Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm về công tác chủ nhiệm lớp 17583

Với nhiệm vụ học tập mới mẻ, thêm vào đó là sự phát triển chưa đầy đủ các chức năng của hệ thần kinh, học sinh lớp 1 dễ rơi vào những khủng hoảng tâm lí bất lợi cho cả quá trình học tập

Mục lục

A.Phần mở đầu 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5.Thời gian nghiên cứu 2

B.Phần nội dung 3

I Cơ sở lí luận 3

1.Tâm lí của học sinh Tiểu học 3

2 Quá trình giáo dục học sinh Tiểu học 5

II.Thực trạng học sinh lớp 1G trường Tiểu học Tả Thanh Oai- Thanh Trì- Hà Nội III Một số biện pháp giải quyết 6

1.Tìm hiểu học sinh 6

2.Xây dựng nề nếp lớp, tăng dần mức độ yêu cầu đối với các em 8

3 Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ lớp 9

4 Chăm sóc học sinh 9

5 Nâng cao chất lượng giảng dạy 15

6.Thường xuyên trao đổi với cha mẹ học sinh, Ban giám hiệu, giáo viên bộ môn và tổng phụ trách 17

IV Kết quả 18

C.Phần Kết luận 21

D.Danh mục sách tham khảo 22

A Phần mở đầu

1 Lí do chọn đề tài

1.1“ Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”, điều này đã đúng với ngày xưa, với ngày nay và mãi mãi về sau Vậy để có hiền tài chúng ta cần phải làm gì?

Không có cách nào khác, chúng ta phải đi bằng con đường giáo dục

Ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ đang là động lực thúc đẩy các quốc gia xích lại gần nhau trên con đường hội nhập Để sự hội nhập có hiệu quả, cần phải tạo nên một lớp công dân mới có đủ phẩm chất và năng lực để gánh vác những trọng trách của đất nước Việc làm ấy cũng không

có cách nào khác là phải thông qua con đường giáo dục

1.2 Lớp 1 là đầu giai đoạn của tuổi đến trường, khởi đầu của việc học Khác với lớp mẫu giáo, ở lớp 1, học tập là hoạt động chủ đạo Với nhiệm vụ học tập mới mẻ, thêm vào đó là sự phát triển chưa đầy đủ các chức năng của hệ thần kinh, học sinh lớp 1 dễ rơi vào những khủng hoảng tâm lí bất lợi cho cả quá trình học tập sau này.Vì vậy người giáo viên cần phải có những biện pháp giáo dục học sinh phù hợp dựa trên đặc điểm tâm lí lứa tuổi, tạo cho các em niềm ham thích đến trường Tạo cho các em không khí học mà vui, học trong sự hứng thú, yêu thích môn học

1.3 Tả Thanh Oai là một xã điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp, việc quan tâm đến việc học hành của con em mình ở một bộ phận cha mẹ học sinh còn kém Tỉ lệ trẻ vào lớp 1 đã qua mẫu giáo còn thấp Một số

kĩ năng như ngồi đúng tư thế, cầm bút đúng, biết mặt chữ cái… lẽ ra trẻ đã được làm quen ở lớp mẫu giáo nhưng nhiều em chưa biết một chút gì Giáo viên dạy lớp 1 ở nông thôn vất vả hơn nhiều so với giáo viên dạy lớp 1 ở thành phố Bên cạnh đó, một bộ phận cha mẹ học sinh không quan tâm đến việc học hành của con cái, một bộ phận cha mẹ học sinh không nắm vững phương pháp dạy con dẫn đến tình trạng cô dạy một đằng, cha mẹ dạy một nẻo gây tâm lí hoang mang cho học sinh

Là giáo viên chủ nhiệm lớp 1, tôi luôn trăn trở: Làm thế nào để nâng cao chất lượng giảng dạy, chất lượng giáo dục? Làm thế nào để huy động được sự

quan tâm của cha mẹ học sinh, phối kết hợp có hiệu quả với tổ chức Đoàn Đội

và giáo viên bộ môn…?

Trong quá trình giáo dục học sinh tôi đã linh hoạt áp dụng các biện pháp giáo dục cho phù hợp đối với từng học sinh, đồng thời phối kết hợp chặt chẽ với các

đoàn thể và với phụ huynh học sinh trong việc giáo dục các em

Sau đây tôi xin trình bày” Một số kinh nghiệm về công tác chủ nhiệm lớp” thực hiện có hiệu quả của mình.

2.Mục đích nghiên cứu

Đề xuất những biện pháp phù hợp và có hiệu quả dựa trên đặc điểm tâm lí của học sinh nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận các biện pháp chủ nhiệm của giáo viên khối 1

- Nghiên cứu thực trạng của công tác chủ nhiệm lớp 1 trường Tiểu học Tả Thanh Oai- Thanh Trì- Hà Nội

- Đề xuất các biện pháp thực hiện có hiệu quả để nâng cao chất lượng công tác chủ nhiệm lớp

4 Phương pháp nghiên cứu

a Nghiên cứu lí luận

- Đọc tài liệu

- Tổng kết kinh nghiệm của bản thân, của đồng nghiệp

b Nghiên cứu thực tiễn

- Tìm hiểu hoàn cảnh gia đình

- Quan sát hành vi của trẻ

- Nghiên cứu kết quả, sản phẩm học tập của học sinh

- Trao đổi trực tiếp với học sinh, với phụ huynh học sinh

5 Thời gian nghiên cứu

- Đầu năm học, tìm hiểu học sinh trong lớp, xây dựng kế hoạch

-Trong suốt năm học: Vận dụng các biện pháp giáo dục phù hợp

- Cuối năm học: Tổng kết, đánh giá,rút kinh nghiệm,viết sáng kiến

PHần II: Nội dung

I Cơ sở lí luận

1 Tâm lí của học sinh Tiểu học

1.1- Học sinh tiểu học không phải là người lớn thu nhỏ Tình cảm của các em

có thể rất mãnh liệt nhưng lại có thể tắt ngay chỉ vì một nguyên cớ nào đó; cái

mà hôm nay các em tha thiết quyến luyến, ngày hôm sau có thể quên khuấy đi Các em hiểu sự vật theo cách riêng của mình Các em chưa thể làm được những

điều mà người lớn coi là quá dễ vì phải qua nhiều năm tháng các em mới có thể làm được như người lớn

Sự phát triển của các em luôn làm người lớn sửng sốt và vui mừng, nó diễn

ra mỗi ngày mỗi khác

Sự tiến bộ không ngừng của các em là những dấu hiệu đặc trưng của của sự phát triển của học sinh Tiểu học Sự phát triển của mỗi em có một cách riêng song bao giờ chúng ta cũng tìm thấy những nét chung những cái thống nhất cho tất cả các em ở lứa tuổi học sinh Tiểu học Tất cả các em đều trải qua những giai

đoạn phát triển nhất định

Sự phát triển tâm lí của học sinhTiểu học là nhờ vào sự tham gia các hoạt

động mà xuất hiện, thay đổi hoàn thiện dần các quá trình và phẩm chất tâm lí như: tri giác, chú ý, trí nhớ,tưởng tượng, tư duy, xúc cảm, ý chí…rồi hình thành dần nhân cách của mình Ngoài ra sự phát triển tâm lí của các em còn chịu sự chi phối bởi những điều kiện sống, bởi trình độ văn hoá của những người xung quanh, bởi mức độ phong phú của những phương tiện sống, bởi những biến động của xã hội Nền văn hoá xã hội chứa đựng kho tàng tri thức của nhân loại, chứa

đựng cả những chuẩn mực đạo đức, những giá trị thẩm mĩ thông qua những con người cụ thể giúp cho trẻ em phát triển thế giới tinh thần Mọi trẻ em đều trải qua những giai đoạn phát triển theo một trình tự như nhau Tuy nhiên, mỗi em

đều trải qua những con đường phát triển của riêng mình với những tốc độ, nhịp

độ và khuynh hướng riêng Có những em phát triển rất nhanh nhưng cũng có

những em vượt qua được một giai đoạn không mấy “suôn sẻ”.Trong một lớp

học, có bao nhiêu học sinh thì sẽ có bấy nhiêu cá tính Chính vì thế,việc giáo

dục học sinh Tiểu học phải có những biện pháp giáo dục thích hợp đối với từng học sinh bởi vì mỗi học sinh không phải là bản sao của những học sinh khác mà mỗi em đều có một thế giới tâm lí riêng

1.2 Đối với học sinh lớp 1

- Trước khi vào lớp 1, đa số trẻ đã qua trường mẫu giáo ở đó,trẻ được vui chơi là chính; qua vui chơi, rèn luyện, trẻ có những hiểu biết nhất định về cuộc sống Quan hệ giữa cô giáo với trẻ như quan hệ mẹ- con Cô luôn nói với trẻ bằng những lời ngọt ngào âu yếm Trẻ luôn nhận được sự cổ vũ, động viên từ cô giáo và bạn bè, đặc biệt là từ cô giáo Lớp 1 là sự nối tiếp tự nhiên của mẫu giáo Vì vậy, khi vào học lớp 1, học sinh không dễ gì quen được ngay với những mệnh lệnh bắt buộc

- Vào học lớp 1, trẻ coi đó là sự kiện lớn lao của cuộc đời Các em thấy bao

điều lạ lẫm nơi trường học: phải học thuộc bài, làm bài đầy đủ để cô kiểm tra, cho điểm; phải trật tự, không nói chuyện riêng trong suốt giờ học; phải ngồi

đúng vị trí quy định… Sự lạ lẫm tạo nên những xáo trộn tâm lí, ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả học tập của các em

Từ mẫu giáo đến lớp 1 là một sự “chuyển đoạn” quan trọng, tạo nên sự căng thẳng tâm lí cho học sinh Erick sơn( TK XIX) – người đại diện cho

thuyết tâm lí nhấn mạnh: “ Các cá nhân có những giai đoạn phát triển khác

nhau Mọi khủng hoảng tâm lí đều phản ánh sự khác biệt nào đó giữa khả năng phát triển của con người vào đầu giai đoạn với áp lực xã hội đòi hỏi

Lớp1 là đầu giai đoạn của tuổi đến trường, khởi đầu cho việc học Khác với lớp mẫu giáo, ở lớp 1, hoạt động học tập là chủ đạo Học sinh phải học các môn học: Toán, Tiếng việt,Tự nhiên- Xã hội, Đạo đức, Mĩ thuật, Âm nhạc Với nhiệm vụ học tập mới mẻ, thêm vào đó là sự phát triển chưa đầy đủ các chức năng của hệ thần kinh, học sinh lớp 1 dễ rơi vào những khủng hoảng tâm lí, bất lợi cho cả quá trình học tập sau này

2 Quá trình gíáo dục học sinh tiểu học

Giáo dục học sinh là giúp các em phân biệt được cái đúng- cái sai, cái xấu- cái tốt, cái thiện- cái ác, cái nên làm- cái không nên làm… ở tiểu học việc giáo dục học sinh còn đòi hỏi giáo viên giúp các em biết thừa nhận sự cần thiết, tính tất

yếu của các chuẩn mực để thực hiện hành vi, làm công việc theo sự hiểu biết của mình cùng với động cơ, tình cảm tích cực

Trong quá trình giáo dục, các em vừa là đối tượng chịu sự tác động của giáo

viên đồng thời là chủ thể của tư duy giáo dục của mình.Thay đổi được tính cách trẻ hay không còn tuỳ thuộc vào khả năng tự giáo dục của các em.

Trong quá trình giáo dục học sinh Tiểu học, người giáo viên phải nắm bắt

được cá thể từng em với những phản ứng không giống nhau đối với mỗi tác

động giáo dục bên ngoài; có em thì tiếp thu ở mức độ hời hợt; có em thì cởi

mở, tự nhiên; có em thì kín đáo,dè dặt…

K.MarX đã từng nói: “… Để tác động mang lại một hiệu quả nào đó thì cần phải biết được thứ vật liệu mà ta tác động vào…”

II Thực trạng học sinh lớp 1G trường Tiểu học Tả Thanh Oai- Thanh Trì- Hà Nội

Vào lớp 1, môi trường hoàn toàn xa lạ với các em

Số học sinh trong lớp được học qua trường Mầm non là 21/31 em chiếm

67 % Những em không qua mẫu giáo đa phần rất nhút nhát, thiếu những kĩ năng cần được rèn từ ở trường Mầm non Một số em rất hiếu động, nghịch ngợm luôn chân luôn tay

Em Đan Trường những ngày đầu đi học phải có người nhà ngồi cạnh; em Hương Mơ khi không được bố mẹ đáp ứng yêu cầu đòi hỏi là bỏ lớp chạy về nhà khi bố mẹ vừa đưa đến lớp, cô giữ lại thì giãy lên ăn vạ Em Khải- học sinh khuyết tật đôi lúc không chịu cố gắng ra ngoài đi vệ sinh mà cứ “tự nhiên” ở trong lớp Em Trung Đức bố mẹ rất chiều, ngày nào cũng được mẹ bế lên tận lớp…

Đa số phụ huynh học sinh còn trẻ nên rất chiều con

III Một số biện pháp giảI quyết

1.Tìm hiểu học sinh

1.1.Nhớ tên học sinh thật nhanh

Trong buổi học đầu tiên, tôi tổ chức trò chơi tự giới thiệu tên mình và tham gia chơi cùng học sinh Qua việc làm đó, tôi đã dạy các em bài học đầu tiên đó là bài học giáo dục tính bạo dạn, tự tin Tôi là người giới thiệu đầu tiên, sau đó là

lần lượt từng học sinh Để nhớ nhanh tên học sinh tôi thường nhớ kèm với đặc

điểm nào đó về ngoại hình của các em Sau khi từng học sinh giới thiệu xong, tôi nhắc lại tên của từng em Nếu quên, tôi xin “trợ giúp” của học sinh khác hoặc của chính học sinh đó Với việc làm đó, tôi đọc được sự ngưỡng mộ trong mắt các em và tạo được bầu không khí tin cậy ngay từ những ngày đầu năm học

1 2.Hiểu rõ hoàn cảnh, sở thích của từng học sinh

Để hiểu rõ hoàn cảnh, đặc điểm sinh lí, sở thích của từng học sinh ngay từ đầu năm học, tôi tìm hiểu qua phiếu điều tra và tranh thủ trong những giờ ra chơi, tôi trò chuyện với các em để tìm hiểu thêm

Mẫu phiếu điều tra như sau:

Phiếu điều tra

1 Thông tin về học sinh

- Họ và tên:………

- Ngày tháng năm sinh:………

- Chỗ ở (ghi cụ thể):………

- Sở thích cá nhân:………

………

………

- Tình hình sức khoẻ Chiều cao:……… Cân nặng:………

Một số thông tin khác:………

………

………

2 Thông tin về gia đình - Họ và tên bố: ……… Sinh năm:………

Nghề nghiệp:………

Công việc cụ thể:………

- Họ và tên mẹ:……… Sinh năm:………

Nghề nghiệp: Công việc cụ thể:

3.ý kiến đề nghị của gia đình:

………

……… Với cách làm trên, tôi nắm bắt nhanh được tính cách của từng học sinh để

từ đó có biện pháp giáo dục thích hợp Tất cả học sinh trong lớp đều được tôi

quan tâm dạy dỗ Học sinh nhút nhát thì cần sự nâng đỡ về tinh thần; học sinh

khuyết tật thì cần sự tận tuỵ và chăm sóc một cách tế nhị để giúp trẻ tự tin và hoà nhập; học sinh thông minh, bản lĩnh thì cần sự động viên nhưng cũng cần sự nhắc nhở để không dẫn đến chủ quan, coi thường bạn trong lớp Đối

với những trường hợp học sinh” đặc biệt” cần tìm hiểu kĩ nguyên nhân để có biện pháp giáo dục phù hợp, khéo léo khơi gợi để học sinh tự bộc lộ năng lực, tình cảm của các em từ đó có biện pháp giúp đỡ, giáo dục kịp thời Mỗi tiến bộ nhỏ của các em cũng cần được động viên kịp thời

Qua phiếu điều tra và quan sát học sinh, tôi nhanh chóng hiểu rõ hoàn cảnh, đặc điểm sinh lí, sở thích của từng học sinh Em Nguyễn Tiến Khải bị tật vận động, hay đi vệ sinh tự do trong lớp, hay nghỉ học; em Nguyễn Đan Trường, Hương Mơ được bố mẹ chiều nên hay vòi vĩnh; em Ngô Thanh Hà, Nguyễn Mạnh Hiền rất hiếu động, hay trêu chọc các bạn; em Nguyễn Việt Anh thông minh nhưng ẩu và chủ quan; em Tuyết Mai, Hà Linh có khả năng lãnh đạo và thích làm cán bộ lớp;….

2.Xây dựng nề nếp lớp, tăng dần mức độ yêu cầu đối với các em

Trong ngày đầu học sinh đến lớp, tôi chỉ nhắc nhở một số yêu cầu mà các

em chỉ cần cố gắng một chút là có thể thực hiện được như : đi học đúng giờ, ngồi học ngay ngắn, không nói chuyện riêng, trả lời cô to, rõ ràng

Các quy định khác của trường, của lớp sẽ được các em thực hiện một cách

dần dần tránh gây áp lực cho các em Xây dựng cho các em các nề nếp như: nếp

tự quản, giờ nào việc ấy, không nói leo, nói năng phải thưa gửi, hăng hái phát biểu xây dựng bài, giữ vệ sinh cá nhân, không vứt giấy rác bừa bãi, có ý thức, thói quen nhặt giấy rác vương vãi để vào nơi quy định… Đặc biệt lưu ý rèn cho

học sinh ý thức khi tham gia hoạt động: tích cực, nhiệt tình, làm theo đúng

“lệnh”…

Tôi đã lập sổ thi đua theo từng tổ Trong tuần, mỗi học sinh được cô tặng cho 10 điểm Cứ mỗi lần đi học muộn, quên không mặc đồng phục theo quy

định, không soạn sách vở- quên đồ dùng học tập, … bị trừ 1 điểm; mỗi lần được

điểm 9; 10 thì được thưởng 1 điểm, bị điểm dưới trung bình cũng bị trừ 1 điểm Cuối tuần, bạn nào được từ 8 điểm trở lên sẽ được xếp loại tốt

Với tiêu chí thi đua cụ thể như vậy rất thuận lợi cho việc đánh giá, bình xét thi

đua của từng tổ Việc thưởng điểm cũng đã kích thích được sự cố gắng phấn đấu của các em

Cuối tuần, tổ trưởng tính tổng điểm, xếp loại thi đua của mỗi bạn trong tuần

và báo cáo trước lớp; các bạn trong tổ, trong lớp góp ý bổ sung cho đánh giá, nhận xét đó, lớp trưởng nhận xét chung từng tổ Giáo viên chủ nhiệm nhận xét nề nếp học tập, rèn luyện, vệ sinh,… của lớp ; khen ngợi những học sinh xếp loại tốt, những học sinh có nhiều tiến bộ trong tuần Tổ chức khen thưởng động viên những học sinh được xếp loại tốt, những học sinh có nhiều tiến bộ mỗi tháng một lần

3 Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ lớp

Việc lựa chọn được đội ngũ cán bộ lớp có năng lực có vai trò rất quan trọng Tôi nêu những yêu cầu và nhiệm vụ của lớp trưởng, quản ca, tổ trưởng cho học sinh biết rồi tổ chức cho học sinh tự giới thiệu về mình và xung phong nhận chức

vụ nào Căn cứ vào việc xung phong của các em, sự bầu chọn của học sinh trong lớp và việc tìm hiểu tôi đã lựa chọn được đội ngũ cán bộ lớp tích cực, nhiệt tình

và có năng lực

Tôi đã cùng các em xây dựng tiêu chí đánh giá thi đua của cá nhân, của tổ; hướng dẫn các em thực hiện nhiệm vụ của mình Bên cạnh đó tôi còn thường xuyên theo dõi, uốn nắn và giúp đỡ, động viên các em kịp thời

4 Chăm sóc học sinh

4.1.Tôi luôn vui vẻ, niềm nở, công bằng, độ lượng, quan tâm tới tất cả các

em

Tôi luôn bước vào lớp với nụ cười Khi học trò chào nhìn vào mắt từng em

để hiểu được tâm trạng của chúng vui thì chia vui, buồn thì động viên Vì vậy, các em thích trò chuyện, hỏi cô những điều em chưa biết, chưa hiểu Bên cạnh

đó, tôi luôn khoan dung độ lượng, đối xử công bằng, không thiên vị, luôn quan tâm đến học sinh và cố gắng biết nhiều về học sinh cuả mình

Tôi luôn bộc lộ tình cảm của mình với các em và luôn quan tâm tới những học sinh khuyết tật, học sinh yếu nhưng không để học sinh nhận thấy sự ưu ái của cô với một vài em đó Tôi luôn cố gắng nhìn thấy những ưu điểm ẩn sâu trong mỗi em, có thể chính các em cũng không biết mình có những ưu điểm ấy, giúp các em nhận ra, phát triển chúng thêm

4.2 Khen thưởng kịp thời, phê bình thẳng thắn

Tôi luôn khen ngợi kịp thời, những học sinh có cố gắng vươn lên, những học sinh có thành tích Cuối mỗi tuần, tổ chức cho học sinh bình xét thi đua từng

cá nhân trong tổ, từng tổ trong lớp và có phần thưởng theo tháng Bên cạnh đó, tôi luôn thận trọng khi phê bình học sinh Không dùng những lời lẽ gay gắt, đay

nghiến, nhiếc móc các em Lời phê bình chứa đựng sự nghiêm khắc đôi khi cần

có cả sự hài hước, dí dỏm tạo cơ hội cho học sinh sửa chữa

Ví dụ: Nam không được nói leo như thế Con bình tĩnh giơ tay xin trả lời đi nào!

Khi đưa cho người lớn vật gì con phải đưa như thế nào nhỉ? Con đưa lại cho cô nào! ( Giáo viên không nhận khi học sinh đưa cho cô bằng một tay và yêu cầu học sinh đưa lại)

Dùng học sinh để giáo dục học sinh để giáo dục học sinh có tác dụng rất lớn Động viên khuyến khích, cổ vũ học sinh một cách kịp thời sẽ tạo cho các em

sự tự tin, các em có thể làm được những việc tưởng chừng như vượt quá khả năng của mình

4.3 Luôn biết lắng nghe và khuyến khích tính tự lập của học sinh, đưa học sinh vào các hoạt động tập thể để giáo dục

Để cho học sinh nêu ý kiến của mình về việc tổ chức các hoạt động của lớp tôi lắng nghe và góp ý cho các em