Tiết 18,19 Tu ngu dia phuong va biet ngu xa hoi

Phiếu học tập số 1: Đọc, nghiên cứu ngữ liệu sau - Sáng ra bờ suối, tối vào hang Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng Hồ Chí Minh - Mặt trời của bắp thì nằm trên Đồi Mặt trời của mẹ, Em nằm

Tiết 18,19

TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG

VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI

I Tìm hiểu về từ từ ngữ địa phương

1 Tìm hiểu ví dụ :

Phiếu học tập số 1: Đọc, nghiên cứu ngữ liệu sau

- Sáng ra bờ suối, tối vào hang

Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng

(Hồ Chí Minh)

- Mặt trời của bắp thì nằm trên Đồi

Mặt trời của mẹ, Em nằm trên lưng

(Nguyễn Khoa Điềm)

- Con xót lòng, mẹ hái trái bưởi đào 

Con nhạt miệng, có canh tôm nấu khế 

Khoai nướng, ngô bung, ngọt lòng đến thế 

(Bằng Việt) Câu 1: Nêu ý nghĩa các từ ngữ in đậm trong các câu trên

Câu 2: Trong các từ in đậm trên, những từ nào là từ chỉ sử dụng ở một (hoặc một số) địa phương nhất định, từ nào được dùng phổ biến rộng rãi toàn dân ?

Câu 3: Nêu sự khác biệt giữa từ ngữ địa phương với từ ngữ toàn dân ?

I Tìm hiểu về từ từ ngữ địa phương

1 Tìm hiểu ví dụ :

-  Nghĩa của các từ " bắp , bẹ , ngô " :

-Từ chỉ sử dụng ở một (hoặc một số) địa phương nhất định :

Từ “bẹ”, “ bắp”

+ "bẹ" là phương ngữ Bắc

+ "bắp" là phương ngữ Nam

- Từ được dùng phổ biến , rộng rãi toàn dân : từ “ngô"

-> Từ “ ngô” là từ ngữ toàn dân

thân thẳng, quả có dạng hạt tụ lại thành bắp ở lưng

chừng thân, hạt dùng để ăn

Cây lương thực,

Từ ngữ địa phương

- Sự khác biệt giữa từ ngữ địa phương với từ ngữ toàn dân là ở phạm vi sử dụng :

chỉ được sử dụng

ở một hoặc một số  địa

phương nhất định.

được sử dụng rộng rãi

và phổ biến 

I Tìm hiểu về từ từ ngữ địa phương

1 Tìm hiểu ví dụ :

2 Ghi nhớ :

Từ ngữ địa phương là từ ngữ chỉ sử dụng ở một (hoặc 1 số) địa phương nhất định

II Biệt ngữ xã hội

Phiếu học tập số 2: Đọc đoạn trích Mục 2.a

( SHD/ T39) và trả lời câu hỏi

Câu 1 : Tìm những từ ngữ chỉ mẹ trong đoạn trích

Câu 2 : Giải thích sự khác nhau trong việc sử dụng

những từ ngữ chỉ mẹ đó

(tham khảo chú thích văn bản Trong lòng mẹ)

1 Tìm hiểu ví dụ :

Ví dụ 1 :

1 Tìm hiểu ví dụ :

Ví dụ 1 :

- Từ ngữ chỉ mẹ :

- Sự khác nhau :

+ Từ “ mẹ” là cách gọi khi tự nói với lòng mình

+ Từ “mợ” là cách gọi khi nói chuyện với người cô

-> Trước Cách mạng tháng Tám 1945, từ “ mợ” là từ chỉ được dùng trong tầng lớp trung lưu, thượng lưu

mợ

II Biệt ngữ xã hội

1 Tìm hiểu ví dụ :

Ví dụ 2 :

Phiếu học tập số 3: Đọc 2 câu văn trong Mục 2.b

( SHD/ T39) và trả lời câu hỏi

- Chán quá, hôm nay mình phải nhận

con ngỗng cho bài kiểm tra

- Trúng tủ, cậu ta nghiễm nhiên đạt điểm cao

nhất lớp

Câu 1 : Nêu ý nghĩa của từ “ ngỗng” , “trúng tủ” Câu 2 : Tầng lớp xã hội nào thường dùng các từ “

ngỗng” , “trúng tủ” ?

Ví dụ 2 :

- Ý nghĩa từ in đậm :

+ ngỗng  :

+ trúng tủ: 

Các từ “ mợ”, “ ngỗng”, “ trúng tủ” được

gọi là những biệt ngữ xã hội

bị điểm 2

đề bài ra đúng câu đã học, đã chuẩn bị

-> Từ dùng phổ biến của tầng lớp học sinh, sinh

viên ( người học)

Phiếu học tập số 4: Các từ “ mợ”, “ ngỗng”,

“ trúng tủ” được gọi là những biệt ngữ xã hội -Vậy biệt ngữ xã hội là gì ?

- Nêu sự khác biêt ngữ xã hội với từ ngữ toàn dân ?

2 Ghi nhớ :

- Biệt ngữ xã hội là những từ ngữ chỉ được dùng

trong một tầng lớp xã hội nhất đinh

- Sự khác biêt giữa biệt ngữ xã hội với từ ngữ toàn

dân ở phạm vi sử dụng:

+ Biệt ngữ xã hội chỉ được dùng trong một tầng lớp

xã hội nhất đinh 

+ Từ ngữ toàn dân là từ được sử dụng phổ biến rộng

rãi

III Sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội

1 Tìm hiểu ví dụ

III Sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội

Phiếu học tập số 5 : Chỉ nên sử dụng từ

ngữ địa phương hoặc biệt ngữ xã hội trong

các tình huống nào? Vì sao không nên lạm

dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã

hội?

= > Đối tượng giao tiếp là người cùng địa phương, cùng tầng lớp XH Không nên lạm dụng vì gây khó hiểu, gây trở ngại trong giao tiếp

(Chú ý đến tình huống giao tiếp)

Phiếu học tập số 6 : Giải thích tại sao trong các ví dụ sau đây, tác

giả vẫn dùng một số từ ngữ địa phương hoặc biệt ngữ xã hội.

Ví dụ Giải nghĩa từ Đồng chí mô nhớ nữa

Kể chuyện Bình Trị thiên

Cho bầy tui nghe ví

Bếp lửa rung rung đôi vai đồng chí

Thưa trong nớ hiện chừ vô cùng gian

khổ

Đồng bào ta phải kháng chiến ra ri

Cá  nó để ở  dằm thượng  áo ba đờ suy,

khó  mõi  lắm.

=> Trong văn chương : sử dụng từ địa phương và biệt ngữ xã

hội vì để tô đậm thêm màu sắc địa phương ,màu sắc tầng lớp

xã hội,tính cách nhân vật

Mô : nào Bầy tui: chúng tôi Ví: với

Nớ: ấy, đó, đấy Hiện chừ: bây giờ

Ra ri: như thế này

(Từ địa phương trung bộ)

Cá: ví tiền Dầm thượng: túi áo trên Mõi: lấy cắp

( Biệt ngữ xã hội)

III Sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội

1 Tìm hiểu ví dụ

2 Ghi nhớ :

Dùng từ ngữ địa phương hoặc biệt ngữ xã hội khi :

+ Trong giao tiếp : Đối tượng giao tiếp là người cùng địa phương, cùng tầng lớp XH Không nên lạm dụng vì gây khó hiểu, gây trở ngại trong giao

tiếp ( Chú ý tình huống giao tiếp)

+ Trong văn chương : để tô đậm thêm màu sắc địa phương ,màu sắc tầng lớp xã hội, tính cách nhân vật

Luyện tập

Bài C.1 ( Trang 41)

TT Từ ngữ địa phương Từ ngữ toàn dân

Má, u, bầm

Ba, tía, bọ Đậu phộng, mè Cây viết

Thẹo (Trái) mãng cầu Nêkima

Cù lèo

Bài C.3 ( Trang 42)

Sử dụng từ ngữ địa phương khi : Người nói chuyện với mình là người cùng địa

phương

Bài C.2 ( Trang 42)

Từ nghĩa

của tầng

lớp học

sinh

Chém gió Nói linh tinh, nói phét

không đúng sự thật Phao Tài liệu để chép trong giờ

kiểm tra, thi cử Trứng ngỗng Điểm 0

Từ ngữ của

tầng lớp a

vua quan

trong triều

đình phong

kiến xưa

Khanh Vua gọi các quan đại thần Long thể Sức khỏe của vua

Ái khanh Người được vua yêu quý