- Thực hiện thao tác phân tích một vài chi tiết kì ảo trong văn bản - Nắm bắt TP thông qua hệ thống các sự việc được kể theo trình tự thời gian *Cỏc kỹ năng sụng cơ bản được giỏo dục
Trang 1Tiết 1,2 Ngày soạn: 23/8/2015
Văn bản:
Thánh Gióng (Truyền thuyết)
I mức độ cần đạt:
Nắm được nội dung, ý nghĩa và một số nét nghệ thuật tiêu biểu của
truyện Thánh Gióng
II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
1 Kiến thức
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết về
đề tài giữ nước
- Những sự kiện và di tích phản ánh lịch sử đấu tranh giữ nước của cha ông
ta được kể trong một tác phẩm truyền thuyết
2 Kỹ năng
- Đọc- hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại
- Thực hiện thao tác phân tích một vài chi tiết kì ảo trong văn bản
- Nắm bắt TP thông qua hệ thống các sự việc được kể theo trình tự thời gian
*Cỏc kỹ năng sụng cơ bản được giỏo dục
Kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tư duy
3.Thỏi độ:
Giỏo dục HS lũng tự hào về truyền thống anh hựng trong lịch sử chống giặc ngoại xõm của dõn tộc ta Tinh thần ngưỡng mộ, kớnh yờu những anh hựng cú cụng với non sụng đất nước.
4 Tư tưởng Hồ Chớ Minh
- Quan niệm của Bỏc : nhõn dõn là nguồn gốc sức mạnh bảo vệ Tổ
quốc.( Liờn hệ)
III Chuẩn bị:
1 Giáo viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
2 Học sinh: + Soạn bài, trả lời các câu hỏi trong SGK
IV Các bước lên lớp:
1 ổn định tổ chức(1’)
2 KTBC: (3’)
- Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở và dụng cụ học tập bộ môn
3 Bài mới:
HĐ1: Giới thiệu bài (1’)
Chủ đề đánh giặc cứu nước là chủ đề lớn, cơ bản, xuyên suốt LS văn học
VN nói chung, văn học dân gian VN nói riêng Thánh Gióng là truyện dân gian thể hiện rất tiêu biểu và độc đáo chủ đề này Đây là một câu chuyện hay
Trang 2và hấp dẫn, lôi cuốn biết bao thế hệ người VN Điều gì đã làm nên sức hấp dẫn, lôi cuốn của câu chuyện như vậy? Hi vọng rằng bài học hôm nay cô trò chúng ta sẽ giải đáp được thắc mắc đó
HĐ2:
Tìm hiểu chung về văn bản(10’)
- Gọi 3 HS lần lượt đọc
? Em hãy kể tóm tắt những sự việc
chính ?
- Hướng dẫn HS tìm hiểu chú thích ở
sgk
HĐ 3: (5’) Tìm chi tiết về VB
? Phần mở đầu truyện ứng với sự việc
nào?
? Thánh Gióng ra đời như thế nào?
? Khi ra đời, Gióng là người ntn ?
? Nhận xét về sự ra đời của Thánh
Gióng?
GV: Chốt tiết 1
Diễn biến câu chuyện tiếp theo ra
sao, có điều gì kì lạ nữa tiết sau
I Đọc - tìm hiểu chung:
1 Đọc:
2 Kể tóm tắt: Những sự việc chính:
- Sự ra đời của Thánh Gióng
- Thánh Gióng biết nói và nhận trách nhiệm đánh giặc
- Thánh Gióng lớn nhanh như thổi
- Thánh Gióng vươn vai thành tráng
sĩ cưỡi ngựa sắt đi đánh giặc và
đánh tan giặc
- Vua phong TG là Phù Đổng Thiên Vương và những dấu tích còn lại của Thánh Gióng
3 Chú thích:
- Thể loại: Truyền Thuyết
- Phương thức biểu đạt: Tự sự
- Khái niệm truyền thuyết:
- Truyện dân gian truyền miệng kể
về các nhân vật, sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ
- Thường có yếu tố tưởng tượng kì
ảo
- Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật LS
4 Bố cục
II Đọc- Tìm hiểu chi tiết :
1 Sự ra đời của Thánh Gióng:
- Bà mẹ ướm chân - thụ thai 12 tháng mới sinh
- Cậu bé lên 3 không nói, không cười, không biết đi;
Xuất thân bình dị nhưng rất khác thường, kì lạ.
Trang 3chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp.
HĐ 3: (35’) Tìm chi tiết về VB
GV cho hs tóm tăt
? Thánh Gióng cất tiếng nói khi nào?
? Hãy phân tích ý nghĩa của chi tiết
này?
- Ban đầu là lời nói quan trọng, lời
yêu nước, ý thức đối với đất nước
được đặt lên hàng đầu
- Lúc bình thường thì âm thầm lặng
lẽ nhưng khi nước nhà gặp cơn nguy
biến thì đứng ra cứu nước đầu tiên
? Sau hôm gặp sứ giả, Gióng có điều
gì khác thường, điều đó có ý nghĩa
gì?
- Việc cứu nước là rất hệ trọng và cấp
bách, Gióng phải lớn nhanh mới đủ
sức mạnh kịp đi đánh giặc Hơn nữa,
ngày xưa ND ta quan niệm rằng,
người anh hùng phải khổng lồ về thể
xác, sức mạnh Cái vươn vai của
Gióng để đạt đến độ phi thường ấy
? Chi tiết bà con ai cũng vui lòng góp
gạo nuôi Gióng có ý nghĩa gì?
- Gióng không hề xa lạ với nhân dân
Gióng đâu chỉ là con của một bà mẹ
mà là con của cả làng, của nhân dân
* GV: Ngày nay ở làng Gióng người
ta vẫn tổ chức cuộc thi nấu cơm, hái
cà nuôi Gióng Đây là hình thức tái
hiện quá khứ rất giàu ý nghĩa
? Tìm những chi tiết miêu tả việc
Gióng ra trận đánh giặc?
? Chi tiết TG nhổ tre đánh giặc có ý
nghĩa gì?
Bác Hồ nói: "Ai có súng thì dùng
súng, ai có gươm thì dùng gươm,
không có gươm thì dùng cuốc,
thuổng, gậy gộc."
? Câu chuyện kết thúc bằng sự việc
gì?
? Vì sao tan giặc Gióng không về
Tiết 2
2 Thánh Gióng lớn lên và ra trận
đánh giặc:
- Tiếng nói đầu tiên của Thánh Gióng là tiếng nói đòi đánh giặc
Đây là chi tiết thần kì có nhiều ý nghĩa:
+ Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước
+ Gióng là hình ảnh của nhân dân
- Gióng lớn nhanh như thổi, vươn vai thành tráng sĩ:
+ Đáp ứng nhiệm vụ cứu nước + Là tượng đài bất hủ về sự trưởng thành vượt bậc, về hùng khí, tinh thần của dân tộc trước nạn ngoại xâm
- Bà con làng xóm góp gạo nuôi Gióng:
+ Gióng lớn lên bằng thức ăn, đồ mặc của nhân dân, được nuôi dưỡng bằng những cái bình thường, giản
dị, Gióng là con của nhân dân + ND rất yêu nước, ai cũng mong Gióng ra trận
+ Sức mạnh của Gióng là sức mạnh của toàn dân
- Thánh Gióng ra trận đánh giặc: Gióng đánh giặc không những bằng
vũ khí mà bằng cả cỏ cây của đất nước, bằng những gì có thể giết
được giặc
3 Thánh Gióng bay về trời:
- Đây là sự ra đi thật kì lạ mà cùng thật cao quí, chứng tỏ Gióng
Trang 4triều để nhận tước lộc mà lại bay về
trời?
? Theo em, truyện TG liên quan đến
sự thật LS nào?
? Hình tượng TG trong truyện có ý
nghĩa gì?
HĐ4: (3’)
HS đọc ghi nhớ.
HĐ 5(2’)
? Hình ảnh nào của Gióng đẹp nhất
trong tâm trí em?
- Hình ảnh TG kết thúc với hình ảnh
G cùng ngựa sắt bay về trời
- Kịch bản Ông Gióng(TôHoài)kết
thúc với hình ảnh tráng sĩ Gióng cùng
ngựa sắt thu nhỏ dần trở thành em bé
cưỡi trâu trở về làng mát rượi bóng
tre
? Em hãy so sánh và nêu nhận xét về
2 cách kết thúc ấy?
không màng danh lợi, đồng thời cho chúng ta thấy thái độ của nhân dân
ta đối với người anh hùng đánh giặc cứu nước ND yêu mến, trân trọng muốn giữ mãi hình ảnh của người anh hùng nên đã để Gióng về với cõi vô biên, bất tử Bay lên trời Gióng là non nước, là đất trời, là biểu tượng của người dân Văn Lang
* Cơ sở lịch sử của truyện:
- Cuộc chiến tranh tự vệ ngày càng
ác liệt đòi hỏi phải huy động sức mạnh của cả cộng đồng
- Số lượng và kiểu loại vũ khí của người Việt cổ tăng lên từ giai đoạn Phùng Nguyên đến Đông Sơn
*ý nghĩa của hình tượng Thánh Gióng:
- Là hình tượng tiêu biểu, rực rỡ của người anh hùng diệt giặc cứu nước
- Là người anh hùng mang trong mình sức mạnh cộng đồng buổi đầu dựng nước
III Tổng kết
1 Nghệ thuật
2 Nội dung
* Ghi nhớ
VI Luyện tập: Sgk-T/23:
1 Hình ảnh Thánh Gióng bay về trời phù hợp với sự ra đời thần kì của nhân vật :Gióng là thần được trời cử xuống giúp vua Hùng đuổi giặc ,xong việc Gióng lại trở về trời
- Hình ảnh Gióng trong phần kết thúc bộ phim của Tô Hoài nêu bật ý nghĩa tượng trưng của nhân vật :
Khi đất nước có giặc mỗi chú bé
đều nằm mơ ngựa sắt, nằm mơ thành Phù Đổng vụt lớn lên để đánh
đuổi giặc Ân.Khi đất nước thanh bình các em vẫn là những em bé
Trang 5? Tại sao hội thi thể thao trong nhà
trường lại mang tên “Hội khỏe Phù
Đổng”?
ngây thơ hồn nhiên: Súng gươm vứt
bỏ lại hiền như xưa.
2 Hội thi thể thao mang tên Hội khỏe Phù Đổng vì đây là hội thao dành cho lứa tuổi thiếu niên, mục
đích của cuộc thi là học tập tốt, lao
động tốt góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước
4 Củng cố: (2’)- ý nghĩa hình tượng Thánh Gióng
5 Hướng dẫn học tập: (3’)- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Hoàn thiện bài tập
- Sưu tầm một số đoạn thơ, văn nói về Thánh Gióng
- Vẽ tranh Gióng theo tưởng tượng của em
- Chuẩn bị bài: từ và cấu tạo từ tiếng việt
- Tư liệu: Cây xuân núi vẽ phủ mây ngàn
Muôn toả ngàn hồng rạng thế gian
Ngựa sắt về trời tên tạc mãi
Anh hùng một thuở với thế gian
(Ngô Chi Lan - thời Lê)
Đảng ta vĩ đại thật Một ví dụ: Trong LS ta có ghi truyện vị anh hùng dân tộc là Thánh Gióng đã dùng gốc tre đuổi giặc Ân Trong những ngày đầu kháng chiến, Đảng ta đã lãnh đạo hàng nghìn, vạn anh hùng noi gương Thánh Gióng dùng gậy tầm vông đấu tranh với thực dân Pháp
(Hồ Chí Minh - Đảng ta thật vĩ đại)
Rút kinh nghiệm
………
Tiết 3: Ngày soạn: 24/8/2015
Từ và cấu tạo của từ tiếng việt
I MỨC ĐỘ CầN ĐẠT
- Nắm chắc định nghĩa về từ, cấu tạo của từ
- Biết phõn biệt cỏc kiểu cấu tạo từ
Lư ý: Học sinh đó học về cấu tạo từ ở Tiểu học
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Định nghĩa về từ, từ đơn, từ phức, cỏc loại từ phức
- Đơn vị cấu tạo từ tiếng Việt
2 Kỹ năng:
- Nhận diện, phõn biệt được:
+ Từ và tiếng
Trang 6+ Từ đơn và từ phức + Từ ghộp và từ lỏy
- Phõn tớch cấu tạo của từ
*Cỏc kỹ năng sụng cơ bản được giỏo dục
- Ra quyết định : lựa chọn cỏch sử dụng từ tiếng việt, trong thực tiễn giao
tiếp của bản thõn
- Giao tiếp : Trỡnh bày suy nghĩ, ý tưởng , thảo luận và chia sẻ những
cảm nhận cỏ nhõn về cỏch sử dụng từ trong tiếng việt
3.Thỏi độ:
Giỏo dục cỏc em biết yờu quớ, giữ gỡn sự trong sỏng của vốn từ tiếng Việt
III CHUẩn bị:
1 Giáo viên:
- Soạn bài
- Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
- Bảng phụ viết VD và bài tập
2 Học sinh: + Soạn bài
IV Các bước lên lớp:
1 ổn định tổ chức (1’)
2 KTBC: Kiểm tra việc chuẩn bị bài(3’)
3 Bài mới:
HĐ1: Giới thiệu bài (1’)
Tiểu học, các em đã đựoc học về tiếng và từ Tiết học này chúng ta sẽ
tìm hiểu sâu thêm về cấu tạo của từ tiếng Việt để giúp các em sử dụng
thuần thục từ tiếng Việt
HĐ1: Hình thành khái niệm về từ
8 (phút)
* GV treo bảng phụ đã viết VD.
? Câu văn này lấy ở văn bản nào?
? Trước mỗi gạch chéo là 1 từ, em hãy
cho biết câu văn trên có mấy từ ? Và có
bao nhiêu tiếng( mỗi một con chữ là một
tiếng)
? Vậy tiếng và từ trong câu văn trên có
cấu tạo ntn? Tiếng dùng để làm gì?
? 9 từ trong VD trên khi kết hợp với nhau
có tác dụng gì?(tạo ra câu có ý nghĩa)
? Từ dùng để làm gì?
? Khi nào một tiếng có thể coi là một từ?
? Từ nhận xét trên em hãy rút ra khái
i Khái niệm về từ
1 Ví dụ:
Thần /dạy/ dân/ cách/ trồng trọt/, chăn nuôi/và/ cách/ ăn ở/.( Con Rồng cháu Tiên)
2 Nhận xét:
- VD trên có 9 từ, 12 tiếng
- Có từ chỉ có một tiếng, có từ 2 tiếng
- Tiếng dùng để tạo từ
- Từ dùng để tạo câu
- Khi một tiếng có thể tạo câu, tiếng
ấy trở thành một từ
Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để tạo câu
Trang 7niệm từ là gì?
* GV nhấn mạnh khái niệm và cho hs đọc
ghi nhớ
HĐ2: Hình thành khái niệm từ đơn, từ
phức (7’)
* GV treo bảng phụ
? Dựa vào kiến thức đã học ở tiểu học em
hãy điền các từ vào bảng phân loại?
* HS lần lượt lên bảng điền vào bảng
phân loại
? Qua việc lập bảng, em hãy nhận xét, từ
đơn và từ phức có gì khác nhau?
? Hai từ phức trồng trọt, chăn nuôi có gì
giống và khác nhau?
+ Giống: đều là từ phức (gồm hai tiếng)
+ Khác: Chăn nuôi: gồm hai tiếng có
quan hệ về nghĩa
? Vậy từ phức được tạo ra bằng cách
ghép các tiếng có quan hệ với nhau về
nghĩa được gọi là từ gì?
- Trồng trọt gồm hai tiếng có quan hệ láy
âm
? Từ phức có quan hệ láy âm giữa các
tiếng được gọi là từ gì?
? Thế nào là từ đơn, từ phức? Từ phức có
mấy loại, đó là những loại nào?
* HS đọc ghi nhớ
* Qua bài học ta có thể dựng thành sơ
đồ sau( dùng sơ đồ tư duy)
* Ghi nhớ : T13/SGK
II Từ đơn và từ phức:
1 Ví dụ:
Từ /đấy /nước/ ta/ chăm/ nghề/ trồng trọt/, chăn nuôi /và /có/ tục/ ngày/ tết/ làm /bánh chưng/, bánh giầy/
* Điền vào bảng phân loại:
- Cột từ đơn: từ, đấy, nước, ta
- Cột từ ghép: chăn nuôi
- Cột từ láy: trồng trọt
* Nhận xét : Từ đơn là từ chỉ gồm có một tiếng Từ phức gồm có 2 tiếng trở lên
- Từ ghép: ghép các tiếng có quan hệ với nhau về mặt nghĩa
- Từ láy: Từ phức có quan hệ láy âm giữa các tiếng
* Ghi nhớ: SGK - Tr13:
HĐ3: (20’) III Luyện tập
Bài 1: - Đọc và thực hiện yêu cầu bài tập 1
- Sắp xếp theo giới tính nam/ nữ
- Sắp xếp theo bậc trên/ dưới
Từ
Trang 8a Từ nguồn gốc, con cháu thuộc kiểu từ ghép.
b Từ đồng nghĩa với từ nguồn gốc: Cội nguồn, gốc gác
c Từ ghép chỉ qua hệ thân thuộc: cậu mợ, cô dì, chú cháu, anh em
Bài 2: Các khả năng sắp xếp:
- Ông bà, cha mẹ, anh chị, cậu mợ
- Bác cháu, chị em, dì cháu, cha anh
Bài 3:
- Nêu cách chế biến bánh: bánh rán, bánh nướng, bánh hấp, bánh nhúng
- Nêu tên chất liệu làm bánh: bánh nếp, bánh tẻ, bánh gai, bánh khoai, bánh ngô, bánh sắn, bánh đậu xanh
- Tính chất của bánh: bánh dẻo, bánh phồng, bánh xốp
- Hình dáng của bánh: bánh gối, bánh khúc, bánh quấn thừng
Bài 4:
- Miêu tả tiếng khóc của người
- Những từ có tác dụng miêu ta đó: nức nở, sụt sùi, rưng rức
B5 :Thi tìm nhanh các từ láy
* GV cho đại diện các tổ lên tìm
Bài 5: - Tả tiếng cười: khúc khích, sằng sặc, hô hố, ha hả, hềnh hệch
- Tả tiếng nói: khàn khàn, lè nhè, thỏ thẻ, léo nhéo, lầu bầu, sang sảng
- Tả dáng điệu: Lừ đừ, lả lướt, nghênh ngang, ngông nghênh, thướt tha
4 Củng cố: (2’) Nhắc lại nội dung kiến thức cơ bản
5 Hướng dẫn về nhà (3’)
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Hoàn thiện bài tập
- Tìm số từ, số tiếng trong đoạn văn: lời của vua nhận xét về hai thứ bánh của Lang liêu
- Soạn: Giao tiếp, văn bản và phương thức biểu đạt
Rút kinh nghiệm
………
Trang 9Tiết 4 Ngày soạn :25/8/2015
Giao tiếp,văn bản và phương thức Biểu đạt
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Bước đầu biết về giao tiếp, văn bản và phương thức biểu đạt
- Nắm được mục đớch giao tiếp, kiểu văn bản và phương thức biểu đạt
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Sơ giản về hoạt động truyền đạt, tiếp nhận tư tưởng, tỡnh cảm bằng phương tiện ngụn từ: giao tiếp, văn bản, phương thức biểu đạt, kiểu văn bản
- Sự chi phối của mục đớch giao tiếp trong việc lựa chọn phương thức biểu đạt để tạo lập văn bản
- Cỏc kiểu văn bản tự sự, miờu tả, biểu cảm, lập luận, thuyết minh và hành chớnh cụng vụ
2 Kỹ năng:
- Bước đầu nhận biết về việc lựa chọn phương thức biểu đạt phự hợp với mục đớch giao tiếp
- Nhận ra kiểu văn bản ở một văn bản cho trước căn cứ vào phương thức biểu đạt
- Nhận ra tỏc dụng của việc lựa chọn phương thức biểu đạt ở một đoạn văn bản cụ thể
Trang 10*Cỏc kỹ năng sụng cơ bản được giỏo dục
- Giao tiếp ứng xử : Biết cỏc phương thức biểu đạt và sử dụng văn bản theo
những phương thức biểu đạt khỏc nhau phự hợp với mục đớch giao tiếp
- Tự nhận thức được tầm quan trọng của giao tiếp bằng văn bản và hiệu
quả của cỏc phương thức biểu đạt
* GDMT: Liờn hệ, dựng văn nghị luận thuyết minh về mụi trường
3.Thỏi độ:
Lũng say mờ tỡm hiểu, học hỏi
III Chuẩn bị
1 Giáo viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
+ Bảng phụ
2 Học sinh: + Soạn bài
IV Các bước lên lớp:
1 ổn định tổ chức (1’)
2 KTBC(3’)
3 Bài mới.
HĐ1 (1’) Giới thiệu bài
Các em đã được tiếp xúc với một số văn bản ở tiết 1 và 2 Vậy văn bản
là gì? Được sử dụng với mục đích giao tiếp như thế nào? Tiết học này sẽ
giúp các em giải đáp những thắc mắc đó
HĐ 2: Hình thành khái niệm giao tiếp văn
bản và phương tghức biểu đạt (15’)
? Khi đi đường, thấy một việc gì, muốn cho
mẹ biết em làm thế nào?
? Đôi lúc rất nhớ bạn thân ở xa mà không thể
trò chuyện thì em làm thế nào?
* GV: Các em nói và viết như vậy là các em
đã dùng phương tiện ngôn từ để biểu đạt điều
mình muốn nói Nhờ phương tiện ngôn từ mà
mẹ hiểu được điều em muốn nói, bạn nhận
được những tình cảm mà em gưỉ gắm Đó
chính là giao tiếp
? Trên cơ sở những điều vừa tìm hiểu, em
hiểu thế nào là giao tiếp?
* GV chốt: đó là mối quan hệ hai chiều giữa
người truyền đạt và người tiếp nhận
? Việc em đọc báo và xem truyền hình có
phải là giao tiếp không? Vì sao?
I.tìm hiểu chung về văn bản và phương thưc biểu đạt:
1 Văn bản và mục đích giao tiếp:
a Giao tiếp:
- Giao tiếp là một hoạt động truyền
đạt, tiếp nhận tư tưởng, tình cảm bằng phương tiện ngôn từ