Quan điểm duy vật biện chứng về mối quan hệ nguyên nhân kết quả và liên hệ thực trạng “sống ảo” của một bộ phận giới trẻ hiện nay

Quan điểm duy vật biện chứng về mối quan hệ nguyên nhân kết quả và liên hệ thực trạng “sống ảo” của một bộ phận giới trẻ hiện nay Quan điểm duy vật biện chứng về mối quan hệ nguyên nhân kết quả và liên hệ thực trạng “sống ảo” của một bộ phận giới trẻ hiện nay Quan điểm duy vật biện chứng về mối quan hệ nguyên nhân kết quả và liên hệ thực trạng “sống ảo” của một bộ phận giới trẻ hiện nay

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Học phần: Triết học Mác – Lênin

ĐỀ TÀI 04: QUAN ĐIỂM DUY VẬT BIỆN CHỨNG VỀ MỐI QUAN HỆ NGUYÊN NHÂN-KẾT QUẢ VÀ LIÊN HỆ THỰC TRẠNG “SỐNG ẢO” CỦA MỘT BỘ PHẬN GIỚI TRẺ

HIỆN NAY.

Giảng viên hướng dẫn: Võ Minh Tuấn Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Linh Lớp : K24NHD

Mã sinh viên :24A4012331

Hà Nội, ngày 7 tháng 1 năm 2022

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1.Lý do chọn đề tài, tính cấp thiết và tính thời sự của vấn đề nghiên cứu 1

2.Mục đích nghiên cứu 2

3.Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của đề tài 2

NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1 QUAN ĐIỂM DUY VẬT BIỆN CHỨNG VỀ NGUYÊN NHÂN-KẾT QUẢ VÀ Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN 3

1.Khái niệm phạm trù nguyên nhân và phạm trù kết quả 3

2.Mối quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả 3

3.Ý nghĩa phương pháp luận 5

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN, GIẢI PHÁP CỦA THỰC TRẠNG SỐNG ẢO CỦA MỘT BỘ PHẬN GIỚI TRẺ HIỆN NAY 6

1.Thực trạng “Sống ảo” của một số bộ phận giới trẻ hiện nay 6

1.1 " Sống ảo" là gì? 6

1.2 Thực trạng " Sống ảo" hiện nay…… ……….6

2.Vậy nguyên nhân thực trạng “ Sống ảo” là gì? 8

3.Giải pháp cho hiện tượng “Sống ảo” của một bộ phận giới trẻ hiện nay 10

4 Liên hệ bản thân 11

KẾT LUẬN 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài, tính cấp thiết và tính thời sự của vấn đề nghiên cứu

Mối quan hệ giữa nguyên nhân – kết quả ( hay mối liên hệ nhân quả) có tính khách quan, phổ biến và tất yếu Nó luôn tồn tại và hiện hữu, chi phối mọi hành vi, mọi hiện tượng trong xã hội Mọi sự việc, mọi thứ tồn tại trong cuộc sống không tự nhiên mà có dù có thuộc bất cứ lĩnh vực nào từ kinh tế, chính trị, tâm lí, khoa học,…

Đặc biệt với Phật giáo- tín ngưỡng rất gần với chúng ta đề cập triệt để tới mối quan hệ này: thành công hay thất bại đều có nguyên nhân sâu xa của nó Nếu chúng ta muốn có được nhiều kết quả tốt đẹp thì phải biết gieo nhân thiện ích giúp người cứu vật

Hiện nay, tầm quan trọng của quan điểm giữa mối quan hệ giữa nguyên nhân kết quả lại càng được thể hiện rõ nét Việc bùng nổ của giai đoạn chuyển đổi số với quy mô toàn cầu đang đặt ra rất nhiều thách thức và những câu hỏi chưa có lời giải đáp Đối với Việt Nam, đang trong giai đoạn hội nhập và phát triển, cần nhận thức và vận dụng tối ưu quy luật biện chứng giữa nguyên nhân

và kết quả đề ra những con đường đúng đắn trong quá trình đổi mới đất nước

Và thế hệ trẻ là bộ phận nắm vai trò quan trọng nhất trong quá trình này Như

chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói “Thanh niên sẽ làm chủ nước nhà Phải học

tập mãi, tiến bộ mãi, mới thật là thanh niên” Tuy nhiên, cơn bão số hoá cũng

là nguyên nhân to lớn dẫn tới thực trạng “sống ảo” ở một bộ phận giới trẻ hiện nay

2.Mục đích nghiên cứu

Thứ nhất, phân tích định nghĩa, mối quan hệ biện chứng giữa cặp phạm trù nguyên nhân kết quả đem đến cho người đọc bức tranh tổng quát về nội dung nghiên cứu

Thứ hai, cho thấy tính cấp thiết và thực tế của vấn đề nghiên cứu trong

thực tế cuộc sống Vận dụng được vấn đề nghiên cứu để giải thích và đưa ra những giải pháp cải thiện tích cực với một số vấn đề trong xã hội Cụ thể là thực trạng “sống ảo” hiện nay Từ đó khẳng định những giá trị mà đề tài nghiên cứu đem lại

3.Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa lí luận: Đề tài góp phần phân tích, làm rõ hơn quan điểm của

triết học Mác- Lênin về quan điểm duy vật biện chứng mối quan hệ giữa nguyên nhân- kết quả

Ý nghĩa thực tiễn: Đề tài góp phần phân tích thực trạng, nguyên nhân,

giải pháp của thực trạng “sống ảo” hiện nay và rút ra những bài học kinh nghiệm để xây dựng lối sống lành mạnh, tích cực

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 QUAN ĐIỂM DUY VẬT BIỆN CHỨNG VỀ NGUYÊN NHÂN- KẾT QUẢ VÀ Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN.

1.Khái niệm phạm trù nguyên nhân và phạm trù kết quả.

Nguyên nhân: là phạm trù triết học dùng để chỉ sự tương tác lẫn nhau giữa

các mặt trong sự vật hiện tượng hoặc giữa các sự vât, hiện tượng với nhau gây nên những biến đổi nhất định

Kết quả: là phạm trù triết học dùng để chỉ những biến đổi xuất hiện do sự

tương tác giữa các yếu tố mang tính nguyên nhân gây ra

* Cần phải phân biệt giữa nguyên nhân với nguyên cớ và điều kiện: Nguyên

cớ xuất hiện đồng thời với nguyên nhân nhưng nó chỉ là quan hệ bề ngoài.

Nhưng nó chỉ là quan hệ bên ngoài, ngẫu nhiên, không sinh ra kết quả Điều

kiện là những yếu tố giúp nhuyên nhân sinh ra kết quả nhưng không sinh ra kết

quả

2 Mối quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả.

Mối liên hệ nhân quả có tính khách quan, phổ biến và tất yếu Nguyên nhân

luôn có trước và sinh ra kết quả Tính khách quan của mối liên hệ nhân -quả thể hiện ở chỗ, mối liên hệ nhân - -quả là cái vốn có của bản thân sự vật, nó không phụ thuộc vào ý thức của con người Chúng ta biết rằng, mọi sự vật trong thế giới là luôn luôn vận động, tác động lẫn nhau, và sự tác động đó tất yếu sẽ dẫn đến một sự biến đổi nhất định Do đó có thể nói mối liên hệ nhân -quả luôn mang tính khách quan Còn tính phổ biến của mối quan hệ này thì điều đầu tiên chúng ta có thể thấy là mối liên hệ nhân quả tồn tại ở khắp mọi nơi, trong cả tự nhiên, xã hội và trong cả tư duy của con người Không có một hiện tượng nào không có nguyên nhân, nhưng vấn đề là ở chỗ nguyên nhân

đó đã được nhận thức hay chưa mà thôi Tính tất yếu thể hiện ở một điểm là

cùng một nguyên nhân như nhau, trong những điều kiện giống nhau sẽ nhất định nảy sinh những kết quả như nhau Thí dụ, Trong cuốn “Sapiens Lược sử

loài người” tác giả Yuval Noah Harari đề cập “Càng nhiều hơn những công

việc những bàn tay này có thể làm thêm, càng thành công hơn cho những chủ nhân của chúng, áp lực tiến hóa như thế đã là nguyên nhân tạo nên một sự tập trung dày đặc của những dây thần kinh và những bắp thịt được uốn rèn tinh tế trong lòng bàn tay và những ngón tay Kết quả là, con người có thể thực hiện những công việc rất chi ly phức tạp với hai bàn tay của họ.” Như vậy, có

nguyên nhân thì chắc chắn gây ra kết quả và có kết quả tức là có nguyên nhân gây ra nó

Một kết quả có thể do một hoặc nhiều nguyên nhân gây ra và kết quả do nguyên nhân sinh ra còn phụ thuộc vào những hoàn cảnh, điều kiện nhất định.

Ta có thể lấy ví dụ là sinh viên A có thành tích học tập rất kém, vậy nguyên nhân học sinh này học kém là gì? Thứ nhất, có thể là do bản thân sinh viên A lười học, không có khả năng tiếp thu kiến thức, chưa có phương pháp học tập hiệu quả Thứ hai, có thể là do cách giảng dạy của giáo viên chưa thực sự thu hút, dễ hiểu Thứ ba, có thể kiến thức quá khó, không dễ đạt được thành tích tốt….vân vân….Trong những nguyên nhân đó, nguyên nhân nào mng tính quyết định? Sinh viên A muốn cải thiện kết quả học tập thì phải lam thế nào?

Vì vậy cần phân loại nguyên nhân thành nguyên nhân chủ yếu, nguyên nhân thứ yếu, nguyên nhân bên trong, nguyên nhân bên ngoài,…tránh tư tưởng chủ quan Đồng thời, Một nguyên nhân cũng có thể dẫn tới nhiều kết quả khác nhau Rõ ràng là một kết quả có thể do rất nhiều nguyên nhân sinh ra Trong quá trình hoạt động thực tiễn chúng ta càng phải chăm chú nghiên cứu những tác động này để phối hợp tạo nên sức mạnh tổng hợp và những thắng lợi mới trong công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước

Nguyên nhân sản sinh ra kết quả Nhưng sau khi xuất hiện, kết quả không giữ vai trò thụ động đối với nguyên nhân, mà sẽ có ảnh hưởng tích cực ngược trở lại đối với nguyên nhân Quay trở lại ví dụ về sinh viên A, sau khi nhận

kết quả là thành tích học tập rất kém thì kết quả này sẽ tác động ngược trở lại nguyên ngân gây ra nó Sự tác động ngược trở lại này thể hiện ở chỗ, vì kết quả kém mà cần loại bỏ lần lượt các nguyên nhân cả chủ quan của bạn sinh viên A lẫn khách quan từ bên ngoài Quá trình nhận thức và đấu tranh loại bỏ, tiêu diệt triệt để này sẽ làm nguyên nhân xấu biến mất, tạo ra những nguyên nhân tích cực để cải thiện điểm số ( là kết quả) Trên thực tế, trong quá trình vận động và phát triển cái mà ở quan hệ này là nguyên nhân thì ở quan hệ khác lại là kết quả nhưng mang những tính chất khác nhau- chúng nằm trong sự tương tác biện chứng Cần chú ý là sự kế tiếp nhau của nguyên nhân và kết quả trong mối quan hệ nhân quả không có nghĩa là nguyên nhân sinh ra xong rồi thì kết quả mới nảy sinh Trái lại, nguyên nhân vừa tác động thì sự hình thành của kết quả

đã có thể được coi như là bắt đầu, cho đến khi kết quả hình thành như hoạt động của con người là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn tới sự biến đổi của môi trường sự sống trên trái đất; ngược lại, chính những biến đổi theo chiều hướng không tốt hiện nay lại trở thành nguyên nhân tác động trở lại theo chiều hướng bất thuận lợi cho hoạt động của con người

3 Ý nghĩa phương pháp luận

Thứ nhất, nguyên nhân có trước kết quả vì vậy muốn tìm nguyên nhân của

một sự kiện nào đó ta cần tìm những sự kiện xảy ra trước khi sự kiện đó xuất hiện Muốn loại bỏ một kết quả nào phải loại bỏ hết nguyên nhân làm nảy sinh

ra nó

Thứ hai, trong nhận thức và hành động cần phân loại nguyên nhân thành

nguyên nhân chủ yếu, nguyên nhân thứ yếu, nguyên nhân bên trong, nguyên

nhân bên ngoài,… ưu tiên bài trừ và loại bỏ nguyên nhân chủ yếu, nguyên nhân bên trong Đồng thời cũng phải tìm ra những kết quả có thể xảy ra của nguyên nhân để định hướng hành động một cách đúng đắn

Thứ ba, Trong thời gian hoặc mối quan hẹ nào đó vì nguyên nhân và kết quả

có thể đổi chỗ cho nhau, chuyển hoá lẫn nhau Nên khi nghiên cứu cần đặt nó trong cả mối quan hệ mà nó giữ vai tro là nguyên nhân lẫn mối quan hệ mà nó giữ vai trò là kết quả

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN, GIẢI PHÁP CỦA THỰC TRẠNG SỐNG ẢO CỦA MỘT BỘ PHẬN GIỚI TRẺ HIỆN NAY.

1.Thực trạng “Sống ảo” của một số bộ phận giới trẻ hiện nay.

1.1 “Sống ảo” là gì?

Trong vòng vài năm gần đây cụm từ “sống ảo” đã không hề xa lạ với đại

đa số mọi người “ Sống ảo” chính là lối sống xa rời thực tế cuộ sống, chạy theo những giá trị ảo như lượt tương tác ảo, tiền ảo, nhân vật ảo, cảm xúc ảo,… Để thoả mãn nhu cầu nào đó một cá nhân hay thậm chí là một nhóm, một tập thể người Đây là hệ quả tất yếu gắn liền với sự ra đời của internet, đặc biệt là mạng xã hội

1.2 Thực trạng “ Sống ảo”

Thứ nhất, số lượng người sử dụng internet trên thế giới tăng chóng mặt

chỉ trong vòng 10 năm trở lại đây Theo số liệu ngay đầu tháng 1 năm

2022, ước tính số lượng người dùng mạng xã hội đã đạt hơn 5,1 tỷ với dân số đạt 7,9 tỷ người Con số này chiếm 64,6% dân số thế giới và sẽ tiếp tục tăng trong tương lai gần Trong khi đó vào năm 2010 con số này chỉ dừng lại ở dưới 2 tỷ Có thể nói con người đang lệ thuộc vào internet

và đặc biệt là giới trẻ trong độ tuổi 14-25 (hay là thế hệ Z- những người

sinh từ năm 1998-2010) Liên minh viễn thông quốc tế (ITU) vừa công

bố báo cáo độ tuổi sử dụng internet chiếm đến 70% là thanh niên ở độ tuổi từ 15-24

Thứ hai, người dùng internet toàn cầu trung bình dành 6 giờ 43 phút trực

tuyến mỗi ngày Trong khi một ngày chỉ vỏn vẹn 24 giờ thì có đến 7 tiếng người ta chọn sống cùng với thế giởi ảo Con số này thậm chí còn lên tới 10, 12 thậm chí là 24/24h đối với thế hệ Z

Thứ ba, hầu hết giới trẻ đều bị ám ảnh giá trị ảo Số lượng người dùng

điện thoại thông minh đạt 5,22 tỷ vào cuối năm 2020, chiếm 66,97% dân

số thế giới ( theo DataReportal, 2021) Điện thoại thông minh giống như một vật “bất li thân” với thế hệ Z hiện tại Họ có thói quen kiểm tra điện thoại thường xuyên, liên tục; chụp ảnh mọi thứ từ đồ ăn, địa điểm, bạn

bè, gia đình, cuộc sống và chia sẻ lên các nền tảng mạng xã hội; họ kết bạn và giữ các mối quan hệ trên mạng xã hội để lấp đầy thậm chí thay thế các mối quan hệ thực ngoài cuộc sống;…

Thứ tư, giới trẻ hiện nay hình thành những trào lưu văn hoá, ngôn ngữ,

tư duy lệch lạc, thiếu thẩm mĩ xa rời thực tế Lướt quanh vài vòng trên các trang mạng xã hộ lớn như Facebook, youtube, Instagram, Zalo,… không khó để bắt gặp những nội dung truyền thông kém văn minh, tục tĩu, vô nghĩa và tiêu cực Thế nhưng, họ lại coi chúng như là những điều hiển nhiên, bình thường, thậm chí là thích thú và làm theo “đám đông”

mà không hề có quan điểm cá nhân nhìn nhận và đánh giá Những thứ ngôn ngữ khó hiểu, những trào lưu vô nghĩa,… vô hình chung lại trở thành cuộc sống của thế hệ trẻ hiện nay Họ trở nên vô cảm với thế giới thực, với chính bạn bè, người thân,… và tệ hơn là chính bản thân họ

2.Vậy nguyên nhân thực trạng “ Sống ảo” là gì?

Thứ nhất, như đã đề cập trước đó gen Z chính là đối tượng giới trẻ đang

được nghiên cứu trong bài tiểu luận này Gen Z chính là những người sinh từ những năm 1998-2010 khác với thế hệ trước đó là Millennials, Gen Z được tiếp cận công nghệ từ khi được sinh ra, đặc biệt là điện thoại thông minh Bởi vậy đây chính là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hậu quả là thực trạng “ Sống ảo” hiện nay

Thứ hai, cùng với sự phát triển không ngừng của xã hội, con người cũng

đang ngày càng bận rộn và chạy đua với rất nhiều công việc Người lớn thường

ít quan tâm và giáo dục con em về việc sử dụng công nghệ một cách hợp lý Vì vậy ngay từ khi còn nhỏ, chúng đã thiếu ý thức và kiến thức về cách tiếp cận tới công nghệ Ở thời điểm 10 năm trước đây, dễ thấy những cửa hàng điện tử, internet đua nhau mọc lên thu hút phần đông các bạn trẻ bấy giờ Nó giống như một làn sóng mới, nhưng cũng là mở đầu cho rất nhiều những câu chuyện bi thương về những cậu bé suy đồi đạo đức chỉ vì đam mê điện tử Cho đến tận ngày nay, thực trạng ấy vẫn diễn ra có phần lan rộng khó kiểm soát gấp nhiều lần Cứ 10 trẻ em trong độ tuổi từ 14-18 thì 7 em có điện thoại riêng Thế nhưng cha mẹ, nhà trường, xã hội lại chưa thực sự nghiêm khắc và khó có thể kiểm soát được mọi hoạt động của các em Hiện nay cũng chưa có bộ luật nào cấm trẻ em tham gia sử dụng mạng xã hội, hay kiểm soát chặt chẽ được vấn đề này Vì vậy việc giới trẻ ngay từ ban đầu đã không nhận được sự giáo dục, định hướng rõ ràng đã dẫn đến những suy nghĩ lệch lạc sau này Tuy nhiên đây cũng chỉ là nguyên nhân thứ yếu mà thôi Bởi suy cho cùng thì “ Cây ngay không sợ chết đứng” nguyên nhân chủ quan do chính bản thân vẫn là nguyên nhân cơ bản nhất

Thứ ba, là nguyên nhân bên trong, hình thành lối “ Sống ảo” suy cho cùng

cũng là do bản thân chính giới trẻ Mà trong đó nguyên nhân do tâm lí chính là

yếu tố cốt lõi, có rất nhiều nghiên cứu về tâm lý người dùng mạng xã hội Trong đó có một nghiên cứu của đại học Oxford về một hiệu ứng tâm lí có tên

là FOMO- fear of missing out có nghĩa là sợ bị bỏ rơi, mất cơ hội Những người khi mắc phải hội chứng Fomo thường sợ rằng người khác luôn vui vẻ và đầy đủ hơn mình Chính cảm giác này tác động không nhỏ đến suy nghĩ và hành vy của bạn dẫn đến những quyết định dựa trên cảm tính chứ không phải nhu cầu thực tế hay mong muốn bản thân Theo thống kê cho thấy có đến 56%

số người sử dụng mạng xã hội đều mắc phải hội chứng Fomo Với sự phát triển của nhiều các trang mạng xã hội, diễn đàn khiến cho Fomo ngày càng phổ biến rộng rãi hơn Ví dụ tiêu biểu về Fomo là các bạn trẻ thường lướt Facebook để liên tục cập nhật những thông tin mới về cuộc sống, làm đẹp, phim ảnh… để không bỏ lỡ khiến bạn trở thành người tối cổ khi nói chuyện cùng bạn bè Tâm lí đám đông cũng là một nguyên nhân của thực trạng “Sống ảo” ở giới trẻ hiện tại Tâm lý đám đông có thể được hiểu là những suy nghĩ hoặc hành vi của con người thường xuyên chịu ảnh hưởng của những người khác Người ta thường chạy theo những cái mà số đông cho là hay, đúng và sáng suốt, nhưng bản thân lại không suy nghĩ về ý nghĩa của sự việc Chúng ta đều không mong muốn bị bỏ lại phía sau so với đám đông Vì vậy, giới trẻ hiện nay coi việc kết bạn, giao lưu, làm việc với mạng xã hội lầ một điểu bắt buộc Ở Việt Nam, sẽ chẳng một bạn trẻ nào là không biết đến facebook, instgram, youtube, tiktok,

… Trong cuộc giao lưu trực tuyến bàn về văn hoá ứng xử của giới trẻ trên không gian mạng do báo Pháp luật Việt Nam tổ chức ngày 5 tháng 11 năm

2021 cho biết: Việt Nam là quốc gia đứng thứ 18 về số lượng người dân sử dụng internet với hơn 60 triệu người dùng, trung bình người Việt Nam dành 7 giờ đồng hồ cho việc lướt web, xem video, đọc tin tức trực tuyến,… Đây là những con số biết nói, khi mà lượng người dùng quá lớn đồng nghĩa với những

hệ luỵ nó mang lại cũng không hề nhỏ Chỉ một hiện tượng mạng xuất hiện, trong vài phút thôi nó có thể phủ sóng toàn bộ các trang mạng xã hội cả chính