Hoa NH đổi mới phương pháp giảng dạy bài “ancol” thông qua hoạt động trải nghiệm “pha chế nước sát khuẩn tay” theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾNKính gửi:Hội đồng sáng kiến tỉnh Ninh Bình Chúng tôi ghi tên dưới đây: Ngày tháng năm sinh Nơi công tác Chức vụ Trình độ chuyên môn Tỷ lệ % đóng góp vào vi

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến:

Đổi mới phương pháp giảng dạy bài Ancol thông qua hoạt động trải nghiệm

“Pha chế nước sát khuẩn tay”theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh

Đồng tác giả:

1.Đoàn Thị Kim Dung - Hiệu trưởng

2.Nguyễn Thị Thu Hiền - Giáo viên

3.Đinh Khắc Xuân - Giáo viên

4 Ngô Thị Thúy Hằng - Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THPT Nguyễn Huệ

Ninh Bình, tháng 10 năm 2021

1

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi:Hội đồng sáng kiến tỉnh Ninh Bình

Chúng tôi ghi tên dưới đây:

Ngày tháng năm sinh

Nơi công tác

Chức vụ

Trình độ chuyên môn

Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến

1

Đoàn Thị Kim

TrườngTHPTNguyễn Huệ

Giáo

3 Đinh Khắc Xuân 10/02/1985

TrườngTHPTNguyễn Huệ

Giáo

- Là đồng tác giả đề nghị công nhận sáng kiến: Đổi mới phương pháp giảng dạy bài “Ancol” thông qua Hoạt động trải nghiệm “Pha chế nước sát khuẩn tay” theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh.

- Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Đồng tác giả

- Thời gian thực hiện: Năm học 2020 - 2021

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN

Theo tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW: Đổi mới căn bản và toàn diện Giáodục và đào tạo, Thực hiện sự chỉ đạo của ngành tất cả các nhà trường đã thay đổichuyển từ dạy học truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực củahọc sinh Các nhà trường được chủ động xây dựng kế hoạch, chương trình giáo dụcnhà trường Các giờ học không còn bó hẹp trong khuôn khổ 4 bức tường của lớphọc mà học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức thông qua các hoạt động ngoại khóa, trảinghiệm sáng tạo

Hóa học là một môn khoa học thực nghiệm và lý thuyết vì vậy việc sửdụng thí nghiệm trong giảng dạy là một phần không thể thiếu trong dạy và họcmôn Hóa học Qua những thí nghiệm Hoá học làm sáng tỏ mối liên hệ phát sinhgiữa các sự vật, giải thích được bản chất của các hiện tượng Hoá học từ đó họcsinh có được những kiến thức, kỹ năng tổng hợp và vận dụng vào thực tế đờisống Thông qua thí nghiệm, học sinh nắm kiến thức một cách hứng thú, vữngchắc và sâu sắc hơn

Chính vì vậy chúng tôi lựa chọn hoạt động trải nghiệm “Pha chế nước sát khuẩn tay” để thực hiện giảng dạy nội dung kiến thức bài “Ancol” trong sách giáo khoa Hóa 11 (Phụ lục 1)

Đây là một minh chứng cho việc “ Học phải đi đôi với hành”; Gắn kiến thức học trong sách vở với thực tiễn cuộc sống, với tình hình xã hội hiện tại

Ancol (Rượu) là hợp chất hữu cơ được giảng dạy trong chương trình Hóahọc THCS và THPT (Phụ lục 1), Một trong những tính chất và ứng dụng quantrọng của chúng là sát khuẩn; Trong khi đó tình hình dịch bệnh COVID- 19 diễnbiến vô cùng phức tạp ảnh hưởng sức khỏe con người, kinh tế của toàn xã hội Bộ

y tế khuyến cáo nguyên tắc 5K để phòng tránh dịch bệnh, trong đó có 1K là khửkhuẩn Với mong muốn đổi mới phương pháp dạy học theo đúng tinh thần chỉ đạocủa ngành Giáo dục đồng thời cũng muốn đóng góp một phần nhỏ bé của mình

cùng với xã hội đẩy lùi dịch bệnh chúng tôi đã chọn Sáng kiến:Đổi mới phương

3

pháp giảng dạy bài “Ancol” thông qua Hoạt động trải nghiệm “Pha chế nước sát khuẩn tay” theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh.

1 Giải pháp cũ thường làm:

Khi giảng dạy bài Ancol:

- Giáo viên truyền thụ kiến thức tuần tự trong sách giáo khoa để học sinh hiểu được nội dung kiến thức phần ancol trong sách giáo khoa như:

+ Định nghĩa, phân loại, đồng phân,danh pháp, cấu trúc phân tử của ancol, phenol;+ Tính chất vật lý, liên kết hidro liên phân tử;

+ Ảnh hưởng qua lại giữa các nhóm nguyên tử trong phân tử;

+ Tính chất hóa học, phương pháp điều chế của ancol, phenol

( Phụ lục 1)Học sinh tiếp nhận một cách thụ động qua ghi chép, sau các buổi học lí thuyết là có các buổi thực hành kiểm chứng lại phần kiến thức được học, học sinh nắm được:

+ Tính chất vật lý, ứng dụng của ancol

+ Tiến hành một số thí nghiệm nghiên cứu nghiên cứu tính chất của các dẫn xuất này như glixerol phản ứng với Cu(OH)2

* Ưu điểm :

- Giáo viên truyền tải được đầy đủ các kiến thức theo yêu cầu cho học sinh

- Học sinh chăm chú ghi chép, chú ý lắng nghe

*

Nhược điểm :

- Người học có phần “thụ động”, ít phản biện

- Người học khó có điều kiện tìm tòi bởi kiến thức đã được có sẵn trong sách

- Giáo viên chưa sử dụng được nhiều phương pháp dạy học tích cực, các phươngpháp dạy học thường được sử dụng trong tiết học thực hành là: phương pháp vấnđáp, phương pháp thuyết trình, phương pháp dạy học nhóm

- Chưa quan tâm đầy đủ tới khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn và quátrình học

- Không phát huy được tính chủ động, sáng tạo của học sinh; Chưa phát triển hếtcác phẩm chất, năng lực của học sinh; Gây nhàm chán cho học sinh

4

2.Giải pháp mới

Khi giảng dạy bài Ancol chúng tôi không giảng dạy như trước đã từng làm

mà thay vào đó chúng tôi tổ chức hoạt động trải nghiệm”Pha chế nước sát khuẩn tay”; Phương pháp dạy học này học sinh cần phải thực hiện một nhiệm vụ học tập gắn liền với thực tiễn và có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành Nhiệm vụ học tập này đòi hỏi người học có tính tự lực cao khi phải đảm nhiệm mọi công đoạn gồm lập kế hoạch, thực hiện dự án và đánh giá kết quả của dự án Phương pháp này được dạy theo hình thức chia nhóm, áp dụng phương pháp dạy học dự án, kỹ thuật “ tia chớp”, kỹ thuật “ công não”….bao gồm:

Bước 1:Các thày cô giáo thảo luận, thống nhất nội dung của hoạt động trải

nghiệm, phân công nhiệm vụ cụ thể cho học sinh các lớp mình giảng dạy Trướctình hình dịch bệnh Covid 19 diễn biến phức tạp, học sinh cũng cảm nhận rất rõnhững tác động của đại dịch với chính cuộc sống và học tập của các em cũng nhưtoàn xã hội nên rất trách nhiệm và hứng thú học tập

Bước 2: Học sinh tích luỹ kiến thứcvề thành phần của nước sát khuẩn gồm những hợp chất nào, công thức; tính chất làm sao, hàm lượng bao nhiêu, có những ứng dụng gì( Thành phần nước sát khuẩn tay có trong phụ lục 2)… từ việc tự nghiên cứu tìm hiểu học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức một cách chủ động

Bước 3: Sau khi đã có tất cả kiến thức trên giáo viên hướng dẫn học sinh cách pha chế: Thao tác làm thí nghiệm, các quy tắc khi thực hành , học sinh tiến hành pha chế nước rửa tay sát khuẩn

- Khi pha chế tiến hành theo nhóm, chuyên môn hóa cao và theo dây chuyền để đạt hiệu quả cao nhất:

+ Nhóm chuẩn bị dụng cụ, lấy cồn, lấy glixerol, lấy H2O2, lấy nước cất, hòa trộn ;+ Đóng chai ;

Khi dạy học bằng hình thức này,học sinh chủ động, tích cực chiếm lĩnh kiếnthức, hứng khởi trong quá trình học tập, khơi gợi niềm đam mê, yêu thích môn học

và nghiên cứu khoa học Tự tay mình làm ra sản phẩm có ích chung tay cùng cộngđồng góp phần đẩy lùi dịch bệnh.Giúp học sinh hình thành những năng lực phẩmchất cần có của chương trình giáo dục phổ thông mớibiết sống yêu thương; sống tựchủ và sống có trách nhiệmđó là yếu tố quan trọng để mỗi học sinh trở thành côngdân hòa nhập vào môi trường toàn cầu hóa trong cuộc cách mạng 4.0 Đáp ứngđược mục tiêu đổi mới căn bản toàn diện của giáo dục, phù hợp với xu thế của địnhhướng phát triển năng lực cho học sinh trước sự chuyển biến không ngừng củacuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

3 Điều kiện và khả năng áp dụng sáng kiến

a Khả năng áp dụng sáng kiến

Sau khi áp dụng giải pháp trên trong quá trình dạy học bộ môn Hóa học tạitrường THPT Nguyễn Huệ Chúng tôi nhận thấy khả năng áp dụng của giải pháptrên đối với tất cả các trường THPT và THCS trong toàn tỉnh là hoàn toàn khả thiluôn mang lại hiệu quả cao trong việc hình thành và phát triển năng lực cho họcsinh, sáng kiến hoàn toàn có thể nhân rộng và áp dụng với các bộ môn khoa học tựnhiên khác chắc chắn sẽ mang lại hiệu quả cao; có thể áp dụng tổ chức các hoạtđộng trải nghiệm khác mà cũng có những liên hê thực tế với kiến thức cần truyềnđạt cho học sinh hoặc có thể sử dụng các hình thức dạy học khác như trò chơi,đóng vai…

b.Điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến

Trang thiết bị dạy học

Các trường có phòng thực hành bộ môn Hóa học, có đủ hóa chất – dụng cụ theo chương trình Hóa học THPT cơ bản và thường xuyên tiến hành thí nghiệm, hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm (tại trường, tại nhà)

Đối với giáo viên

Giáo viên trực tiếp đứng lớp giảng dạy phải là những người nắm vững về kiến thức chuyên môn, có kỹ năng sư phạm, khéo léo trong cách ứng xử, sử dụng

6

thành thạo công nghệ thông tin để ứng dụng vào việc giảng dạy, biết cách định hướng học sinh theo đúng mục tiêu giáo dục đã đề ra

Đối với học sinh

Học sinh phải dần xây dựng các phẩm chất và khả năng thích nghi

với phương pháp dạy học mớinhư xác định được mục tiêu của việc học, tạo tính tự giác học tập, có trách nhiệm với việc học của mình và việc học chung của cả lớp,

tự giác học tập ở bất kì hoàn cảnh hay điều kiện nào, vận dụng linh hoạt và sáng tạo kiến thức các môn học vào thực tiễn cuộc sống

4.Hiệu quả đạt được

a.Hiệu quả xã hội

- Sáng kiến đạt được mục tiêu đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm phát triển phẩmchất, năng lực cho học sinh, học đi đôi với hành –Vận dụng kiến thức môn học vàogiải quyết vấn đề cấp bách trong thực tế đời sống…

- Học sinh được tham gia vào hoạt động trải nghiệm không chỉ vận dụng kiến thức bàihọc vào thực tế đời sống, rèn luyện kỹ năng, phát triển năng lực mà còn có ý thức trongcông tác phòng chống dịch bệnh; đóng góp sức trẻ, niềm đam mê đối với lao động, việclàm có ý nghĩa cho các em Đối với hiện tại việc làm nhỏ bé của các em đã góp phầnchung tay cùng cả nước chống dịch, khơi dậy tình đoàn kết, tình yêu quê hương đấtnước, nhưng về lâu dài sẽ giáo dục các em nhạy bén, linh hoạt vận dụng kiến thức cácmôn học trong định hướng nghề nghiệp, tương lai sau này

- Trong quá trình áp dụng sáng kiến này tại nhà trường thu được kết quả tốt, tạo được

sự tin tưởng chuyên môn của nhà trường, các trường THCS và THPT trên toàn tỉnh vànhận được đánh giá cao từ phía lãnh đạo Sở GD ĐT Ninh Bình Đóng góp không nhỏvào nâng cao chất lượng giảng dạy của nhà trường

- Sản phẩm do các em học sinh pha chế không chỉ để sử dụng cho công tác phòngchống dịch trong nhà trường mà còn mang tặng các đơn vị, các trường học đóng trênđịa bàn Thành phố Tam Điệp, các huyện thị của tỉnh Ninh Bình Từ đó tăng thêm tìnhgắn kết thêm tình hữu nghị, niềm tin vào đội ngũ giáo viên và học sinh nhà trường.(Phụlục 5)

7

b Hiệu quả kinh tế

+ Sáng kiến có giá trị hiệu quả kinh tế rất cao: Tính đến thời điểm hiện tại thầy vàtrò nhà trường đã pha chế được 2000 chai nước rửa tay (Phụ lục 6)

(Tính trên tổng số 2000 chai nước rửa tay)

- Số tiền mua nguyên liệu ban đầu:

tám nghìn đồng chẵn)

- Số tiền dùng để mua 1200 chai nước sát khuẩn tương ứng trên thị trường là:

2000 x 60.000/ 1 chai = 120.000.000 VNĐ (Một trăm hai mươi triệu đồng chẵn)

+ Số tiền tiết kiệm được là: 61.462.000 VNĐ

( Sáu mươi mốttriệu bốn trăm sáu hai nghìn đồng chẵn)

- Như vậy với số lượng2000 chai nước diệt khuẩn học sinh trường THPT Nguyễn

Huệ sẽ tiết kiệm được số tiền: 61.462.000 VNĐ

( Sáu mươi mốttriệu bốn trăm sáu hai nghìn đồng chẵn)

- Nếu áp dụng trên địa bàn tỉnh Ninh Bình với 02 thành phố và 06 huyện thì số tiềnlàm lợi dự kiến là rất lớn

Danh sách những người đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu:

Chức vụ

Trình độ chuyên môn

Nội dung công việc hỗ trợ

1 Đoàn Thị

Kim Dung

21/7/1979 Trường

THPTNguyễn

Sỹ

Chỉ đạo vàđóng góp ýkiến cho cho8

Huệ các hoạt động

2 Vũ Thị Loan

18/09/1967

TrườngTHPTNguyễnHuệ

nhân

Chỉ đạo vàđóng góp ýkiến cho cáchoạt động

3 Nguyễn Thị

Thu Hiền

01/03/1985 Trường

THPTNguyễnHuệ

Giáo

nhân

Trực tiếp giaonhiệm vụ vàhướng dẫn họcsinh

4 Đỗ Thị Lâm

Thanh

10/03/1981 Trường

THPTNguyễnHuệ

TTCM Thạc sỹ

Trực tiếp giaonhiệm vụ vàhướng dẫn họcsinh

5 Nguyễn Thị

Ngọc Lan 06/03/1979

TrườngTHPTNguyễnHuệ

Giáoviên Thạc sỹ

Trực tiếp giaonhiệm vụ vàhướng dẫn họcsinh

Giáo

nhân

Trực tiếp giaonhiệm vụ vàhướng dẫn họcsinh

7 Phạm Thị

TrườngTHPTNguyễnHuệ

Giáoviên

Cửnhân

Trực tiếp giaonhiệm vụ vàhướng dẫn họcsinh

8 Ngô Thị Thu

Hằng

04/07/10967

TrườngTHPTNguyễnHuệ

Giáo

nhân

Trực tiếp giaonhiệm vụ vàhướng dẫn họcsinh

9 Đinh Khăc

Xuân

10/02/1985 Trường

THPTNguyễn

Giáoviên Thạc sỹ

Khâu tem mác,mẫu mã, khâutặng quà cho9

Huệ đơn vị.

10 Mai Thị

Bình

TrườngTHPTNguyễnHuệ

Nhânviên ytế

Bảo quản, phânphối nước rửatay sát khuẩn

Chúng tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sựthật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật

XÁC NHẬN CỦA LÃNH ĐẠO

ĐƠN VỊ CƠ SỞ

Tam Điệp, ngày 10 tháng 11 năm 2021 NGƯỜI NỘP ĐƠN

Đoàn Thị Kim Dung

Nguyễn Thị Thu Hiền

Đinh Khắc Xuân

Ngô Thị Thúy Hằng

PHỤ LỤC I Nội dung kiến thức phần ancol trong sách giáo khoa hóa học lớp 9:

10

Nội dung kiến thức phần ancol trong sách giáo khoa hóa học lớp 11:

14

PHỤ LỤC 2: THÀNH PHẦN CỦA NƯỚC RỬA TAY SÁT KHUẨN

PHỤ LỤC 3: CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

Bước 1:Các thày cô giáo thảo luận, thống nhất nội dung của hoạt động trải nghiệm, phân công nhiệm vụ cụ thể cho học sinh các lớp mình giảng dạy.

Đồng chí Đoàn Thị Kim Dung triển khai kế hoạch hoạt động trải nghiệm

Bước 2: Học sinh tích luỹ kiến thứcvề thành phần của nước sát khuẩn gồm những hợp chất nào, công thức; tính chất làm sao, hàm lượng bao nhiêu, có những ứng dụng gì từ việc tự nghiên cứu tìm hiểu học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức một cách chủ động

25

Giáo viên chuẩn hóa cơ sở lý thuyết, hóa chất, dụng cụ để chuẩn bị tiến hành

pha chế nước sát khuẩn.

26

Bước 3: Sau khi đã có tất cả kiến thức trên giáo viên hướng dẫn học sinh cách pha chế: Thao tác làm thí nghiệm, các quy tắc khi thực hành , học sinh tiến hành pha chế nước rửa tay sát khuẩn.

27

Bước 4: Đánh giá về kiến thức, kỹ năng, sản phẩm thu được và khả năng giải

quyết các tình huống trong học tập của học sinh.

29

PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VÀ

CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC ÁP DỤNG TRONG HOẠT

ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

Chúng tôi đã làm một cuộc khảo sát lấy ý kiến về thực trạng của bộ mônHóa học của học sinh THPT Nguyễn Huệ Kết quả thu được từ 193 học sinh hiệnđang học khối 11 thuộc các lớp 11A,B,C,E,G của trường THPT Nguyễn Huệ trong2019-2020 (Năm các em học lớp 10) và năm 2020 – 2021 ( Năm các em học lớp11)

+ Sự yêu thích môn học Hóa học:

Bảng 1.1.Bảng so sánh sự yêu thích môn Hóa học của học sinh trước và sau khi

tham gia hoạt động trải nghiệm

+ Khả năng tiếp cận, ứng dụng môn Hóa học vào giải thích các hiệntượng thực

tế và đời sống:( trước và sau khi tham gia hoạt động trải nghiệm)

%

Đánh giá về mức độ tiếp cận vận dụng kiến thức lý thuyết giái thích các hiện tượng thực tế của đời sống làm các sản phẩm thực tế đời

sống

Số ý kiến Tỷ lệ

30

Thường xuyên học gắn với

hành để tự tìm hiểu kiến

thức áp dụng vào thực tế 0 0

Thường xuyên học gắnvới hành để tự tìm hiểukiến thức áp dụng vào

Chúng tôi chia học sinh thành các nhóm tìm hiểu về thành phần của nước rửa tay sát khuẩn? tác dụng ra sao? Cách pha chế thế nào? ….tìm hiểu và thuyết trình củng cố lý thuyết trước khi tiến hành pha chế

- Khi pha chế tiến hành theo nhóm, chuyên môn hóa cao và theo dây chuyền để đạt hiệu quả cao nhất, cụ thể như sau:

Bước 1.Pha chế

31

Được chia làm nhiều nhóm nhỏ, chuyên môn hóa các công việc cụ thể theodây chuyền :

cụ lần lượt theo thứ tự 1,2,3

- Mỗi bộ gồm 1 ống đong 1 lít, 1ống đong 500 ml, 1 ống đong

200 ml, 1 ống đong 20 ml, 1 xô

to, 1 đũa khuấy, phễu

( Xô to để các nhóm lấy hóa chất đổ vào, các xô được đánh

3 Nhóm chuyên

lấy glixerol 3 học sinh

-Nhiệm vụ : Chia 3 nhóm ( mỗinhóm 1 học sinh ) lấy 200 mlglixerol đổ vào xô theo thứ tự

3 học sinh -Nhiệm vụ : Chia 3 nhóm

( mỗinhóm 1 học sinh ) lấy 420

ml H2O2 đổ vào xô theo thứ tự

lần lượt 1,2,3

- Dụng cụ : Phễu, ống đong 500 32