Nguồn gốc, bản chất, vai trò của ý thức và các giải pháp nâng cao tính tích cực, sáng tạo trong học tập của sinh viên hiện nay

Nguồn gốc, bản chất, vai trò của ý thức và các giải pháp nâng cao tính tích cực, sáng tạo trong học tập của sinh viên hiện nay Nguồn gốc, bản chất, vai trò của ý thức và các giải pháp nâng cao tính tích cực, sáng tạo trong học tập của sinh viên hiện nay

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Học phần Triết học Mác Lê: - nin (PLT07A)

HIỆN NAY

Giảng viên hướng dẫn : Vũ Thị Thu Hiền

Sinh viên thực hiện : Phạm Đức Lương

Lớp : K24TCD

Mã sinh viên : 24A4010404

H à nội, ngày tháng ăm 2021 n

PHẦN MỞ ĐẦU

Trong thời kì dịch bệnh Covid-19 diễn ra hết sức phức tạp kéo dài từ đầu năm đến tận bây giờ cao điểm nhất là vào mùa hè Các y bác sĩ đang căng mình cứu chữa các ca bệnh có xu hướng ngày càng chuyển nặng khi cả nước vẫn chưa bao phủ hết mũi một vaccine Thấu hiểu những vất vả đó Chính phủ cùng các mạnh thường quân hay cả những người dân đã hộ trợ tiếp tế lương thực,… Không thể thiếu chính là sự giúp đỡ của các sinh viên trẻ nhiệt huyết, sáng tạo Vào cuối tháng năm, thấyhình ảnhcác y bác sĩ kiệt sức do nắng nóng khi tham gia chống dịch một số sinh viên Bách khoa Hà Nội đã sáng chế

áo làm mát giúp các y bác vơi đi những khó khăsĩ n trong công cuộc phòng chống dịch bệnh đầy gian nan Qua những điều trên có thể thấy được rằng ta sinh viên đóng vai trò vô cùng quan trọng là tầng lớp chuyển giao, kế thừa những người đi trước giúp đất nước Việt Nam hòa bình, thịnh vượng hơn Vì vậy trong xã hội phát triển như ngày nay sinh viên không chỉ có phẩm chất đạo đức, chính trị mà còn phải là người tích cực, sáng tạo cụ thể hơn chính là tích cực, sáng tạo trong học tập Nhưng tính tích cực, sáng tạo trong học tập của sinh viên hiện nay vẫn còn số vấn đề vướng mắc phải, dịch bệnh kéo dài khiến các trường đại học đóng cửa, sinh viên phải học trực tuyến là một trở ngại rất lớn, dễ bị lôi kéo vào những thứ không tốt ên mạng Chính vì vậytr công nghệ 4.0 phát triển rất mạnh mẽ sinh viên có thể dễ dàng tìm thấy những bài giảng, những thứ mình muốn trên mạng một cách dễ dàng điều đó làm cho sinh viên phụ thuộc quá nhiều vào môi trường số mà thiếu đi sự tích cực, sáng tạo trong học tập

Chính những lý do trên khiến em phải chọn đề tài “nguồn gốc, bản chất, vai trò của thức và ý các giải pháp nâng cao tính tích cực, sáng tạo trong học tập của sinh viên hiện nay” Đây là một đề tài hay gắn liền với thực tế bởi em cũng là sinh viên tính tích cực, sáng tạo là một thứ không thể thiếu không chỉ giúp trong việc học tập mà còn giúp cả công việc mai sau mình ra trường Để

tìm hiểu vấn đề này thì phải nắm vững các quan điểm của triết học duy vật biện chứng về nguồn gốc, bản chất, vai trò của ý thức, từ đó vận dụng lý luận vào giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra

Đề tài này giải quyết sẽ hai nội dung chính:

Thứ nhất là ta sẽ hiểu được quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về

ý thức

Thứ hai là các giải pháp nâng cao tính tích cực, sáng tạo trong học tập của sinh viên hiện nay

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài:

Ý nghĩa lý luận: Góp phần làm rõ, giải quyết những vấn đề lý luận về nguyên lý về sự phát triển của phép biện chứng duy vật

Ý nghĩa thực tiễn: Giúp sinh viên tránh được sự xem xét cảm tính, sự trì trệ, bảo thủ, định kiến, sự tuyết đối hóa một nhận thức nào đó về sự vật Từ đó có thể tìm ra giải pháp nhằm khắc phục những khuyết ểm trên và giúp bản thân đi phát triển một cách hoàn th ện nhất có thi ể

NỘI DUNG

Phần 1 Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về ý thức

1.1 Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về nguồn gốc của ý

thức

Theo quan điểm của chủ nghĩa Lênin thì trong lịch sử triết học, vấn đề nguồn gốc, bản chất của ý thức là một trong những vấn đề trung tâm của cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm Triết học duy vật biện chứng khẳng định, ý thức của con người có nguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc

xã hội

Thứ nhất là nguồn gốc tự nhiên, bộ óc người và sự phản ánh thế giới khách quan vào bộ óc người hợp thành nguồn gốc tự nhiên của ý thức

Ý thức là thuộc tính, chức năng của một dạng vật chất có tổ chức cao là bộ

óc người Bộ óc người là cơ quan vật chất sản sinh ra ý thức Do đó, khi bộ óc người càng hoàn thiện, năng lực của ý thức càng phong phú và sâu sắc Ngược lại, khi bộ óc người bị tổn thương thì đời sống thức, ý tinh thần cũng

sẽ bị rối loạn

Sự phản ánh thế giới khách quan vào trong bộ óc người, thứ nhất mọi dạng vật chất đều có khả năng phản ánh Phản ánh là sự tái tạo những đặc điểm của

hệ thống vật chất này hệ thống vật chất khác ở trong quá trình tác động qua lại lẫn nhau giữa chúng Thứ hai, cấu tạo vật chất khác nhau sẽ có khả năng phản ánh khác nhau Do đó, có thể phân chia các ình thức phản ánh của vật chất từ h thấp đến cao

Phản ánh vô sinh (vật lý, hóa học) Đây là những hình thức phản ánh còn mang tính thụ động, chưa có tính chọn lọc

Phản ánh hữu sinh (tính kích thích, tính cảm ứng, phản xạ, tâm lý) Đây là những hình thức phản ánh có tính định hướng, có chọn lọc

Ý thức là hình thức phản ánh cao nhất của thế giới vật chất, có tính năng động, sáng tạo Vậy thức là sự phản ánh thế giới khách ý quan vào trong bộ

óc người thức chỉ Ý sinh ra cùng với con người, gắn liền với con người và không thể tách rời đời sống xã hội của loài người

Thứ hai là nguồn gốc xã hội, lao động và ngôn ngữ là hai yếu tố hợp thành nguồn gốc xã hội của ý thức

Lao động (lao động sản xuất vật chất) là quá trình con người sử dụng công

cụ lao động tác động vào tự nhiên để cải biến tự nhiên tạo sản phẩm thỏa ra mãn nhu cầu của mình

Vai trò của lao động đối với sự hình thành ý thức Thứ nhất, lao động đã giải phóng con ngưởi khỏi thế giới động vật, mặt khác cũng giúp con người sáng tạo công cụ ra lao động và sử dụng những công cụ ấy phục vụ mục đích

sống của con người Thứ hai, lao động đã giúp con người tìm lửa và nấu ra chín thức ăn, điều đó giúp cho bộ óc người ngày càng phát triển và hoàn thiện

về mặt sinh học Thứ ba, nhờ lao động con người tác động vào thế giới khách quan, làm cho thế giới khách quan bộc lộ những thuộc tính, đặc điểm mà qua

đó con người có thể nhận thức được Và từ đó năng lực tư duy trừu tượng của con người ngày càng phát triển Thứ tư, lao động dẫn tới sự hình thành ngôn ngữ Ngôn ngữ một mặt là kết quả của lao động, mặt khác lại là nhân tố tích cực tác động đến quá trình lao động và phát triển ý thức của con người

Về ngôn ngữ, ngôn ngữ là hệ hống tín hiệu vật chất t mang nội dung ý thức.Vai trò của ngôn ngữ vừa là phương tiện giao tiếp, vừa là công cụ để thể hiện, truyền đạt tư tưởng, kinh nghiệm của con người Ngôn ngữ giúp con người phản ánh khái quát những thuộc tính của sự vật, hiện tượng trong thế giới

Vậy cùng với lao động là ngôn ngữ - hai sức kích thích chủ yếu và trực tiếp nhất làm cho ý thức hình thành và phát triển

1.2 Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về bản chất của ý thức

Bản chất thức là hình ảnh chủ ý quan của thế giới khách quan, là sự phản ánh tích cực, sáng tạo thế giới khách quan, là một hiện tượng xã hội và mang bản chất xã hội

Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan Ý thức phản ánh thế giới khách quan nhưng nó đã bị cải biến thông qua lăng kính chủ quan của con người, chịu sự tác động của các yếu tố như: nhu cầu, nguyện vọng, tâm

tư, tình cảm, kinh nghiệm, tri thức… của con người

Ý thức là sự phản ánh năng động, sáng tạo thế giới khách quan Ý thức phản ánh thế giới khách quan không rập khuôn, máy móc mà trên cơ sở tiếp nhận,

xử lý thông tin có tính chọn lọc, định hướng, đồng thời ý thức không chỉ dừng lại vẻ bề ngoài của thế giới mà còn khái quát bản chất, ở quy luật của thế giới

Ngoài ra, trên cơ sở những tri thức đã có con người còn sáng tạo những ra tri thức mới

Sự phản ánh ý thức là quá trình thống nhất của ba mặt Một là trao đổi thông tin giữa chủ thế và đối tượng phản ánh Hai là mô hình hóa đối tượng trong tư duy dưới dạng hình ảnh tinh thần, thực chất đây là quá trình “sáng tạo lại” hiện thực của ý thức theo nghĩa mã hóa các đối tượng vật chất thành các ý tưởng tinh thần phi vật chất Ba là chuyển hóa mô hình từ tư duy ra hiện thực khách quan, tức quá trình hiện thực hóa tư tưởng, thông qua hoạt động thực tiễn biến cái quan niệm thành cái thực tại, biến các tưởng ý phi vật chất trong

tư duy thành các dạng vật chất ngoài hiện thực Phản ánh và sáng tạo là hai mặt thuộc bản chất của ý thức

Ý thức là một hiện tượng xã hội và mang bản chất xã hội Sự ra đời, phát triển của ý thức gắn liền với hoạt động lao động của con người, chịu sự chi phối không chỉ của các quy luật tự nhiên mà còn bởi các quy luật xã hội Ý thức không thể tồn tại, phát triển nếu tách rời đời sống xã hội, tách rời quá trình hoạt động cải biến thế giới khách quan của con người

1.3 Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về vai trò của ý thức

Khẳng định vật chất là nguồn gốc khách quan, là cơ sở sản sinh ra ý thức, còn ý thức chỉ là sản phẩm, là sự phản ánh thế giới khách quan trong nhận thức và hành động của con người thì phải xuất phát từ hiện thực khách quan, tôn trọng và hành động theo hiện thực khách quan

Khẳng định ý thức có vai trò tích cực trong sự tác động trở lại đối với vật chất, phép biện chứng duy vật yêu cầu trong nhận thức và trong hoạt động Ý thức con người cần phải nhận thức và vận dụng quy luật khánh quan một cách chủ động, sáng tạo, chống lại thái độ tiêu cực, thụ động

Phải phát huy tính năng động sáng tạo của ý thức, phát huy vai trò nhân tố con người để tác động, cải tổ thế giới khánh quan, đồng thời phải khắc phục bệnh bảo thủ, trì trệ, thái độ tiêu cực, thụ động, ỷ lại

Từ vai trò của ý thức ta rút ra được bài học phát huy tính năng động chủ quan Phát huy tính năng động chủ quan trước hết là phát huy tính tích cực sáng tạo của ý thức trong quá trình phản ánh sự vật, hiện tượng để tìm bản ra chất quy luật của nó và đề ra đường lối, biện pháp cải biến nó phục vụ lợi ích con người Bên cạnh đó thụ động mà phải biết tạo ra những điều kiện thích hợp, làm cho điều kiện này tác động vào điều kiện khác để nảy sinh ra điều kiện cần thiết cho hoạt động của con người

Phần2 Giải pháp nâng cao tính tích cực, sáng tạo trong học tập của sinh viên hiện nay

2.1 Thực trạng tính tích ực, sáng tạo trong học tập ủa sinh viên hiện c c nay

Về ưu ểm trong thời kì dịch bệnh như hiện nay mặc dù vẫn phải học trực đi tuyến nhưng sinh viên vẫn giữ cho mình được tính tích cực và sáng tạo trong học tập Sinh viên đã biết tìm hiểu trước các tài liệu về môn học của mình trên mạng, tính tích cực đơn giản ể hiện ở chỗ l đi học đúng th à giờ v đầy đủà , thực

hiện á tốt nội kh quy, không quên với đó là dơ tay phát biểu bài, nhiệt tình tham gia các câu lạc bộ Trong giờ học trên lớp khi giáo viên đưa ra ác câu c hỏi gợi mở liên qua đến nội dung bài học thì sinh viên đã mạnh dạn trình bày n đưa ra quan ểm suy nghĩ ủa mìnhđi c dù đúng hay sai cũng đã thể hiện sự tích cực cũng như sáng tạo của mình Dịch bệnh đã tạo ra một số các dào cản về mặt tiếp xúc nhưng sinh viên hiện nay lại rất hòa đồng đặc biệt là vô cùng sáng tạo bằng việc khi thầy, cô giao bài tập nhóm hoặc có bài nào không hiểu thì các sinh viên sẽ tự ạo một phòng t zoom hoặc google meetting mời các bạn thảo luận đưa ra ý kiến củng cố kiến thức nâng cao kết quả học tập cho thấy sinh viên có tinh thần tự học khá cao Đồng th ời công nghệ 4.0 phát triển đi

đâu cũng phải am hiểu công nghệ thì sinh viên hiện nay hầu hết là làm chủ được máy tính, điện thoại, laptop ác công nghệ số, c gắn liền với công việc học tập của mình Đặc biệt là biết áp dụng những phần mềm rất phổ biến thông dụng như tiktok trong việc học đăng lên các bài g ảng của mình chia si ẻ cho mọi sinh viên hay nh đặt ra câu hỏi không giải được s được các sinh ư ẽ

viên ác nhiệt tình úp đkh gi ỡ

Ưu ểm là như vậy nhưng vẫn tồn tại ột số nđi m hược điểm khá phổ biến Dịch bệnh kéo đến học trực tuyến ở nhà làm sinh viên hiện nay ười l đi dễ bị nhiễm những thứ xấu trên mạng Học hành một cách t ếu nghiêm thi úc, thiếu

đi sự tích cực như bật máy tính ểm danh xong đi để đấy lên g ường ngủi tiếp hoặc làm việc r êng khác trên các trang mạng xã hi ội, thậm chí là việc chơi điện tử Hay bây gi đã có một ố sinh viên tận dụng thời gian ư này đểờ s nh đi làm thêm ở ngoài, bán hàng, dạy kèm, tiếp thị đi làm nhiều hơn đi h, ọc, đặt sự tích cực, sáng tạo sai chỗ Sinh viên không chịu tìm tòi tài liệu liên quan đến chuyên môn của mình mặc dù trong phương pháp giảng dạy đại học nhiều thầy cô trên lớp đã chỉ và đưa ra các tài liệu tham khảo rất hay nhưng lại đi theo lối suy nghĩ từ cấp ba đó l đọc à - chép Những ều trên làm cho sinh đi viên trở nên thụ động, lười suy ngh , thiĩ ếu đi tư duy sáng tạo chỉ biết dựa dẫm chờ ăn sẵn của người khác

Bản thân em nhận thấy ình ẫn chưa ó tính tích cực, sáng tạo trong học m v c tập vẫn thụ động hóa với lối suy nghĩ từ cấp ba l đọc à - chép Em vẫn còn đổ lỗi do dịch bệnh ở nhà không đi học được ên không n thể đến thư viên ường tr

để tìm những cuốn sách liên quan đến chuyên môn của mình đang học mà đáng nhẽ những th đó có thể dễ dàng tìm ếm đọc trứ ki ên cổng thư viện trường

2.2 Nguyên nhân

Yếu tố chủ quan của hạn chế, về bản t ân h sinh viên chưa nhận thức được ý nghĩa của việc học Sinh viên chưa có động cơ học tập một cách đúng đắn,

hoạt động học tập của sinh viên phải là hoạt động tự giác, không phải là các hoạt động bắt buộc như việc thầy cô giao cho chúng ta tìm hiểu trước bài học

mà tự bản thân mỗi sinh viên thấy đó là điều ình nên làm Sinh viên m thường học tập một cách sai lầm chỉ chú trọng một môn mà bỏ môn còn lại dẫn đến hổng kiến thức từ đó làm sinh viên lười đi thiếu tính tích cực, sáng tạo Tiếp theo là sinh viên không có sự hứng thú trong học tập, phải có sự hứng thú mới

có cảm hứng học tập từ đó nảy sinh ra tính ích cực, sáng t t ạo để việc học không bị khô khan, nhàm chán Mất hứng thú học tập là do không làm chủ được bản thân bị cám dỗ bởi những cơn buồn ngủ, những bộ phim hay, những trò chơi ện tử thú v đã hút hđi ị ồn các sinh vi ên

Yếu tố khách quan của hạn chế ó th đến từ gia đình, bạn bè, thầy cô, c c ể ác mối quan hệ khác Về gia đình, sinh viên phải phụ giúp, đỡ đần bố mẹ ột m số công việc Về bạn bè, chơi phải những mối quan hệ không tốt, quá ham chơi

mà quên ất nhiệm vụ à học tập Còn về thầy côm l , có thể do cách dạy không thu hút được sinh viên ây nhàm chán àm sinh viên k ông còn tích cực, sáng g l h tạo trong học tập Hay như có thể đến từ các yếu tố tự nhiên, thiên nhiên khắc nghiệt hoặc thiết bị học tập trong thời kì dịch bệnh không đáp ứng được nhu cầu học

2.3 Giải pháp

Các giải pháp chung nâng cao tính tích cực, sáng tạo trong học tập của sinh viên hiện nay:

Sinh viên phải dám nghĩ, dám làm, không ỷ lại Sinh viên mạnh dạn đưa ra quan điểm, ý kiến của bản thân nếu không muốn trở thành người thụ động Chính tư duy dám nghĩ, dám làm là bước đệm cho sự sáng tạo sau này nhất là trong thời kì công nghệ 4.0 đòi hỏi tính tích cực, sáng tạo rất lớn khi hầu hết công việc liên quan đến chân tay đều do máy móc giúp sức

Cần tham khảo đọc nhiều tài liệu liên quan đến h c ph n c a mọ ầ ủ ình hoặc các cuốn sách có ích giúp mở mang đầu óc àm nh L ư vậy sẽ tạo cho bản thân sinh

viên được thói quen ích c t ực đồng thời tìm được những thứ hay ho mới mẻ kích thích sự sáng tạo

Phải có những suy nghĩ ối đi mới mẻ, l Không nên gò bó, ép buộc mình vào con đường quá cổ hủ từ cấp ba lên đại học vì hai môi trường này rất khác nhau Hãy dám thử thách bản t ân h tự đưa ra những cách học khác mà mình cho rằng đấy là hiệu quả, cũng ên hỏi, tham khảo nhữngn anh chị sinh viên khóa trước về cách học sao cho hiệu quả nhất

Không suy nghĩ tiêu cực khi gặp khó khăn Bởi trong hoàn cảnh dịch bệnh vẫn rất phức tạp, không được tiếp xúc, không giao lưu với bạn bè, ầy cô dth ễ dẫn đến hiện tượng trầm cảm từ đó phát sinh những hành vi gây nguy hiểm thiếu suy nghĩ sẽ làm giảm đi ả năng kh sáng tạo, ích c t ực Vì vậy hãy giữ cho mình một tinh thần bình tĩnh, sáng ốt sẽ nghĩ ra cách giải quyết cho msu ọi việc

Cần phải ch động rèn luyệủ n cho mình tính tự học Tự học là thứ ắt buộc b phải có của sinh viên hiện nay, kiến thức giáo viên ch à một phỉ l ần, một phần nữa là do sinh viên có tự giác học tập hay không

Xây dựng mộ ập thể lớp ững mạnht t v , đoàn kết tạo ra một môi trường học tập tích cực, sáng tạo cho sinh viên Giáo viên chủ nhiệm phân công những bạn có khả năng, phẩm chất, tích cực, sáng tạo trong ọc tập đh ể đôn đúc, nhắc nhở các bạn Xây dựng được mối quan hệ tốt giữa các cá nhân với nhau Tăng cường quản lý phối hợp giữa nhà trường, thầy cô với g đình mỗi ia sinh viên Nhà trường cùng g đình phải đồng hành với nhau để bắt kịp ễn ia di biến tư tưởng của sinh viên, tạo ra các sân chơi lành mạnh hoặc các hình thức khen thưởng cho những sinh viên có sự tích cực, sáng tạo trong học tập thể hiện qua ểm số hđi oặc các cuộc thi

Liên hệ bản thân: