BÀI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: MÔN TÂM LÝ HỌC GIÁO DỤC Học kỳ 1 năm học 2021-2022 Chủ đề số 12 Tên chủ đề: Vận dụng lý luận về hỗ trợ tâm lý học đường vào hoạt động tư vấn khắc phục khó khăn tâm lý cho học sinh Trung học phổ thông trong lĩnh vực hướng nghiệp,TÊN CHỦ ĐỀ Vận dụng lý luận về hỗ trợ tâm lý học đường vào hoạt động tư vấn khắc phục khó khăn tâm lý cho học sinh Trung học phổ thông trong lĩnh vực hướng nghiệp. PHẦN I. MỞ ĐẦU Ngày nay, định hướng nghề nghiệp của học sinh Trường Trung học Phổ Thông (THPT) đang là một trong những vấn đề được nhiều người quan tâm. Việc lựa chọn nghề nghiệp của học sinh THPT gặp vô vàn khó khăn: chưa xác định được mục tiêu cho bản thân, hiểu biết về nghề còn hạn chế, mức độ cạnh tranh quá cao... Bài tiểu luận sẽ nói về những hỗ trợ tâm lý học đường vào hoạt động tư vấn khắc phục khó khăn tâm lý cho học sinh THPT trong lĩnh vực hướng nghiệp.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
BÀI TIỂU LUẬN
HỌC PHẦN: MÔN TÂM LÝ HỌC GIÁO DỤC
Học kỳ 1 năm học 2021-2022
Chủ đề số 12 Tên chủ đề: Vận dụng lý luận về hỗ trợ tâm lý học đường vào hoạt động
tư vấn khắc phục khó khăn tâm lý cho học sinh Trung học phổ thông trong lĩnh vực hướng nghiệp
Trang 2HÀ NỘI-2021
MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
LỜI CẢM ƠN 2
TÊN CHỦ ĐỀ 3
PHẦN I MỞ ĐẦU 3
PHẦN II CƠ SỞ LÝ LUẬN 3
2.1 Một số vấn đề 3
2.2 Vai trò và tầm quan trọng của việc hướng nghiệp hiện nay 4
2.2.1 Thực trạng hướng nghiệp cho học sinh hiện nay 4
2.2.2 Vai trò và tầm quan trọng của việc hướng nghiệp hiện nay 4
PHẦN III NỘI DUNG CHÍNH 5
3.1 Tâm lí học đường và hoạt động của nó trong trường THPT 5
3.1.1 Khái niệm tâm lí học đường, vai trò và ý nghĩa trong việc hướng nghiệp 5
3.1.2 Những khó khăn của học sinh THPT trong việc đinh hướng nghề 6 3.1.3 Giải pháp những khó khăn của học sinh THPT trong việc hướng nghiệp 7
3.2 Nhận thức của học sinh THPT về hoạt động trợ giúp tâm lý học đường cho việc hướng nghiệp 9
3.3 Ứng dụng 10
PHẦN IV KẾT LUẬN 11
TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến cô Trần Thị Lệ Thu, là giảng viên môn Tâm lí học giáo dục của em, cũng là người trực tiếp hướng dẫn em thực hiện bài tiểu luận này Em cảm ơn cô đã truyền đạt cho em những bài học hay, những kiến thức bổ ích giúp em hiểu thêm về tâm lý của bản thân cũng như tâm
lý của học sinh Từ đó em có thể áp dụng vào công việc giảng dạy sau này của mình Qua các buổi học, cô đã giúp đỡ em tận tình, chi tiết để em có đủ kiến thức vận dụng vào bài tiểu luận này
Em cũng xin cảm ơn đến các thầy cô Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội đã tạo ramột môi trường học tập tốt, một sân chơi lành mạnh để em có thể phát huy hết khả năng của bản thân
Trong quá trình làm bài tiểu luận em đã tìm hiểu nhiều nguồn thông tin hữu ích
và cố gắng vận dụng các kiến thức vào bài tiểu luận, tuy nhiên em còn gặp nhiều khó khăn và nhiều sai sót Em rất mong nhận được sự thông cảm từ thầy
cô và cũng mong nhận đươc những lời đóng góp, chia sẻ từ phía thầy cô
Cuối cùng, em xin chúc các thầy cô nhiều sức khỏe và thành công trong
sự nghiệp trồng người
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 4Bài tiểu luận sẽ nói về những hỗ trợ tâm lý học đường vào hoạt động tư vấn
khắc phục khó khăn tâm lý cho học sinh THPT trong lĩnh vực hướng nghiệp
PHẦN II CƠ SỞ LÝ LUẬN
2.1 Một số vấn đề
- Tâm lý học sinh THPT: là lứa tuổi có sự phát triển mạnh mẽ nhất về thể chất, trí tuệ, khả năng tư duy lý luận, trừu tượng chặt chẽ, độc lập Học sinh thường thể hiện “cái tôi” rất rõ, dễ bị kích động, mong muốn được khẳng định bản thântrong xã hội Ngoài ra, các em cũng thường trăn trở về mục đích bản thân, xây dựng kế hoạch sống và đặc biệt là việc lựa chọn nghề nghiệp cho bản thân -Xã hội có ảnh hưởng rất lớn tác động lên tâm lý học sinh THPT: Các trang mạng
xã hội (Facebook, TikTok, Instagram…), bên cạnh những lợi ích thì cũng gây ảnh hưởng tiêu cực cho học sinh như rối loạn tâm lí, sa sút học tập, ảnh hưởng đến sức khỏe Những định kiến của xã hội gây ảnh hưởng đến những suy nghĩ của học sinh
Trang 52.2 Vai trò và tầm quan trọng của việc hướng nghiệp hiện nay
2.2.1 Thực trạng hướng nghiệp cho học sinh hiện nay
- Hiện nay nhiều sinh viên sau khi đỗ vào các trường Đại học hay Cao đẳng thì nhận ra mình không phù hợp với ngành nghề đã chọn
- Bên cạnh đó không ít sinh viên nghĩ rằng mình chỉ cần học để có bằng, còn việc làm thì để sau Chính vì như vậy mà dẫn đến việc thất nghiệp, sự thất nghiệp đó không phải chỉ với một vài sinh viên mà là hầu hết các sinh viên saukhi ra trường đều chưa tìm được một công việc phù hợp cho bản thân
2.2.2 Vai trò và tầm quan trọng của việc hướng nghiệp hiện nay
Chính từ thực trạng như vậy, chúng ta thấy được vai trò và tầm quan trọng trong việc hướng nghiệp cho học sinh THPT hiện nay và đặc biệt là học sinh lớp 12
- Giúp học sinh xác định rõ được mục tiêu bản thân, từ đó sáng suốt trong
việc định hướng nghề nghiệp
- Giúp học sinh có tâm lí ổn định, vững vàng trước khi bước vào cánh cổng mới
- Từ đó học sinh có thái độ, cái nhìn đúng đắn hơn về lao động
- Việc hướng nghiệp cũng đóng góp cho sự phát triển của xã hội như giảm thiểuthất nghiệp, các tệ nạn xã hội…
PHẦN III NỘI DUNG CHÍNH
3.1 Tâm lí học đường và hoạt động của nó trong trường THPT
Trang 63.1.1 Khái niệm tâm lí học đường, vai trò và ý nghĩa trong việc
hướng nghiệp
- THPT là thời kì học sinh phát triển tâm sinh lý rõ rệt nhất, có những chuyển biến về mặt thể chất Trong giai đoạn này, học sinh gặp vô vàn khó khăn về tâm sinh lý của bản thân Vì vậy, hỗ trợ tâm lí học đường có vai trò vô cùng quan trọng đối với học sinh trong giai đoạn này Nó là nhiệm vụ cơ bản của tâm lí
học trường học “Hoạt động hỗ trợ tâm lí trong nhà trường là hoạt động hướng
vào tất cả các học sinh, nhằm đảm bảo sức khỏe tâm lí ổn định cho mỗi em, trên cơ sở đó tạo điều kiện tốt nhất cho các em tham gia học tập, rèn luyện và phát triển nhân cách”.
- “Hoạt động hỗ trợ tâm lí học đường gồm nhiều yếu tố:
+ Hướng vào học sinh bình thường để các em hiểu rõ, trang bị đầy đủ kiến thức
cho mình kịp thời xử lí và ứng phó trước những khó khăn tâm lí ở giai đoạn này.
+ Hướng vào học sinh có nguy cơ gặp khó khăn tâm lí.
+ Hướng vào học sinh gặp khó khăn tâm lí để kịp thời phát hiện và phối
hợp can thiệp kịp thời.
+ Hướng vào học sinh có rối nhiễu tâm lí nặng để đưa tới các cơ sở hỗ trợ
và can thiệp chuyên sâu”.
- Vai trò và ý nghĩa của việc hỗ trợ tâm lí học đường
+ Với bản thân học sinh:
Thúc đẩy về tinh thần và trí tuệ cho học sinh
Kĩ năng hiểu tâm lí, hiểu sức khỏe tâm thần của bản thân được nâng cao.Trang bị đầy đủ kiến thức về tâm lí học đường
Có động lực trong việc triển khai hoạt động cộng đồng góp phần hạn chếcác tệ nạn xã hội
+ Với gia đình, nhà trường và xã hội:
Giúp cho gia đình, nhà trường gần gũi với học sinh hơn, có kế hoạch cụthể để giáo dục học sinh
Trang 7Kết nối giữa nhà trường và cộng đồng xã hội trong việc giáo dục học sinh.
- Những chủ thể tham gia hỗ trợ tâm lí học đường
Chủ thể chính là chuyên viên tâm lí học đường Ngoài ra còn có Ban Giám hiệu, các giáo viên phụ trách khối, nhân viên công tác xã hội, gia đình, tổ y tế, bảo vệ…
Chủ thể hỗ trợ tâm lí học đường được thiết lập và hoạt động tùy theo cơ cấu
tổ chức và nguồn lực của nhà trường, đóng vai trò chính trong điều phối
- Những nguyên tắc đạo đức khi các chủ thể tham gia hỗ trợ tâm lí học
đường cần lưu ý: tôn trọng quyền tự quyết của học sinh hoặc bố mẹ; có năng lực và trách nhiệm, đầy đủ kiến thức khoa học; trung thực, duy trì sự tin
tưởng; có trách nhiệm với gia đình, nhà trường và xã hội
3.1.2 Những khó khăn của học sinh THPT trong việc đinh hướng nghề.
Dưới đây là cuộc khảo sát thực tế dựa trên kết quả của các em học sinh THPT Bảng 3.1 Những khó khăn
hướng nghiệp do yếu tố chủ quan
Hiểu biết về nghề nghiệp còn hạn chế 46 (64,8%)
Chưa xác định được rõ mục tiêu từ bản 40 (56,3%)
Mức độ cạnh tranh việc làm trong xã 36 (50,7%)
hội quá cao
Trang 8Bạn thân rủ học cùng để thuận tiện đi 5 (7%)
với nhau
(ngành nghề hot thì mình chọn) mặc
dù chưa hiểu rõ mình có thực sự đam
mê nghề đó hay không?
3.1.3.1 Đối với học sinh
- Xác định khả năng học tập, điều kiện hiện tại của bản thân; mục tiêu của bảnthân
- Biết hài hòa giữa chính kiến bản thân và ý kiến từ gia đình
- Quan tâm nhiều tới các thông tin liên quan đến ngành nghề, trường đào tạo và
cơ hội việc làm (như tham gia vào ngày hội tuyển sinh của các trường, tích cựchọc lấy chứng chỉ ngoại ngữ để được miễn thi hoặc tuyển thẳng), chuẩn bị choviệc thi THPT Quốc gia
Ví dụ: Một bạn học sinh A lớp 12, bạn đã tham gia ngày hội tư vấn tuyển sinh
do trường Đại học Bách Khoa Hà Nội tổ chức, với sự tham gia của rất nhiều trường đại học (Đại học Công Nghiệp, Đại học Quốc Gia Hà Nội, …) Bạn A đã
Trang 9nhận được sự tư vấn của nhiều thầy cô và anh chị trong các trường đại học, bạntìm hiểu kĩ về ngành nghề, những điểm mạnh của bản thân.
3.1.3.2 Đối với gia đình
- Việc định hướng cho con khi lựa chọn nghề nghiệp là cần thiết Gia đình cần phân tích cho con hiểu, nắm rõ được mục tiêu của mình chứ không nên ép buộc con theo suy nghĩ của cha mẹ
- Cha mẹ nên cho con tự quyết định trong suy nghĩ, hành động và việc học tập của mình, đồng thời nên động viên, khích lệ con, đồng hành cùng con trong việcđịnh hướng nghề nghiệp
- Cha mẹ cùng con xây dựng các kế hoạch khi lựa chọn nghề nghiệp, truyềntải cho con những thông tin hữu ích về nghề nghiệp cũng như để con có mộthành trang tốt cho việc định hướng nghề nghiệp của mình
Cha mẹ đóng vai trò quan trọng trong việc đồng hành cùng con trên
con đường này
3.1.3.3 Đối với nhà trường
- Hỗ trợ cấp độ 2 (Can thiệp tập trung): Nhà trường tập trung hỗ trợ, giúp đỡ những học sinh gặp khó khăn, ảnh hưởng đến tâm lí nhẹ (học tập không thoảimái)
Trang 10Ví dụ: Một bạn học sinh lớp 12 có học lực khá giỏi, nhưng dạo này cô giáo có
để ý thấy bạn có thành tích học sa sút thất thường, cô giáo chủ nhiệm có hỏi em
đó, em cảm thấy môi trường học không thoải mái, cảm thấy bản thân không tiếp thu hết bài nên em cảm thấy chán học Cô giáo đã nói chuyện với em đó và
đã thay đổi một số phương pháp dạy học hợp lý thoải mái hơn
- Hỗ trợ cấp độ 3 (Tập trung sâu): Nhà trường giúp đỡ những học sinh gặp vấn
đề nghiêm trọng về sức khỏe tinh thần, tâm lí (quá áp lực với học tập…) Nhữnghọc sinh này cần đến các chuyên gia, bác sĩ tâm lý hoặc cần đưa đến cơ sở trị liệu
Ví dụ: Một học sinh B lớp 12 do quá áp lực kì thi THPTQG và việc định hướngnghề nghiệp cho bản thân, B đã bị rối loạn tâm lí nặng, không muốn học nữa Các bác sĩ tâm lí đã đưa ra các biện pháp trị liệu phù hợp với bạn Bạn đã cải thiện được tình trạng của mình và chú tâm vào học hơn
3.2 Nhận thức của học sinh THPT về hoạt động trợ giúp tâm lý học đường cho việc hướng nghiệp
Ngày nay, học sinh THPT ngày càng được biết đến những hoạt động trợ giúp tâm lí, đặc biệt trong việc hỗ trợ hướng nghiệp cho bản thân Trong quá trình hướng nghiệp, học sinh còn gặp rất nhiều khó khăn Từ đó các em đã tham gia nhiều hơn các chương trình hỗ trợ tâm lý học đường hướng nghiệp do nhàtrường và xã hội tổ chức
Học sinh biết đến các hoạt động hỗ trợ tâm lý học đường và hỗ trợ việc hướngnghiệp qua các phương tiện (nhà trường, gia đình, bạn bè…)
Dưới đây là khảo sát của 55 em học sinh THPT về câu hỏi “Bạn biết đến việctrợ giúp tâm lí học đường trong việc hướng nghiệp bằng cách nào?”
Bảng 3.3 Bảng khảo sát các phương tiện học sinh THPT biết đến trợ giúp tâm
lý học đường
Phương tiện Số lượt bình chọn (tỉ lệ %)
Trang 11Nhà trường 25 (45,5%)
Các kênh truyền thông (mạng xã hội, 28 (50,9%)
Tivi, loa phát thanh…)
Lứa tuổi THPT là lứa tuổi sử dụng mạng xã hội nhiều nhất và muốn mở rộng mối quan hệ bên ngoài, đặc biệt là bạn bè Chính vì vậy, học sinh biết đến các trợ giúp tâm lí thông qua phương tiện truyền thông là chủ yếu (50,9%), nhà trường (45,5%) và bạn bè (36,4%)
3.3 Ứng dụng
Giả sử một tình huống: Một bạn học sinh nữ tên X, học sinh lớp 12, có đam mê
về ngành công nghệ thông tin nên có ý định thi vào ngành công nghệ thông tin trường A nhưng bố mẹ bạn ấy lại mong muốn bạn ấy học ngân hàng bởi vì bố
mẹ cho rằng: “Con gái học công nghệ thông tin sẽ vất vả hơn” Bạn X đã có những mâu thuẫn với bố mẹ, mâu thuẫn đạt đến đỉnh điểm dẫn tới ảnh hưởng tâm lí nặng Bạn xuất hiện những biểu hiện chán học, mất mục tiêu dịnh hướng nghiệp Em là một nhà tâm lí, em có gặp X và đưa ra các giải pháp như sau: Khi em thấy bạn X bắt đầu có biểu hiện của việc chán học, học tập sa sút, em
sẽ gặp bạn, tâm sự với bạn giúp bạn có tinh thần thoải mái hơn, chia sẻ những ảnh hưởng về tâm lí do mâu thuẫn với gia đình trong việc hướng nghiệp Sau khi nghe bạn X chia sẻ, em sẽ đưa ra một số lời động viên, khích lệ… giúp cho bạn giảm thiểu đi áp lực và có cảm giác trở lại việc học tốt hơn và cũng truyền tải cho bạn những thông tin về ngành nghề bạn lựa chọn
Em cũng sẽ gặp mặt trực tiếp với gia đình để thảo luận về việc chọn ngành công nghệ thông tin của X Em sẽ phân tích để gia đình hiểu rõ mong muốn của X,
Trang 12không nên áp đặt nguyện vọng của mình lên con để tránh gây áp lực cho con Tuy nhiên cũng không thể tránh được những khó khăn, vất vả Nhưng với niềm đam mê và sự ham học hỏi thì chắc chắn X sẽ khắc phục được những khókhăn để học tập tốt và tương lai sẽ tìm cho mình một công việc tốt đúng với đam mê bản thân
PHẦN IV KẾT LUẬN
Việc hỗ trợ tâm lý hướng nghiệp cho học sinh THPT là một việc làm quan trọng và cần thiết trong thời đại hiện nay Học sinh làm chủ được định hướng của bản thân, có những mục tiêu rõ ràng cho tương lai bản thân mình từ đó sẽ giúp cho bản thân lựa chọn một công việc phù hợp hơn
Bài tiểu luận đã nêu rõ ra các phương pháp hỗ trợ tâm lý cho học sinh THPT cho việc hướng nghiệp, tháo gỡ những khó khăn của học sinh THPT trong việc hướng nghiệp, hỗ trợ học sinh về tâm lí của bản thân trong học tập, cuộc sống
Em đã hiểu rõ được thêm về tâm lí học sinh THPT và đặc biệt việc hướng nghiệp của học sinh THPT Khi trở thành giáo viên, em đã có đầy đủ hiểu biết
và kiến thức, từ đó có thể định hướng cho học sinh trong việc lựa chọn nghề nghiệp
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 131. Nguyễn Đức Sơn, Lê Minh Nguyệt, Nguyễn Thị Huệ, Đỗ Thị Hạnh Phúc,
Trần Quốc Thành, Trần Thị Lệ Thu (2019), Giáo trình Tâm lý học Giáo dục
NXB ĐHSP
2. Lê Minh Nguyệt, Trần Quốc Thành, Khúc Năng Toàn, Nguyễn Thị Huệ, Đào Minh Đức, Hoàng Anh Phước, Nguyễn Thị Nhân Ái, Nguyễn Thị Hải Thiện, BùiThị Thu Huyền, Giáp Bình Nga, Vũ Thị Khánh Linh, Vũ Thị Ngọc Tú, Trần Thị
Lệ Thu (2019), Hướng dẫn học Tâm lí học Giáo dục NXB ĐHSP.
3. Link khảo sát những khó khăn cho việc hướng nghiệp của học sinh
hoc/tham-luan/dac-diem-tam-sinh-li-lua-tuoi-hoc-sinh-trung-hoc-6. Bùi Thị Hoa (2012) Nhu cầu được trợ giúp tâm lý của học sinh trongmột
số trường trung học phố thông huyện Đan Phượng – Hà Nội, Luận văn ThS
ngành: Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên, Trường Đại học Giáo dục
7. <
http://doan.edu.vn/do-an/dac-diem-tam-sinh-ly-cua-hoc-sinh-thpt-40374/ >, xem 1/1/2022
8 va-chon-nghe-cua-hoc-sinh-trung-hoc-pho-thong.aspx>, xem 1/1/2022
<https://vjst.vn/vn/tin-tuc/5654/nang-cao-nang-luc-tu-chu-trong-hoc-tap-9 gi-huong-nghiep-co-vai-tro-quan-trong-nhu-the-nao-c25859.html>, xem 1/1/2022
Trang 14<https://caodangyduocnhatrang.vn/ky-thi-thpt-quoc-gia/huong-nghiep-la-TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI
KHOA DU LỊCH
Học phần: Tâm lý học đại cươngGiảng viên: Ths Ngô Thị Hoàng Giang
Đề tài: Tâm lý học về hoạt động
Nhóm sinh viên thực hiện: 02
Nguyễn Quốc Tuấn
Hà Nội, ngày 16 tháng 3 năm 2022
Trang 15LỜI CẢM ƠN
Chúng em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và chân thành nhất đến CôNgô Thị Hoàng Giang , người đã tận tình chỉ bảo và dìu dắt chúng emtrong suốt thời gian học tập và thực hiện bài tiểu luận này Cảm ơnnhững người bạn cùng nhóm đã đồng hành và khích lệ lẫn nhau trongsuốt quá trình tìm hiểu đề tài Vì vốn kiến thức của chúng em có hạn, dovậy không tránh khỏi những thiếu sót, chúng em rất mong nhận được ýkiến đóng góp của cô Hoàng Giang và các bạn học cùng lớp để bài luậncàng được hoàn thiện hơn.Chúng em xin chân thành cảm ơn!