-> Đánh giá: So với nhiều nước Châu Phi, địa hình và đất đai của cộng hòa Nam Phi có một ý nghĩa hết sức quan trọng, nó tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp và đời sốn
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
BỘ MÔN VIỆT NAM HỌC
BÀI THUYẾT TRÌNH TUẦN
ĐỊA LÝ THẾ GIỚI
ĐỀ TÀI:
ĐẶC ĐIỂM THIÊN NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN CỦA
VÙNG TÂY NGUYÊN Giảng viên:
Sinh viên: Nhóm Lớp:
Trang 2Hà Nội, tháng 10 năm 2020
MỤC LỤC
PHẦN 1 VỊ TRÍ ĐỊA LÝ 4
1.1 Thuận lợi 5
1.2 Thách thức 5
PHẦN 2 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN 7
2.1 Địa hình 7
2.2 Khí hậu 7
2.3 Thủy văn 8
2.4 Tài nguyên động thực vật 8
2.5 Tài nguyên khoáng sản 8
2.6 Đánh giá chung 8
2.6.1 Thuận lợi 8
2.6.2 Khó khăn 9
PHẦN 3 ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ 10
3.1 Tăng trưởng kinh tế 10
3.2 Cơ cấu kinh tế 10
3.2.1 Theo lãnh thổ 10
3.2.2 Theo ngành 11
PHẦN 4 ĐẶC ĐIỂM XÃ HỘI 17
4.1 Thể chế chính trị 17
4.2 Dân cư - xã hội 17
4.2.1 Dân cư 17
4.2.2 Mức sống 17
4.2.3 Văn hóa 18
Trang 3PHẦN 1 VỊ TRÍ ĐỊA LÝ
Republic of South Atrica
- Tọa độ địa lí:
220 N - 350 N
170Đ - 30Đ
+ Phần biển đảo
Ân Độ Dương: phía Đông Nam
-Nam Đại Tây Dương: Phía Tây
Với đường bờ biển dài 2.798 km
+ Phần đất liền: có đường biên giới chung với các nước dài 4.862 km
Phía Tây Bắc: giáp Nambia (967km) và Botswana (1.840 km)
Phía Bắc: giáp Zimbabwe (255km)
Phía Đông: giáp Mozambique (491km)
Chiều dài từ Bắc - Nam: 1.300km, chiều rộng Đông - Tây : 1.500km
Ngoài diện tích nằm trong lục địa Châu Phi, Nam Phi còn bao gồm các đảo Marion
và hoàng tử Edward.
Dòng biển:
Phía Đông và Đông bắc là dòng biển nóng Mũi Kim và dòng Mozambique ^ Khí hậu
ở bờ Đông ẩm, mưa nhiều vào mùa hè
Phía Tây là dòng lạnh Benghela^ Khí hậu khô, ít mưa Mùa hạ mát thường có sương
mù, mùa đông lạnh, ít mưa
Trang 4Cộng Hòa Nam Phi nằm ở cực Nam của châu Phi, với diện tích bề mặt là 1.219.912 km2 Nam Phi có chung biên giới phía Bắc với Namibia, Botswana, Zimbabwe, Mozambique, Swaziland, Lesotho Còn 3 phía: Tây, Nam, Đông được bao phủ bởi hai đại dương là Đại Tây Dương và Ản Độ Dương, với đường bờ biển dài gần 3000km Đường bờ biển được quét bởi 2 luồng chảy chính là: luồng chảy Mozambuquie-Agulhas phía Đông - ấm và luồng chảy Benguela phía Tây - lạnh Sự trái ngược về nhiệt độ giữa hai luồng chảy là nguyên nhân gây ra sự khác biệt về nhiệt độ và thảm thực vật giữa bờ biển phía Đông và phía Tây của Nam phi
Bao gồm 9 tỉnh:
1.1 Thuận lợi
Những dòng nước lạnh của bờ biển phía Tây giàu oxy, nitrat, photphat và sinh vật phù
du hơn bờ biển ở phía Đông Do đó mà ngành công nghiệp đánh bắt cá chủ yếu tập trung ở bờ biển phía Tây
Với vị trí địa lí của Nam Phi như vậy thuận lợi cho việc trao đổi văn hóa, kinh tế với các nước trong châu lục cũng như các nước trên thế giới
Đồng thời với đường bờ biển dài ^ thuận lợi cho Nam Phi trong việc phát triển các ngành kinh tế và giao thông biển
Vị trí đó đã tạo cho khí hậu ôn hòa, mát mẻ ^ thuận lợi cho phát triển nông nghiệp và
cư trú
1.2 Thách thức
Có rất ít Vịnh và những hố tự nhiên ở gần bờ biển để phục vụ cho công tác cảng biển Cảng biển tự nhiên duy nhất nằm dọc cảng là vịnh Saldanha ở bờ biển phía Tây Tuy nhiên, khu vực này lại thiếu nước sạch và những tuyến đường để đi vào nội địa
Trang 5Hầu hết cửa sông không phù hợp để làm cảng biển bởi vì những bãi cát lớn đã chặn đường vào gấn như suốt thời gian trong năm Những bãi cát này được hình thành bởi hoạt động của những luồng nước, sóng, những bãi trầm tích cùng với độ dốc thăm thẳm của các con sông ở Nam phi Chỉ những con sông lớn nhất như Orange và Limpopo là duy trì được những kênh đào thường trực xuyên qua các bãi cát Do đó, có thể nói rằng Nam phi không có những con sông thích hợp cho tàu bè qua lại
Trang 6PHẦN 2 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÀ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
2.1 Địa hình
Phía sau dải đồng bằng ngắt quãng ven biển là vùng dốc lớn, trong đó có dãy Đra-ken-bec, có đỉnh cao 3408m Vùng nội địa là một cao nguyên rộng lớn, uốn nếp ở phía Tây và cao lên tới hơn 2400 m về phía Đông Phần lớn vùng phiá Tây là nửa sa mạc Vùng chủ yếu của phía Đông là đồng cỏ
-> Đại bộ phận thuộc cao nguyên Nam Phi nên địa hình chủ yếu là cao nguyên và núi, chỉ có một ít là đồng bằng
- Cao nguyên
+ Có kiến tạo cổ, bề mặt tương đối bằng phẳng, ít có núi cao
+ Phần lớn lãnh thổ có độ cao trên dưới 1000m Địa hình cao dần về phía Đông Nam
+ Điển hình: Dãy núi Drakensberg nằm gần bờ biển Đông Nam với nhiều ngọn núi cao > 2.500m; Đỉnh cao nhất là Njesuthi: 3.408m
- Đồng bằng
+ Nhỏ hẹp tập trung chủ yếu ở ven biển
+ Có 12,1% diện tích đất tự nhiên là đất canh tác
+ 0,7% diện tích đất tự nhiên có thể trồng cây lâu năm
+ 14.980 km2 diện tích đất được tưới nước
-> Đánh giá:
So với nhiều nước Châu Phi, địa hình và đất đai của cộng hòa Nam Phi có một ý nghĩa hết sức quan trọng, nó tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp và đời sống sinh hoạt của con người
Dãy núi Drakensberg nằm gần bờ biển phía Nam chạy theo hướng vòng cung và
ăn sát biển tạo nên bức tường chắn gió Đông Nam mang theo ẩm từ biển vào làm cho càng vào trong lục địa khí hậu càng khô
2.2 Khí hậu
Đại bộ phận lãnh thổ Nam Phi có khí hậu nhiệt đới gió mùa
- Nhiệt độ trung bình:
+ Tháng I: từ 18 - 270C
+ Tháng VII: từ 7 - 100C
- Khí hậu có sự phân hóa theo vùng và theo độ cao:
Trang 7+ Vùng cao nguyên phía Đông: khô và có nhiều nắng, mùa đông nhiệt độ cao nhất là 200C, thấp nhất là 50C
+ Vùng Tây Nam Cape: khô và nóng, về mùa hè nhiệt độ cao nhất khoảng 260C, thỉnh thoảng có gió Về mùa đông lạnh, thỉnh thoảng có tuyết ở những đỉnh núi cao
2.3 Thủy văn
Cộng hòa Nam Phi có nhiều sông, chủ yếu là sông ngắn và dốc nhiều thác ghềnh Chảy từ vùng núi, cao nguyên ra phía biển
^ Có giá trị lớn về thủy điện, ít có giá trị về giao thông và nông nghiệp
- Hai sông lớn nhất:
+ Sông Orange, bắt nguồn từ phía nam dãy Drakenbec ở phía đông và đổ sang Đại Tây Dương
+ Sông Limpopo bắt nguồn từ phía bắc dãy Drakenbec đổ ra Đại Tây Dương + Các vùng ven biển (đặc biệt vùng ven biển Ản Độ Dương) có nhiều sông nhỏ ^ các sông đều có giá trị lớn về thủy điện
2.4 Tài nguyên động thực vật
- Thực vật tự nhiên phổ biến ở Nam Phi là thảo nguyên và savan, với nhiều cây bụi và cỏ cao
- Tại sườn Đông dãy Draenbec và miền cực Nam có rừng thưa
- Động vật ở đây khá phong phú như sư tử, báo, hươu cao cổ, mèo rừng, tê giác
^ Có giá trị phát triển các loại hình du lịch quan sát thú và nghiên cứu khoa học
- Do bị săn bắn bừa bãi nên số lượng các loài động vật quý ở đây đã bị suy giảm nhiều
2.5 Tài nguyên khoáng sản
- Nam phi là một quốc gia giàu tài nguyên khoáng sản nhất Châu Phi Từ lâu nam Phi đã nổi tiếng thế giới về trữ lượng và sản lượng khai thác vàng, kim cương, kim loại đen, kim loại màu, năng lượng, kim loại phóng xạ (Vàng, kim cương, antimony, quặng sắt, mangan, niken, gas tự nhiên, than đá.)
^ Là nguyên liệu cho phát triển công nghiệp + nguồn xuất khẩu có giá trị thu ngoại tệ lớn cho đất nước
Trang 82.6 Đánh giá chung
2.6.1 Thuận lợi
Mang tính chất cận nhiệt đới nên điều kiện khí hậu điển hình của Nam phi là ấm
và biến nó thành điểm đến lý tưởng cho khách du lịch
Khác với các quốc gia ở Châu Phi thì vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên (Địa hình, khí hậu, sông ngòi, sinh vật, khoáng sản ) của Nam Phi có ảnh hưởng rất to lớn đối với tự nhiên cũng như kinh tế của đất nước này
Với địa hình và đất đai như vậy đã tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp và sinh sống của con người
Đặc biệt đây là quốc gia có rất giàu về tài nguyên khoáng sản: vàng, kim cương.Đã tạo điều kiện thuận lợi cho Nam Phi đẩy mạnh phát triển kinh tế tạo nên những thế mạnh riêng
2.6.2 Khó khăn
Nam Phi hiện nay đang phải chịu thảm họa thiên nhiên là các vấn nạn về môi trường tự nhiên như: Thiếu các sông có giá trị về giao thông và các hồ nguồn nước đã thay đổi thành phần nước, sự ô nhiễm các dòng sông do hoạt động nông nghiệp, nước thải ở các đô thị, ô nhiếm không khí gây ra mưa axit, xói mòn đất đai, hoang mạc hóa, gia tăng nhu cầu sử dụng nước ngọt vượt quá khả năng cung cấp
Trang 9PHẦN 3 ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ
Công nghiệp chiếm 39 %, nông nghiệp: 5% và dịch vụ: 56% GDP NamPhi là nước có nền kinh tế và khoa học kỹ thuật, công nghệ phát triển nhất ở Châu Phi
Nam Phi là nước xuất khẩu vàng lớn nhất thế giới, chiếm 35% tổng giá trị xuất khẩu của Nam Phi Nam Phi cũng là một nước sản xuất chủ yếu U-ra-ni-um, kim cương, crôm, an-ti-moa, platin và than, sản xuất điện năng đạt 187 tỷ kwh (nhiệt điện chiếm 93%), tiêu thụ 181,404 tỷ kwh Than đáp ứng 3/4 năng lượng của Nam Phi, các ngành hóa chất, chế biến lương thực, dệt, xe có động cơ và cơ khí điện là các ngành công nghiệp chủ yếu Sản phẩm nông nghiệp chiếm 1/3 tổng số sản phẩm xuất khẩu của Nam Phi, gồm hoa quả, nho, len và ngô Mức sống của người da trắng vàngười
da mầu rất không đồng đều Một số nhà đầu tư rút khỏi Nam Phi vào những năm 70
và 80 làm tăng xu hướng tự lập ở đây Từ năm 1995 đến nay kinh tế Nam Phi được phục hồi xuất khẩu đạt 28,7 tỷ, nhập khẩu 27,2 tỷ USD.
3.1 Tăng trưởng kinh tế
Phục hồi và tăng trưởng kinh tế ở Nam Phi trong thập niên đầu thế kỷ XXI
Tình trạng tăng trưởng kinh tế Nam Phi cuối thập kỷ 1970 - đầu 1980 sụt giảm mạnh, sự phân biệt chủng tộc trầm trọng, gây mất an ninh chính trị - xã hội, dẫn đến sung đột, bạo lực, khủng hoảng, thất nghiệp, thất học, nghèo đói, tội phạm, bệnh dịch,
nợ nước ngoài chồng chất, buộc thế giới phải áp dụng lệnh cấm vận đối với chế độ Apacthai vào năm 1985, ngay sau đó hàng loạt nhà đầu tư nước ngoài lần lượt rút vốn khỏi Nam Phi, các nhà tài trợ dừng hoạt động cho vay mới, khiến nền kinh tế không những trì trệ, mà xã hội trở nên hỗn loạn, đất nước bị cô lập với khu vực, tụt hậu với thế giới
Sau khi tiến hành cải cách xây dựng xã hội dân chủ, phát triển kinh tế thị trường gắn với hội nhập quốc tế, thông qua cải cách thể chế, ổn định kinh tế vĩ mô, chuyển dịch cơ cấu ngành, mở rộng hợp tác quốc tế, Nam Phi đã dần phục hồi tăng trưởng kinh tế, thực hiện công bằng xã hội
3.2 Cơ cấu kinh tế
3.2.1 Theo lãnh thổ
Theo xếp hạng của Liên hiệp quốc, Nam Phi là quốc gia có mức thu nhập loại trung bình và sở hữu nhiều nguồn tài nguyên thiên nhiên; tài chính, truyền thông và năng lượng rất phát triển, thị trường chứng khoán xếp hạng nằm trong tốp 20 của thế giới Nam Phi có một cơ sở hạ tầng hiện đại hỗ trợ phân phối hàng hóa hiệu quả, tăng trưởng kinh tế thấp, tỷ lệ thất nghiệp cao, phân cách giàu nghèo đang gia tăng Tổng
Trang 10sản phẩm quốc nội (GDP) trên đầu người của Nam Phi, tính theo sức
đương, đặt nước này vào vị trí một trong năm mươi nước giàu nhất thế giới
Theo nhiều phương diện, Nam Phi là một nước phát triển; tuy nhiên, sự phát triển này chủ yếu tập trung quanh bốn vùng là Cape Town, Port Elizabeth, Durban, và Pretoria/Johannesburg Ngoài bốn trung tâm kinh tế đó, sự phát triển rất ít thấy và tình trạng nghèo khổ vẫn hiện diện dù đã có những nỗ lực của chính phủ
3.2.2 Theo ngành
— Nông nghiệp
Nam Phi có lĩnh vực nông nghiệp rộng lớn và là nhà xuất khẩu các sản phẩm trang trại lớn Có tới hàng ngàn hợp tác xã nông nghiệp và doanh nghiệp nông nghiệp trên khắp đất nước, và những mặt hàng xuất khẩu nông nghiệp chiếm 8% tổng xuất
khẩu Nam Phi trong năm năm qua Công nghiệp nông nghiệp chiếm khoảng 10% nhân
công chính thức, khá thấp so với những khu vực khác tại châu Phi, cũng như cung cấp việc làm cho những lao động bán thời gian và đóng góp khoảng 2.6% Tổng sản phẩm quốc nội cho quốc gia Tuy nhiên, vì đất đai khô cằn, chỉ 13.5% diện tích có thể sử
dụng cho trồng cấy, và chỉ 3% được coi là đất có nhiều tiềm năng
Hình 1 Người lao động làm việc trên một nông trại ở vùng trung tâm Mpumalanga
Dù lĩnh vực trang trại thương mại khá phát triển, người dân tại một số vùng nông thôn vẫn sống nhờ nông nghiệp Đây là nước sản xuất rượu lớn thứ tám thế giới, và thứ mười một về hạt hướng dương Nam Phi là nhà xuất khẩu lớn các sản phẩm nông nghiệp và thực phẩm, các mặt hàng có giá trị xuất khẩu lớn nhất gồm đường, nho,
chanh, xuân đào, rượu và các loại hoa quả Loại ngũ cốc được sản xuất nhiều nhất tại
Nam Phi là ngô, và ước tính hàng năm 9 triệu tấn được chế tạo, và 7.4 tấn được tiêu thụ Thú nuôi cũng phổ biến tại các trang trại Nam Phi, nước này sản xuất ra 85% tất
Trang 11cả các loại thịt được tiêu thụ Ngành công nghiệp chế biến sữa gồm
sản xuất sữa cung cấp việc làm cho 60.000 công nhân trang trại và mang
cho khoảng 40.000 người khác
Hình 2 Người nông dân trên nông trại.
Trong những năm gần đây, lĩnh vực nông nghiệp đã trải qua nhiều cải cách, một
số chúng gây nhiều tranh cãi, như cải cách ruộng đất và bãi bỏ quy định thị trường cho
các sản phẩm nông nghiệp Cải cách ruộng đất bị cả các nhóm nông dân và những
người công nhân làm thuê không ruộng đất chỉ trích, những người không ruộng đất cho rằng sự thay đổi chưa đủ mạnh, những người sở hữu ruộng đất cho rằng đó là cách đối xử phân biệt chủng tộc và thể hiện lo ngại tình trạng tương tự như chính sách cải cách ruộng đất Zimbabwe có thể sẽ diễn ra, một mối lo ngại càng gia tăng sau những lời bình luận của phó tổng thống nước này Lĩnh vực này vẫn phải tiếp tục đương đầu với nhiều vấn đề, sự cạnh tranh ngày càng tăng từ nước ngoài và tình trạng tội phạm là hai thách thức nghiêm trọng nhất Chính phủ đã bị cáo buộc không cung cấp đầy đủ thời gian và tiền bạc để giải quyết vấn đề những cuộc tấn công trang trại như với những dạng thức tội phạm khác.
Một vấn đề khác ảnh hưởng tới nông nghiệp Nam Phi là những thiệt hại về môi
trường do sự sử dụng không đúng đắn đất đai và sự thay đổi khí hậu toàn cầu Nam
Phi dễ bị tổn thương vì sự thay đổi khí hậu và kết quả chính là tình trạng giảm sút nguồn nước bề mặt Một số dự đoán cho thấy nguồn cấp nước bề mặt sẽ giảm 60% năm 2070 ở nhiều vùng thuộc Tây Cape Để đảo ngược những thiệt hại do sự quản lý đất đai sai lầm, chính phủ đã ủng hộ một kế hoạch khuyến khích phát triển bền vững
và sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên hợp lý.
Trang 12Phong trào những người không có đất là một diễn biến độc lập ở Nam Phi Nó bao gồm những nông dân và người sống trong những chiếc lán tạm bợ thuộc những khu định cư trong thành phố Phong trào những người không có đất tẩy chay cuộc bầu cử nghị viện và có một lịch sử trước đó về vấn đề xung đột với các Quốc Hội thuộc cái quốc gia Châu Phi Phong trào những người không có đất có liên quan đến thuật ngữ "Via Campesina" một cách quốc tế, và chi nhánh của nó ở Johannesburg đã thành lập Liên minh những người nghèo khổ tại Nam Phi.
- Công nghiệp
Nam Phi là một trong những nước có nền công nghiệp phát triển nhất Lục địa Đen và là thị trường hứa hẹn nhiều tiềm năng về đầu tư nhờ có cơ sở hạ tầng kinh tế phát triển và nền kinh tế thị trường sôi động Đây cũng là một trong những nền kinh tế được vận hành hiệu quả và hiện đại nhất của Châu Phi
Năm 2013, ngành công nghiệp chiếm 29% GDP của Nam Phi, với giá trị khoảng
102 tỷ USD (GDP tính theo tỷ giá hối đoái chính thức) Ngành công nghiệp sử dụng 26% lực lượng lao động tại Nam Phi, tương đương xấp xỉ 5 triệu người Tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệp trong năm 2013 đạt 0,9%.
Một số ngành công nghiệp chính của Nam Phi:
— Ngành khai thác khoáng sản
Nam Phi có trữ lượng khoáng sản lớn, chiếm một tỉ trọng đáng kể trong sản xuất
và trữ lượng khoáng sản của thế giới với giá trị khoảng 20,3 nghìn tỷ Rand (tương
đương khoảng 2,5 nghìn tỷ USD) Nam Phi là nước đứng thứ năm trên thế giới trong lĩnh vực khai thác khoáng sản tính trên giá trị GDP
Các loại khoáng sản có trữ lượng lớn của Nam Phi bao gồm kim loại và khoáng sản quý, khoáng sản năng lượng, kim loại màu và không màu, các khoáng sản công nghiệp Chỉ có 2 loại khoáng sản chiến lược là dầu thô và bô-xít không có mặt tại Nam Phi
Ngoài trữ lượng khoáng sản phong phú, các thế mạnh của Nam Phi bao gồm trình độ kĩ thuật và kinh nghiệm sản xuất cực kì cao, các hoạt động nghiên cứu và phát triển chuyên ngành Quốc gia này cũng cung cấp máy móc chế biến vàng, bạch kim, kẽm các-bon, thép không gỉ và nhôm Nam Phi cũng là một trong những quốc gia đứng đầu về công nghệ khoáng sản mới, như công nghệ dỡ đất (ground breaking) giúp sàng tuyển quặng sắt phẩm chất thấp thành các đơn vị sắt chất lượng cao
Cuối năm 2011, ngành công nghiệp khoáng sản Nam Phi là ngành có đóng góp lớn nhất đối với sự dịch chuyển của nền kinh tế, với việc hoàn tất thương vụ BBBEE