợp tác
II NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN
1 Giải pháp cũ thường làm.
- 1.1 Nội dung giải pháp cũ:
- Qua thực tế giảng dạy, bản thân giáo viên thường áp dụng giải pháp nhằmrèn kỹ năng sống cho học sinh như:
- Hướng dẫn học sinh thực hiện các nội quy của lớp, của trường thông quagiờ chủ nhiệm lớp
- Tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi tập thể lành mạnh, tổ chức chohọc
sinh tham gia các hoạt động văn nghệ thể thao
- Giáo viên phối kết hợp với gia đình học sinh để liên hệ với phụ huynhtrao đổi thông tin của học sinh về tình hình và kết quả học tập của các em
- Giáo viên rèn kỹ năng sống cho các em thông qua các môn học nhưngchủ
yếu qua môn Đạo đức
1.2 Ưu, nhược điểm và những tồn tại của giải pháp cũ cần được khắc phục
1.2.1 Ưu điểm:
- Đa số các em ngoan, lễ phép với thầy cô giáo, chấp hành tốt nội quytrường lớp đề ra Lắng nghe, tiếp thu và thực hiện khá tốt những nội dung tuyêntruyền, hướng dẫn thực hiện của giáo viên chủ nhiệm, thực hiện được các nộiquy, quy định của lớp, của nhà trường
- Các em tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, các hoạt động từthiện nhân đạo theo sự hướng dẫn của thầy cô
- Đa số các em biết giữ gìn đồ dùng sạch sẽ, sắp xếp ngăn nắp gọn gàng
- Một số em học sinh mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp
- Kỹ năng giao tiếp một số em còn hạn chế, còn nói tục, chửi bậy
- Một số em chưa biết nói lời cảm ơn khi nhận được sự giúp đỡ và cũngchưa mạnh dạn xin lỗi khi mắc lỗi
- Kỹ năng tự phục vụ, tự quản hạn chế; ý thức tự học, tự rèn không cao,nhiều em dựa vào cha mẹ hoàn toàn nên khi cô dặn ôn bài ở nhà các em hầu nhưkhông học Khi được hỏi các em trả lời “Bố, mẹ em không dạy”
- Phụ huynh chỉ quan tâm đến kết quả học tập của con em mà chưa chú ý
Trang 4đến rèn các thói quen, kỹ năng tự phục vụ hàng ngày.
- Sự phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm với giáo viên bộ môn, các tổchức
đoàn thể, Hội cha mẹ học sinh trong trường chưa thường xuyên, chưa đạt hiệuquả cao
Trang 5- Đối với học sinh lớp Một vừa rời trường mầm non, bắt đầu làm
môi trường Tiểu học, mọi sinh hoạt nề nếp đều xa lạ và chưa có kỉ luật nhấtđịnh, chưa có những kỹ năng cần thiết để thích nghi với môi trường và cuộcsống hàng ngày Với vai trò là những giáo viên chủ nhiệm và giảng dạy lớp 1,chúng tôi luôn đặt ra câu hỏi: “Làm thế nào để các em có những kỹ năng sốngtốt để hình thành nhân cách cho các em, đồng thời để giúp các em học tập tốthơn?” Cuối cùng, chúng tôi đã tìm ra một hướng đi, một giải pháp vận dụngvào thực tế học sinh lớp 1 của trường và đã thu được kết quả khả quan Chúngtôi mạnh dạn áp dụng “Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 1 -Trường Tiểu học Gia Hưng - Năm học 2020 - 2021”
2 Một số giải pháp mới cải tiến
2.1 Nội dung giải pháp mới:
-Giải pháp 1: Giáo viên cần xác định những kĩ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở lứa tuồi tiểu học, đặc biệt là các em học sinh lớp 1:
-Đối với tâm sinh lý trẻ em bậc Tiểu học thì có nhiều kĩ năng quan trọngmà
trẻ cần phải biết trước khi tập trung vào học văn hoá đặc biệt là trẻ em độ tuổilớp Một
-Thực tế kết quả của nhiều nghiên cứu đều cho thấy các kĩ năng quan trọngnhất trẻ phải học vào thời gian đầu của năm học chính là những kĩ năng sốngnhư: kỹ năng tự phục vụ bản thân, tính mạnh dạn tự tin, tự lập, tự kiểm soát, khảnăng thấu hiểu, sự hợp tác và giao tiếp Việc xác định được các kĩ năng cơ bảnphù hợp với lứa tuổi sẽ giúp giáo viên lựa chọn đúng những nội dung, phươngpháp giáo dục phù hợp
-Giải pháp 2: Rèn kỹ năng sống hiệu quả cho học sinh qua việc dạy học các môn học.
-* Rèn kĩ năng sống cho học sinh qua môn Tiếng Việt:
-Trong các tiết học của môn Tiếng Việt, có nhiều tiết học học sinh đượcquan sát tranh và kể lại câu chuyện theo tranh, giáo viên tổ chức cho học sinhtrao đổi, thảo luận để các em nắm chắc nội dung, ý nghĩa của câu chuyện Qua
đó, các em nói được nhận xét riêng của các em về mỗi nhân vật, chi tiết trongcâu chuyện, những bài học mình rút ra được cho bản thân và cho mọi người.-Ví dụ: Trong câu chuyện “Đôi tai xấu xí” giáo viên đặt câu hỏi để học sinhnhận biết được hành vi của mỗi nhân vật trong câu chuyện, các em còn được thểhiện giọng kể của mình, thái độ khi kể chuyện, cách đánh giá, nhận xét các nhânvật trong câu chuyện, cách thể hiện vai diễn trong câu chuyện Các em biết nhờđâu mà Thỏ và các bạn có thể tìm được đường về nhà, từ đó các em rút ra đượcbài học cho bản thân Qua câu chuyện, giáo viên đã giáo dục và nhắc nhở các
em không được tự ý đi chơi xa và cần phải biết tôn trọng sự khác biệt của cáccon vật Cũng như con người, mỗi người đều có những ưu nhược điểm khácnhau; các em không nên chê bai hay dè bỉu người khác
-Qua môn Tiếng Việt, giáo viên còn rèn cho các em kỹ năng nói và đáp lạiđược lời chào hỏi, xin phép, cảm ơn, xin lỗi, phù hợp với đối tượng người nghe.Nhờ đó các em có thói quen và thái độ chú ý nghe người khác nói (nhìn vào
Trang 6người nói, có tư thế nghe phù hợp) Biết đưa tay xin phát biểu, chờ đến lượt
Trang 7-được phát biểu, biết trao đổi trong nhóm để chia sẻ những ý nghĩ và
đơn giản.
* Rèn kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học qua môn Tự nhiên xã hội:
-Ở môn Tự nhiên & xã hội, khi học các bài thuộc chủ đề: “Con người vàsức
khỏe” giáo viên đã nhắc nhở các em thói quen giữ vệ sinh thân thể, cách ănuống, nghỉ ngơi hợp lí, tổ chức và hướng dẫn các em tìm hiểu về các bộ phậncũng như các giác quan của cơ thể để các em nắm được Qua đó, giáo viên đãgiúp các em biết yêu quý cơ thể mình, hiểu được vai trò của các giác quan trên
cơ thể, cũng như có ý thức bảo vệ bản thân
-Khi dạy bài “An toàn khi sử dụng đồ dùng trong nhà”, giáo viên cho các
em thảo luận nhóm để đưa ra cách xử lí tình huống trong bài, sau đó tổ chức chocác em chia sẻ ý kiến của mình Các em còn lại quan sát và có nhận xét đối vớinhững tình huống mà các bạn mình vừa xử lí để rút ra kĩ năng cần thiết khi cónhững trường hợp xấu xảy ra Qua đó, giáo viên nhắc nhở và hướng dẫn các emcách sử dụng an toàn các đồ vật trong nhà
-Qua từng tiết dạy, giáo viên hướng dẫn học sinh kĩ năng làm việc theo nhóm: biết cách phân công công việc, lắng nghe ý kiến người khác, tranh luận,
biết chấp nhận đúng sai, thống nhất ý kiến, thực hiện đúng ý kiến đã thốngnhất Đây là kĩ năng hết sức cần thiết khi các em trưởng thành, làm việc trongtập thể
-Ngoài ra để các em có kĩ năng phòng chống tai nạn giao thông và các tainạn thương tích khác, khi dạy bài: “An toàn trên đường”, giáo viên đã tổ chứccho các em quan sát, thảo luận nhóm theo câu hỏi gợi ý của cô Ví dụ: Em hãy
kể những tình huống trong tranh? Điều gì có thể xảy ra trong mỗi tình huống?Hậu quả của mỗi tình huống?
-Thông qua quan sát tranh và thảo luận nhóm, giáo viên đã giúp các emnhận biết được một số tình huống nguy hiểm, rủi ro có thể xảy ra trên đường đihọc và cách phòng tránh
* Rèn kĩ năng sống cho học sinh qua môn Đạo đức, Hoạt động trải
nghiệm: Khi dạy học tiết Đạo đức, Hoạt động trải nghiệm, giáo viên tổ chức cho
HS thực hiện các hoạt động học tập phong phú đa dạng như: kể chuyện theotranh, quan sát tranh ảnh, phân tích, xử lý tình huống; chơi trò chơi, đóng tiểuphẩm, múa, hát, đọc thơ, vẽ tranh Sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạyhọc như: học theo nhóm, theo dự án; giải quyết vấn đề, đóng vai, trò chơi, độngnão, Thông qua việc sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực đó,
HS đã được tạo cơ hội để thực hành, trải nghiệm, nhiều kĩ năng sống cần thiết,phù hợp với lứa tuổi lớp 1
-Giải pháp 3: Rèn kỹ năng sống cho học sinh mọi lúc, mọi nơi và thường xuyên trong từng tiết học, trong giờ chủ nhiệm.
-Trong từng tiết học tôi luôn chú ý rèn cho học sinh các kỹ năng:
-+ Rèn kĩ năng sắp xếp đồ dùng gọn gàng ngăn nắp:
-Để rèn cho các em cách sắp xếp, sử dụng sách vở, đồ dùng học tập ở nhà,
ở trường một cách ngăn nắp, khoa học, giáo viên quy định cách sắp xếp đồ dùng
Trang 8sách vở ngay ngắn trong ngăn bàn theo phân môn của buổi đó để khi đến tiếthọc, học sinh ít mất thời gian khi lấy đồ dùng, không quay qua, quay lại hay
Trang 9-quay lên quay xuống Vị trí chỗ treo cặp, vị trí để mũ, giáo viên
cách tỉ mỉ và được lặp lại nhiều lần.
- Một vài ngày đầu giáo viên phân công các tổ trưởng theo dõi kiểm tra,cuối
mỗi giờ học giáo viên nhận xét tuyên dương những em đã thực hiện tốt trướclớp, giáo viên giúp đỡ động viên những em còn lúng túng và sắp xếp đồ chưathật gọn gàng Lâu dần hành vi trở thành thói quen, giáo viên không bao giờ cònphải nhắc các em về ý thức gọn gàng, ngăn nắp nữa
- + Rèn kĩ năng chào hỏi: Trong mỗi buổi học, giáo viên thường xuyên
quan tâm nhắc nhở học sinh kỹ năng chào hỏi sao cho lễ phép Lựa chọn câuchào cho phù hợp với từng độ tuổi
- Ví dụ: Đối với người trên tuổi các em cần thêm chữ ạ vào cuối câu thểhiện
sự kính trọng như: Em chào cô ạ!
- Đối với bạn bè các em dùng từ xưng danh là tớ, mình
- + Rèn kĩ năng nói lời cảm ơn và xin lỗi:
- Giáo viên thường nhắc nhở các em: Khi em được người khác quan tâm,giúp đỡ hoặc cho quà các em phải nói cảm ơn Khi nói lời cảm ơn ai em phảinhìn vào người đó Với người lớn em khoanh tay, cúi đầu và xưng hô lễ phép;với bạn em có thể nắm tay bạn, như vậy thì người được cảm ơn sẽ cảm thấy rấtvui
- Khi em mắc lỗi cần tự giác nhận lỗi, mạnh dạn nói lời xin lỗi, không nên
đổ lỗi cho người Khi nói lời xin lỗi ai em phải nhìn vào người đó, nói tròn câu.Với người lớn em khoanh tay và xưng hô lễ phép; với bạn em có thể nắm taybạn Có như vậy thì người đó mới sẵn sàng tha lỗi cho em Giáo viên luôn nhắcnhở các em để là một học sinh ngoan ứng xử lịch sự thì em phải biết chào hỏikhi gặp người lớn, biết xin lỗi khi có lỗi và biết cảm ơn khi nhận quà
- + Kỹ năng tự bảo vệ bản thân:
- Thông qua một số bài học, các hoạt động ngoài giờ lên lớp, tiết hoạt độngtrải nghiệm cuối tuần, tiết học kỹ năng sống, giáo viên hướng dẫn học sinh cáchbảo vệ bản thân, cách ứng phó với các tình huống sảy ra như: tai nạn đuối nước,nạn bắt cóc trẻ, nạn xâm hại tình dục; hướng dẫn các em đảm bảo an toàn khitham gia giao thông,
- ( HD cách xử lý với một số tình huống để bảo vệ bản thân trong phụ lục
đính kèm)
- + Rèn kỹ năng cho học sinh thông qua việc rèn các nền nếp hàng ngày:
- VD: Rèn nền nếp đi học đúng giờ: giáo viên động viên nhắc học sinh phải
có thói quen dậy đúng giờ theo đồng hồ báo thức mà phụ huynh đã đặt sẵn, cóthói quen chuẩn bị, kiểm tra sách vở đồ dùng học tập theo thời khóa biểu vàobuổi tối sau khi ôn bài xong
- Hằng ngày, chúng tôi rèn cho học sinh có thói quen xếp hàng ra vào lớpthẳng hàng, ngay ngắn, không xô đẩy nhau trong hàng qua đó rèn cho học sinh ýthức tự giác, tính kỷ luật, hợp tác cùng bạn
Trang 10- Tổ chức các hoạt động lao động vừa sức với học sinh: nhặt lá, giấy rác vệsinh sân trường, lớp học; chăm sóc cây bồn hoa, cây cảnh trên sân trường để rèncho các em một số kỹ năng như: cầm chổi quét, hót rác, nhổ cỏ, tưới cây,.;
Trang 11-thông qua đó HS biết sử dụng có hiệu quả đồ dùng lao động, có ý
giữ vệ sinh chung.
- (Ví dụ minh họa Irongphụ lục đính kèm)
- Giải pháp 4: Giáo viên kết hợp với phụ huynh và giáo viên bộ môn và các to chức đoàn thể trong trường để cùng rèn luyện các kỹ năng cần thiết cho học sinh.
* Đối với phụ huynh học sinh:
- Giáo viên thường xuyên trao đổi trực tiếp với phụ huynh, động viên phụhuynh tạo điều kiện tốt nhất cho các em vui chơi Cha mẹ luôn khuyến khích các
em nói lên quan điểm của mình, nói chuyện với các thành viên trong lớp, tronggia đình về cảm giác và về những lựa chọn của mình, cố gắng không chỉ tríchcác quyết định của các em Việc này sẽ hình thành kĩ năng tự kiểm soát bảnthân, rèn luyện tính tự tin cho các em khi tham gia các hoạt động và các buổithảo luận tại trường sau này Giáo viên nắm được sở thích của học sinh, cùngphụ huynh giúp học sinh thực hiện các ý thích để phát triển năng lực
* Đối với giáo viên bộ môn:
- Ngay từ khi xây dựng các nền nếp học tập, giáo viên chủ nhiệm trao đổilại
với giáo viên dạy Âm nhạc, Mĩ thuật, Thể dục, những quy định của lớp đểcùng thống nhất các nội dung, hình thức các nề nếp để giáo viên bộ môn cũngthường xuyên thực hiện cho học sinh các nề nếp như: giúp học sinh nhận biếtsách, vở của môn học mình đang học, rèn tư thế ngồi, cách cầm bút, cách phátbiểu, cách sử dụng bảng con,
- Giải pháp 5: Phối hợp với Giáo viên Tong phụ trách to chức hiệu quả các hoạt động Giáo dục ngoài giờ lên lớp để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh:
- Giáo viên thường xuyên phối hợp với Tổng phụ trách Đội tổ chức các hoạtđộng tập thể như tập thể dục giữa giờ, múa hát tập thể, giao lưu kỹ năng sống,giao lưu văn nghệ, trò chơi dân gian như Kéo co, nhảy Lò cò, Cướp cờ và cáchoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của học sinh lớp 1.Phối hợp với Tổng phụ trách tổ chức tốt hoạt động trải nghiệm đầu tuần, các tiếtdạy trong tuần theo chủ điểm để học sinh được trải nghiệm
- (Ví dụ minh họa trong phụ lục đính kèm)
- Giải pháp 6: Dạy tốt nội dung chương trình giáo dục kỹ năng sống theo tài liệu hướng dẫn của công ty CED.
- Để dạy học có hiệu quả, giáo viên nghiên cứu kỹ tài liệu trước khi dạy,chú
ý tải phần mềm để cung cấp kiến thức cho học sinh, ngoài ra tôi sưu tầm nhữnghình ảnh động, clip có nội dung giáo dục phù hợp với từng bài dạy để thu hút sựchú ý học tập của học sinh và cũng là một cách cung cấp kiến thức có hiệu quảđối với các em
- Phối hợp với Công ty CED tổ chức Chương trình giao lưu giá trị sống
“Trao yêu thương, nhận hạnh phúc”, thông qua hoạt động trải nghiệm học sinhbiết yêu thương, sẻ chia với những hoàn cảnh còn khó khăn, tích cực tham gia
Trang 12hoạt động từ thiện, nhân đạo.
- (Ví dụ minh họa trong phụ lục đính kèm)
2.2 Tính mới, tính sáng tạo của giải pháp: