Câu 3 trang 18, sgk Ngữ văn 12, tập 1 Đặc điểm của văn học thời kì này là: - Nền văn học chủ yếu vận động theo hướng cách mạng hóa, gắn bó sâu sắc với vận mệnh chung của đất nước + Văn h[r]
Trang 1Soạn bài: Khái quát văn học Việt Nam từ đầu cách mạng tháng tám 1945
dén thé ki XX
1 Soan bai: Khai quat van hoc Viét Nam tir dau cach mang thang tam 1945
dén thé ki XX mau 1
1.1 Cau 1 (trang 5 sgk ngữ văn 12 tập 1)
Những nét chính về tình hình lịch sử xã hội, văn hóa có ảnh hưởng tới tình hình phát triển của văn học Việt Nam
+ Cách mạng tháng Tám thành công mở ra kỉ nguyên mới độc lập, tự do
+ Thống nhất về khuynh hướng tư tưởng, quan niệm tô chức
- Từ 1945- 1975 đất nước trải qua nhiều biến cố, sự kiện lớn, tác động tới đời sống vật chất, tỉnh thần
+ Hai cuộc chiến chống Pháp, Mỹ hào hùng
+ Công cuộc xây dựng CNXH miễn Bắc
-> Hoàn cảnh đặc biệt, văn học phát triển và đạt thành tựu lớn
1.2 Cau 2 (trang 5 sgk ngữ văn 12 tập 1)
Van hoc tu 1945 — 1975 chia thanh 3 chang:
- Van hoc thoi chéng Phap (1945- 1954)
- Văn học thời kì xây dựng XHCN (1955- 1964)
- Văn học thời chống Mỹ (1965- 1975)
* Thành tựu
- Văn học thời chống Pháp: gắn với cách mạng, hướng tới đại chúng, ca ngợi
dân tộc, niềm tin tương lai kháng chiến
+ Truyện ngắn và kí: Một lần tới thủ đô (Trận Phố Ràng - Trần Đăng); Đôi mắt (Nam Cao); Làng (Kim Lân); Kí sự Cao Lạng (Nguyễn Huy Tưởng) Xung kích (Nguyễn Đình Thi)
+ Thơ ca: Cảnh khuya, Ram tháng Giêng (Hồ Chí Minh), Bên kia sông Đuống (Hoang Cam); Đông chí (Chính Hữu)
+ Kịch ngắn: Bắc Sơn, Những người ở lại (Nguyễn Huy Tưởng)
Trang chủ: https://vndoc.com/ | Email hé tro: hotro@vndoc.com | Hotline: 024 2242 6188 vadoo
Trang 2+ Lý luận, nghiên cứu, phê bình văn học: Nhận đường, May van dé vé nghé
thuật (Nguyễn Đình Thi), Nói chuyện thơ ca kháng chiến (Hoài Thanh)
- Van học 1955- 1964: tập trung thể hiện hình ảnh người lao động, ngợi ca những thay đôi của đất nước và con người trong XHCN
+ Văn xuôi: Đi bước nữa (Nguyễn Thế Phương); Mùa lạc (Nguyễn Khải); Anh Keng (Nguyễn Kiên)
Viết về kháng chiến chống Pháp đã qua: Sống mãi với thủ đô (Nguyễn Huy Tưởng); Cao điểm cuối cùng (Hữu Mai); Trước giờ nỗ súng (Lê Khâm)
Hiện thực trước CM: Mười năm (Tô Hoài); Vỡ bờ (Nguyễn Đình Thi); Cửa biến (Nguyên Hồng)
Hợp tác hóa nông nghiệp hóa XHCN miễn Bắc: Mùa lạc (Nguyễn Khải); Cái sân gạch (Đào Vũ)
+ Thơ ca với hai cảm hứng nổi bật:
Hiện thực cuộc sống vẻ đẹp của con người trong CNXH: Trời mỗi ngày lại sáng Đất nở hoa, (Huy Cận); Gió lộng (Tố Hữu); Anh sáng và phù sa (Chế Lan Viên)
+ Kịch nói: Ngọn lửa (Nguyên Vũ), Chị Nhàn, Nỗi gió (Đào Hồng Cẩm)
- Văn học thời kì 1965- 1975: khai thác đẻ tài chống Mĩ cứu nước, chủ dé ca ngợi tỉnh thân và chủ nghĩa anh hùng
+ Sáng tác miền Nam: Người mẹ cầm súng (Nguyễn Thi); Rừng xà nu (Nguyễn Trung Thành); Hòn đất (Anh Đức)
+ truyện kí: Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng) Mẫn và tôi (Phan Tứ) + Thơ ca: Ra trận, Máu và hoa (Tố Hữu); Những bài thơ đánh thắng giặc (Chế Lan Viên); Đầu súng trăng treo (Chính Hữu)
+ Kịch: Đại đội trưởng của tôi (Đào Hồng Cẩm); Đôi mắt (Vũ Dũng Minh)
1.3 Câu 3 (trang Š ngữ văn 12 tập 1)
Đặc điểm cơ bản:
- Nên văn học hướng về đại chúng
Trang 3+ Nhân dân là đối tượng phản ánh, đối tượng tiếp nhận, lực lượng sáng tác
+ Nhân dân chỉ phối hình thức nghệ thuật, quan điểm thâm mĩ
- Nền văn học chủ yếu vận động theo hướng cách mạng hóa gắn với vận mệnh đất nước
+ Ba mươi năm chiến năm chiến tranh ác liệt đã hun đúc kiểu: nhà văn- chiến sĩ,
ý thức được sứ mệnh văn học
- Đề tài chính văn học 1945- 1975:
+ Đề tài tổ quốc: bảo vệ xây dựng, giải phóng Người chiến sĩ trở thành nhân
vật trung tâm văn học
+ Đề tài XHCN: con người mới là nhân vật trung tâm, có phẩm chất tốt đẹp, sự hòa hợp, cái chung, cái riêng
- Nền văn học chủ yếu mang khuynh hướng sử thi, cảm hứng lãng man
+ Văn học đậm sử thi: phản ánh những vấn để lớn lao liên quan tới vận mệnh
đất nước, đoàn kết
+ Văn học thấm đẫm cảm hứng lãng mạn: ca ngợi chủ nghĩa anh hùng cách mạng thể hiện phương diện lý tưởng của cuộc sống và vẻ đẹp của con người 1.4 Câu 4 (trang Š ngữ văn 12 tập 1)
Căn cứ vào hoàn cảnh lịch sử, xã hội và văn hóa
- Công cuộc đối mới do DCS lãnh đạo từng bước chuyển sang nên kinh tế thi
trường, tạo điều kiện tiếp xúc văn hóa
+ Văn học dịch, báo chí, các phương tiện truyền thông khác mạnh mẽ ảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển mạnh mẽ, ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển
của văn học
+ Đất nước phát triển thúc đây nên văn học phát triển phù hợp với nhiệm vụ đổi mới, hoàn cảnh khách quan
1.5 Cau 5 (trang 5 sgk ngữ văn 12 tập 1)
Thành tựu văn học văn học 1975 - hét thé ki XX
Trang chu: https://vndoc.com/ | Email hé tro: hotro@vndoc.com | Hotline: 024 2242 6188 vadoo
Trang 4- Thơ ca: không đạt được sự lôi cuốn hấp dẫn nhưng có sự đôi mới, mở rộng đề tài, nội dung, hình thức
- Văn xuôi khởi sắc: tiêu thuyết chống tiêu cực, truyện ngắn thế sự (truyện ngăn Nguyễn Minh Châu
- Phóng sự điều tra nhìn thăng vào hiện thực, nhiều phóng sự đã thu hút sự chú ý
của người đọc
- Lý luận, nghiên cứu, phê bình văn bình văn học cũng có nghĩa đôi mới
2 Soạn bài: Khái quát văn học Việt Nam từ dau cách mang thang tam 1945
dén thé ki 20 mau 2
2.1 Cau 1 (trang 18, søk Ngữ văn 12, tập 1)
Tình hình lịch sử, xã hội, văn hóa có ảnh hưởng tới sự hình thành và phát triển
của văn học giai đoạn này:
- Tháng 8 năm 1945, cách mạng thành công, mở ra một kỉ nguyên mới cho dân
tộc — kỉ nguyên độc lập tự do Từ đây, văn học vận động và phát triển dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản tạo nên một nền văn học thống nhất về khuynh
hướng tư tưởng, về tổ chức và quan niệm nhà văn kiêu mới: nhà văn — chiến sĩ
- Từ năm 1945-1975, đất nước diễn ra hai sự kiện lớn, có tác động sâu sắc đến
văn học: đấu tranh giải phóng dân tộc tỏng 30 năm và miền Bắc tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội
- Điều kiện giao lưu văn hóa với nước ngoài không thuận lợi, chỉ giới hạn trong
một số nước
2.2 Cầu 2 (trang 18, søk Ngữ văn 12, tập 1)
Văn học Việt Nam từ 1945 đến 1975 phát triển qua 3 chặng Thành tựu chủ yếu của mỗi chặng như sau:
- Chang duong 1945-1954:
+ Xuất hiện những tập truyện kí khá dày dặn
+ Thơ đạt được nhiều thành tựu xuất sắc
+ Kịch: một số vở kịch ra đời phản ánh hiện thực cách mạng và kháng chiến
Trang 5+ Lí luận, nghiên cứu, phê bình văn học chưa phát triển nhưng đã có một SỐ SỰ
kiện và tác phẩm có ý nghĩa quan trọng
- Chang đường 1955-1964
+ Văn xuôi mở rộng phạm vi dé tài, bao quát được nhiều vẫn đề
+ Thơ phát triển mạnh mẽ
+ Kịch nói có một số tác phẩm được dư luận chú ý
- Chang đường 1965-1975:
+ Văn xuôi phản ánh cuộc chiến đấu và lao động, khắc họa thành công hình ảnh con người Việt Nam kiên cường, bất khuất
+ Thơ đạt được nhiều thành tựu xuất sắc
+ Kịch có nhiều thành tựu đáng ghi nhận
+ Nhiều công trình nghiên cứu, lí luận, phê bình xuất hiện
2.3 Cầu 3 (trang 18, søk Ngữ văn 12, tập 1)
Đặc điểm của văn học thời kì này là:
- Nên văn học chủ yếu vận động theo hướng cách mang hóa, gắn bó sâu sắc với
vận mệnh chung của đất nước
+ Văn học là một thứ vũ khí, văn học phục vụ kháng chiến, phụng sự kháng
chiến
+ Quá trình vận động và phát triển của văn học ăn nhập với từng chặng đường
lịch sử của dân tộc
- Nên văn học hướng về đại chúng: đại chúng vừa là đối tượng phản ánh vừa là đối tượng phục vụ của văn học, đông thời là nguồn cung cấp lực lượng sáng tác
cho văn học
- Nền văn học chủ yếu mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn
+ Khuynh hướng sử thi thể hiện ở để tài, nhân vật trung tâm, lời văn, giọng
điệu
+ Cảm hứng lãng mạn: niềm tỉn vào ngày mai tươi sáng khăng định lí tưởng của cuộc sông mới
Trang chủ: https://vndoc.com/ | Email hé tro: hotro@vndoc.com | Hotline: 024 2242 6188 vadoo
Trang 62.4 Cầu 4 (trang 18, søk Ngữ văn 12, tap 1)
Văn học Việt Nam từ năm 1975 đến hết thế kỉ XX phải đôi mới do sự thay đôi
của hoàn cảnh lịch sử, văn hóa, xã hội:
- Cuộc đầu tranh của nhân dân ta giành thăng lợi mở ra một kỉ nguyên mới cho dân tộc — kỉ nguyên độc lập tự do và thống nhất đất nước
- Đất nước gặp phải những khó khăn, thách thức và yêu câu cân phải đôi mới
- Nên kinh tế từng bước chuyền sang nên kinh tế thị trường
- Văn hóa có điều kiện tiếp xúc với nền văn hóa của nhiều nước trên thế giới
- Sự phát trién mạnh mẽ của văn học dịch, báo chí và các phương tiện truyền
thông khác
2.5 Cau 5 (trang 18, søk Ngữ văn 12, tập 1)
- Đề tài: phong phú, mới mẻ
- Đội ngũ sáng tác: đề cao cá tính sáng tạo của nhà văn
- Nội dung: vận động theo hướng dân chủ hóa, mang tính nhân bản, nhân văn
sâu sắc, có tính hướng nội, quan tâm nhiều đến số phận cá nhân
- Thể loại:
+ Thơ: không còn tạo được hấp dẫn như trước
+ Văn xuôi: khởi sắc hơn thơ ca, nhạy cảm với những vấn đề đời sống
+ Phóng sự điều tra: phát triển mạnh và thu hút sự chú ý của người đọc
+ Kịch nói: phát triển mạnh mẽ và gây được tiễng vang
+ Li luận, nghiên cứu, phê bình văn học có sự đôi mới và nhiễu triển vọng
2.6 Luyện tập
Cầu 1 (trang 19, søk Ngữ văn 12, tap 1)
- Giải thích ý kiến: câu nói nhằm nhẫn mạnh đặc điểm nên văn học chủ yếu vận
động theo hướng cách mạng hóa, gắn bó sâu sắc với vận mệnh chung của đất nước và mối quan hệ tác động qua lại giữa văn học với kháng chiến
- Chứng minh, bình luận: Đó là một ý kiễn hoàn toàn xác đác
Trang 7+ Văn học, văn nghệ phục vụ cô vũ phong trào đấu tranh của nhân dân ta Văn
nghệ xem kháng chiến cũng là một mặt trận
+ Kháng chiến, đem đến cho văn học những sự thay đổi lớn về đề tài, hình tượng nhân vật Văn học, nghệ thuật là tắm gương phản chiếu những vấn đề lớn
lao, trọng đại của đất nước
3 Soạn bài: Khái quát văn học Việt Nam từ đầu cách mạng tháng tám 1945
đến thế kỉ 20 mẫu 3
3.1 Hướng dẫn
Cầu 1 (trang 18 SGK Ngữ văn 12 tập 1)
Nêu những nét chính về tình hình lịch sử, xã hội, văn hoá có ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển của văn học Việt Nam từ Cách mạng tháng Tám 1945
đến 1975
Lời giải chỉ tiết:
a Cách mạng tháng Tám năm 1945 vĩ đại đã mở ra một kỉ nguyên mới trên đất
nước ta, khai sinh ra một nền văn học mới Từ đây, nên văn học phát triển dưới
sự lãnh đạo của Đảng cộng sản, thống nhất về khuynh hướng tư tưởng tô chức
và quan niệm
b Đất nước trải qua nhiều sự kiện lớn:
- Công cuộc xây dựng cuộc sông mới, con người mới xã hội chủ nghĩa ở Miễn
Bắc
- Hai cuộc kháng chiến yêu nước vĩ đại: Kháng chiến chống thực dân Pháp, kháng chiến chống dé quốc Mĩ, tác động mạnh mẽ sâu sắc tới toàn bộ đời sống
vật chất và tỉnh thần của dân tộc trong đó có văn học nghệ thuật, đem đến cho
văn nghệ sĩ chất liệu sống phong phú và cảm hứng nông nàn để sáng tác các tác phẩm
c Hình thành kiểu nhà văn mới: nhà văn - chiến sĩ
d Hình thành những tư tưởng tình cảm rất riêng
Cầu 2 (trang 18 SGK Ngữ văn 12 tập 1)
Trang chủ: https://vndoc.com/ | Email hé tro: hotro@vndoc.com | Hotline: 024 2242 6188 vadoo
Trang 8Văn học Việt Nam 19-15 - 1975 chia làm may chặng đường? Gồm những giai đoạn nào? Nêu những thành tựu chủ yếu của mỗi chặng đường
Lời giải chỉ tiết:
Văn học Việt Xam 1945 - 1975 phát triển qua ba giai đoạn:
a 1945 - 1954
- Chu dé bao trim trong những ngày đầu đất nước vừa giành được độc lập (1845 - 1946) là ca ngợi Tổ Quốc và quân chúng cách mạng Những tác phẩm tiêu biểu: Dân khí miền Trung (Hoài Thanh), Huế tháng Tám, bất tuyệt (Tổ Hữu) Ngọn quốc kì, Hội nghị non sông (Xuân Diệu) Tình sông núi (Trần Mai Ninh)
- Sau nim 1946, van học tập trung phản ánh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp: gắn bó sâu sắc với đời sống cách mạng và kháng chiến; hướng tới đại chúng, phản ánh sức mạnh của quân chúng nhân dân, thế hiện niềm tự hào dân tộc và niềm tin vào tương lai tất thắng của cuộc kháng chiến
- Các thê loại: truyện ngắn, tiểu thuyết, thơ, kịch, lí luận, nghiên cứu và phê bình văn học đều đạt được những thành tựu mới Có thể kế tên một số tác
phẩm tiêu biếu: (Đôi mắt (Nam Cao), Làng (Kim Lân), Vùng mỏ (Vò Huy Tâm), Xung kích (Nguyễn Đình Thi), Đất nước đứng lên (Nguyên Ngọc) tập truyện
Truyện Tây Bắc (Tô Hoài), tập thơ Việt Bắc (Tô Hữu), các bài thơ kháng chiến
của Hồ Chí Minh: Cảnh khuya, Nguyên tiêu, Báo tiệp Tây tiễn (Quang Dũng),
Đông chí (Chính Hữu), Bản báo cáo Chủ nghĩa Mác - va van dé văn hoá Việt
Nam (Trường Chinh)
b 1955 - 1964
- Chúng ta vừa tiễn hành xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc vừa đấu tranh thống nhất đất nước Văn học tập trung thể hiện hình ảnh người lao động, ca ngợi những đổi thay của đất nước và con người mới trong bước đầu xây dựng
chủ nghĩa xã hội đồng thời thể hiện tình cảm sâu nặng với miền Nam ruột thịt,
nói lên nôi đau chia cat và thê hiện ý chí thông nhât đât nước
Trang 9-_ Văn học đạt được nhiều thành tựu trên cả ba thể loại:
+ Văn xuôi mở rộng đề tài, bao quát được khá nhiều vấn đề, nhiều phạm vi hiện
thực đời sống
+ Thơ phát triển mạnh mẽ với nhiều cảm hứng lớn từ đất nước, dân tộc trong sự hài hoà giữa cái riêng và cái chung và đã có nhiều thành tựu nỗi bật
+ Kịch đã có những tác phẩm được dư luận chú ý như: Một đảng viên (Học Phi), Ngon lửa (Nguyễn Vũ), Quẫn (Lộng Chương), Chị Nhàn và Nỗi gió (Đào Hồng Cam)
c 1965 - 1975
Toàn bộ nên văn học của ca hai miền Nam, Bắc tập trung vào cuộc chiến đấu chống Mĩ cứu nước với chủ đề bao trùm là ca ngợi tỉnh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng
-_Ở tiền tuyến lớn miền Nam, những tác phẩm viết trong máu lửa của chiến tranh đã phản ánh nhanh nhạy và kịp thời cuộc chiến đấu của quân dân miền Nam anh dũng Văn học thành công với những tác phẩm văn xuôi của Nguyễn Thi, Nguyễn Trung Thành, Anh Đức, Nguyễn Quang Sáng Trần Hiếu Minh, Phan Tứ, thơ của Lê Anh Xuân, Nguyễn Khoa Điểm, Giang Nam Thanh Hải
- O mién Bắc phải kê đến những tác phẩm truyện kí của Nguyễn Tuân, Nguyễn Thành Long, Nguyễn Kiên, Nguyên Khải, Nguyễn Minh Châu, Hữu Mai, Chu
Văn và nhiều tập thơ của Tố Hữu, Chế Lan Viên, Nguyễn Đình Thi, Xuân Diệu, Phạm Tiến Duật, Nguyễn Duy, Xuân Quỳnh, Băng Việt, Chính Hữu Các
tác phẩm của các nhà thơ đã phản ánh chân thực sinh động đời sống chiến
trường, sự ác liệt, những hi sinh, tôn thất trong chiến tranh Đặc biệt, họ đã
dựng nên bức chân dung tỉnh thần của cả một thế hệ trẻ chống Mĩ Họ đă đem
đến cho nên thơ Việt Nam một tiếng thơ mới mẻ, trẻ trung, sôi nôi
- Kịch chống Mĩ cũng có những thành tựu với nhiều tác phẩm đáng ghi nhận đã tạo được tiếng vang lúc bấy giờ như: Quê hương Việt Nam, Thời tiết ngày mai
Trang chủ: https://vndoc.com/ | Email hé tro: hotro@vndoc.com | Hotline: 024 2242 6188 vadoo
Trang 10(Xuân Trình); Đại đội trưởng của tôi (Đào Hồng cẩm); Đôi mắt (Vũ Dung Minh)
- - Nhiều công trình nghiên cứu, lí luận phê bình ra đời và có giá trị, tiêu biểu là những công trình của Đặng Thai Mai, Hoài Thanh, Xuân Diệu, Chế Lan Viên
d Đánh giá những thành tựu chủ yếu của văn học giai đoạn 1945 - 1975
- Dựng lên được hình tượng những con người mới trong lao động sản xuất và chiến đấu
- Ca ngợi công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc và sự nghiệp đấu tranh thống nhất nước nhà; ca ngợi sự đổi thay của đất nước và con người cùng tỉnh thân lạc quan, tin tưởng
- Ca ngợi tỉnh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng: khơi dậy được tỉnh thân yêu nước của toàn dân
- Nhiều tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao biểu hiện sự tìm tòi cách thê hiện
mới và cách tân, đánh dấu một bước tiễn mới của nền thơ Việt Nam hiện đại: tập
trung thê hiện cuộc ra quân của toàn dân tộc, khám phá sức mạnh của con người Việt Nam; khái quát tầm vóc dân tộc trong thời đại mới, tăng cường chất suy tư
chính luận, tạo âm vang rộng lớn mang hơi thở thời đại
- Mang dén cho văn học tính chất trẻ trung, sôi nối, lạc quan, yêu đời
Cầu 3 (trang 18 SGK Ngữ văn 12 tập 1)
Những đặc điểm cơ bản của văn học Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975
Lời giải chỉ tiết:
Có 3 đặc điểm cơ bản:
a Nền văn học chủ yếu vận động theo hướng cách mạng hoá, gắn bó sâu sắc với
vận mệnh chung của đất nước Đặc điềm này thể hiện trên các khía cạnh sau:
- Dé tai phản ánh là hiện thực cách mạng
- Noi dung tu tưởng là lí tưởng cách mạng
-_ Hai đê tài mà văn học tập trung thê hiện là Tô quôc và chủ nghĩa xã hội