Giáo án trình chiếu bài nguyễn đình chiểu, những ngôi sao sáng

Ánh sáng khác thường trong thơ văn Yêu nước Ánh sáng khác thường Trong “Lục Vân Tiên” Vẻ đẹp nhân cách và vị trí Nguyễn Đình Chiểu trong văn học dân tộc  Bố cục tác phẩm rõ ràng, lập

Trang 2

Điền khuyết các câu sau:

a/ Nhân dân Nam Bộ gọi Nguyễn Đình Chiểu bằng cái tên thân mật là:

…….Chiểu Đồ .

Trang 3

b/ Chở bao nhiêu ……… thuyền……… … Đâm……… ………bút…… ….………

mấy thằng gian chẳng tà.

Điền khuyết các câu sau:

Trang 4

Nguyễn Đình Chiểu , những ngôi sao sáng trong

văn nghệ của dân tộc

Phạm Văn Đồng

Trang 6

1 Tác giả:

- Phạm Văn Đồng (1906 – 2000)

- Quê: Quảng Ngãi.

- Một nhà cách mạng lớn của nước ta trong TK XX.

- Còn là một nhà giáo dục tâm - huyết và một nhà lí

luận văn hóa văn nghệ.

- Ông có nhiều tác phẩm quan trọng về văn học

nghệ thuật.

I Tìm hiểu chung

Trang 9

2 Tác phẩm

a Hoàn cảnh ra đời:

- Nhân kỉ niệm 75 năm ngày mất của Nguyễn Đình

Chiểu (1888 - 1963), đăng trên Tạp chí Việt Nam số tháng 7 - 1963.

- Bài văn được viết giữa lúc cuộc chiến đấu chống Mỹ

cứu nước đương diễn ra sôi nổi ở quê hương Nguyễn Đình Chiểu.

 Nhằm cổ vũ phong trào yêu nước.

Trang 10

2 Tác phẩm

b Thể loại:

Văn nghị luận

- Nhằm phát biểu tư tưởng, tình cảm, quan điểm

về một số vấn đề nào đó (chính trị, văn học, đạo đức, lối sống …)

- Bố cục, lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc sảo, dẫn

chứng xác đáng, lời văn hùng hồn, gợi cảm.

Trang 11

2 Tác phẩm

c Bố cục:

Phần 1: từ “Ngôi sao NĐC … cách đây 100 năm” (luận điểm xuất phát):

cách nhìn mới mẻ về thơ văn NĐC.

Phần 2: từ “NĐC là 1 nhà thơ yêu nước … Lục Vân tiên” (luận điểm

chứng minh): phân tích và bàn bạc về thơ văn yêu nước chống Pháp và

tác phẩm Lục Vân Tiên.

Phần 3: phần còn lại (luận điểm kết thúc): kết luận, đánh giá đúng vị trí

của NĐC trong văn học dân tộc theo cách nhìn mới mẻ của tác giả

Trang 12

Nguyễn Đình Chiểu là vì sao có ánh sáng khác

thường

Ánh sáng khác thường

Trong cuộc đời và

Quan niệm thơ văn

Ánh sáng khác thường

trong thơ văn Yêu nước

Ánh sáng khác thường Trong “Lục Vân Tiên”

Vẻ đẹp nhân cách và vị trí Nguyễn Đình Chiểu trong văn học dân tộc

 Bố cục tác phẩm rõ ràng, lập luận chặt chẽ,các luận điểm triển khai đều bám sát vào vấn đề trung tâm của bài viết đã nêu từ phần đặt vấn đề.

Trang 13

 Đề cao nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu có ý nghĩa cổ vũ, động viên tinh thần yêu nước.

- Cách mở bài độc đáo, cách so sánh giàu hình ảnh, thể hiện được thái độ

của tác giả

1 Nêu vấn đề – Nguyễn Đình Chiểu nhà thơ lớn của dân tộc

- Hai lí do làm “ngôi sao Nguyễn Đình Chiểu” chưa sáng tỏ.

- Lúc này: 1963 - phong trào đấu tranh chống Mỹ đang diễn ra sôi nổi,

rộng khắp.

II Đọc – hiểu văn bản

Trang 14

- Làm người phải có khí tiết, phải phấn đấu vì nghĩa lớn, vì

đất nước, dân tộc Cuộc đời của NĐC là cuộc đời của một

chiến sĩ hi sinh phấn đấu vì một nghĩa lớn: “đánh thẳng

vào giặc ngoại xâm và tôi tớ của chúng”.

- Văn thơ phải là vũ khí chiến đấu Nhà thơ là chiến sĩ,

dùng ngòi bút phục vụ sự nghiệp lớn của toàn dân tộc:

“Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà”.

2 Luận điểm chứng minh

a “Ánh sáng khác thường” trong cuộc đời và quan niệm sáng tác của Nguyễn Đình Chiểu.

Trang 15

- Trước hết, tác giả đã tái hiện lại

hoàn cảnh lịch sử “suốt 20 năm

trời” sau thời điểm 1860.

Thơ văn NĐC đã làm sống lại phong

trào kháng Pháp của nhân dân Nam

Bộ (mối quan hệ: VH& XH)

b.“Ánh sáng khác thường” trong thơ văn yêu nước chống ngoại xâm của Nguyễn Đình Chiểu.

Trang 16

- Các bài văn tế là “khúc ca những

người anh hùng thất thế nhưng vẫn

hiên ngang”, “ca ngợi những người

anh hùng suốt đời tận trung với nước

và than khóc những người liệt sĩ trọn

nghĩa với dân”.

 Nhận xét chính xác nội dung thơ văn

yêu nước NĐC.

 Đánh giá cao tài xây dựng tượng đài

người nghĩa sĩ nông dân của NĐC.

Trang 17

- So sánh: “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” với “Bình Ngô

đại cáo”.

 Tác giả khẳng định: Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc là “khúc

ca của những người anh hùng thất thế nhưng vẫn hiên

ngang”

 Lần đầu tiên trong văn học hình tượng người nghĩa sĩ

xuất thân từ nông dân bỗng chốc trở thành anh hùng

Trang 18

- Điểm xuyết thêm: “những đóa hoa,những hòn ngọc

đẹp” như “Xúc cảnh”.

 Tính chất phong phú và giá trị nhiều mặt của thơ văn

yêu nước NĐC mà còn cho thấy “nhà thơ mù xứ Đồng

Nai” đã bằng nhiều cách, nhiều con đường khác nhau

biến văn chương thành “vũ khí tinh thần” phục vụ

cuộc đấu tranh của dân tộc

Trang 19

 Mở rộng vấn đề: đặt các tác phẩm của Đồ Chiểu vào khu vườn thơ văn kháng

chiến chống Pháp lúc bấy giờ với tên tuổi các nhà thơ, nhà văn tiêu biểu

 Khẳng định văn chương gắn chặt lịch sử - xã hội

 Tôn vinh, ngợi ca lòng yêu nước và tài năng của con người Nam Bộ mà Nguyễn Đình Chiểu là lá cờ đầu

Trang 20

 Cách lập luận chặt chẽ (từ chung đến riêng, từ cụ thể đến khái quát, kết hợp cả hai phép lập luận diễn dịch và quy nạp) , lý lẽ và dẫn chứng thuyết phục làm: nổi bật vẻ đẹp đáng trân trọng, kính phục về con người và thơ văn NĐC; và một trái tim xúc động, một trí tuệ sâu sắc của người viết.

 Phạm Văn Đồng đã viết đoạn nghị luận về thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu bằng cả con tim và khối óc của mình.

Trang 21

 Khẳng định giá trị: Lục Vân Tiên là “bản

trường ca ca ngợi chính nghĩa, những đạo đức

đáng quý…ca ngợi những con người trung

nghĩa”

 Có như vậy mới thật sự hiểu đúng, thấy hết giá

trị của “tác phẩm lớn nhất” này.

c “Ánh sáng khác thường” trong truyện thơ Lục Vân Tiên

Trang 22

 Nêu lên sự thật:

+ Về tư tưởng: “Những giá trị luân lý…có phần

đã lỗi thời”.

+ Về nghệ thuật: “Văn chương LVT” có chỗ “lời

văn nôm na, không hay lắm”

 Cần phải có một cái nhìn đồng bộ, từ nhiều góc

độ khác nhau, cả trong và ngoài tác phẩm

Trang 23

- Nêu lên 3 luận cứ:

+ Tác phẩm mang những nội dung tư tưởng, đạo

đức gần gũi với quần chúng nhân dân

+ Tác phẩm được nhân dân cảm xúc và thích thú

+ Tác phẩm có một lối kể chuyện “nôm na”, “dễ

hiểu, dễ nhớ, có thể truyền bá trong dân

gian”.

Trang 24

 Khẳng định giá trị lớn của tác phẩm LVT

 Tác giả xem xét giá trị của LVT trong mối quan

hệ mật thiết với nhân dân

 Tác giả lập luận theo hình thức “đòn bẩy” tức

là bắt đầu bằng sự hạ xuống (thừa nhận

những hạn chế của Lục Vân Tiên) nhưng hạ

xuống để nâng lên, để khẳng định rõ hơn, nổi

bật hơn giá trị của tác phẩm

Trang 25

3 Luận điểm kết thúc

 Khẳng định:“đời sống và sự nghiệp của NĐC là một tấm gương sáng, nêu cao

địa vị và tác dụng của văn học, sứ mạng của người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa và tư tưởng”.

 Ý nghĩa sâu sắc:

+Tưởng nhớ, tôn vinh người con vinh quang của dân tộc

+Thấy được mối quan hệ giữa văn học và đời sống

+ Đề cao vai trò của người chiến sĩ trên mặt trận VHNT

 Cách lập luận quen thuộc trong một bài văn nghị luận: khẳng định vấn đề, rút ra

bài học và phương hướng hành động thiết thực.

Trang 26

- Bài viết đã khẳng định được vẻ đẹp đáng trân trọng về con người và thơ văn

Nguyễn Đình Chiểu; thể hiện cảm xúc, nhiệt huyết của tác giả, một con người gắn bó với Tổ quốc, nhân dân, biết trân trọng những giá trị truyền thống của dân tộc

- Là áng văn nghị luận tiêu biểu với bố cục chặt chẽ, văn phong trong sáng, giàu

cảm xúc

III Tổng kết

1 Nội dung

2 Nghệ thuật

Trang 27

Câu hỏi 1: Trong phần mở đầu của bài văn “Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao

sáng trong bầu trời văn nghệ dân tộc”, Phạm Văn Đồng đã ví Nguyễn

Đình Chiểu và thơ văn của ông với hình ảnh nào?

a Ngôi sao chói sáng trong bầu trời văn nghệ dân tộc

b Ngôi sao lẻ loi trong bầu trời văn nghệ dân tộc

c Ngôi sao sáng cuối cùng trong bầu trời văn nghệ dân tộc thế kỉ XIX

d Ngôi sao có ánh sáng khác thường, càng nhìn càng thấy sáng

IV Luyện tập

D

Trang 28

Câu hỏi 2: Trong đoạn mở đầu bài văn, tác giả viết: “Ngôi sao Nguyễn

Đình Chiểu, một nhà thơ lớn của nước ta đáng lẽ phải sáng tỏ hơn nữa trong bầu trời văn nghệ của dân tộc, nhất là trong lúc này” “Lúc này”

được nói tới ở đây là thời điểm nào?

Trang 29

IV Luyện tập

Câu hỏi 3: Theo tác giả, vì sao “ngôi sao Nguyễn Đình Chiểu” chưa

sáng tỏ hơn trong bầu trời văn nghệ dân tộc?

A Phần lớn độc giả mới chỉ biết Nguyễn Đình Chiểu là tác giả của

“Lục Vân Tiên”.

B Còn hiểu “Lục Vân Tiên” khá thiên lệch về nội dung và về văn.

C Còn ít biết tới thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu.

D Cả A, B và C

D

Trang 30

V Vận dụng

Đề: Trong phần mở đầu bài “Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của

dân tộc”, ông Phạm Văn Đồng có viết: “Trên trời có những vì sao có ánh sáng khác

thường, nhưng con mắt thường của chúng ta phải nhìn chăm chú thì mới thấy và càng nhìn thì càng thấy sáng Văn thơ của Nguyễn Đình Chiểu cũng vậy”.

1 Xác định biện pháp tu từ và ý nghĩa biện pháp tu từ đó trong văn bản trên

2 Các từ ngữ: ánh sáng khác thường, nhìn chăm chú, càng nhìn càng thấy sáng

có hiệu quả nghệ thuật như thế nào?

Trang 31

V Vận dụng

1/ Tác giả dùng nghệ thuật ẩn dụ để khẳng định tài năng và tấm lòng yêu nước của

Nguyễn Đình Chiểu

2/

- Nguyễn Đình Chiểu là ngôi sao có ánh sáng khác thường: Nguyễn Đình Chiểu là một

hiện tượng độc đáo, thơ văn Nguyễn Đình Chiểu có vẻ đẹp riêng không dễ nhận ra.

- Phải chăm chú nhìn thì mới thấy: phải cố gắng tìm hiểu và tìm hiểu kĩ, phải kiên trì

nghiên cứu thì mới cảm nhận được vẻ đẹp riêng của nó.

- Càng nhìn càng thấy sáng: càng nghiên cứu, càng tìm hiểu kĩ ta sẽ càng thấy được cái

hay của nó và càng khám phá ra được những vẻ đẹp mới.

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	4,22 MB