Chuyên đề Truyện Kiều Chương trình ngữ văn lớp 9 được biên soạn đầy đủ về tác giả Nguyễn Du, nội dung chính của Truyện Kiều, phân tích Chị em Thúy Kiều và Kiều ở lầu Ngưng Bích một cách đầy đủ nhất. Ngoài ra còn có một số đề học sinh có thể tham khảo và có cả đáp án chi tiết, chỉ cần liên kết các ý bằng quan hệ từ để viết bài văn.
Trang 1- Bão táp của phong trào nông dân bùng nổ, đặc biệt là khởi nghĩa Tây Sơn.
- Triều Tây Sơn thất bại, triều Nguyễn lên thay, đất nước có nhiều biến cố trong giaiđoạn này
=> Những biến động dữ dội của thời đại đã tác động đến cuộc đời, nhận thức, tìnhcảm của Nguyễn Du
* Gia đình: Sinh ra trong một gia đình đại quý tộc, nhiều đời làm quan và có truyền
thống văn học
* Bản thân:
- Sống nhiều năm lưu lạc, phải trải qua những năm tháng gian truân; tiếp xúc vớinhiều cảnh đời, nhiều số phận khác nhau Vì thế, Nguyễn Du có hiểu biết sâu rộng,vốn sống phong phú, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa rực rỡ
- Trái tim giàu lòng yêu thương, đặc biệt với những kiếp người tài hoa, bạc mệnh
=> Năng khiếu văn chương, vốn sống phong phú kết tinh ở trái tim yêu thương vĩ đạiđặt trong bối cảnh lịch sử cụ thể của thời đại đã tạo nên thiên tài Nguyễn Du
- Dựa vào cốt truyện của tác phẩm Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân
(Trung Quốc) nhưng phần sáng tạo của Nguyễn Du là rất lớn Điều này tạo nên giá trị
kiệt tác của Truyện Kiều.
2 Tóm tắt văn bản: 3 phần
Trang 2Phần thứ nhất: Gặp gỡ và đính ước
Vương Thúy Kiều là một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn, con gái đầu lòng của Vương
viên ngoại, sống trong cảnh “êm đềm trướng rủ màn che” bên cạnh cha mẹ và hai em
là Thúy Vân và Vương Quan
Trong buổi du xuân tiết Thanh minh, Kiều gặp Kim Trọng Hai người đem lòng yêu
nhau Nhân trả lại chiếc thoa rơi, Kim Trọng gặp Kiều bày tỏ tâm tình Hai người tự
do đính ước với nhau
Phần thứ hai: Gia biến và lưu lạc
Trong khi Kim Trọng về Liêu Dương chịu tang chú, gia đình Kiều bị vu oan Trướctình cảnh đó, Kiều trao duyên cho Thúy Vân, còn mình thì tự nguyện bán mình đểchuộc cha Nàng bị bọn buôn người là Mã Giám Sinh, Tú Bà và Sở Khanh lừa gạt,đẩy vào lầu xanh
Sau đó, nàng được Thúc Sinh – một khách làng chơi yêu thương, muốn cứu nàng rakhỏi chốn ô nhục Hai người đã có những ngày êm đềm bên nhau Nhưng rồi nàng lại
bị vợ cả của Thúc Sinh (Hoạn Thư) đánh ghen Nàng phải trốn đến cửa Phật để nươngnhờ Sư Giác Duyên vô tình gửi nàng cho Bạc Bà – một kẻ buôn người, nên lần thứhai Kiều rơi vào lầu xanh
Ở đây, duyên phận cho Kiều gặp Từ Hải – một người anh hùng đội trời đạp đất TừHải đưa Kiều ra khỏi chốn lầu xanh, lấy nàng làm vợ và giúp nàng báo ân báo oán
Do mắc lừa viên quan tổng đốc trọng thần Hồ Tôn Hiến, Từ Hải bị giết và Kiều phảihầu đàn rượu cho Hồ Tôn Hiến, rồi bị ép gả cho tên thổ quan Đau đớn, tủi nhục, nàngtrẫm mình ở sông Tiền Đường tự vẫn và được sư Giác Duyên cứu, Kiều vào nươngnhờ cửa Phật lần thứ hai
Phần thứ ba: Đoàn tụ
Sau khi về chịu tang chú, Kim Trọng trở lại tìm Kiều Chàng vô cùng đau đớn khinghe tin gia đình Kiều gặp tai biến và nàng phải bán mình để chuộc cha Tuy kếtduyên với Thúy Vân nhưng chàng vẫn quyết cất công lặn lội đi tìm Kiều Nhờ gặp
được sư Giác Duyên mà Kim, Kiều tìm được nhau, gia đình được đoàn tụ Chiều theo
ý mọi người, Thúy Kiều nối lại duyên cũ với Kim Trọng nhưng cả hai cùng nguyện
ước duyên đôi lứa cũng là duyên bạn bầy
3 Giá trị của tác phẩm
a Giá trị nội dung
- Giá trị hiện thực:
Trang 3+ Phản ánh sâu sắc hiện thực xã hội phong kiến với bộ mặt tàn bạo của tầng lớp thốngtrị, sự tác oai, tác quái của đồng tiền.
+ Số phận bi kịch của người bị áp bức, đặc biệt là số phận của người phụ nữ
- Giá trị nhân đạo:
+ Thể hiện niềm cảm thương sâu sắc trước những đau khổ của kiếp người
+ Lên án những thế lực tàn bạo chà đạp lên quyền sống của con người
+ Ngợi ca, trân trọng vẻ đẹp, phẩm chất của con người
+ Đề cao tình yêu tự do và khát vọng công lí
b Giá trị nghệ thuật
- Ngôn ngữ: Kết hợp hài hòa giữa ngôn ngữ bác học và ngôn ngữ bình dân
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Chia thành hai tuyến nhân vật
+ Chính diện: xây dựng theo bút pháp lí tưởng hóa
+ Phản diện: xây dựng theo bút pháp hiện thực
- Nghệ thuật miêu tả thiên nhiên: Nghệ thuật miêu tả thiên nhiên đa dạng, bên cạnhnhững bức tranh chân thực, sinh động là những bức tranh tả cảnh ngụ tình đặc sắc…
- Thể loại thơ lục bát đạt đến trình độ mẫu mực
Trang 4- 4 câu thơ đầu: Giới thiệu khái quát về hai chị em.
- 16 câu thơ tiếp: Gợi tả vẻ đẹp của hai chị em
- 4 câu thơ cuối: Nhận xét chung về cuộc sống của hai chị em
=> Ca ngợi vẻ đẹp, tài năng của con người và dự cảm về kiếp người tài hoa, bạc mệnh
là biểu hiện của cảm hứng nhân văn ở Nguyễn Du
b Nghệ thuật
- Thành công ở thể loại thơ lục bát.
- Sử dụng bút pháp cổ điển khi miêu tả nhân vật nhưng vượt lên trên khuôn mẫu
- Tạo ra những nhân vật đa dạng, sinh động
- Sử dụng sáng tạo các biện pháp tu từ: so sánh, nhân hóa
II Một số vấn đề cần lưu ý
1 Giới thiệu khái quát về hai chị em (4 câu đầu)
“Đầu lòng hai ả tố ngaThuý Kiều là chị em là Thuý VânMai cốt cách tuyết tinh thầnMỗi người một vẻ mười phân vẹn mười”
- Giới thiệu nhân vật theo cách cổ điển:
Đầu lòng hai ả tố nga
“Thúy Kiều là chị em là Thúy Vân.”
+ Cách nói dân dã : đầu lòng
+ “Tố nga”: chỉ người con gái đẹp, cho thấy ấn tượng ban đầu về vẻ đẹp của chị
em Kiều
Trang 5- Hai câu thơ sau:
Mai cốt cách tuyết tinh thần,Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười+ Phép so sánh “mai cốt cách” gợi tả cốt các của hai chị em Kiều thanh cao, trong sáng, đẹp đẽ như cây mai, hoa mai
+ Phép so sánh “tuyết tinh thần” gợi tả tinh thần của hai chị em trong trắng như tuyết
+ Tác giả sử dụng những hình ảnh ẩn dụ tự nhiên, ước lệ tượng trưng: mai, tuyết,…
để gợi tả nhân vật Ước lệ tượng trưng là nghệ thuật sử dụng những quy ước trongbiểu hiện nghệ thuật như dùng hình tượng thiên nhiên đẹp: trăng, hoa, ngọc, tuyết, …
để nói về vẻ đẹp con người
+ Nhân cách hóa vẻ đẹp thiên nhiên để gợi tả vẻ đẹp con người
+ Phép tiểu đối tạo cho câu thơ sự cân xứng
+ Phép nói quá “mười phân vẹn mười” khẳng định và tôn vinh vẻ đẹp của hai chị em Kiều hoàn hảo, toàn mĩ, toàn diện Đây chính là bút pháp lí tưởng hóa, được sử dụng
để tôn vinh vẻ đẹp của những người phụ nữ
=> Vẻ đẹp của hai chị em trọn vẹn, hài hòa từ tinh thần đến cốt cách, vừa duyên dángvừa thanh cao, trong trắng; đồng thời mỗi người có một nét riêng nhưng cả hai đềuđạt đến độ hoàn mĩ
2 Vẻ đẹp mỗi nhân vật
a Vẻ đẹp của Thúy Vân (4 câu).
Vân xem trang trọng khác vời, Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang, Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.
- Từ “trang trọng” giới thiệu Vân mang vẻ đẹp cao sang, quý phái
- Nhà thơ sử dụng sáng tạo hình ảnh ước lệ tượng trưng: khuôn trăng, nét ngài, … kết
hợp với nghệ thuật đối, liệt kê, nhân hóa và gợi tả tỉ mỉ, cụ thể đã khắc họa được mộtThúy Vân đang độ trăng tròn, tươi tắn với vẻ đẹp đoan trang, phúc hậu, quý phái nằmtrong giới hạn cho phép của tự nhiên: Khuôn mặt tròn trịa, đầy đặn, phúc hậu nhưvầng trăng rằm, miệng cười tươi thắm như hoa, giọng nói trong như ngọc, mái tóc óng
ả, mềm mượt hơn cả mây trời, làn da trắng, mịn màng hơn tuyết…
=> Người xưa quan niệm, thiên nhiên là chuẩn mực cho cái đẹp Khi miêu tả Vân, tácgiả so sánh với hàng loạt các hình ảnh của thiên nhiên Ở nhân vật này có sự hội tụcủa những vẻ đẹp cao quý
Trang 6- Chân dung Thúy Vân hé mở, dự báo về số phận, tính cách của nàng Vân đẹp hơnnhững gì mĩ lệ nhất của thiên nhiên nhưng tạo sự hòa hợp, êm đềm với xung quanh,
"mây thua", "tuyết nhường" trước vẻ đẹp của nàng Điều này dự báo Vân có một tính
cách điềm đạm, một cuộc đời bình yên, không sóng gió
b Vẻ đẹp của Thúy Kiều (12 câu)
“Kiều càng sắc sảo mặn mà
So bề tài sắc lại là phần hơnLàn thu thuỷ nét xuân sơnHoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanhThông minh vốn sẵn tính trờiPha nghề thi hoạ đủ mùi ca ngâmCung thương lầu bậc ngũ âmNghề riêng ăn đứt hồ cầm một trươngKhúc nhà tay lựa nên chươngMột thiên bạc mệnh lại càng não nhân”
* Giới thiệu khái quát về nhân vật:
Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài sắc lại là phần hơn.
- Tác giả miêu tả Thúy Vân trước đặt hai nhân vật trong tương quan so sánh để làmnổi bật tài sắc của Thúy Kiều
- Bức chân dung Thúy Kiều mang nét đẹp sắc sảo của trí tuệ và mặn mà của tâm hồn.Tác giả miêu tả Vân đã đẹp nhưng Kiều lại còn đẹp hơn
=> Nhà thơ lấy Vân làm nền để làm nổi bật lên vẻ đẹp của Kiều Đó là thủ pháp nghệthuật đòn bẩy ca ngợi vẻ đẹp tuyệt vời của TK
- Miêu tả Kiều với những ấn tượng mang tính tổng quát: sắc sảo, mặn mà,
* Ca ngợi tài sắc của Thúy Kiều: Nếu Vân chủ yếu được gợi tả qua vẻ đẹp ngoại
hình thì Kiều mang vẻ đẹp toàn diện,lí tưởng:
+ Nhan sắc:
Làn thu thủy nét xuân sơnHoa ghen thua thắm , liễu hờn kém xanhMột hai nghiêng nước nghiêng thành,Sắc đành đòi một tài đành họa hai
Trang 7- Nhà thơ tập trung miêu tả đôi mắt Kiều đẹp như hồ nước mùa thu, lông mày thanh túnhư dáng núi mùa xuân Đôi mắt là nơi phát lộ sâu sắc nhất cái tinh anh của trí tuệ và
sự mặn mà của tâm hồn cho nên chỉ gợi tả đôi mắt nhưng hiện lên vẻ đẹp chung củamột tuyệt thế giai nhân khiến hoa phải ghen vì thua thắm, liễu phải hờn vì kém xanh
- Tác giả còn sử dụng điển tích, điển cố “nghiêng nước nghiêng thành” để gợi tả sắc
đẹp của nàng làm người ta say mê, đắm đuối Nó có sức quyến rũ đến nỗi mất thànhmất nước
=> Bằng bút pháp nghệ thuật ước lệ, các biện pháp ẩn dụ, nhân hóa tác giả đã gợi nênthật sống động dung nhan tuyệt mĩ, đầy sức sống của Kiều, vượt lên trên chuẩn mựcthiên nhiên
- Hội tụ tài năng cầm, kì, thi, họa - tài nào cũng đạt đến mức hiếm thấy, lí tưởng theoquan niệm thẩm mĩ phong kiến:
- Đặc biệt tài đàn của nàng đã là sở trường, năng khiếu (nghề riêng), vượt lên trên mọi người (ăn đứt) Cực tả cái tài của Kiều cũng là để ngợi ca cái tâm đặc biệt của nàng,
hé mở tâm hồn: đa sầu, đa cảm qua bản đàn Bạc mệnh.
=> Thúy Kiều mang vẻ đẹp của một bậc tuyệt thế giai nhân, vừa thông minh đa tàivừa có tâm hồn đa sầu, đa cảm (sắc, tài, tình)
- Theo quan niệm xưa, mệnh trời quyết định số phận của con người, vẻ đẹp của con
người "Hoa ghen", "liễu hờn", vẻ đẹp của Kiều khiến thiên nhiên phải đố kị, tài hoa, trí tuệ thiên bẩm đến "lầu bậc", "đủ mùi" cùng với tâm hồn đa sầu đa cảm, cung đàn "Bạc mệnh" Tất cả dự báo Kiều khó tránh khỏi định mệnh nghiệt ngã, số phận nàng sẽ
không tránh khỏi sóng gió, gập ghềnh
=> Vẻ đẹp của Thúy Kiều vượt lên trên chuẩn mực và sự cho phép của thiên nhiên,cùng với tài năng và đời sống tình cảm của nàng dự báo một cuộc đời đầy trắc trở,bất hạnh
3 Nhận xét chung về cuộc sống của hai chị em
Phong lưu rất mực hồng quần,
Trang 8Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê.
Êm đềm trướng rủ màn che, Tường đông ong bướm đi về mặc ai.
- Tác giả sử dụng phép hoán dụ “hồng quần” để cho thấy được phong cách, lối sống của chị em Kiều Họ sống rất phong lưu, quyền quý, cao sang mà cũng rất nữ tính Đókhông phải là những con người tầm thường, dân dã
- Ẩn dụ “xuân xanh” gợi ra hình ảnh chị em Kiều rất trẻ trung, xuân sắc Hai chị em sắp sửa đến tuổi trưởng thành
- Hình ảnh “Êm đềm trướng rủ màn che” cho thấy lối sống rất khép kín, gia giáo, nề nếp chuẩn mực của chị em Kiều Đó mới là lối sống đúng với giáo lí phong kiến
- Ẩn dụ “ong bướm” ở câu thơ cuối càng thể hiện rõ hơn phong cách sống và đức hạnh của chị em Kiều Họ không màng đến những yêu đương ong bướm tầm thường của người đời mà sống một cuộc sống êm đềm, hạnh phúc bên cha mẹ
=> Hai chị em sống phong lưu, khuôn phép, đức hạnh, cả hai đều đến tuổi búi tóc cài
trâm nhưng vẫn " Tường đông ong bướm đi về mặc ai" Tác giả một lần nữa tôn vinh
- Sử dụng những hình ảnh thiên nhiên đẹp để miêu tả vẻ đẹp của chị em Thúy Kiều
- Hiệu quả: Theo quan niệm thẩm mĩ của XHPK thiên nhiên là chuẩn mực cho vẻ đẹp của vũ trụ cho nên qua những hình ảnh thiên nhiên đẹp, tác giả đã làm nổi bật vẻ đẹp
lí tưởng của hai chị em
*Miêu tả chân dung nhân vật là một trong những đặc sắc của truyện Nôm Ở
truyện Kiều tác giả đã vượt lên khuôn mẫu của VH cổ điển để phác họa bức chân dung chị em Thúy Kiều rất sinh động:
- Vẻ đẹp ngoại hình thống nhất với tâm hồn,tính cách
Trang 9- Vẻ đẹp dự báo số cuộc đời,số phận của mỗi nhân vật.
Đề 2: Trong đoạn trích Chị em Thúy Kiều (Trích Truyện Kiều), nhân vật Thúy
Kiều đã được tác giả miêu tả với những vẻ đẹp nào? Qua đó em thấy Thúy Kiều
là người như thế nào?
* Trong đoạn trích Chị em Thúy Kiều (Trích Truyện Kiều), nhân vật Thúy Kiều
đã được tác giả miêu tả với những vẻ đẹp:
- Ngoại hình:
+ Lộng lẫy,tràn đầy sức sống,đằm thắm
+ Lí tưởng, hiếm có, khiến TN phải ghen ghét, đố kị
- Tài năng, trí tuệ:
+ Thông minh, sắc sảo
+ Tài năng toàn diện, nổi bật là tài đàn
* Tâm hồn:
- Trong sáng, thanh cao
- Tinh tế, đa sầu đa cảm
* Qua đó, Thúy kiều là nhân vật:
- Vẻ đẹp lí tưởng, vượt qua những chuẩn mực của XH PK
- Ca ngợi vẻ đẹp trí tuệ, tài năng của người PN Nguyễn Du đã thể hiện tư tưởng nhân đạo tiến bộ
- Vẻ đẹp của Thúy Kiều gắn liền với cuộc đời, số phận đau khổ,gặp nhiều bất hạnh
Đề 3: Cảm nhận vẻ đẹp của nhân vật Thúy Kiều trong đoạn trích sau:
Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài sắc lại là phần hơn Làn thu thủy nét xuân sơn, Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.
Một hai nghiêng nước nghiêng thành, Sắc đành đòi một tài đành họa hai.
Thông minh vốn sẵn tính trời, Pha nghề thi họa, đủ mùi ca ngâm.
Cung thương làu bậc ngũ âm, Nghề riêng ăn đứt, hồ cầm một trương.
Khúc nhà tay lựa nên chương, Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân.
(Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du)
Trang 10A Mở bài
I Giới thiệu tác giả Nguyễn Du
- Nhà thơ cổ điển xuất sắc nhất
- Đại thi hào dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới
II Giới thiệu tác phẩm
- Kiệt tác trong sự nghiệp của Nguyễn Du
- Tác phẩm kết tinh giá trị nội dung sâu sắc và giá trị nghệ thuật độc đáo, được đánhgiá là tinh hoa, tập đại thành của văn hóa thế giới
III Dẫn dắt vào yêu cầu của đề: Đoạn trích “Chị em Thúy Kiều” đã phác họa thành
công vẻ đẹp của nhân vật Thúy Kiều trong đoạn thơ sau:
Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài sắc lại là phần hơnLàn thu thủy nét xuân sơn,Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh
Một hai nghiêng nước nghiêng thành,Sắc đành đòi một tài đành họa hai
Thông minh vốn sẵn tính trời,Pha nghề thi họa, đủ mùi ca ngâm
Cung thương làu bậc ngũ âm,Nghề riêng ăn đứt, hồ cầm một trương
Khúc nhà tay lựa nên chương,Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân
B Thân bài:
I Khái quát:
1 Vị trí đoạn trích: Phần mở đầu tác phẩm Gặp gỡ và đính ước
2 Cảm nhận chung: Bức chân dung nhân vật được phác họa rất ấn tượng với vẻ đẹp
lí tưởng hiếm có, là sự hài hòa vẻ đẹp ngoại hình và tài năng, tâm hồn Qua đó, ngườiđọc thấy được nghệ thuật miêu tả nhân vật bậc thầy của Nguyễn Du
Trang 11- Thông qua cách giới thiệu khái quát,tác giả đã hé mở: Kiều mang vẻ đẹp sắc sảocủa trí tuệ và mặn mà của tâm hồn Cho nên bức chân dung nhân vật mang vẻ đẹplộng lẫy và đằm thắm.
- Tác giả miêu tả Thúy Vân trước, đặt hai nhân vật trong tương quan so sánh, tạođiểm tựa nghệ thuật để tập trung gợi tả tài sắc của Thúy Kiều.Thúy Vân đã đẹp nhưngKiều lại còn đẹp hơn Nhà thơ lấy Vân làm nền để làm nổi bật lên vẻ đẹp của Kiều
Đó là thủ pháp nghệ thuật đòn bẩy
=> Như vậy, Nguyễn Du sẵn sàng chấp nhận đảo lộn những trật tự phong kiến thôngthường, vi phạm vào một số đạo lí để hướng ngòi bút của mình đến con người, tônvinh giá trị, vẻ đẹp con người => Nhân đạo
2 Tài sắc của Thúy Kiều: Nếu Vân chủ yếu được gợi tả qua vẻ đẹp bên ngoài (sắc)
thì Kiều mang vẻ đẹp toàn diện:
“Làn thu thủy nét xuân sơnHoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanhMột hai nghiêng nước nghiêng thành,Sắc đành đòi một tài đành họa hai”
* Nhan sắc:
- Nhà thơ tập trung miêu tả đôi mắt Kiều qua phép ẩn dụ “làn thu thủy”, một đôi mắttrong trẻo, đẹp như một làn nước mùa thu Đôi mắt là nơi phát lộ sâu sắc nhất cái tinhanh của trí tuệ và sự mặn mà của tâm hồn Đó là đôi mắt thể hiện sự sắc sảo, thôngminh khác thường, là đôi mắt thể hiện sự thanh cao, trong sáng của tâm hồn và hơnnữa cho thấy Kiều là một con người có chiều sâu, đa sầu, đa cảm Chỉ gợi tả đôi mắtnhưng hiện lên vẻ đẹp chung của một tuyệt thế giai nhân
- Phép ẩn dụ “nét xuân sơn: gợi tả nét lông mày của Thúy Kiều đẹp như là một nét núimùa xuân Đó là long mà thanh tú, thông minh, trẻ trung, đầy sức sống, nó càng làmcho đôi mắt của Kiều thêm đẹp, sắc sảo
- NT nhân hóa “hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh” nhấn mạnh vẻ đẹp của Kiềukhiến hoa phải ghen vì thua thắm, liễu phải hờn vì kém xanh, vạn vật phải đố kị, ghenghét Từ đó dự báo cuộc đời nhân vật sẽ trải qua nhiều sóng gió, bất hạnh
- Tác giả sử dụng điển tích “nghiêng nước nghiêng thành” tiếp tục gợi tả rõ hơn nhansắc của Kiều khiến cho những bậc vua chúa, vương tôn vương tử phải mê đắm màmất thành mất nước => Vẻ đẹp của Kiều có sức mạnh chinh phục lòng người tuyệtđối
Trang 12=> Bằng bút pháp nghệ thuật ẩn dụ, nhân hóa đã gợi nên thật sống động dung nhantuyệt mĩ, đầy sức sống của Kiều, vượt lên trên chuẩn mực thiên nhiên.
Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân.
- Tác giả giới thiệu Thúy Kiều là một con người rất thông minh, trí thông minh trờiphú Điều này nhiều lần được Nguyễn Du thể hiện ngay từ khi giới thiệu về nhan sắccủa Kiều thông qua một số chi tiết như đôi mắt, lông mày Trong xã hội phong kiến,trí tuệ của người phụ nữ không được xem trọng vì thế mà ta càng cảm nhận được thái
độ của Nguyễn Du đề cao, trân trọng người phụ nữ
- Tác giả sử dụng phép liệt kê để giới thiệu Thúy Kiều là một cô gái rất đa tài Kiều cótài làm thơ, vẽ tranh, Kiều lại giỏi ca ngâm, Kiều thuộc làu những lý thuyết về âmnhạc ngũ âm thời xưa; Kiều rất giỏi cho đàn; Kiều có thể tự sáng tác những bản đàncho mình, trong đó có một bản đàn rất hay, rất sầu não, đa sầu, đa cảm được đặt tên là
“Bạc mệnh” Như vậy có thể nói, Kiều gần như có đủ cầm kì thi họa
- Kiều không chỉ đa tài mà tài nào nàng cũng đạt đến độ xuất chúng, lão luyện thànhnghề, được giới thiệu qua những từ ngữ, nghề, đủ mùi, làu, nghề riêng, khúc nhà
Mở rộng: Trong Truyện Kiều nhiều lần Nguyễn Du nhắc đến việc Kiều đánh đàn,nhưng đặc tả tiếng đàn ấy thì trước sau có bốn lần Bốn lần Kiều đàn ở bốn hoàn cảnh,tâm trạng khác nhau, nhưng đều hay như nhau – yêu đương và đau khổ Lần thứ nhất
là Kiều đàn cho Kim Trọng nghe sau lần gặp gỡ với mười tám câu thơ Lần thứ hai làKiều đàn cho Hoạn Thư nghe khi nàng bị bắt và hành hạ ở nhà họ Hoạn với sáu câuthơ Lần thứ ba là Kiều bị ép hầu đàn cho Hồ Tôn Hiến sau khi Từ Hải lâm chung vớibốn câu thơ Lần cuối là Kiều lại đàn cho Kim Trọng nghe sau mười lăm năm tái hợp.Chẳng hạn như đoạn thơ khi mà Kiều hầu đàn cho Hồ Tôn Hiến:
“Một cung gió thảm mưa sầuBốn dây rỏ máu năm đầu ngón tay
Ve ngâm vượn hót nào cây
Trang 13Lọt tai Hồ cũng nhăn mày rơi châu”
Nó không có cái đa dạng, phức hợp của nhiều cung bậc trầm bổng cao thấp khác nhau, nó không có cái rạo rực, ấm áp của tình yêu mà thay vào đó là cái đơn điệu như cùng một âm điệu trầm buồn thê thiết Tất cả càng làm hiễn rõ chân dung tài sắc của Kiều
Trong xã hội phong kiến ngày xưa, người phụ nữ ít được học hành mà Thúy Kiềulại tài giỏi như vậy Điều đó không chỉ chứng minh là Thúy Kiều thông minh mà còncho thấy nàng là một người có ý chí, nghị lực phi thường
=> Thúy Kiều được xây dựng với hình ảnh của một người thiếu nữ rất tài giỏi, thôngminh xuất chúng Điều đó cho thấy sự nâng niu, tôn trọng mà tác giả dành cho ngườiphụ nữ trong xã hội xưa
=> Thúy Kiều mang vẻ đẹp của một bậc tuyệt thế giai nhân, vừa thông minh đa tàivừa có tâm hồn đa sầu, đa cảm (sắc, tài, tình) Theo quan niệm xưa, mệnh trời quyếtđịnh số phận của con người Vẻ đẹp của Thúy Kiều vượt lên trên chuẩn mực và sựcho phép của thiên nhiên, cùng với tài năng và đời sống tình cảm của nàng như dựbáo một cuộc đời đầy trắc trở, gian truân
3 Nghệ thuật khắc họa nhân vật:
- Nghệ thuật ước lệ tượng trưng => Phác họa bức chân dung TK mang vẻ đẹp lí tưởng
- Thủ pháp nghệ thuật đòn bẩy => Nhấn mạnh vẻ đẹp của Thúy Kiều vượt lên khuônmẫu,chuẩn mực
- Sử dụng linh hoạt và có hiệu quả các biện pháp tu từ: Nhân hóa, ẩn dụ…=> Miêu tả
dự cảm về kiếp người tài hoa bạc mệnh là biểu hiện của cảm hứng nhân văn ởNguyễn Du Hơn hai thế kỷ đã trôi qua Truyện Kiều càng chứng tỏ được giá trị và sứcsống của mình như nhà nghiên cứu Dương Quang Hàm đã từng nhận xét: “Trên từ
Trang 14các bậc văn nhân thi sĩ, dưới đến các kẻ thường dân …, ai cũng thích đọc, thích ngâm
và thuộc được ít nhiều”