NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

tiểu luận NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY,đề tài NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY, bài tập lớn đề tài NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Nhà nước, hiểu theo nghĩa pháp luật là một tổ chức xã hội đặc biệt của quyền lực chính trị được giai cấp thống trị thành lập nhằm thực hiện quyền lực chính trị của mình. Vì thế mà nhà nước mang bản chất giai cấp. Nhà nước xã hội chủ nghĩa xuất hiện trong quá trình cách mạng xã hội chủ nghĩa, là công cụ của giai cấp công nhân liên minh với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động khác nhằm chống lại giai cấp bóc lột và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Trong chế độ xã hội chủ nghĩa, giai cấp công nhân và nhân dân lao động là chủ thể thực hiện quyền lực nhà nước. Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân thông qua Đảng Cộng sản. Qua đó, ta có thể hiểu rằng Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là tổ chức quyền lực thể hiện và thực hiện ý chí, quyền lực của nhân dân, thay mặt nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân quản lý toàn bộ hoạt động của đời sống xã hội. Mặt khác, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam chịu sự lãnh đạo và thực hiện đường lối chính trị của giai cấp công nhân thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản Việt Nam. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam còn là trung tâm thực hiện quyền lực chính trị, là trụ cột của hệ thống chính trị, là bộ máy tổ chức quản lý nhà nước về kinh tế, văn hóa, xã hội và thực hiện chức năng đối nội và đối ngoại. Trong quá trình xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa, chúng ta cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề cải cách hành chính. Vậy về vấn đề cải cách hành chính nhà nước, theo cách dễ hiểu nhất, cải cách là những thay đổi có tính hệ thống và có mục đích nhằm làm cho một hệ thống nào đó thực hiện tốt hơn. Điều đó phân biệt cải cách với những hoạt động khác như sáng kiến, thay đổi....(đều chỉ sự biến đổi). Cải cách hành chính, là những thay đổi có tính hệ thống, lâu dài và có mục đích nhằm giúp cho hệ thống nhà nước hoạt động, thực hiện các chức năng, nhiệm vụ quản lý xã hội một cách tốt hơn. Qua đó cải cách hành chính nhà nước là một trong những nội dung quan trọng của khoa học hành chính, có ý nghĩa không chỉ về mặt lý luận mà còn mang tính thực tiễn cao. Mọi hoạt động cải cách hành chính nhà nước đều hướng tới việc nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhằm đáp ứng các yêu cầu quản lý cụ thể của mỗi quốc gia trong mỗi giai đoạn phát triển. Vì bộ máy hành chính nhà nước là một bộ phận không tách rời của bộ máy nhà nước nói riêng và hệ thống chinh trị của một quốc gia nói chung nên cách thức tổ chức và hoạt động của nó chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của yếu tố chính trị, mức độ phát triển kinh tế-xã hội, cũng như các yếu tố mang tính chất đặc trưng khác của mỗi quốc gia như truyền thống văn hoá, lịch sử,… Trong thời gian qua, việc đẩy mạnh cải cách hành chính đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta đã đạt được nhiều thành tựu: chỉ đạo sát sao đến công tác xây dựng và thi hành pháp luật, tăng cường tính thích ứng nhanh của chính sách với các vấn đề kinh tế, xã hội, xây dựng Chương trình nhiệm kỳ 05 năm đến xây dựng Chương trình hằng năm tạo sự linh hoạt; Các nội dung rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đánh giá tác động các quy định về thủ tục hành chính, đã được các bộ, ngành và địa phương nghiêm túc thực hiện; xây dựng và ban hành các văn bản quy định về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức các bộ, ngành trung ương; Triển khai Luật Cán bộ, công chức, Luật Viên chức và đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức nhằm xây dựng một nền công vụ “chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động, minh bạch, hiệu quả”; Hoàn thiện chính sách và hệ thống thuế, các chính sách về thu nhập, tiền lương, tiền công, chính sách an sinh xã hội. Ngoài ra, vẫn còn những mặt hạn chế: chất lượng văn bản, thể chế còn hạn chế ở một số lĩnh vực, gây hiện tượng chồng chéo hoặc khó triển khai; hủ tục hành chính trên một số lĩnh vực vẫn còn nhiều và rườm rà, phức tạp; nhiều vấn đề tổ chức bộ máy hành chính nhà nước chưa được quy định, hướng dẫn đầy đủ, cụ thể trong các văn bản pháp luật; công tác cán bộ còn nhiều hạn chế, bất cập, một số nội dung thực hiện còn hình thức, chưa tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật. Xuất phát từ tình hình thực tế trên, nhóm chọn đề tài: “Nhà nước xã hội chủ nghĩa. Thực trạng và giải pháp đẩy mạnh cải cách hành chính đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay” để nghiên cứu.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LỚP L01 - NHÓM 06 - HK212 NGÀY NỘP 23/02/2022

Giảng viên hướng dẫn: THS ĐOÀN VĂN RESinh viên thực hiện Mã số sinh viên Điểm số

Thành phố Hồ Chí Minh – 2022

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH

KHOA KHOA KHOA HỌC ỨNG DỤNG

BỘ MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

BÁO CÁO KẾT QUẢ LÀM VIỆC NHÓM VÀ BẢNG ĐIỂM BTL

Môn: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC (MSMH: SP1035)

(Ký và ghi rõ họ, tên) (Ký và ghi rõ họ, tên)

1.1 Khái niệm và sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa 8

1.2.2 Chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa 10

1……….12

Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CẢI CÁCHHÀNH CHÍNH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY ………

2.1.1.1 Khái niệm……….…… …… 132.1.1.2 Tính tất yếu ra đời nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa……….13

2.1.2 Đặc điểm của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam………

13

2.2 Cải cách hành chính và các vấn đề liên quan……….………16

2.2.1 Khái niệm cải cách hành chính……….16 2.2.2 Các vấn đề có liên quan đến cải cách hành chính……….……….

2.3.1 Những mặt đạt được và nguyên nhân……….……… …

17

2.3.1.1 Những mặt đạt được……….………18

2.3.1.2 Nguyên nhân đạt được……….………21

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân ……….……… ……

22

2.3.2.1 Những mặt hạn chế……… …………23

2.3.2.2 Nguyên nhân hạn chế………24

2.4 Giải pháp đẩy mạnh cải cách hành chính đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta thời gian tới………26

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO……….………

33

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Nhà nước, hiểu theo nghĩa pháp luật là một tổ chức xã hội đặc biệt của quyền lựcchính trị được giai cấp thống trị thành lập nhằm thực hiện quyền lực chính trị củamình Vì thế mà nhà nước mang bản chất giai cấp Nhà nước xã hội chủ nghĩa xuấthiện trong quá trình cách mạng xã hội chủ nghĩa, là công cụ của giai cấp công nhânliên minh với giai cấp nông dân và các tầng lớp lao động khác nhằm chống lại giai cấpbóc lột và xây dựng chủ nghĩa xã hội Trong chế độ xã hội chủ nghĩa, giai cấp côngnhân và nhân dân lao động là chủ thể thực hiện quyền lực nhà nước Quyền lực nhànước thuộc về nhân dân dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân thông qua ĐảngCộng sản

Qua đó, ta có thể hiểu rằng Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là

tổ chức quyền lực thể hiện và thực hiện ý chí, quyền lực của nhân dân, thay mặt nhândân, chịu trách nhiệm trước nhân dân quản lý toàn bộ hoạt động của đời sống xã hội Mặt khác, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam chịu sự lãnh đạo và thựchiện đường lối chính trị của giai cấp công nhân thông qua đội tiên phong là ĐảngCộng sản Việt Nam Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam còn là trung tâmthực hiện quyền lực chính trị, là trụ cột của hệ thống chính trị, là bộ máy tổ chức quản

lý nhà nước về kinh tế, văn hóa, xã hội và thực hiện chức năng đối nội và đối ngoại.Trong quá trình xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa, chúng ta cần đặc biệt quantâm đến vấn đề cải cách hành chính Vậy về vấn đề cải cách hành chính nhà nước, theocách dễ hiểu nhất, cải cách là những thay đổi có tính hệ thống và có mục đích nhằmlàm cho một hệ thống nào đó thực hiện tốt hơn Điều đó phân biệt cải cách với nhữnghoạt động khác như sáng kiến, thay đổi (đều chỉ sự biến đổi) Cải cách hành chính, lànhững thay đổi có tính hệ thống, lâu dài và có mục đích nhằm giúp cho hệ thống nhànước hoạt động, thực hiện các chức năng, nhiệm vụ quản lý xã hội một cách tốt hơn.Qua đó cải cách hành chính nhà nước là một trong những nội dung quan trọng củakhoa học hành chính, có ý nghĩa không chỉ về mặt lý luận mà còn mang tính thực tiễncao Mọi hoạt động cải cách hành chính nhà nước đều hướng tới việc nâng cao hiệulực và hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhằm đáp ứng các yêu cầu quản lý

cụ thể của mỗi quốc gia trong mỗi giai đoạn phát triển Vì bộ máy hành chính nhànước là một bộ phận không tách rời của bộ máy nhà nước nói riêng và hệ thống chinhtrị của một quốc gia nói chung nên cách thức tổ chức và hoạt động của nó chịu ảnhhưởng mạnh mẽ của yếu tố chính trị, mức độ phát triển kinh tế-xã hội, cũng như cácyếu tố mang tính chất đặc trưng khác của mỗi quốc gia như truyền thống văn hoá, lịchsử,…

Trong thời gian qua, việc đẩy mạnh cải cách hành chính đáp ứng yêu cầu xâydựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta đã đạt được nhiều thành tựu:chỉ đạo sát sao đến công tác xây dựng và thi hành pháp luật, tăng cường tính thích ứngnhanh của chính sách với các vấn đề kinh tế, xã hội, xây dựng Chương trình nhiệm kỳ

05 năm đến xây dựng Chương trình hằng năm tạo sự linh hoạt; Các nội dung rà soát,đơn giản hóa thủ tục hành chính, đánh giá tác động các quy định về thủ tục hànhchính, đã được các bộ, ngành và địa phương nghiêm túc thực hiện; xây dựng và banhành các văn bản quy định về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức các bộ, ngànhtrung ương; Triển khai Luật Cán bộ, công chức, Luật Viên chức và đẩy mạnh cải cáchchế độ công vụ, công chức nhằm xây dựng một nền công vụ “chuyên nghiệp, tráchnhiệm, năng động, minh bạch, hiệu quả”; Hoàn thiện chính sách và hệ thống thuế, cácchính sách về thu nhập, tiền lương, tiền công, chính sách an sinh xã hội Ngoài ra, vẫncòn những mặt hạn chế: chất lượng văn bản, thể chế còn hạn chế ở một số lĩnh vực,gây hiện tượng chồng chéo hoặc khó triển khai; hủ tục hành chính trên một số lĩnh vựcvẫn còn nhiều và rườm rà, phức tạp; nhiều vấn đề tổ chức bộ máy hành chính nhànước chưa được quy định, hướng dẫn đầy đủ, cụ thể trong các văn bản pháp luật; côngtác cán bộ còn nhiều hạn chế, bất cập, một số nội dung thực hiện còn hình thức, chưatuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật

Xuất phát từ tình hình thực tế trên, nhóm chọn đề tài: “Nhà nước xã hội chủ

nghĩa Thực trạng và giải pháp đẩy mạnh cải cách hành chính đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay” để nghiên cứu.

2 Đối tượng nghiên cứu

Thứ nhất, nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Thứ hai, thực trạng và giải pháp đẩy mạnh cải cách hành chính đáp ứng yêu cầu

xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay

3 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu thực trạng và giải pháp đẩy mạnh cải cách hành chính đáp ứng

yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay

4 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài:

Thứ nhất, làm rõ lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về nhà nước xã hội chủ

nghĩa; nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; cải cách hành chính

Thứ hai, đánh giá thực trạng cải cách hành chính đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam thời gian qua

Thứ ba, đề xuất giải pháp đẩy mạnh cải cách hành chính đáp ứng yêu cầu xây

dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam thời gian tới

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu, trong đó chủ yếu nhất làcác phương pháp: phương pháp thu thập số liệu; phương pháp phân tích và tổng hợp;phương pháp lịch sử - logic;…

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài mục lục, phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài gồm 2chương:

Chương 1: Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Chương 2: Thực trạng và giải pháp đẩy mạnh cải cách hành chính đáp ứng yêu

cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay

II PHẦN NỘI DUNG Chương 1 NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 1.1 Khái niệm và sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa

1.1.1 Khái niệm nhà nước xã hội chủ nghĩa

“Nhà nước xã hội chủ nghĩa là một kiểu nhà nước mà ở đó sự thống trị chính trịthuộc về giai cấp công nhân, do cách mạng xã hội chủ nghĩa sản sinh ra và có sứ mệnhxây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, đưa nhân dân lao động lên địa vị làm chủ trêntất cả các mặt của đời sống xã hội trong một xã hội phát triển cao – xã hội xã hội chủnghĩa.”1

1.1.2 Sự ra đời và phát triển của nhà nước xã hội chủ nghĩa

“Khát vọng về một xã hội công bằng, dân chủ, bình đẳng và bác ái đã xuất hiện

từ lâu trong lịch sử Xuất phát từ nguyện vọng của nhân dân lao động muốn thoát khỏi

sự áp bức, bất công và chuyên chế, ước mơ xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng

và những giá trị của con người được tôn trọng, bảo vệ và có điều kiện để phát triển tự

do tất cả năng lực của mình, nhà nước xã hội chủ nghĩa ra đời là kết quả của cuộc cáchmạng do giai cấp vô sản và nhân dân lao động tiến hành dưới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản

Tuy nhiên, chỉ đến khi xã hội tư bản chủ nghĩa xuất hiện, khi mà những mâuthuẫn giữa quan hệ sản xuất tư bản tư nhân về tư liệu sản xuất với tính chất xã hội hóangày càng cao của lực lượng sản xuất trở nên ngày càng gay gắt dẫn tới các cuộckhủng hoảng về kinh tế và mâu thuẫn sâu sắc giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sảnlàm xuất hiện các phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản, thì trong cuộc đấu tranhcủa giai cấp vô sản, các Đảng Cộng sản mới được thành lập để lãnh đạo phong tràođấu tranh cách mạng và trở thành nhân tố có ý nghĩa quyết định thắng lợi của cáchmạng Bên cạnh đó, giai cấp vô sản được trang bị bởi vũ khí lý luận là chủ nghĩa Mác -

1Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học Hà Nội: NXB Chính trị quốc

gia Sự thật, tr 141.

Lênin với tư cách cơ sở lý luận để tổ chức, tiến hành cách mạng và xây dựng nhà nướccủa giai cấp mình sau chiến thắng Cùng với đó, các yếu tố dân tộc và thời đại cũng tácđộng mạnh mẽ đến phong trào cách mạng của giai cấp vô sản và nhân dân lao độngcủa mỗi nước Dưới tác động của các yếu tố khác nhau và cùng với đó là mâu thuẫngay gắt giữa giai cấp vô sản và nhân dân lao động với giai cấp bóc lột, cách mạng vôsản có thể xảy ra ở những nước có chế độ tư bản chủ nghĩa phát triển cao hoặc trongcác nước dân tộc thuộc địa.

Nhà nước xã hội chủ nghĩa ra đời là kết quả của cuộc cách mạng do giai cấp vôsản và nhân dân lao động tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Tuy nhiên,tùy vào đặc điểm và điều kiện của mỗi quốc gia, sự ra đời của nhà nước xã hội chủnghĩa cũng như việc tổ chức chính quyền sau cách mạng có những đặc điểm, hình thức

và phương pháp phù hợp Song, điểm chung giữa các nhà nước xã hội chủ nghĩa là ởchỗ, đó là tổ chức thực hiện quyền lực của nhân dân, là cơ quan đại diện cho ý chí củanhân dân, thực hiện việc tổ chức quản lý kinh tế, văn hóa, xã hội của nhân dân, đặtdưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.”1

1.2 Bản chất và chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa

1.2.1 Bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa

“So với các kiểu nhà nước khác trong lịch sử, nhà nước xã hội chủ nghĩa là kiểu

nhà nước mới, có bản chất khác với bản chất của các kiểu nhà nước bóc lột trong lịch

sử Tính ưu việt về mặt bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa được thể hiện trên cácphương diện:

Về chính trị, nhà nước xã hội chủ nghĩa mang bản chất của giai cấp công nhân,giai cấp có lợi ích phù hợp với lợi ích chung của quần chúng nhân dân lao động Trong

xã hội xã hội chủ nghĩa, giai cấp vô sản là lực lượng giữ địa vị thống trị về chính trị Tuy nhiên, sự thống trị của giai cấp vô sản có sự khác biệt về chất so với sự thống trịcủa các giai cấp bóc lột trước đây Sự thống trị của giai cấp bóc lột là sự thống trị củathiểu số đối với tất cả các giai cấp, tầng lớp nhân dân lao động trong xã hội nhằm bảo

vệ và duy trì địa vị của mình Còn sự thống trị về chính trị của giai cấp vô sản là sự

1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học Hà Nội: NXB Chính trị quốc

gia Sự thật, tr 141.

thống trị của đa số đối với thiêu số giai cấp bóc lột nhâm giải phóng giai cấp mình vàgiải phóng tất cả các tầng lớp nhân dân lao động khác trong xã hội Do đó, nhà nước

xã hội chủ nghĩa là đại biểu cho ý chí chung của nhân dân lao động

Về kinh tế, bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa chịu sự quy định của cơ sởkinh tế của xã hội xã hội chủ nghĩa, đó là chế độ sở hữu xã hội về tư liệu sản xuất chủyếu, do đó, không còn tồn tại quan hệ sản xuất bóc lột Nếu như tất cả các nhà nướcbóc lột khác trong lịch sử đều là bộ máy của thiểu số những kẻ bóc lột để trấn áp đa sốnhân dân lao động bị áp bức, bóc lột; thì nhà nước xã hội chủ nghĩa vừa là một bộ máychính trị - hành chính, một Cơ quan cưỡng chế, vừa là một tổ chức quản lý kinh tế - xãhội của nhân dân lao động, nó không còn là nhà nước theo đúng nghĩa, mà chỉ là “nửanhà nước” Việc chăm lo cho lợi ích của đại đa số nhân dân lao động trở thành mụctiêu hàng đầu của nhà nước xã hội chủ nghĩa

Về văn hóa, xã hội, nhà nước xã hội chủ nghĩa được xây dựng trên nền tảng tinhthần là lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và những giá trị văn hóa tiên tiến, tiến bộcủa nhân loại, đồng thời mang những bản sắc riêng của dân tộc Sự phân hóa giữa cácgiai cấp, tầng lớp từng bước được thu hẹp, các giai cấp, tầng lớp bình đẳng trong việctiếp các nguồn lực và cơ hội để phát triển.”1

1.2.2 Chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa.

“Tùy theo góc độ tiếp cận, nhà nước xã hội chủ nghĩa được chia thành các chứcnăng khác nhau

Căn cứ vào phạm vi tác động của quyền lực nhà nước, chức năng của nhà nước

được chia thành chức năng đối nội và chức năng đối ngoại.

Căn cứ vào lĩnh vực tác động của quyền lực nhà nước, chức năng của nhà nước

được chia thành chức năng chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội,

Căn cứ vào tính chất của quyền lực nhà nước, chức năng của nhà nước được chia

thành chức năng giai cấp (trấn áp) và chức năng xã hội (tổ chức và xây dựng)

1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học Hà Nội: NXB Chính trị quốc

gia Sự thật, tr 141.

Xuất phát từ bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa, việc thực hiện các chứcnăng của nhà nước cũng có sự khác biệt so với các nhà nước trước đó Đối với các nhànước bóc lột, nhà nước của thiểu số thống trị đối với đa số nhân dân lao động, việcthực hiện chức năng trấn áp đóng vai trò quyết định trong việc duy trì địa vị của giaicấp nắm quyền chiếm hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội Còn trong nhà nước xãhội xã hội chủ nghĩa, mặc dù vẫn còn chức năng trấn áp, nhưng đó là bộ máy do giaicấp công nhân và nhân dân lao động tổ chức ra để trấn áp giai cấp bóc lột đã bị lật đổ

và những phần tử chống đối để bảo vệ thành quả cách mạng, giữ vững an ninh chínhtrị, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế xã hội Mặc dù trong thời kỳ quá

độ, sự trấn áp vẫn còn tồn tại như một tất yếu, nhưng đó là sự trấn áp của đa số nhândân lao động đối với thiểu số bóc lột V.I.Lênin khẳng định: “Bất cứ một nhà nước nàocũngđều có nghĩa là dùng bạo lực, nhưng toàn bộ sự khác nhau là ở chỗ dùng bạo lựcđối với những người bóc hay đối với kẻ đi bóc lột ” Theo V.I.Lênin, mặc dù tronggiai đoạn đầu của chủ nghĩa cộng sản, “Cơ quan đặc biệt, bộ máy trấn áp đặc biệt lànhà nước” vẫn còn cần thiết, nhưng nó đã là nhà nước quá độ, mà không còn là nhànước theo đúng nghĩa của nó nữa”

V.I.Lênin cho rằng, giai cấp vô sản sau khi giành được chính quyền, xác lập địa

vị thống trị cho đại đa số nhân dân lao động, thì vấn đề quan trọng không chỉ là trấn áplại sự phản kháng của giai cấp bóc lột, mà điều quan trọng hơn cả là chính quyền mớitạo ra được năng suất sản xuất cao hơn chế độ xã hội cũ, nhờ đó mang lại cuộc sốngtốt đẹp hơn cho đại đa số các giai cấp, tầng lớp nhân dân lao động Vì vậy, vấn đềquản lý và xây dựng kinh tế là then chốt, quyết định Nhà nước xã hội chủ nghĩa

“không phải chỉ là bạo lực đối với bọn bốc lột và cũng không phải chủ yếu là bạo lực

Cơ sở kinh tế của bạo lực cách mạng đó, cái bảo đảm sức sống và thắng lợi của nóchính là việc giai cấp vô sản đưa ra được và thực hiện được kiểu tổ chức lao động xãhội cao hơn 80 với chủ nghĩa tư bản Đây là thực chất của vấn đề Đấy là nguồn sứcmạnh, là điều bảo đảm cho thắng lợi hoàn toàn và tấtnhiên của chủ nghĩa cộng sản”.Cải tạo xã hội cũ, xây dựng thành công xã hội mới là nội dung chủ yếu và mụcđích cuối cùng của nhà nước xã hội chủ nghĩa Đó là một sự nghiệp vĩ đại, nhưng đồngthời cũng là công việc cực kỳ khó khăn và phức tạp Nó đòi hỏi nhà nước xã hội chủnghĩa phải là một bộ máy có dây đủ sức mạnh để trấn áp kẻ thù và những phần tử

chống đối cách mạng, đồng thời nhà nước đó phải là một tổ chức có đủ năng lực đểquản lý và xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa, trong đó việc tổ chức quản lý kinh tế làquan trọng, khó khăn và phức tạp nhất.”1

Dưới tác động của các yếu tố khác nhau và cùng với đó là mâu thuẫn gay gắtgiữa giai cấp vô sản và nhân dân lao động với giai cấp bóc lột, cách mạng vô sản cóthể xảy ra ở những nước có chế độ tư bản chủ nghĩa phát triển cao hoặc trong các nướcdân tộc thuộc địa Nhà nước xã hội chủ nghĩa ra đời là kết quả của cuộc cách mạng dogiai cấp vô sản và nhân dân lao động tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.Tính ưu việt về mặt bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa so với các kiểu nhànước khác trong lịch sử được thể hiện trên các phương diện: Chính trị, kinh tế, văn hóa

xã hội,

Tùy theo góc độ tiếp cận, nhà nước xã hội chủ nghĩa được chia thành các chứcnăng khác nhau: chức năng đối nội và chức năng đối ngoại; chức năng giai cấp (trấnáp) và chức năng xã hội (tổ chức và xây dựng); chức năng chính trị, kinh tế, văn hóa,

xã hội,

1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học Hà Nội: NXB Chính trị quốc

gia Sự thật, tr 144.

Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CẢI CÁCHHÀNH CHÍNH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP

QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

2.1.1 Khái niệm, tính tất yếu ra đời nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

2.1.1.1 Khái niệm nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

“Nhà nước pháp quyền được hiểu là một kiểu nhà nước mà ở đó, tất cả mọi công dân đều được giáo dục pháp luật và phải hiểu biết pháp luật, tuân thủ pháp luật, pháp luật phải đảm bảo tính nghiêm minh; trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, phải

có sự phân công, phối hợp, kiểm soát lẫn nhau, tất cả vì mục tiêu phục vụ nhân dân”1

2.1.1.2 Tính tất yếu ra đời nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Tính tất yếu khách quan của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa xuất phát từ định hướng xã hội chủ nghĩa với mục tiêu độc lập dân tộc gắn liềnvới chủ nghĩa xã hội, nhằm xây dựng một chế độ xã hội dân giàu, nước mạnh, xã hộicông bằng, dân chủ, văn minh Chúng ta ý thức sâu sắc rằng, để xây dựng được mộtchế độ xã hội có tính mục tiêu như vậy thì công cụ, phương tiện cơ bản chỉ có thể lànền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và một Nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Tính tất yếu khách quan ấy cònxuất phát từ đặc điểm của thời đại với xu thế toàn cầu hoá Nhu cầu hội nhập kinh tếquốc tế sau khi nước ta trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO)đòi hỏi chúng ta tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính Nhà nước, cải cách pháp luật,đảm bảo cho Nhà nước không ngừng vững mạnh, có hiệu lực để giải quyết có hiệu quảcác nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, thực hành dân chủ, giữ vững độc lập, tự chủ

và hội nhập vững chắc vào đời sống quốc tế

1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr 156.

2.1.2 Đặc điểm của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

- Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước của nhân dân, donhân dân, vì nhân dân, thể hiện quyền làm chủ của nhân dân

Với đất nước ta nhân dân là chủ thể tối cao và duy nhất của quyền lực nhà nước.Toàn bộ quyền lực nhà nước đều bắt nguồn từ nhân dân, do nhân dân uỷ quyền cho bộmáy nhà nước thực hiện, nhằm phụng sự lợi ích của nhân dân Bộ máy nhà nước đượcthiết lập là bộ máy kế thừa ý chí, nguyện vọng của nhân dân, đội ngũ cán bộ, côngchức nhà nước không thể là các ông quan cách mạng mà là công bộc của nhân dân Lànhà nước của dân, do chính nhân dân lập qua thông qua chế độ bầu cử dân chủ Bầu cửdân chủ là phương thức thành lập bộ máy nhà nước đã được xác lập trong nền chính trịhiện đại, đảm bảo tính chính đáng của chính quyền khi tiếp nhận sự uỷ quyền quyềnlực từ nhân dân

- Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam tổ chức và hoạt động trên cơ

sở Hiến pháp, tôn trọng và bảo vệ Hiến pháp

Trong Nhà nước pháp quyền, ý chí của nhân dân và sự lựa chọn chính trị đượcxác lập một cách tập trung nhất, đầy đủ nhất và cao nhất bằng Hiến pháp Chính vì lẽ

đó mà Hiến pháp được coi là Đạo luật cơ bản của Nhà nước, có hiệu lực pháp lý caonhất, quy định chế độ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh, quyền

và nghĩa vụ cơ bản của công dân, cơ cấu, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của các cơquan nhà nước Sự hiện diện của Hiến pháp là điều kiện quan trọng nhất bảo đảm sự

ổn định xã hội và sự an toàn của người dân

Những quan điểm lớn, những nội dung cơ bản của Hiến pháp là cơ sở pháp lýquan trọng cho sự duy trì quyền lực nhà nước, cho sự làm chủ của nhân dân Và đóchính là nền tảng có tính chất hiến định để xem xét, đánh giá sự hợp hiến hay khônghợp hiến của các đạo luật, cũng như các quyết sách khác của Nhà nước và của các tínhchất chính trị, tính chất xã hội

- Nhà nước pháp quyền Việt Nam quản lý xã hội bằng pháp luật, bảo đảm vị trítối thượng của pháp luật trong đời sống xã hội.

Pháp luật xã hội chủ nghĩa của chúng ta là kết quả của sự thể chế hoá đường lối,chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam trên tất cả các mặt kinh tế, chính trị, xã hội,văn hoá giáo dục khoa học, đối nội, đối ngoại Pháp luật thể hiện ý chí và nguyện vọngcủa nhân dân, phù hợp với hiện thực khách quan, thúc đẩy tiến bộ xã hội

Pháp luật của Nhà nước ta phản ánh đường lối, chính sách của Đảng và lợi íchcủa nhân dân Vì vậy, pháp luật phải trở thành phương thức quan trọng đối với tínhchất và hoạt động của Nhà nước và là thước đo giá trị phổ biến của xã hội ta: côngbằng, dân chủ, bình đẳng - những tố chất cần thiết cho sự phát triển tiến bộ và bềnvững của Nhà nước và xã hội ta

Nhà nước pháp quyền đặt ra nhiệm vụ phải có một hệ thống pháp luật cần và đủ

để điều chỉnh các quan hệ xã hội, làm cơ sở cho sự tồn tại một trật tự pháp luật và kỷluật Pháp luật thể chế hoá các nhu cầu quản lý xã hội, là hình thức tồn tại của các cơcấu và tổ chức xã hội và của các thiết chế Nhà nước

- Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam tôn trọng và bảo vệ quyềncon người, các quyền và tự do của công dân, giữ vững mối liên hệ giữa Nhà nước vàcông dân, giữa Nhà nước và xã hội

Xét về bản chất, ngọn cờ bảo vệ quyền con người thuộc về các Nhà nước cáchmạng chân chính, nhà nước xã hội chủ nghĩa Cuộc đấu tranh trên bảy mươi năm đầygian khổ hy sinh của dân tộc Việt Nam vì độc lập, tự do dưới sự lãnh đạo của Đảngsuy cho cùng, chính là vì quyền con người, quyền được sống, quyền tự do và quyềnmưu cầu hạnh phúc của cộng đồng dân tộc và của từng cá nhân, từng con người Dovậy, vấn đề bảo đảm quyền con người, quyền công dân, mở rộng quyền dân chủ, nângcao trách nhiệm pháp lý giữa Nhà nước và công dân, giữa công dân với Nhà nước…luôn được Đảng ta dành sự quan tâm đặc biệt

- Trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, quyền lực nhà nước làthống nhất, có sự phân công và phối hợp kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong

việc thực hiện các quyền: lập pháp, hành pháp và tư pháp, có sự kiểm tra, giám sátchặt chẽ việc thực hiện quyền lực nhà nước.

Quan điểm về sự thống nhất quyền lực nhà nước có sự phân công, phối hợp,kiểm soát chặt chẽ giữa ba quyền và quyền lực nhà nước là một quan điểm có tínhnguyên tắc chỉ đạo trong thiết kế mô hình tổ chức Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa Việt Nam trong bối cảnh hiện nay

- Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước do Đảng Cộngsản Việt Nam lãnh đạo

Sự lãnh đạo của Đảng cộng sản - Đảng duy nhất cầm quyền đối với đời sống xãhội và đời sống nhà nước không những không trái (mâu thuẫn) với bản chất nhà nướcpháp quyền nói chung mà còn là điều kiện có ý nghĩa tiên quyết đối với quá trình xâydựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân ở nước ta Trong

ý nghĩa ấy, nhà nước pháp quyền dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, mộtĐảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kimchỉ nam hành động là một trong những đặc trưng cơ bản của nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa ở nước ta

2.2 Cải cách hành chính và các vấn đề liên quan.

2.2.1 Khái niệm cải cách hành chính.

“Cải cách hành chính, theo đó, được hiểu là những thay đổi có tính hệ thống, lâu dài và có mục đích nhằm làm cho hệ thống hành chính nhà nước hoạt động tốt hơn, thực hiện tốt hơn các chức năng, nhiệm vụ quản lý xã hội của mình Như vậy, cải cách hành chính nhằm thay đổi và làm hợp lý hóa bộ máy hành chính, với mục đích tăng cường tính hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước”1

2.2.2 Các vấn đề có liên quan đến cải cách hành chính.

1 Quốc Trung (17/10/2019) Những vấn đề chung về cải cách hành chính nhà nước Truy cập từ

https://snnptnt.hanam.gov.vn/Pages/nhung-van-de-chung-ve-cai-cach-hanh-chinh-nha-nuoc.aspx? fbclid=IwAR0EKb39zOEGWtMyivPjjclPc1pKEbLrZlzOe0RsYyHBkwFULZGrVDVcef8