Trong khuôn khổ nhà trường phổ thông, làm các thí nghiệm vật lí nói chung và thí nghiệm thực hành nói riêng có tác dụng to lớn trong việc phát triển nhận thức của học sinh, giúp các em q
Trang 1GV: Thạch Cang Trang 1
QUẢN LÍ VÀ HƯỚNG DẪN HỌC SINH HỌC TỐT
TIẾT THỰC HÀNH ĐIỆN HỌC VẬT LÝ 7
I Lý do chọn đề tài
Trong việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng bộ môn nói riêng Việc cải tiến phương pháp dạy học là một nhân tố quan trọng, bên cạnh việc bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, việc phát huy tính tích cực của học sinh có
ý nghĩa hết sức quan trọng Bởi vì giáo dục phải được tiến hành trên cơ sở tự nhận thức, tự hành động, việc khơi dậy phát triển ý thức, năng lực tư duy, bồi dưỡng phương pháp tự học là con đường phát triển tối ưu của giáo dục Cũng như trong học tập các bộ môn khác, học vật lý lại càng cần phát triển năng lực tích cực, năng lực tư duy của học sinh để không phải chỉ biết mà còn phải hiểu để giải thích các hiện tượng vật lí cũng như áp dụng kiến thức và kỹ năng vào các hoạt động trong cuộc sống gia đình và cộng đồng
Trong khuôn khổ nhà trường phổ thông, làm các thí nghiệm vật lí nói chung và thí nghiệm thực hành nói riêng có tác dụng to lớn trong việc phát triển nhận thức của học sinh, giúp các em quen dần với phương pháp nghiên cứu khoa học, vì qua đó các em được tập quan sát, đo đạc, được rèn luyện tính cẩn thận, kiên trì, điểu đó rất cần cho việc giáo dục kỹ thuật tổng hợp, chuẩn bị cho học sinh tham gia hoạt động thực tế Do được tận mắt, tự tay tháo lắp các dụng cụ, thiết bị và đo lường các đại lượng các em có thể nhanh chóng làm quen với những dụng cụ và thiết bị dùng trong đời sống và sản xuất
Từ năm học 2003 – 2004 Bộ giáo dục triển khai thay SGK đã đưa nghiều thí nghiệm vào chương trình với sự giúp đỡ đắc lực của các thiết bị đồ dùng thí nghiệm
Để thành công trong tiết thí nghiệm thực hành quản lí học sinh là một trong những phương pháp hết sức quan trọng Bởi vì trong quá trình làm thí nghiệm nếu quản lí không chặt chẽ thì học sinh có thể sử dụng đồ dùng cho việc khác hoặc lấy đồ dùng đùa giỡn với nhau thì tiết thực hành sẽ thất bại
ThuVienDeThi.com
Trang 2Xuất phát từ những lí do trên, tôi quyết định chọn đề tải “Quản lí và hướng dẫn học sinh học tốt tiết thực hành điện học 7 ”
Nhằm giúp học sinh nắm chắc được kiến thức cơ bản, mở rộng và hiểu sâu kiến thức Từ đó nâng cao được chất lượng bộ môn vật lí và biết vận dụng vào thực tế
II Giới hạn đề tài:
Nhận thức sâu sắc được tầm quan trọng của thí nghiệm thực hành trong việc đáp ứng mục tiêu của bộ môn vật lí, tôi xin được trình bày đề tài với những nội dung chính sau:
Phần I : CƠ SỞ LÍ LUẬN
Phần II: BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Phần III: ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC QUA QUÁ TRÌNH GIẢN DẠY CỦA BẢN THÂN
Trang 3GV: Thạch Cang Trang 3
B NỘI DUNG
PHẦN I : CƠ SỞ LÍ LUẬN
I Quản lí học sinh trong tiết thí nghiệm thực hành :
Đồ dùng, thiết bị dạy học có nhiều công dụng do đó các em học sinh rất dể dàng sử dụng làm những công việc khác ngoài mục đích thí nghiệm
Ví dụ: khi làm bài thực hành: quan sát và vẽ ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng Khi giáo viên bố trí đồ dùng thì các em thường sử dụng gương phẳng để soi ảnh của mình, xem ảnh của các bạn trong lớp hoặc hứng ánh sáng từ bên ngoài để chiếu vào mặt bạn
Bài thực hành: Đo cường độ dòng điện và hiệu điện thế đối với đoạn mạch nối tiếp Thường thì các em lấy dây kẹp vào các bạn khác hoặc lấy dây điện nhát điện giật vào bạn khác
Từ những việc làm và hành động như thế sẽ làm ảnh hưởng đến trật tự trong lớp làm mất thời gian làm thí nghiệm cũng ảnh hưởng đến công việc làm thí nghiệm dẫn đến thí nghiệm không thành công sẽ thất bại
II Bài học thí nghiệm thực hành điện học 7
Trong chương trình lớp 7 chương điện học chiếm toàn bộ thời gian học kì
II Vì thế chương này là một chương rất quan trọng, nó hình thành những kiến thức cơ bản, làm nền tảng cho chương trình điện học sau này
Ví dụ: ở chương trình lớp 9 là chương Điện Học như bài: “Đoạn mạch nối
tiếp và đoạn mạch song song” Hơn nữa chương này có đến hai bài thực hành:
“Đo cường độ dòng điện và hiệu điện thế đối với đoạn mạch nối tiếp” “Do hiệu điện thế và cường độ dòng điện đối với đoạn mạch song song ” Đây là những bài thực hành lấy điểm hệ số 2, yêu cầu tất cả các nhóm học sinh đều cùng làm một thí nghiệm, cùng thời gian và có kết quả thí nghiệm giống nhau Do đó bài thí nghiệm thực hành có những ưu khuyết điểm như sau:
Các ưu điểm đó là:
Trong khi làm thí nghiệm các nhóm trao đổi giúp đỡ nhau và kết quả trung bình đáng tin cậy hơn
ThuVienDeThi.com
Trang 4Việc chỉ đạo của giáo viên tương đối đơn giản hơn vì mọi việc uốn nắn hướng dẫn sai sót, tổng kết thí nghiệm đều được hướng dẫn đến tất cả học sinh
Bên cạnh những ưu điểm, còn một số hạn chế :
Do trình độ các nhóm không đồng đều nên có nhóm vội vàng trong khi thao tác dẫn đến hạn chế kết quả
Chuẩn bị nhiều bộ thí nghiệm giống nhau gây khó khăn về thiết bị
Phần II : MỘT SỐ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
I Quản lí học sinh trong tiết thí nghiệm thực hành tôi thường đưa ra những biện pháp sau:
Ngay từ tiết học đầu tiên tôi sẽ phân nhóm học tập trong lớp, chọn ra nhóm trưởng, nhóm phó
Đưa ra nội qui học tập của bộ môn
Giao nhiệm vụ cho nhóm trưởng , nhóm phó để theo dõi việc học tập cũng như quản lí về trật tự của nhóm và có báo cáo sau mỗi tiết học
Về giáo viên luôn theo dõi, nhắc nhở, gần gũi những học sinh cá biệt để đưa ra những biện pháp giáo dục cho phù hợp như tuyên dương những học sinh học tốt, có tiến bộ, có sữa đổi Nhắc nhở, đôn đốc, an ủi những học sinh chưa tiến bộ, chưa học tốt
II Hướng dẫn học sinh học tốt tiết thực hành điện học 7:
Để nâng cao chất lượng và hiệu quả của thí nghiệm thực hành, bản thân tôi luôn cố gắng thực hiện tốt các nội dung sau:
1 Dặn dò việc chuẩn bị của học sinh :
Khi dạy xong bài trước bài thí nghiệm thực hành giáo viên cần dặn dò
kĩ lưỡng cho học sinh như :
Chuẩn bị trước mẫu báo cáo thực hành
Trả lời trước các câu hỏi trong mẫu báo cáo
Đọc kĩ nội dung thực hành
Nghiên cứu kĩ về sơ đồ mạch điện
Trang 5GV: Thạch Cang Trang 5
2 Chuẩn bị tốt dụng cụ thí nghiệm thực hành, đảm bảo đủ về số lượng, chất lượng:
Điều này giáo viên cần nghiên cứu kĩ chương trình thực hành ngay từ đầu năm học, xác định cần dụng cụ gì, số lượng bao nhiêu, còn thiếu những gì để
có kế hoạch giải quyết trong năm bằng cách mua thêm hoặc tự làm hoặc hướng dẫn học sinh tự làm
3 Trình tự tổ chức thí nghiệm thực hành tôi thường tiến hành theo các bước sau:
a Chuẩn bị :
Giáo viên cần đặt vấn đề vào bài , gợi ý để học sinh phát hiện được nội dung
kiến thức cần nghiên cứu, từ đó tiếp tục gợi ý để học sinh nêu rõ mục đích của thí nghiệm là gì ?
Giáo viên dùng phương pháp đàm thoại kết hợp vẽ hình để học sinh lập kế hoạch tiến hành thí nghiệm
Giáo viên giới thiệu dụng cụ thí nghiệm và các thao tác mẫu
b Tiến hành thí nghiệm:
Giáo viên sắp xếp sẵn dụng cụ (hoặc nhóm trưởng nhận dụng cụ) điều khiển nhóm tiến hành thí nghiệm Các nhóm học sinh tiến hành làm thí nghiệm
Giáo viên theo dõi chung và giúp đỡ nhóm gặp khó khăn, nếu cần thì giáo viên yêu cầu cả lớp ngừng thí nghiệm để hướng dẫn, bổ sung Cần tránh trường hợp một số em chuyên làm thí nghiệm, một số em chuyên ghi chép
c Xử lí kết quả thí nghiệm :
Nhóm (hoặc cá nhân ) làm báo cáo kết quả thí nghiệm ghi rõ nhận xét
và so sánh kết quả thí nghiệm, ghi rõ nhận xét và so sánh kết quả thí nghiệm với
lí thuyết đã học
Với những thí nghiệm có tính toán thì mỗi học sinh tính toán độc lập theo số liệu đã thu được và so sánh trong nhóm để kiểm tra lại
d Tổng kết thí nghiệm :
Giáo viên phân tích kết quả của học sinh và giải đáp thắc mắc
Giáo viên rút kinh nghiệm và cách làm thí nghiệm của cả lớp
III Một số bài soạn cụ thể
ThuVienDeThi.com
Trang 6Tiết 32 Tuần 32
§27 ĐO CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀ HIỆU ĐIỆN THẾ
ĐỐI VỚI ĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP
I Mục tiêu:
Biết mắc nối tiếp hai bóng đèn
Thực hành đo và phát hiện được quy luật về cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch điện mắc nối tiếp hai bóng đèn
II/ Chuẩn bị:
Học sinh
+ Mẫu báo cáo thực hành + Trả lời các câu hỏi trong bài thực hành + Nghiên cứu kĩ bài thực hành
+ Vẽ sơ đồ mạch điện
Giáo viên chuẩn bị cho mỗi nhóm học sinh
+ Một nguồn điện 3V – 12V + Một ampe kế có GHĐ 0,5 A và ĐCNN 0.01A + Một vôn kế có GHĐ 3V và ĐCNN 0,1V + Một công tắc
+ Hai bóng đèn pin lắp sẵn vào đế đèn, cùng loại như nhau + Bảy đoạn dây đồng có vỏ cách điện
III/ Hoạt động :
Hoạt động 1: ( 7 phút )
Ôn lại kiến thức cũ tạo
tình huống học tập
– Cho nhóm trưởng báo
cáo tình hình chuẩn bị
bài của các bạn trong
nhóm ?
– Cá nhân thực hiện theo yêu cầu của giáo viên
Trang 7GV: Thạch Cang Trang 7
– Nêu câu hỏi: Điền từ
hay cụm từ thích hợp
vào chỗ trống ( .)
a Đo cường độ dòng
điện bằng Đơn vị
đo cường độ dòng điện
là , kí hiệu là
Mắc ampe kế vào
đoạn mạch sao cho chốt
(+) của ampe kế được
mắc về phía cực của
nguồn điện
b Đo hiệu điện thế bằng
Đơn vị của hiệu
điện thế là , Kí hiệu
là Mắc Vôn kế
vào hai điểm của mạch
để đo hiệu điện thế giữa
hai điểm đó, sao cho
chốt (+) của nó được nối
về phía cực của
nguồn điện
– Nhận xét về sự chuẩn
bị bài của học sinh
– Đặt vấn đề: Vậy
cường độ dòng điện và
hiệu điện thế có đặc
điểm gì trong đoạn mạch
nối tiếp? Tiết hôm nay
chúng ta thực hành để
tìm hiểu về đặc điểm đó
– Cá nhân làm theo yêu cầu của giáo viên
Ampe kế
Ampe ; A Nối tiếp
Dương
Vôn kế;
Vôn
V ; Trực tiếp
Dương
ThuVienDeThi.com
Trang 8Hoạt động 2: (5 phút )
Tìm hiểu sự chuẩn bị
dụng cụ, làm quen dụng
cụ cho tiết thực hành
– Giới thiệu dụng cụ
cho học sinh
– Gọi nhóm trưởng
nhận dụng cụ
Hoạt động 3: (10 phút )
Mắc nối tiếp hai bóng
đèn
– Cho học sinh quan sát
hình 27.1a và 27 b để
nhận biết hai bóng đèn
được mắc nối tiếp
– Yêu cầu học sinh vẽ
sơ đồ mạch điện
– Cho học sinh mắc
mạch điện như sơ đồ
– Theo dõi, hướng dẫn
học sinh khi gặp khó
khăn (lưu ý về cực của
ampe kế và nguồn điện )
– Quan sát và lắng nghe
– Nhận dụng cụ và kiểm tra dụng cụ
– Quan sát hình 27.a và 27.b
– Vẽ sơ đồ mạch điện
– Mắc mạch điện
Tiết 32 §27 THỰC
ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀ HIỆU ĐIỆN THẾ ĐỐI VỚI ĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP.
I Chuẩn bị :
II Nội dung thực hành:
1 Mắc nối tiếp hai bóng đèn:
Vẽ sơ đồ :
+ +
– –
Trang 9GV: Thạch Cang Trang 9
Hoạt động 4: (10 phút )
Thực hành: Đo cường
độ dòng điện đối với
đoạn mạch mắc nối tiếp
– Hướng dẫn học sinh
làm thí nghiệm theo các
bước: (Bảng phụ)
+
+
–
–
Đ1 Đ2
Bước 1: Mắc Ampe
kế ở vị trí 1 như sơ đồ
mạch điện, đóng công
tắc, đọc và ghi số chỉ
I1=?
Bước 2: Mắc Ampe
kế ở vị trí 2 như sơ đồ
+
+
–
–
X 2
Đóng công tắc, đọc và
ghi số chỉ I2 = ?
Bước 3: Mắc Ampe
kế ở vị trí 3 như sơ đồ
mạch điện
+
+
–
– A
X
Đ1 Đ2
X
3 – Cho học sinh tiến hành
– Lắng nghe GV hướng dẫn làm thí nghiệm
2 Đo cường độ dòng điện đối với đoạn mạch nối tiếp:
1
X ThuVienDeThi.com
Trang 10thí nghiệm (lưu ý học
sinh đóng công tắc 3 lần
và ghi lại số trị I1’, I1’’, I1’’’
và tính giá trị trung bình:
I1= (I1’+I1’’+I1’’’)/3
– Yêu cầu nhóm trưởng
quản lý các bạn trong
quá trình thí nghiệm
Theo dõi, nhắc nhở
những học sinh làm
chuyện riêng, nhắc nhở
nhóm khi gặp khó khăn
– Cho học sinh ghi giá
trị vào bàng 1
– Em có nhận xét gì về
số chỉ của ampe kế ở vị
trí 1, 2, 3 trong đoạn
mạch mắc nối tiếp ?
Hoạt động 5: (10 phút )
Thực hành đo hiệu
điện thế đối với đoạn
mạch mắc nối tiếp
– Yêu cầu học sinh sử
dụng lại mạch điện đã
mắc
– Hướng dẫn học sinh
làm thí nghiệm theo các
bước: (Bảng phụ)
Bước 1: Vẽ sơ đồ
mạch điện
– Tiến hành thí nghiệm
– Ghi giá trị I1, I2, I3 vào bảng 1
– Trong đoạn mạch nối tiếp, dòng điện có cường
độ bằng nhau tại các vị trí khác nhau của mạch :
I1 = I2 = I3
– Học sinh lắng nghe giáo viên hướng dẫn làm thí nghiệm
Bước 1: Mắc ampe kế
ở vị trí 1, đóng công tắc , đọc và ghi số chỉ I1 = ?
Bước 2 : Mắc ampe kế
ở vị trí 2 , đóng công tắc, đọc và ghi số chỉ I2= ?
Bước 3: Mắc ampe kế
ở vị trí 3, đóng công tắc, đọc và ghi số chỉ I3= ?
3/ Đo hiệu điện thế đối với đoạn mạch nối tiếp
Trang 11GV: Thạch Cang Trang 11
+
+
–
–
Đ1 Đ2
Bước 2: Mắc Vôn
kế vào 2 điểm 1 và 2 như
sơ đồ:
+
1
–
2
V
Đ1 Đ2
Đóng công tắc, đo U12 =?
Bước 3: Mắc Vôn
kế vào hai điểm 2 và 3
như sơ đồ:
+
3
–
2
Đ1 Đ2
V Đóng công tắc, đo U23 =?
Bước 4: Mắc vôn
kế vào hai điểm 1 và 3
như sơ đồ:
+
3
–
1
V
Đ2
Đ1
Đóng công tắc, đo U13 =?
– Cho học sinh tiến hành
ThuVienDeThi.com
Trang 12thí nghiệm (lưu ý học
sinh mắc đúng cực;
Đóng công tắc 3 lần và
tính giá trị điện trung
bình )
– Yêu cầu nhóm trưởng
quản lý trật tự của nhóm
mình Theo dõi, nhắc
nhở những học không
tập trung, giúp đỡ các
nhóm khi gặp khó khăn
– Cho học sinh ghi kết
quả vào bảng 2
– Em có nhận xét gì về
kết quả vừa đo được ?
Hoạt động 6: (3 phút )
– Củng cố bài học nhận
xét và đánh giá công
việc của học sinh
– Cường độ dòng điện
và hiệu điện thế trong
đoạn mạch nối tiếp có
đặc điểm gì?
– Nhận xét ý thức thái
– Tiến hành làm thí nghiệm
– Ghi kết quả
– Đối với đoạn mạch gồm hai đèn mắc nối tiếp, hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch bằng tổng các hiệu điện thế trên mỗi đèn : U1 3 = U1 2 + U2 3
Bước 1: Vẽ sơ đồ
mạch điện
Bước 2: Mắc vôn kế
vào hai điểm 1 và 2 Đóng công tắc, đọc và ghi số chỉ U1 2 = ?
Bước 3: Mắc vôn kế
vào hai điểm 2 và 3, đóng và ghi số chỉ U23= ?
Bước 4: Mắc vôn kế
vào hai điểm 1 và 3, đóng công tắc, đọc và ghi số chỉ U1 3= ?
– Nhận xét: ?
Trang 13GV: Thạch Cang Trang 13
độ làm việc của các
nhóm học sinh và đánh
giá kết quả làm việc của
học sinh
Hoạt động 7
Dặn dò học sinh về nhà
xem kĩ nội dung thực
hành đo hiệu điện thế và
cường độ dòng điện đổi
đoạn mạch song song
– Chuẩn bị mẫu báo cáo
thực hành và trả lời các
câu hỏi của bài thực
hành Để tiết sau chúng
ta tiếp tục thực hành đo
hiệu điện thế và cường
độ dòng điện đối với
đoạn mạch mắc song
song
ThuVienDeThi.com
Trang 14Tiết 33 Tuần 33
§28 THỰC HÀNH: ĐO HIỆU ĐIỆN THẾ
I Mục tiêu:
Biết mắc song song hai bóng đèn
Thực hành đo và phát hiện được quy luật về hiệu điện thế và cường độ dòng điện trong mạch điện mắc song song hai bóng đèn
II Chuẩn bị
Giáo viên chuẩn bị cho mỗi nhóm học sinh
Một nguồn điện 3V
Hai bóng đèn pin như nhau
Một vôn kế có GHĐ là 6V và có ĐCNN 0,1V
Một ampe kế có GHĐ 0,5A và ĐCNN 0,01A
Một công tắc và các đoạn dây dẫn bằng đồng
Học sinh:
Đọc kĩ nội dung thực hành
Mẫu báo cáo thực hành
Trả lời các câu hỏi
III Hoạt động
Hoạt động 1: (8 phút)
Ôn lại kiến thức cũ và
tình huống học tập
– Trả lại cho học sinh
báo cáo thực hành ở bài
trước, nhận xét và đánh
giá chung
– Nêu các câu hỏi có
liên quan: điền từ hay
cụm từ thích hợp vào
Nhận lại bài báo cáo thực hành, lắng nghe giáo viên nhận xét, đánh giá