Chuyên đề sinh hoạt chuyên môn tổ, chuyên đề truyện truyền thuyết 2022

Qua các hoạt động học tập, học sinh biết thể hiện lòng biết ơn với những người có công với nước; kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc; bảo vệ di sản văn hóa, di tích lịch

CHỦ ĐỀ: VĂN BẢN TỰ SỰ

Thánh Gióng; Sơn Tinh, Thủy Tinh

(Thời lượng: 10 tiết)

A CƠ SỞ LỰA CHỌN CHỦ ĐỀ

- Căn cứ vào “Công văn 3280/BGD ĐT-GDTrH về việc hướng dẫn thực hiện điều chỉnh nội dung dạy học cấp THCS, THPT, ngày 27 tháng 8 năm 2020 để xây dựng chủ đề tích hợp văn bản - làm văn trong học kì I

- Chủ đề sẽ góp phần giúp học sinh học thấy được mối quan hệ giữa học văn

bản và tạo lập văn bản (làm văn) trong nhà trường Qua các hoạt động học tập, học sinh biết thể hiện lòng biết ơn với những người có công với nước; kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc; bảo vệ di sản văn hóa, di tích lịch sử, nghĩa vụ bảo vệ Tổ Quốc Biết bày tỏ suy nghĩ, hành động của bản thân một cách cụ thể và thiết thực

-Tích hợp kiến thức đọc hiểu văn bản và kĩ năng thực hành nghe- nói- viết trong mỗi bài học tạo hứng thú học tập cho học sinh Các em có cái nhìn hoàn chỉnh và thấy được mối liên hệ giữa các môn học Từ đó có ý thức tìm tòi, học hỏi và vận dụng kiến thức đã học vào đòi sống sinh động

- Các văn bản truyện truyền thuyết được sử dụng trong hoạt động đọc hiểu sẽ trở thành nguồn ngữ liệu để hướng dẫn HS tiếp thu các tri thức cơ bản về tiếng Việt và cách sử dụng tiếng Việt, cách tạo lập các kiểu văn bản và

phương thức biểu đạt

I MỤC TIÊUCHỦ ĐỀ

1 Phẩm chất:

Biết yêu thiên nhiên, đất nước với những biểu hiện phong phú trong cuộc sống cũng như trong văn học; yyeeu quý và tự hào về truyền thống của đất nước, kính trọng, biết ơn người có công với đất nước; biết tran trọng và bảo

vệ cái đẹp; giới thiệu và gìn giữ các giá trị văn hóa, các di tích lịch sử, có lý tưởng sống và có ý thức sâu sắc về chủ quyền quốc gia và tương lai dân tộc

2 Năng lực:

+ Năng lực chung: Tự học, giao tiếp, sáng tạo.

xét nghệ thuật, cảm thụ tác phẩm văn học

Qua bài học, HS biết:

a Đọc hiểu:

- Nêu được ấn tượng chung về văn bản

- Nhận biết được câu chuyện và tóm tắt một cách ngắn gọn

- Xác định được đặc điểm của nhân vật chính trong truyền thuyết Thánh Gióng; nhận biết cốt truyện; kể lại được câu chuyện này; phát hiện ra các yếu

tố hoang đường và sự thực lịch sử để hiểu quan niệm của nhân dân ta về hình tượng Thánh Gióng; nhận biết đặc điểm của thể loại truyền thuyết

b Viết :

- Viết được bài văn kể lại câu chuyện có yếu tố tưởng tượng

c Nói và nghe

- Trình bày được ý kiến cá nhân về các vấn đề phát sinh trong quá trình học tập

- Kể được một câu chuyện có yếu tố tưởng tượng

- Nắm bắt được nội dung chính mà nhóm đã trao đổi, thảo luận và trình bày lại được nội dung đó

- Nghe tóm tắt được nội dung thuyết trình của người khác và nhận biết được tính hấp dẫn của bài trình bày; chỉ ra được những hạn chế (nếu có) của bài

3 Phân phối thời lượng các bài học trong chủ đề

II PHƯƠNG TIỆN VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC

1 Phương tiện dạy học:

- Máy tính, máy chiếu, bộ loa

- Bài soạn

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, phiếu học tập

- Hs xem phim tư liệu về Thánh Gióng, tìm đọc thêm trên sách báo, internet

2 Hình thức tổ chức dạy học:

- Dạy học: dạy học trên lớp, cá nhân, nhóm, cả lớp;

- HS thuyết trình, giới thiệu, trao đổi thảo luận

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

ĐỌC - HIỂU (6 TIẾT) ĐỌC HIỂU VĂN BẢN: THÁNH GIÓNG (2 tiết)

* Hoạt động khởi động và tạo tâm

thế đọc

* Dự kiến kết quả

- Bức tranh trên vẽ hình ảnh Thánh

Gióng cưỡi ngựa sắt khổng lồ cao

ngàn trượng nhổ tre bên đường,

đánh đuổi, quét sạch giặc ân bảo vệ

nước nhà Hình ảnh gióng trong bức

tranh chính là hình ảnh của nhân

dân, kiên cường bất khuất trước kẻ

thù Hình tượng khổng lồ, đẹp và

khái quát như Thánh Gióng đã nói

lên được lòng yêu nước, khả năng

và sức mạnh quật khởi của toàn dân

tộc trong cuộc đấu tranh chống giặc

ngoại xâm

- Chi tiết mà mình ấn tượng nhất

chính là chi tiết Gióng đánh giặc

xong, cởi áo giáp sắt để lại và bay

thẳng về trời Bởi lúc này hình ảnh

Gióng bay về trời đó tựa như hóa và

thiên nhiên đất trời, núi non đất Việt

sống Gióng là non nước, đất trời, là

biểu tượng của người dân Văn

Lang Gióng sống mãi

Tổ chức khởi động

Gv cho hs quan sát hình ảnh Thánh Gióng trên máy chiếu

? Hãy miêu tả hình ảnh của Thánh Gióng trong bức tranh bên Trao đổi với bạn bè về chi tiết gây ấn tượng nhất với bản thân khi đọc Vb và xem nhũng hình ảnh về Thánh Gióng

1 Đọc và tìm hiểu chung về văn

* Dự kiến kết quả

Tác giả: Dân gian

Thể loại: truyền thuyết

Ấn tượng nổi bật:

HS Có thể có ý kiến khác nhau sau:

-Yêu mến nhân vật Thánh Gióng

khỏe mạnh phi thường

- Truyện có nhiều chitiết li kì

- Thích nhất Hình ảnh Gióng cưỡi

ngựa , nhổ tre đánh giặc

Kết quả dự kiến

- PBT 2: 4 phần

- P1: từ đầu… nằm đấy : Sự ra đời

kỳ lạ của Gióng

- P2: Tiếp… cứu nước: Gióng cất

tiếng nói đầu tiên xin đi cứu nước;

cả làng góp gạo nuôi Gióng

- Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu hiểu những thông tin chung về văn bản:

Tác giả, thể loại, ấn tượng nổi bật khi đọc văn bản

+ Chia lớp thành nhóm theo bản hoàn thành phiếu học tập

Sau khi đọc van bản em hãy điền những

thông tin vào các phiếu sau

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Phiếu BT số 1

? Dựa vào nội dung em hãy chia bố cục

và xác định nội dung của mỗi phần ?

Phiếu BT số 2.

(Phiếu ở phần phụ lục)

Thông tin Nội dung thông tin Ý nghĩa thông tin

Tác giả

Thể loại

Ấn tượng nổi bật

- P3: Tiếp… lên trời: Gióng đánh

tan giặc và bay về trời

- P4: Còn lại: Những vết tích còn lại

của Gióng

2 Đọc hiểu chi tiết văn bản

*Nhân vật Thánh Gióng:

a Sự ra đời và tuổi thơ kỳ lạ:

- Bà mẹ ướm chân, thụ thai 12

tháng

- Sinh cậu bé khôi ngô, kì lạ khác

thường

- Lên 3 không nói cười, đặt đâu

nằm đấy

-> Chi tiết tưởng tượng, Gióng là

cậu bé khác thường, là thần

b Thánh Gióng đánh giặc cứu

nước:

Kết quả dự kiến

PHIẾU BÀI TẬP SỐ 3

Chi tiết của

truyện

Câu nói đầu tiên:

Gióng đòi đi đánh

giặc

Ngợi ca ý thức đánh giặc cứ nước của Thánh Gióng,

DT VN (ngay

cả một em bé cũng có ý thức

về tinh thần

GV HD học sinh tìm hiều chi tiết

Gv tổ chức thảo luận nhóm, chia lớp thành nhóm bàn, các nhóm tiến hành thảo luận các nhiệm vụ sau?

- Truyện Thánh Gióng có những nhân vật nào? ai là nhân vật chính?

- Tìm những chi tiết kì ảo của nhân vật Gióng?

- Nhận xét về sự ra đời của Gióng? ý nghĩa của sự ra đời kì lạ?

Đọc đoạn thứ hai của truyện (từ "Bấy giờ" đến" chú bé dặn" ) và cho biết: câu nói đầu tiên, Gióng nói về điều gì?

- Ý nghĩa của câu nói đầu tiên của Gióng

PHIẾU BÀI TẬP SỐ 3 Chi tiết của

truyện

Câu nói đầu tiên: Gióng đòi

đi đánh giặc

yêu nước)

Gióng lớn nhanh

như thổi

Cả dân làng cùng

góp gạo nuôi

Gióng

- ý chí dánh giặc cứu nước

thể hiện sức mạnh đoàn kết của nhân dân, sức mạnh của dân tộc đã hoá

thường, vùi chôn quân giặc

Gióng đánh giặc

Roi sắt gãy Gióng

nhổ tre làm gậy

Gậy sắt là vũ khí của người anh hùng

Nhưng khi cần thì cả cỏ cây cũng biến thành vũ khí

Gióng đánh thắng

giặc cỏi áo giáp

bay về trời

Gióng đánh giặc vì lòng yêu

nước,không đòi hỏi được khen thưởng hay ban cho

Gióng bay về trời đó tựa như hóa và thiên nhiên đất trời, núi non đất

Gióng lớn nhanh như thổi

Cả dân làng cùng góp gạo nuôi Gióng

Gióng đánh giặc

Roi sắt gãy Gióng nhổ tre làm gậy

Gióng đánh thắng giặc cỏi

áo giáp bay về trời

Việt Gióng là biểu tượng sức manh của người dân Văn Lang

GV: Thánh Gióng là hình ảnh cao

đẹp của người anh hùng đánh giặc

theo quan niệm của nhân dân

Thánh Gióng là ước mơ của nhân

dân về sức mạnh tự cường của dân

tộc tráng, chí khí mạnh mẽ, hay

làm việc lớn

3 Tìm hiểu ý nghĩa khái quát của

văn bản

* Dự kiến sản phẩm

- Nội dung: Truyện kể về công lao

đánh đuổi giặc ngoại xâm của

người anh hùng Thánh Gióng, qua

đó thể hiện ý thức tự cường của dân

tộc ta

- Nghệ thuật

+ Chi tiết tưởng tượng kì ảo

+ Khéo kết hợp huyền thoại và thực

tế (cốt lõi sự thực lịch sử với những

yếu tố hoang đường)

GV sử dụng phiếu học tập số 3: Hoàn thiện bảng sau để tổng kết bài:

Phiếu BT số 4

Những điều em nắm chắc (1 phút)

Những điều em còn băn khoăn (1 phút) Nội

dung

Nghệ thuật

4 Hướng dẫn cách đọc hiểu văn

bản tự sự

Giáo viên hướng dẫn học sinh những lưu ý khi đọc hiểu văn bản truyện:

+ Khi đọc hiểu một văn bản truyện ta cần phải lưu ý điều gì?

5 Liên hệ, mở rộng

* Dự kiến kết quả

Hội Gióng là một lễ hội truyền

thống hàng năm để tưởng niệm và

ca ngợi chiến công của người anh

hùng truyền thuyết Thánh Gióng,

một trong tứ bất tử của tín ngưỡng

dân gian Việt Nam Có 2 hội Gióng

tiêu biểu ở Hà Nội là hội Gióng Sóc

Sơn ở đền Sóc xã Phù Linh,

huyện Sóc Sơn và hội Gióng Phù

Đổng ở đền Phù Đổng, xã Phù

được UNESCO công nhận là di sản

văn hóa phi vật thể của nhân loại

Giá trị nổi bật của hội Gióng chính

là một hiện tượng văn hóa được bảo

lưu, trao truyền khá liên tục và toàn

vẹn qua nhiều thế hệ Mặc dù ở gần

trung tâm thủ đô và đời sống cộng

đồng trải qua nhiều biến động do

chiến tranh, do sự xâm nhập và tiếp

biến văn hóa, hội Gióng vẫn tồn tại

một cách độc lập và bền vững,

không bị nhà nước hóa, thương mại

hóa

- Vì đây là hội thi dành cho lứa tuổi

thiếu niên, những người cùng lứa

tuổi với Gióng Hội thi muốn nhắc

nhở thiếu niên theo gương Gióng có

sức khỏe để học tập và lao động tốt,

gúp phần bảo vệ TQ

– Hội Gióng được tổ chức ở đâu? Vào thời gian nào?

– Mục đích của Hội Gióng là gì?

? Tại sao hội thi thể thao trong nhà trường phổ thông lại mang tên Hội khỏe Phù Đổng?

6 Thực hành đọc hiểu: Sơn Tinh,

Thủy Tinh

- Giáo viên sử dụng hình thức học theo cặp đôi để tổ chức học sinh tiếp tục

a Tìm hiểu chung VB

- Biết vận dụng kiến thức và cách

đọc đã có ở giờ đọc hiểu văn bản

trước vào tự đọc văn bản tương tự

KQ dự kiến

- Thể loại: Truyền thuyết

Tr có các nhân vật đặc biệt Sơn

Tinh, Thủy Tinh, yếu tố kì ảo, hấp

dẫn, li kì

Dự kiến kết quả

Phần 1 :Từ đầu đến mỗi thứ một

đôi => Vua Hùng thứ mười tám kén

rể

Phần 2 : Tiếp đến Thần Nước bèn

rút quân => Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

cầu hôn và cuộc giao tranhh của hai

vị thần

Phần3 : Còn lại=>Sự trả thù hằng

luyện tập đọc hiểu văn bản

- GV cho hs đọc văn bản

- Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu hiểu những thông tin chung về văn bản: Tác giả, thể loại, ấn tượng nổi bật khi đọc văn bản

+ Chia lớp thành nhóm theo bản, hoàn thành phiếu học tập

Sau khi đọc văn bản em hãy điền những

thông tin vào các phiếu sau

Thông tin Nội dung thông

tin

Tác giả

Ấn tượng nổi bật

+ VB Sơn Tinh Thủy Tinh gồm mấy phần? Nêu ý chính của mỗi phần

? Dựa vào nội dung em hãy chia bố cục

và xác định nội dung của mỗi phần ?

Phiếu BT số 2 (Phiếu ở phần phụ lục)

năm về sau của TT và chiến thắng

của ST

b Đọc- hiểu chi tiết VB

b1 Giới thiệu nhân vật

- Vua Hùng thứ 18

- Công chúa Mị Nương

- Sơn Tinh: Vẫy tay, mọc cồn bãi,

núi đồi, chúa miền non cao

- Thuỷ Tinh: Hô mưa gọi gió, là

chúa miền nước thẳm

> Có tài cao, phép lạ, kì dị nhưng

oai phong

b 2 vua Hùng kén rể

Vua hùng băn khoăn đặt ra sính lễ

+ 100 ván cơm nếp, 100 nệp bánh

chưng

+ Voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa

chín hồng mao

> Rất kỳ lạ

b 3 Cuộc giao tranh giữa 2 thần

và kết quả.

- ST mang lễ vật đến trước cưới

được Mị Nương

-TT đến sau nổi giận đánh Sơn

Tinh

- Thủy Tinh hô mưa gọi gió, nổi

dông bão, dâng nước đánh Sơn

Tinh

- Sơn Tinh không nao núng, bốc

đồi, dời núi dừng thành đất ngăn lũ

Kết quả: Sơn Tinh thắng, Thuỷ

Truyện có mấy nhân vật, nhân vật chính

là ai?

+ Tìm từ ngữ miêu tả tài năng của các nhân vật Sơn Tịnh, Thủy Tinh

Cả 2 vị thần đều ngang tài ngang sức xin được cầu hôn với công chúa Mị Nương vua Hùng đã có giải pháp nào? sính lễ vua Hùng đặt ra gồm những gì + Em có nhận xét gì về cách đòi sính lễ của vua Hùng?

+ Hãy miêu tả ngắn gọn cuộc chiến Sơn Tịnh Thủy Tinh

+ Trong truyện có những yếu tố kì ảo nào? Nêu tác dụng của các yếu tố kì ảo đó

+ Theo em, nhân dân lao đông(tác giả nhân gian) đã thể hiện thái độ ủng hộ đối với nhân vật Sơn Tinh hay Thủy Tinh? Vì sao?

+ Thảo luận về ý nghĩa của truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh theo gợi ý:

.Truyện phản ánh hiện thực gì?

Truyện thể hiện nguyện vọng gì của nhân dân lao động thời xưa?

Tinh thua

b 4 Tìm hiểu ý nghĩa khái quát

của văn bản

* Dự kiến sản phẩm

1.Nghệ thuật: Xây dựng hình

tượng nhân vật mang dáng dấp thân

linhST và TT với nhiều chi tiết

tưởng tượng kì ảo, tạo sự hấp

dẫn.Dẫn dắt kể chuyện lôi cuốn,

sinh động

2.Nội dung: Hoàn cảnh và mục

đích của việc vua Hùng kén rể.Cuộc

sống lao động vật lộn với thiên tai,

lũ lụt hàng năm của cư dân đồng

bằng Bắc Bộ.Khát vọng của người

Việt cổ trong việc chế ngự thiên tai,

lũ lụt , xây dựng, bảo vệ cuộc sống

của mình

3 ý nghĩa của truyện.

- Giải thích nguyên của hiện tượng

lũ lụt hằng năm ở đồng bằng bặc Bộ

thời vua Hùng dựng nước.Đồng

thời thể hiện sức mạnh, ước mơ chế

ngự thiên tai, bảo vệ cuộc sống

người Việt Cổ

* Ghi nhớ – SGK/34

- Nêu chi tiết ND, NT ý nghĩa khái quát của truyện?

7 Tích hợp tập làm văn

a Tìm hiểu chung về văn tự sự

Dự kiến sản phẩm

- Kể tên một số văn bản tự sự mà em đã học hoặc đã đọc

- Gv chia lớp ra thành 2 nhóm nhóm 1

- VD: Truyền thuyết Thánh Gióng,

Sơn Tinh Thủy Tinh

- Câu chuyện: Truyền thuyết Thánh

Gióng

+ Truyện kể về cuộc đấu tranh

chống giặc ngoại xâm của Gióng

+ Những sự việc trong truyện:

Gióng ra đời=> Gióng biết nói và

nhận lời xứ giả=> Gióng lớn bổng,

cưỡi ngựa đi đánh giặc=> Giặc tan,

Gióng cưỡi ngựa về trời=> Vua lập

đền thờ Gióng

+ Mục đích: để tưởng nhớ và ca

ngợi chiến công của người anh

hùng Thánh Gióng, một trong tứ bất

tử của tín ngưỡng dân gian Việt

Nam - người có công đánh thắng

giặc Ân, mở đầu trang sử vàng son

chống ngoại xâm

2 Sự việc, nhân vật trong văn tự

sự

* Sự việc trong văn tự sự

ST, TT, Hùng Vương, Mị Nương,

Lạc Hầu

- Địa điểm: ở thành Phong Châu

- Thời gian: Đời Hùng Vương thứ

18

- Nguyên nhân: Sự ghen tuông của

Thuỷ Tinh

- Diễn biến:

- Kết quả: ST thắng, TT thua phải

rút quân

làm về văn bản Thánh Gióng, nhóm 2 làm về STTT và trả lời: Trong câu chuyện có những sự việc nào? Câu chuyện đó được kể nhằm mục đích gì?

- Gv tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm

Nhóm 1: Kể tên các nhân vật trong

truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh?

Truyện xảy ra ở đâu ? Vào thời gian nào? Vì sao diễn ra cuộc giao tranh giữa

ST và TT ? Diễn biến? Kết quả?

Nhóm 2: Theo em, có thể bỏ yếu tố thời

Nhóm 2:

- Không, vì truyện sẽ thiếu sức

thuyết phục

- Có, vì như thế n/vật hiện lên mới

cụ thể rõ ràng sinh động Tài năng

như vậy ST mới chống nổi TT

Nhóm 3: Không thể bỏ, vì các sự

việc sẽ thiếu tính liên tục, sự việc

sau đó sẽ không được giải thích rõ

Nhóm 4: Việc ghen tuông là có lý,

vì Thuỷ Tinh thấy mình không kém

Sơn Tinh, nhưng chỉ vì chậm chân

nên mất vợ (nguyên nhân dẫn đến

giao tranh)

LK: * Nhân vật trong văn tự sự

+ Sự việc do ai làm? (Nhân vật)

+ Sự việc xảy ra ở đâu? (Địa điểm)

+ Sự việc xảy ra lúc nào? (Thời

gian)

+ Sự việc diễn biến thế nào? (Diễn

biến)

+ Việc xảy ra do đâu? (Nguyên

nhân)

+ Việc kết thúc thế nào? (Kết quả)

=> là người thực hiện các sự việc,

vừa là người được nói tới, được

biểu dương hay bị lên án

- Nhân vật:

+ Nhân vật chính: ST, TT

+ Nhân vật phụ: vua Hùng, Mị

Nương, Lạc Hầu

gian (đời Hùng Vương thứ 18) địa điểm (thành Phong Châu) được kể trong

truyện được không ? Vì sao? Việc giới

thiệu Sơn Tinh là người tài giỏi có cần thiết không? Vì sao?

Nhóm 3: Nếu ta bỏ sự việc vua Hùng ra

điều kiện kén rể đi có được không ? Vì sao?

Nhóm 4: Việc Thuỷ Tinh nổi giận theo

em có lý hay không? Vì sao?

- Từ kết quả thảo luận, gv hỏi hs: Để câu chuyện cụ thể, hấp dẫn thì sự việc trong bài văn tự sự phải được kể cụ thể, chi tiết, phải có những yếu tố nào?

- Nhân vật trong văn tự sự là gì?

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm bàn hoàn thiện bảng khuyết trong phiếu bài tập số 3

- Hs thảo luận hoàn thành phiếu, sau khi

hs báo cáo sản phẩm, gv hỏi:

+ Qua bảng trên, cho biết trong các

nhân vật trong truyện Sơn Tinh, Thủy

Tinh, ai là nhân vật chính? Ai là nhân

vật phụ?

+ Nhân vật chính và nhân vật phụ có