Tuy nhiên, khi lập kế hoạch dạy học, nhiều giáo viên rất ít quan tâm đến những khác biệt đó để thiết kế các hoạt động học tập phù hợp cho học sinh.. Đối với học sinh lớp 12 trong năm học
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NINH BÌNH
TRƯỜNG THPT KIM SƠN C
Trang 2SÁNG KIẾN NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÔN THI TỐT NGHIỆP CHỦ ĐỀ MẶT TRÒN XOAY BẰNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÂN HÓA
Đồng tác giả
1 Nguyễn Trọng Khiêm : Hiệu trưởng Trường THPT Kim Sơn C
2 Nguyễn Thị Hồng Ánh : Tổ trưởng Trường THPT Kim Sơn C
3 Mai Thị Nhung : Giáo viên Trường THPT Kim Sơn C
4 Nguyễn Thị Lan Hương : Giáo viên Trường THPT Kim Sơn C
5 Phạm Thị Minh Thuận : Tổ phó Trường THPT Ngô Thì
Nhậm
Ninh Bình, tháng 5 năm 2021
Trang 3MỤC LỤC
A TÊN SÁNG KIẾN, LĨNH VỰC ÁP DỤNG 1
I Tên sáng kiến 1
II Lĩnh vực áp dụng: Toán học 1
B NỘI DUNG SÁNG KIẾN 2
I Mục đích 2
II Giải pháp cũ thường làm 3
1 Nội dung 3
2 Ưu điểm, nhược điểm 9
III Giải pháp mới 10
1 Nội dung 10
2 Ưu điểm, nhược điểm 37
C HIỆU QUẢ KINH TẾ VÀ XÃ HỘI DỰ KIẾN ĐẠT ĐƯỢC 38
I Hiệu quả kinh tế 38
II Hiệu quả xã hội 38
D ĐIỀU KIỆN VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG 39
I Điều kiện áp dụng 39
II Khả năng áp dụng 39
PHỤ LỤC 1 41
PHỤ LỤC 2 37
PHỤ LỤC 3 53
Trang 4CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP TỈNH
Chúng tôi ghi tên dưới đây:
T
năm sinh
Nơi công tác
Chức vụ Trình
độ chuyê n môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra
1 Nguyễn Trọng Khiêm 04/4/1978 Trường
THPT Kim Sơn C
Hiệu trưởng
Thạc sĩ
20%
2 Nguyễn Thị Hồng Ánh 01/01/1985 Trường
THPT Kim Sơn C
Tổ trưởng chuyên môn
Thạc
3 Mai Thị Nhung 14/4/1986 Trường
THPT Kim Sơn C
Giáo viên Thạc
4 Nguyễn Thị Lan
Trường THPT Kim Sơn C
Giáo viên Đại
học 20%
5 Phạm Thị Minh Thuận 23/10/1986 Trường
THPT Ngô Thì
Tổ phó chuyên môn
Thạc sĩ
20%
I Tên sáng kiến
Chúng tôi là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Nâng cao hiệu quả
ôn thi tốt nghiệp chủ đề “Mặt tròn xoay” bằng phương pháp dạy học phân hóa”.
II Lĩnh vực áp dụng: Toán học
Trang 5B NỘI DUNG SÁNG KIẾN
I Mục đích
Trong chương trình giáo dục phổ thông, Toán học là môn học bắt buộc từ lớp 1
đến lớp 12 Nội dung môn Toán thường mang tính logic, trừu tượng và có tính khái quát rất cao Môn Toán ở trường phổ thông góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu, các năng lực chung và năng lực toán học cho học sinh Toán học liên môn với các môn học khác, đặc biệt với các môn khoa học tự nhiên như: Vật lí, Hoá học, Sinh học, Công nghệ, Tin học để giải quyết nhiều vấn đề và các tình huống có trong thực tiễn
Trong thực tế dạy học, chúng tôi nhận thấy mỗi học sinh có trình độ nhận thức, khả năng tư duy, nhu cầu và mục tiêu học tập khác nhau Tuy nhiên, khi lập kế hoạch dạy học, nhiều giáo viên rất ít quan tâm đến những khác biệt đó để thiết kế các hoạt động học tập phù hợp cho học sinh Kế hoạch dạy học chỉ mang tính chung chung và chưa phù hợp được mọi đối tượng học sinh Hiện tượng dạy học đồng loạt, bình quân diễn ra khá phổ biến Rất nhiều giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện những hoạt động như nhau, mức độ yêu cầu về kiến thức và thời gian hoàn thành cũng giống nhau cho mọi đối tượng Dẫn đến tiết dạy không đáp ứng được trình độ, nhu cầu của từng cá nhân trong lớp học, do đó
mà hiệu quả dạy học cũng không đạt được như mong muốn
Đối với học sinh lớp 12 trong năm học 2020 - 2021 của trường chúng tôi, điểm thi đầu vào môn Toán của các em rất thấp so với mặt bằng chung của các trường trong toàn tỉnh Theo bảng số liệu thống kê của Sở GD & ĐT Ninh Bình về điểm thi đầu vào của các trường THPT năm học 2018 - 2019 thì điểm thi môn Toán của trường chúng tôi như sau:
Tổng số học sinh >=8 >=6,5 >=5 <5 Xếp thứ tự điểm thi đầu vào
Theo bảng số liệu trên, gần 60% học sinh trong nhà trường có điểm thi vào lớp
10 là dưới 5,0 điểm, tỉ lệ học sinh có điểm trên 8 rất thấp, chỉ chiếm 2,49% Điều đó gây khó khăn và áp lực cho đội ngũ giáo viên Toán của nhà trường trong công tác dạy học, ôn thi tốt nghiệp và bồi dưỡng học sinh giỏi Các em đăng kí vào nhà trường với một tâm thế
là tập trung học các môn khoa học xã hội, ôn thi các môn khoa học xã hội để dễ dàng vượt qua kì thi tốt nghiệp và lấy được tấm bằng cấp ba Thế nhưng, môn Toán là một trong ba môn học bắt buộc mà các em phải thi trong kì thi tốt nghiệp THPT Sau khi phân
Trang 6tích đề minh họa, chúng tôi nhận thấy: cấu trúc và nội dung đề thi tốt
rất rộng, rất tổng hợp; lượng kiến thức các em cần ôn trải dài hết chương trình
lớp 12 và một số chương của chương trình môn Toán lớp 11, trong đó 30 câu
sinh Trung bình có thể làm được Tuy nhiên, với học sinh có lực học Yếu, thì
được 20 -25 câu đầu tiên là khó Còn với học sinh Khá thì việc chinh phục được
từ số 38 trở đi cũng không hề đơn giản Vậy làm thế nào để vừa ôn tập được
bản cho đại đa số học sinh để đảm bảo chất lượng chung của trường, vừa
học sinh Yếu, không làm thui chột sự cố gắng vươn lên của học sinh Khá - Giỏi?
đòi hỏi trong quá trình dạy học, giáo viên cần đầu tư thời gian, công sức tìm
học sinh trong lớp, phân hóa các em theo từng mức độ nhận thức, soạn các bài
chức các hoạt động giáo dục phù hợp với từng đối tượng học sinh thì chất
dạy mới đạt được hiệu quả
Theo cấu trúc của đề minh họa môn Toán của Bộ giáo dục năm 2021, chủ đề
“Mặt tròn xoay” gồm 4 câu với mức độ nhận thức như sau:
Mức độ nhận
thức
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao
+ Câu 23, 24: câu hỏi ở mức độ nhận biết, thông hiểu học sinh chỉ cần nhớ công thức và thay số vào
+ Câu 44: câu hỏi ở mức độ vận dụng Đây là một bài toán thực tiễn, đòi hỏi học sinh phải tính được tỷ lệ diện tích xung quanh của phần làm kính cường lực và diện tích xung quanh của hình trụ
+ Câu 50: câu hỏi ở mức độ vận dụng cao Đây là câu hỏi đòi hỏi huy động nhiều đơn vị kiến thức, nhiều kĩ năng mới giải quyết được nó
Rõ ràng, mức độ các câu hỏi trong chủ đề này rất chênh lệch Học sinh Yếu, Trung bình chỉ làm được 2 câu 23, 24 Còn 2 câu 44, 50 thì học sinh Khá - Giỏi cũng khó
mà hoàn thành được
Với những lí do trên, chúng tôi viết sáng kiến với đề tài: “Nâng cao hiệu quả
ôn thi tốt nghiệp chủ đề “Mặt tròn xoay” bằng phương pháp dạy học phân hóa”.
Trang 7II Giải pháp cũ thường làm
1 Nội dung
Trang 8Để chất lượng môn học đạt hiệu quả thì ngoài việc cung cấp kiến thức, thì mỗi giáo viên đều chú ý đến việc quản lý học sinh, tổ chức các hoạt động của học sinh sao cho phù hợp nhất Mỗi giáo viên, khi dạy học trên lớp đều cố gắng tìm hiểu về khả năng nhận thức của học sinh và phân loại học sinh theo từng trình độ nhận thức Mỗi thầy cô
sử dụng đan xen, kết hợp nhiều phương pháp dạy học và bắt đầu có sự phân hóa trong quá trình dạy học Tuy nhiên, việc dạy học theo hướng phân hóa chưa thường xuyên, chưa rõ ràng, chưa chi tiết Kế hoạch bài dạy của thầy cô còn chung chung, chưa thể hiện
rõ sự phân hóa
Chất lượng ôn thi tốt nghiệp của học sinh là cả một quá trình lâu dài, nó là kết quả học tập của học sinh trong hai giai đoạn chính:
- Giai đoạn 1: là giai đoạn giáo viên thực hiện chương trình bắt buộc của năm học, bao
gồm dạy học chính khóa, dạy ôn phụ đạo buổi chiều
- Giai đoạn 2: là giai đoạn ôn thi tốt nghiệp sau khi dạy xong chương trình chính khóa.
Dưới đây, chúng tôi đưa ra một số ví dụ minh họa, trong đó giáo viên chưa chú trọng đến việc dạy học phân hóa
* Ví dụ 1:
HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU VỀ MẶT CẦU a) Mục tiêu:
- Tạo sự chú ý cho học sinh để vào bài mới
- Tạo tình huống để học sinh tiếp cận với khái niệm "Mặt cầu"
b) Nội dung, phương thức tổ chức
- Chuyển giao nhiệm vụ
Giáo viên chia lớp thành các nhóm (nhóm có đủ các đối tượng học sinh, không chia theo lực học) và tìm câu trả lời cho các câu hỏi
Câu 1 Nhắc lại định nghĩa đường tròn trong mặt phẳng?
Câu 2 Các em hãy quan sát các hình ảnh trên máy chiếu và nêu sự khác biệt của chúng?
Trang 9- Thực hiện nhiệm vụ
+ Các nhóm thảo luận đưa ra các phương án trả lời cho các câu hỏi 1, 2 Sau đó viết kết quả vào bảng phụ
+ Giáo viên quan sát, theo dõi các nhóm
- Báo cáo, thảo luận
+ Các nhóm treo bảng phụ
+ Giáo viên gọi đại diện một số nhóm báo cáo về sản phẩm hoạt động của nhóm mình + Học sinh các nhóm quan sát, nhận xét chéo và phản biện
+ Giáo viên quan sát, lắng nghe quá trình thảo luận của các nhóm
- Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
+ Giáo viên nhận xét thái độ làm việc, phương án trả lời của các nhóm, ghi nhận và tuyên dương nhóm có câu trả lời tốt nhất Động viên các nhóm còn lại tích cực, cố gắng hơn trong các hoạt động học tiếp theo
Trang 10+ Giáo viên giới thiệu vào bài mới.
* Ví dụ 2:
LUYỆN TẬP: TÍNH DIỆN TÍCH HÌNH NÓN VÀ THỂ TÍCH KHỐI NÓN a) Mục tiêu
Trang 11- Học sinh biết áp dụng công thức tính diện tích xung quanh của hình nón; công thức tính thể tích của khối nón vào giải các bài tập cụ thể
- Biết cách áp dụng công thức tính diện tích xung quanh giải quyết các bài toán thực tế
b) Nội dung, phương thức tổ chức
- Chuyển giao nhiệm vụ
+ Giáo viên cho học sinh làm việc cá nhân
+ Giáo viên phát phiếu học tập cho học sinh:
hiệu là diện tích xung quanh của Công thức nào sau đây là đúng?
A = ạrh o = 2,Tii „ s=2;rrh „ S.,=,Tfỉ
hiệu ■ là diện tích toàn phần của Công thức nào sau đây là đúng?
A ■■
I í’ V 1' 1 A A , ;V| _ „ , , n
là thể tích khối nón Công thức nào sau đây là đúng?
cạnh a xung quanh đường cao AH là:
xung quanh cạnh AB Tính thể tích của khối nón được tạo thành:
B.
của khối nón ■ ,¥| là:
Trang 124/TÍÍ 2 4/TÍÍ 2 8>Tữ 3 8ĩrn ? \Ịl
cạnh góc vuông Tính diện tích xung quanh của hình nón được tạo thành:
xung quanh cạnh AB Diện tích toàn phần của hình nón được tạo thành là:
5
-1 ' ~' Tíỉ ~ -■ n