Luận văn thạc sỹ: ĐỀ ÁN PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN TÂN LẠC, TỈNH HÒA BÌNH

Ngày nay, trên thế giới, du lịch đã và đang trở thành một ngành kinh tế dịch vụ phát triển, được coi là ngành “công nghiệp không ống khói”, “con gà đẻ trứng vàng”, vì thế trong chiến lược phát triển kinh tế, Đảng và Nhà nước cũng đã định hướng phát triển mạnh ngành kinh tế du lịch, coi du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn của cả nước, nhất là đối với các tỉnh miền núi. Trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hoạt động du lịch không chỉ đem lại lợi nhuận về kinh tế mà còn có ý nghĩa sâu sắc về xã hội và môi trường. Xác định tầm quan trọng của ngành du lịch đối với sự phát triển của nền kinh tế, ngày 16012017, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 08NQTW về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; ngày 1072017, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 103NQCP về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 08NQTW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tỉnh Hòa Bình đã ban hành Chương trình hành động, Kế hoạch để chỉ đạo triển khai các chỉ tiêu, nhiệm vụ về phát triển du lịch, trong đó phát triển loại hình du lịch cộng đồng gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới để thu hút khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm.Tân Lạc là huyện nằm ở phía Tây Nam của tỉnh Hòa Bình, có diện tích tự nhiên 532,05 km2; có 02 tuyến quốc lộ đi qua (Quốc lộ 6 và 12B), nhiều tuyến tỉnh lộ kết nối với các địa phương khác trong và ngoài tỉnh; huyện Tân Lạc được ví như cửa ngõ của các tỉnh vùng Tây Bắc, rất thuận lợi trong việc thông thương hàng hóa và phát triển du lịch.Trên địa bàn huyện có nhiều điểm tài nguyên đã và đang thu hút khách du lịch như: Động Thác Bờ, động Hoa Tiên, Động Nam Sơn, thắng cảnh Thác Trăng, vịnh Ngòi Hoa (nằm trong quy hoạch vùng lõi trong khu du lịch quốc gai hồ Hòa Bình), khu bảo tồn thiên nhiên Ngọc Sơn Ngổ Luông,…; các xóm dân tộc hiện đang thu hút sự quan tâm của du khách: Làng Mường cổ xóm Ải xóm Lũy Ải (xã Phong Phú), xóm Chiến, xóm Lự (xã Vân Sơn), xóm Bưởi Cại (xã Phú Cường), xóm Ngòi (xã Suối Hoa), xóm Bắc Thung (xã Quyết Chiến), xóm Trăng Tà (xã Nhân Mỹ),… Tân Lạc được biết đến là vùng đất cổ Mường Bi, cái nôi của nền Văn hoá Hoà Bình nổi tiếng. Nơi đây có những sản phẩm thủ công truyền thống (dệt thổ cẩm, rượu cần, đan lát..); lưu giữ những nét sinh hoạt văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc như: Cơm đồ, nếp nhà sàn truyền thống, trang phục dân tộc, hát ru, hát đúm, đánh chiêng, trình diễn Mo Mường... của người Mường ngày càng góp phần tạo thêm sức hấp dẫn, mang hương vị của quê hương Tân Lạc. Các lễ hội tại Tân Lạc cũng đã trở thành các sản phẩm du lịch quan trọng như: Lễ hội Khai hạ Mường Bi (xã Phong Phú), lễ hội Chùa Kè (xã Phú Vinh), lễ hội truyền thống Đánh bắt cá suối tháng 3 (xã Lỗ Sơn),… Tất cả những nét truyền thống đó đều trở thành thế mạnh để phát triển sản phẩm du lịch cộng đồng tại địa phương.Với những tiềm năng được thiên nhiên ban tặng và thế mạnh về bản sắc văn hóa dân tộc, Tân Lạc có điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, trong thời gian qua, hoạt động du lịch nói chung và du lịch cộng đồng nói riêng chưa phát triển mạnh để xứng tầm với nhu cầu của du khách, tiềm năng và lợi thế của huyện, vì vẫn còn những hạn chế như: Số hộ dân làm du lịch cộng đồng quá ít; các dịch vụ phục vụ các điểm du lịch cộng đồng chưa được hình thành; Sản phẩm quà tặng du lịch thiếu độc đáo, chưa hấp dẫn khách du lịch.Địa phương chưa khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch cộng đồng tại các địa phương, đặc biệt là tiềm năng về tự nhiên, bản sắc văn hóa dân tộc. Chưa có sự kết nối với các điểm du lịch quan trọng của tỉnh như: Hồ Hòa Bình, điểm du lịch Mai Châu, các điểm du lịch cộng đồng huyện Đà Bắc. Hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch cộng đồng chưa được nhân dân mạnh dạn đầu tư; hệ thống giao thông kết nối các khu, điểm du lịch chưa đáp ứng được.Đồng thời thời gian lưu trú của khách du lịch còn ngắn do chưa có sản phẩm du lịch hấp dẫn để kéo dài thời gian lưu trú của khách du lịch. Công tác truyền thông, quảng bá vẫn còn những hạn chế, bất cập; chưa kết nối được với các đơn vị lữ hành để thu hút khách.Những hạn chế nêu trên cho thấy hoạt động du lịch cộng đồng ở huyện Tân Lạc chưa có một định hướng tổng thể, mô hình triên khai phù hợp với đặc điểm tình hình của địa phương; chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển và nhu cầu sử dụng dịch vụ của du khách. Đứng trước yêu cầu phát triển kinh tế du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; đặc biệt phát triển mạnh loại hình du lịch cộng đồng... đang trở thành thành mục tiêu, định hướng chính trong phát triển du lịch cộng đồng của tỉnh Hòa Bình trong thời gian tới. Huyện Tân Lạc hội tụ đầy đủ các điều kiện để có thể triển khai Đề án phát triển du lịch cộng đồng... Với mong muốn góp phần phát triển hơn nữa hoạt động du lịch cộng đồng tại Tân Lạc, tác giả đã lựa chọn đề tài “Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình” làm đề tài nghiên cứu luận văn tốt nghiệp thạc sỹ Quản lý công nhằm nghiên cứu và đánh giá việc triển khai Đề án phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Tân Lạc, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển du lịch cộng đồng, góp phần những bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao, vùng sâu, vùng đặc biệt khó khăn, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và giới thiệu, quảng bá về vùng đất con người huyện Tân Lạc.

ĐINH SƠN TÙNG

ĐỀ ÁN PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN TÂN LẠC,

TỈNH HÒA BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

HÀ NỘI, NĂM 2020

ĐINH SƠN TÙNG

ĐỀ ÁN PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN TÂN LẠC,

TỈNH HÒA BÌNH

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã ngành: 8340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS MAI NGỌC ANH

HÀ NỘI, NĂM 2020

Tôi xin cam đoan, đề tài “Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình” là công trình nghiên cứu khoa học của

riêng tôi

Các tài liệu được sử dụng trong công trình đều có nguồn gốc rõ ràng Những đánh giá, nhận định trong công trình đều do cá nhân tôi nghiên cứu và thực hiện

Hòa Bình, ngày tháng 11 năm 2020

Tác giả luận văn

Đinh Sơn Tùng

Trong quá trình học tập và làm đề tài luận văn tốt nghiệp tại Trường Đại học

Kinh Tế Quốc Dân, Tôi đã được các thầy, cô giáo và cán bộ, nhân viên nhà trường

giúp đỡ rất nhiệt tình

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới nhà trường, các thầy cô giáo và đặc

biệt là PGS TS Mai Ngọc Anh, người hướng dẫn khoa học đã hướng dẫn, giúp đỡ,

dìu dắt tôi với những chỉ dẫn khoa học quý giá trong suốt quá trình triển khai,

nghiên cứu và hoàn thành đề tài “Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban

nhân dân huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình”.

Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô giáo, các nhà khoa học đã trực tiếp

truyền đạt những kiến thức khoa học về chuyên ngành Quản lý kinh tế cho bản thân

tác giả trong những năm qua

Xin gửi tới Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình, Chi Cục thống

kê tỉnh Hòa Bình, Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc lời cảm ơn sâu sắc đã giúp đỡ

tạo điều kiện thuận lợi giúp tác giả thu thập số liệu và những tài liệu liên quan đến

đề tài

Do các giới hạn về kiến thức và thời gian nghiên cứu, chắc chắn luận văn

còn có những thiếu sót và hạn chế Tôi mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý, nhận xét

của thầy cô giáo, các nhà khoa học và bạn bè đồng nghiệp

Tôi xin trân trọng cảm ơn

Hòa Bình, ngày tháng 11 năm 2020

Tác giả luận văn

Đinh Sơn Tùng

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỀ ÁN PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN 8

1.1 Cơ sở lý luận về phát triển du lịch cộng đồng 8

1.1.1 Quan niệm cơ bản về du lịch và du lịch cộng đồng 8

1.1.2 Phát triển du lịch cộng đồng 11

1.2 Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc 18

1.2.1 Khái niệm đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện 18

1.2.2 Căn cứ đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện 19

1.2.3 Mục tiêu của đề án cộng phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện 20

1.2.4 Nguyên tắc thực hiện đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện 21

1.2.5 Các biện pháp thực hiện đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện 22

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện 24

1.3.1 Các yếu tố thuộc Ủy ban nhân dân huyện 24

1.3.2 Các yếu tố bên ngoài Ủy ban nhân dân huyện 25

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH ĐỀ ÁN PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN TÂN LẠC, TỈNH HÒA BÌNH 28

2.1.2 Tài nguyên du lịch nhân văn 30

2.2 Thực trạng phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2017-2019 33

2.2.1 Thực trạng mở rộng, phát triển các điểm du lịch cộng đồng trên địa bànhuyện Tân Lạc 332.2.2 Thực trạng doanh thu của các hộ kinh doanh du lịch cộng đồng trên địabàn huyện Tân Lạc 372.2.3 Thực trạng phát triển nguồn nhân lực tham gia du lịch cộng đồng trên địabàn huyện Tân Lạc 402.2.4 Thực trạng bảo vệ môi trường trong phát triển du lịch cộng đồng trên địabàn huyện Tân Lạc 42

2.3 Thực trạng Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc 44

2.3.1 Thực trạng bộ máy xây dựng và thực hiện đề án phát triển du lịch cộngđồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc 442.3.2 Căn cứ và mục tiêu của Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy bannhân dân huyện Tân Lạc 462.3.3 Các biện pháp thực hiện Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy bannhân dân huyện Tân Lạc 54

2.4 Đánh giá Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc 68

2.4.1 Đánh giá thực hiện mục tiêu đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủyban nhân dân huyện Tân Lạc 682.4.2 Điểm mạnh của Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dânhuyện Tân Lạc 702.4.3 Điểm hạn chế của Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhândân huyện Tân Lạc 72

CỘNG ĐỒNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN TÂN LẠC ĐẾN NĂM

2025, TẦM NHÌN 2030 77

3.1 Định hướng hoàn thiện Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc đến năm 2025, tầm nhìn 2030 77

3.1.1 Chiến lược quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội huyện Tân Lạc đến năm 2025 77 3.1.2 Phương hướng phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn huyện Tân Lạc đến năm 2025 80

3.2 Giải pháp hoàn thiện Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc đến năm 2025 81

3.2.1 Nhóm giải pháp hoàn thiện các biện pháp được xác định khi xây dựng Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc 81

3.2.2 Nhóm giải pháp khác 86

3.3 Một số kiến nghị 89

3.3.1 Đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Hòa Bình 89

3.3.2 Đối với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình 90

3.3.3 Đối với các sở ngành có liên quan 90

KẾT LUẬN 91 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

STT Chữ viết tắt Tên đầy đủ

1 CQQL Cơ quan quản lý

Bảng 2.1: Thực trạng khách du lịch cộng đồng đến huyện Tân Lạcgiai đoạn

2017-2019 35Bảng 2.2: Cơ cấu khách du lịch cộng đồng đến Tân Lạc theo mục đích chuyến đi

giai đoạn 2017-2019 37Bảng 2.3: Doanh thu từ du lịch cộng đồng trên địa bàn huyện Tân Lạc giai đoạn

2017-2019 39Bảng 2.4 Lực lượng lao động tham gia du lịch cộng đồng của huyện Tân Lạc giai

đoạn 2017-2019 40Bảng 2.5: Số lượng và trình độ cán bộ quản lý phát triển du lịch cộng đồng của

UBND huyện Tân Lạc giai đoạn 2017-2019 45Bảng 2.6 Các tài nguyên du lịch cộng đồng trên địa bàn huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình 48Bảng 2.7: Thống kê số lượng cơ sở lưu trú trên địa bàn huyện Tân Lạc giai đoạn

2017-2019 50Bảng 2.8: Mục tiêu về phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Tân Lạc đến 2030 52Bảng 2.9: Minh họa thực hiện biện pháp xây dựng bộ máy và phân công trách

nhiệm thực hiện Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dânhuyện Tân Lạc 56Bảng 2.10: Minh họa biện pháp thực hiện mục tiêu kinh tế của Đề án phát triển du

lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc 59Bảng 2.11: Minh họa biện pháp thực hiện mục tiêu xã hội của Đề án phát triển du

lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc 62Bảng 2.12: Minh họa biện pháp thực hiện mục tiêu môi trường của Đề án phát triển

du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc 64Bảng 2.13: Minh họa thực hiện biện pháp tuyên truyền Đề án phát triển du lịch cộng

đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc 65

Bảng 2.15: Minh họa thực hiện biện pháp kiểm tra tiến độ thực hiện Đề án phát

triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc 67Bảng 2.16: Kết quả thực hiện mục tiêu đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy

ban nhân dân huyện Tân Lạc 69

Hộp 2.1: Kết quả phỏng vấn ý kiến đánh giá về bộ máy xây dựng và thực hiện đề án

phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc 46Hộp 2.2: Kết quả phỏng vấn ý kiến đánh giá về căn cứ và mục tiêu của đề án phát

triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc 53Hộp 2.3: Kết quả phỏng vấn ý kiến đánh giá về các biện pháp thực hiện Đề án phát

triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc 68

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay, trên thế giới, du lịch đã và đang trở thành một ngành kinh tế dịch

vụ phát triển, được coi là ngành “công nghiệp không ống khói”, “con gà đẻ trứngvàng”, vì thế trong chiến lược phát triển kinh tế, Đảng và Nhà nước cũng đã địnhhướng phát triển mạnh ngành kinh tế du lịch, coi du lịch là ngành kinh tế mũi nhọncủa cả nước, nhất là đối với các tỉnh miền núi Trong sự nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước, hoạt động du lịch không chỉ đem lại lợi nhuận về kinh tế màcòn có ý nghĩa sâu sắc về xã hội và môi trường Xác định tầm quan trọng của ngành

du lịch đối với sự phát triển của nền kinh tế, ngày 16/01/2017, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 08-NQ/TW về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi

nhọn; ngày 10/7/2017, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 103/NQ-CP về Chươngtrình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 08-NQ/TW của Bộ Chính trị vềphát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn Tỉnh Hòa Bình đã ban hànhChương trình hành động, Kế hoạch để chỉ đạo triển khai các chỉ tiêu, nhiệm vụ vềphát triển du lịch, trong đó phát triển loại hình du lịch cộng đồng gắn với chươngtrình xây dựng nông thôn mới để thu hút khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm

Tân Lạc là huyện nằm ở phía Tây Nam của tỉnh Hòa Bình, có diện tích tựnhiên 532,05 km2; có 02 tuyến quốc lộ đi qua (Quốc lộ 6 và 12B), nhiều tuyến tỉnh

lộ kết nối với các địa phương khác trong và ngoài tỉnh; huyện Tân Lạc được ví nhưcửa ngõ của các tỉnh vùng Tây Bắc, rất thuận lợi trong việc thông thương hàng hóa

và phát triển du lịch

Trên địa bàn huyện có nhiều điểm tài nguyên đã và đang thu hút khách dulịch như: Động Thác Bờ, động Hoa Tiên, Động Nam Sơn, thắng cảnh Thác Trăng,vịnh Ngòi Hoa (nằm trong quy hoạch vùng lõi trong khu du lịch quốc gai hồ HòaBình), khu bảo tồn thiên nhiên Ngọc Sơn - Ngổ Luông,…; các xóm dân tộc hiệnđang thu hút sự quan tâm của du khách: Làng Mường cổ xóm Ải - xóm Lũy Ải (xãPhong Phú), xóm Chiến, xóm Lự (xã Vân Sơn), xóm Bưởi Cại (xã Phú Cường),

xóm Ngòi (xã Suối Hoa), xóm Bắc Thung (xã Quyết Chiến), xóm Trăng Tà (xãNhân Mỹ),… Tân Lạc được biết đến là vùng đất cổ Mường Bi, cái nôi của nền Vănhoá Hoà Bình nổi tiếng Nơi đây có những sản phẩm thủ công truyền thống (dệt thổcẩm, rượu cần, đan lát ); lưu giữ những nét sinh hoạt văn hoá đậm đà bản sắc dântộc như: Cơm đồ, nếp nhà sàn truyền thống, trang phục dân tộc, hát ru, hát đúm,đánh chiêng, trình diễn Mo Mường của người Mường ngày càng góp phần tạothêm sức hấp dẫn, mang hương vị của quê hương Tân Lạc Các lễ hội tại Tân Lạccũng đã trở thành các sản phẩm du lịch quan trọng như: Lễ hội Khai hạ Mường Bi(xã Phong Phú), lễ hội Chùa Kè (xã Phú Vinh), lễ hội truyền thống Đánh bắt cá suốitháng 3 (xã Lỗ Sơn),… Tất cả những nét truyền thống đó đều trở thành thế mạnh đểphát triển sản phẩm du lịch cộng đồng tại địa phương.

Với những tiềm năng được thiên nhiên ban tặng và thế mạnh về bản sắc vănhóa dân tộc, Tân Lạc có điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng Tuynhiên, trong thời gian qua, hoạt động du lịch nói chung và du lịch cộng đồng nóiriêng chưa phát triển mạnh để xứng tầm với nhu cầu của du khách, tiềm năng và lợithế của huyện, vì vẫn còn những hạn chế như: Số hộ dân làm du lịch cộng đồng quáít; các dịch vụ phục vụ các điểm du lịch cộng đồng chưa được hình thành; Sản phẩmquà tặng du lịch thiếu độc đáo, chưa hấp dẫn khách du lịch

Địa phương chưa khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch cộng đồng tại các địaphương, đặc biệt là tiềm năng về tự nhiên, bản sắc văn hóa dân tộc Chưa có sự kếtnối với các điểm du lịch quan trọng của tỉnh như: Hồ Hòa Bình, điểm du lịch MaiChâu, các điểm du lịch cộng đồng huyện Đà Bắc Hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ

du lịch cộng đồng chưa được nhân dân mạnh dạn đầu tư; hệ thống giao thông kếtnối các khu, điểm du lịch chưa đáp ứng được

Đồng thời thời gian lưu trú của khách du lịch còn ngắn do chưa có sản phẩm

du lịch hấp dẫn để kéo dài thời gian lưu trú của khách du lịch Công tác truyềnthông, quảng bá vẫn còn những hạn chế, bất cập; chưa kết nối được với các đơn vị

lữ hành để thu hút khách

Những hạn chế nêu trên cho thấy hoạt động du lịch cộng đồng ở huyện TânLạc chưa có một định hướng tổng thể, mô hình triên khai phù hợp với đặc điểm tình

hình của địa phương; chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển và nhu cầu sử dụng dịch

vụ của du khách

Đứng trước yêu cầu phát triển kinh tế du lịch trở thành ngành kinh tế mũinhọn; đặc biệt phát triển mạnh loại hình du lịch cộng đồng đang trở thành thànhmục tiêu, định hướng chính trong phát triển du lịch cộng đồng của tỉnh Hòa Bìnhtrong thời gian tới Huyện Tân Lạc hội tụ đầy đủ các điều kiện để có thể triển khai

Đề án phát triển du lịch cộng đồng Với mong muốn góp phần phát triển hơn nữa

hoạt động du lịch cộng đồng tại Tân Lạc, tác giả đã lựa chọn đề tài “Đề án phát

triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình”

làm đề tài nghiên cứu luận văn tốt nghiệp thạc sỹ Quản lý công nhằm nghiên cứu và

đánh giá việc triển khai Đề án phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Tân Lạc, trên

cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển du lịch cộng đồng, góp phầnnhững bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc, tạo việc làm

và nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao,vùng sâu, vùng đặc biệt khó khăn, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và giới thiệu,quảng bá về vùng đất con người huyện Tân Lạc

2 Tổng quan nghiên cứu

2.1 Các đề tài nghiên cứu liên quan

Trong những năm qua, loại hình du lịch cộng đồng trong cả nước và trên địabàn tỉnh Hòa Bình đã phát triển tương đối nhanh với nhiều mô hình Nhiều điểm dulịch cộng đồng được đầu tư đi vào hoạt động, số lượng homestay tăng nhanh, chấtlượng nguồn nhân lực được cải thiện, chất lượng dịch vụ được nâng cao Một số điểm

du lịch cộng đồng của tỉnh Hòa Bình được đánh giá là điểm đến hấp dẫn, được nhậngiải Homestay Asian đã thu hút được nhiều du khách trong nước và quốc tế vàkhẳng định được thương hiệu là điểm đến hấp dẫn, thân thiện Vì vậy, việc nghiên cứukhoa học, triển khai các dự án du lịch cộng đồng trên địa bàn đã được thực hiện như:

Trần Thị Mai (2005), "Du lịch cộng đồng - du lịch sinh thái" , NXB Văn hóa

Thể thao Hà Nội Định nghĩa đặc trưng và các quan điểm phát triển, cung cấp cáckhái niệm liên quan đến du lịch; đánh giá thực trạng phát triển du lịch sinh thái tại

Việt Nam và tỉnh Thừa Thiên Huế; chiến lược phát triển du lịch sinh thái Việt Nam

và và tỉnh Thừa Thiên Huế trong thời gian tới; định nghĩa và những đặc trưng của

du lịch sinh thái

Tô Duy Hợp và Lương Hồng Quang (2000), Phát triển cộng đồng - Lý

thuyết và vận dụng, NXB Văn hóa Thể thao Hà Nội, công trình đã tổng kết các lý

thuyết về cộng đồng và phát triển cộng đồng hiện có, đưa ra một quan niệm mới vềchúng trên cơ sở tổng kết các thành tựu nghiên cứu trong nước và quốc tế, có tínhđến sự thích hợp của các lý thuyết đó trên các đặc thù nước ta hiện nay

Vũ Văn Cường (2014), Nghiên cứu phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại

Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, Thanh Hóa Luận văn thạc sĩ du lịch, trường

Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Hà Nội Tác giả đã nghiên cứu lý thuyết vềphát triển du lịch sinh thái cộng đồng và áp dụng thực tiễn tại Khu bảo tồn thiênnhiên Pù Luông, Thanh Hóa, phân tích những kế quả đạt được hạn chế và nguyênnhân còn tồn tại để đề xuất giải pháp phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại Khubảo tồn thiên nhiên Pù Luông, Thanh Hóa

Nguyễn Thị Thanh Hiền (2015), Phát triển về du lịch trong giai đoạn phát

triển mới của nền kinh tế Việt Nam, Luận văn thạc sỹ khoa học kinh tế, Học viện

Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Luận văn đã phân tích đặc điểm, vai trò của ngành

du lịch trong giai đoạn đầu phát triển nền kinh tế thị trường Việt Nam, đánh giáthực trạng Phát triển về du lịch nói chung và đề xuất những giải pháp nhằm gópphần nâng cao hiệu lực phát triển về du lịch ở một địa phương cụ thể

Ngoài ra, nhiều công trình khoa học khác đã đề cập tới phát triển du lịchcộng đồng trong giới hạn nhất định như:

Hà Thu Huyền (2014), Một số giải pháp phát triển du lịch bền vững trên địa

bàn tỉnh Hoà Bình, Luận văn thạc sĩ Quản trị kinh doanh, Viện Kinh tế và Quản lý

-Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, luận văn đã hệ thống các khái niệm liên quanđến phát triển du lịch, phát triển du lịch bền vững, nghiên cứu thực trạng, tiềm năng

du lịch tỉnh Hòa Bình, đề xuất các giải pháp phát triển du lịch Hòa Bình bền vữngtrong thời gian tới

Tạ Thị Hà (2018), Tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng tỉnh Hòa Bình,

khóa luận tốt nghiệp Khoa Sử - Địa, Trường đại học Tây Bắc; luận văn tập trungnghiên cứu và làm sáng tỏ cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn phát triển du lịch cộngđồng nói chung vàTiềm năng phát triển du lịch cộng đồng tỉnh Hòa Bình trong thờigian vừa qua, đề xuất các phương hướng, giải pháp nâng cao tiềm năng phát triển

du lịch cộng đồng tỉnh Hòa Bình trong thời gian tới

Các công trình nghiên cứu của tác giả trên mới chỉ tập trung đưa ra các địnhhướng, nguyên tắc mang tính lý thuyết chung về phát triển du lịch và du lịch cộngđồng của các địa phương khác và tỉnh Hòa Bình, đồng thời gợi mở ra những vấn đềcần tiếp tục nghiên cứu mà trong mỗi công trình đã đề cập đến nhưng chưa đượcgiải quyết thỏa đáng như một công trình chuyên biệt, chưa có đề tài nghiên cứu pháttriển du lịch cộng đồng tại huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình

Công trình khoa học được nghiên cứu trên cơ sở kế thừa có chọn lọc nhữngnghiên cứu trước đó và không trùng lặp với các công trình khoa học đã công bố

3 Mục tiêu nghiên cứu

3.1 Mục tiêu chung

Mục tiêu nghiên cứu: Đánh giá thực trạng phát triển du lịch cộng đồng trêncủa ủy ban nhân dân huyện nhằm đưa ra những giải pháp để thúc đẩy du lịch cộngđồng của huyện Tân Lạc phát triển bền vững

và nguyên nhân trong quá trình tổ chức thực hiện Đề án

- Đề xuất những giải pháp để triển khai Đề án phát triển du lịch cộng đồng

của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc đạt hiệu quả

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc đếnnăm 2025, tầm nhìn đến năm 2030 (Đối tượng nghiên cứu là các hoạt động du lịch

cộng đồng và yếu tố tự nhiên, kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh, quốc phòng liênquan đến du lịch cộng đồng của huyện Tân Lạc).

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Phạm vi về nội dung: Nghiên cứu đề án theo 6 nội dung cốt yếu của Đề án:

Dự báo các chỉ tiêu phát triển du lịch của Đề án, định hướng phát triển, mục tiêuphát triển, đề xuất mô hình phát triển, giải pháp, các hoạt động ưu tiên đầu tư pháttriển du lịch cộng đồng

- Phạm vi về không gian: Không gian nghiên cứu Đề án nằm trong phạm vihành chính của huyện Tân Lạc Luận văn tập trung nghiên cứu và đánh giá các điềukiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Tân Lạc, từ đó đề xuất các định hướng và giảipháp phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình

5 Phương pháp nghiên cứu:

5.1 Khung nghiên cứu

Hình 1 Khung nghiên cứu

Nguồn: Tác giả tổng hợp

- Các yếu tố thuộc ủy

ban nhân dân huyện

- Các yếu tố bên ngoài

thuộc ủy ban nhân dân

huyện

Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện:

- Bộ máy xây dựng và thực hiện đề án

- Căn cứ xây dựng đề án

- Mục tiêu thực hiện đề án

- Giải pháp hoàn thiện

5.2 Quy trình nghiên cứu

Đề tài dự kiến áp dụng các phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp vớiphương pháp nghiên cứu định lượng theo các bước sau:

Bước 1: Hệ thống hóa lý luận, nghiên cứu và xác định khung lý thuyết về Đề

án phát triển du lịch cộng đồng của ủy ban Nhân dân huyện

Bước 2: Thu thập dữ liệu thứ cấp thông qua các số liệu báo cáo, đánh giá của

Ủy ban nhân dân huyện, từ đó phân tích thực trạng hỗ trợ phát triển du lịch cộngđồng giai đoạn từ năm 2018 đến quý IV năm 2019 Các phương pháp thực hiện chủyếu là phương pháp thống kê, so sánh số liệu qua từng năm

Bước 3: Phỏng vấn 3 cán bộ UBND huyện và 7 người dân tham gia du lịch

cộng đồng về các ý kiến đánh giá từng nội dung của đề án phát triển du lịch cộngđồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình (danh sách đối tượngphỏng vấn và câu hỏi phỏng vấn đính kèm ở phần phụ lục)

Bước 4: Đánh giá phân tích các điểm mạnh, điểm yếu theo nội dung Đề án

phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình

Bước 5: Phân tích những nguyên nhân cơ bản dẫn đến những điểm yếu

trong Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc,tỉnh Hòa Bình

Bước 6: Đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện Đề án phát triển du lịch cộng

đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình đến năm 2025, tầm nhìn

2030 dựa trên những khuyết điểm của Đề án và điểm yếu từ kết quả Đề án; trênnhững hạn chế và khuyết điểm ở Chương 2

6 Cấu trúc nghiên cứu

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đượckết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy bannhân dân huyện

Chương 2: Phân tích thực trạng Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủyban nhân dân huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình

Chương 3: Các giải pháp hoàn thiện Đề án phát triển du lịch cộng đồng củacủa Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỀ ÁN PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN 1.1 Cơ sở lý luận về phát triển du lịch cộng đồng

1.1.1 Quan niệm cơ bản về du lịch và du lịch cộng đồng

1.1.1.1 Du lịch

Ngày nay, du lịch đã trở thành một hiện tượng kinh tế xã hội phổ biến khôngchỉ ở các nước phát triển mà còn ở các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam.Tuy nhiên, cho đến nay, không chỉ ở nước ta, nhận thức về nội dung du lịch vẫnchưa thống nhất

Khi xã hội càng phát triển, đời sống vật chất của con người được nâng cao,con người có nhu cầu khám phá thế giới xung quanh vì vậy du lịch đã phát triểnmột cách mạnh mẽ và trở thành một bộ phận không thể thiếu trong đời sống tinhthần của con người Ngày nay du lịch đã trở thành một hiện tượng xã hội, đóng vaitrò quan trọng trong việc làm tăng thêm sự phong phú trong đời sống tinh thần vànhận thức của con người về thế giới xung quanh Từ khi du lịch xuất hiện đã có rấtnhiều định nghĩa khác nhau về du lịch

Tổ chức du lịch thế giới WTO (1993) đưa ra khái niệm: “Du lịch là tổng hợp

các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ những cuộc hành trình và lưu trú của con người ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ với mục đích hòa bình”

Tại Hội nghị liên hợp quốc về du lịch họp tại Roma-Italia (21/8 05/9/1963),

các chuyên gia đã đưa ra định nghĩa về du lịch: “Du lịch là tổng hợp các mối quan

hệ, hiện tượng và các hiện tượng kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hòa bình Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ”

Theo Quốc hội Việt Nam (2017) : “Du lịch là các hoạt động có liên quan

đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác”

Du lịch không chỉ là một hiện tượng xã hội mà nó còn gắn với hoạt động

kinh tế: “Du lịch là sự di chuyển tạm thời của con người hay tập thể từ nơi này đến

nơi khác nhằm thỏa mãn nhu cầu tinh thần, đạo đức, do đó tạo nên các hoạt động kinh tế”.

Khác với quan điểm trên, các học giả biên soạn bách khoa toàn thư Việt Nam

đã tách hai nội dung cơ bản của du lịch thành hai phần riêng biệt Theo các chuyên

gia này, nghĩa thứ nhất của từ này là “một dạng nghỉ dưỡng sức tham quan tích cực

của con người ngoài nơi cư trú với mục đích: nghỉ ngơi, giải trí, xem danh lam thắng cảnh…” Theo định nghĩa thứ hai, du lịch được coi là: “một ngành kinh doanh tổng hợp có hiệu quả cao về nhiều mặt nâng cao hiểu biết về thiên nhiên, truyền thông lịch sử và văn hoá dân tộc, từ đó góp phần làm tăng thêm tình yêu đất nước, đối với người nước ngoài là tình hữu nghị với dân tộc mình, về mặt kinh tế,

du lịch là lĩnh vực kinh doanh mang lại hiệu quả rất lớn; có thể coi là hình thức xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ tại chỗ.”

Nhìn chung các khái niệm trên chỉ mới mô tả du lịch theo hiện tượng bênngoài của nó Để phản ánh mối quan hệ bản chất bên trong làm cơ sở cho việcnghiên cứu tác giả luận văn rút ra một cách khái quát nhất về khái niệm của du lịch

như sau: Du lịch là tổng thể những hiện tượng và những mối quan hệ phát sinh từ

sự tác động qua lại lẫn nhau giữa khách du lịch, những nhà kinh doanh du lịch, chính quyền sở tại và cộng đồng dân cư địa phương trong quá trình thu hút và lưu giữ khách du lịch

1.1.1.2 Du lịch cộng đồng

Theo Quốc hội Việt Nam (2017): “Du lịch cộng đồng là loại hình du lịch

được phát triển trên cơ sở các giá trị văn hóa của cộng đồng, do cộng đồng dân cư quản lý, tổ chức khai thác và hưởng lợi”.

Quan niệm về du lịch cộng đồng được đưa ra khác nhau do vị trí của du lịchdựa vào cộng đồng tùy theo góc nhìn, quan điểm nghiên cứu Theo Nicole Hausle

và Wolffgang Strasdas (2009) cho rằng: “Du lịch cộng đồng là mô hình phát triển

du lịch trong đó chủ yếu là người dân địa phương đứng ra phát triển và quản lý.

Lợi ích kinh tế có được từ du lịch sẽ đọng lại nền kinh tế địa phương” Quan niệm

trên nhấn mạnh đến vai trò chính của người dân địa phương trong vấn đề phát triển

du lịch ngay trên địa bàn quản lý

Đổ Xuân Hải (2013) cho rằng: “Du lịch cộng đồng là nhằm bảo tồn tài

nguyên du lịch tại điểm du lịch đón khách vì sự phát triển du lịch bền vững dài hạn Du lịch cộng đồng khuyến khích sự tham gia của người dân địa phương trong du lịch và có cơ chế tạo các cơ hội cho cộng đồng Du lịch cộng đồng là một quá trình tương tác giữa cộng đồng (chủ) và khách du lịch mà sự tham gia có

ý nghĩa của cả hai phía mang lại các lợi ích kinh tế, bảo tồn cho cộng đồng và môi trường địa phương”

Hiện nay, du lịch cộng đồng đang được coi là loại hình du lịch mang lại nhiềulợi ích phát triển kinh tế bền vững nhất cho bản địa Du lịch cộng đồng không chỉgiúp người dân bảo vệ tài nguyên môi trường sinh thái, mà còn là dịp để bảo tồn vàphát huy những nét văn hoá độc đáo của địa phương

Ở một số địa phương trên cả nước có rất nhiều mô hình du lịch cộng đồngphát triển khá thành công ở các vùng miền núi có đông đồng bào dân tộc thiểu sốsinh sống như ở Lào Cai, Hà Giang v.v Những mô hình này đã mang lại hiệuquả thiết thực, không chỉ phát huy được thế mạnh văn hoá bản địa của các dântộc, mà còn góp phần xoá đói giảm nghèo, nâng cao đời sống của nhiều ngườidân địa phương

Theo các chuyên gia du lịch, việc phát triển các sản phẩm du lịch cộng đồng

là phù hợp với xu thế thời đại, đáp ứng nhu cầu khám phá của đông đảo du kháchmuốn tìm hiểu văn hoá dân tộc đặc sắc Tuy nhiên, các chuyên gia du lịch cũng đưa

ra lời khuyến cáo: Muốn du lịch cộng đồng phát triển cần giữ nguyên gốc, nguyên

sơ, chất phác chân thực của văn hoá bản địa, đó là giá trị cốt lõi của cộng đồng,không để đánh mất nó Phát triển du lịch thì phải có trách nhiệm với xã hội Để pháttriển kinh tế địa phương, tôn trọng những giá trị bản địa, giá trị cộng đồng thì loạihình du lịch có trách nhiệm sẽ là giải pháp để phát triển du lịch cộng đồng đúnghướng và bền vững Một nền du lịch bền vững thì người dân phải được hưởng lợi từ

sự phát triển du lịch của địa phương…

Từ các quan điểm trên, tác giả luân văn rút ra khái niệm: Du lịch cộng đồng

là một mô hình phát triển du lịch, trong đó cộng đồng dân cư là người cung cấp các sản phẩm dịch vụ cho khách du lịch Cộng đồng dân cư cũng chính là người có trách nhiệm bảo vệ tài nguyên du lịch và họ được chia sẻ các nguồn lợi kinh tế do phát triển du lịch tạo ra

Xét về bản chất, du lịch cộng đồng là một loại hình du lịch do chính cộngđồng người dân phối hợp tổ chức, quản lý và làm chủ để đem lại lợi ích kinh tế vàbảo vệ được môi trường chung, thông qua việc giới thiệu với du khách các nét đặctrưng của địa phương (phong cảnh, văn hoá…) Mô hình du lịch cộng đồng tạo điềukiện cho du khách trải nghiệm cuộc sống của người dân bản địa với những sinh hoạtrất đời thường và những món ăn dân dã đậm chất địa phương Ngoài ra, mô hình dulịch bền vững này góp phần thúc đẩy các chiến lược xóa đói giảm nghèo, tạo ra sinh

kế đồng thời khuyến khích vai trò của người dân bản địa trong việc hình thành cácsản phẩm du lịch đặc trưng và bảo tồn, phát huy các giá trị truyền thống văn hóacũng như các di sản thiên nhiên tại địa phương

1.1.2 Phát triển du lịch cộng đồng

1.1.2.1 Khái niệm về phát triển du lịch cộng đồng

Theo Raaman Weitz (1983): “Phát triển là một quá trình thay đổi liên tục

làm tăng trưởng mức sống của con người và phân phối công bằng những thành quả tăng trưởng xã hội”

Còn theo Lưu Đức Hải (2008): “Phát triển là một quá trình tăng trưởng bao

gồm nhiều yếu tố cấu thành khác nhau như kinh tế, chính trị, kỹ thuật, văn hóa ”.

Có thể hiểu phát triển là quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơngiản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của một sự vật Trong đóphát triển các hoạt động kinh tế như du lịch luôn đi kèm với chủ trưởng chính sách

và hoạt động tập thể

Áp dụng đối với DLCĐ, tác giả luận văn rút ra khái niệm: Phát triển du lịch

cộng đồng nghĩa là tăng cường hoạt động du lịch cộng đồng trên cơ sở phát triển các giá trị văn hóa của cộng đồng; tăng cường sự tham gia của cộng đồng dân cư quản lý, tổ chức khai thác và hưởng lợi trong hoạt động du lịch.

Nước ta là thành viên của tổ chức thương mại thế giới (WTO), đây là cơ hộiđối với ngành du lịch nước ta nói chung và ngành DLCĐ nói riêng, song bên cạnh

đó cũng có nhiều thách thức trở ngại

Khi tăng trưởng kinh tế cao thì nhu cầu về du lịch của người dân trên thếgiới nhiều hơn Tuy nhiên tăng trưởng kinh tế dẫn tới các vấn đề như: Căng thẳngcuộc sống, ô nhiễm môi trường Điều đó thúc đẩy họ phải có ý thức đối với môitrường, do vậy xu hướng du lịch cộng đồng ngày càng trở nên nhiều hơn Hội nhậpđang diễn ra với nhiều lĩnh vực và cấp độ là yếu tố gia tăng việc giao lưu giữa cácquốc gia, các vùng miền của đất nước, giúp cho người dân hiểu biết thêm về các sảnphẩm du lịch trong đó có sản phẩm DLCĐ

Bên cạnh những cơ hội thì còn có những thách thức mà phải đối mặt khi hộinhập đó là tạo áp lực cho cạnh tranh các sản phẩm DLCĐ Khách du lịch có thểchọn bất kỳ loại sản phẩm du lịch nào họ muốn nhưng đối với sản phẩm DLCĐ thìphải gắn liền với sự tham gia của cộng đồng nên muốn thu hút được du khách thìphải tăng cường sự tham gia của cộng đồng Vì vậy, cần phải có các chính sách giảipháp phát triển đồng bộ nhằm tận dụng sự tham gia của cộng đồng trong các hoạtđộng du lịch

1.1.2.2 Đặc điểm của du lịch cộng đồng

Theo Đoàn Mạnh Cương (2008), du lịch cộng đồng có các đặc điểm cụ thểnhư sau:

Thứ nhất, du lịch cộng đồng đảm bảo văn hoá, thiên nhiên bền vững: Du lịch

cân bằng với các tiêu chuẩn kinh tế, văn hoá xã hội và môi trường; nguồn tàinguyên thiên nhiên và văn hoá được khai thác hợp lý; bảo vệ môi trường sinh tháicảnh quan; bảo tồn được môi trường văn hoá Du lịch cộng đồng là cách tốt nhấtvừa làm du lịch vừa giữ gìn bản sắc văn hoá, sử dụng dịch vụ tại chỗ, phát triển vănhoá, tôn trọng văn hoá địa phương, du lịch cộng đồng thúc đẩy nghề nghiệp truyềnthống phát triển và giữ gìn bản sắc văn hoá; cần có người dân địa phương tham gia

để dân có ý thức bảo vệ tài nguyên môi trường, giáo dục nâng cao nhận thức bảo vệmôi trường sinh thái, bản sắc văn hoá, vệ sinh cộng đồng

Thứ hai, du lịch cộng đồng là sở hữu của cộng đồng: Cộng đồng là chủ thể

quản lý di sản dân tộc, có phong cách và lối sống riêng cần được tôn trọng; cộngđồng có quyền sở hữu các tài nguyên và do vậy có quyền tham gia vào các hoạtđộng du lịch

Thứ ba, thu nhập từ du lịch cộng đồng luôn gắn với lợi ích cộng đồng: Lợi

nhuận thu được từ du lịch được chia sẻ công bằng cho cộng đồng để bảo vệ môitrường; cộng đồng thu lợi nhuận và lợi ích kinh tế trực tiếp để tái đầu tư cho địaphương ngoài hỗ trợ của Chính phủ

Thứ tư, du lịch cộng đồng luôn đi kèm với nâng cao nhận thức cho cộng đồng: Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, bảo vệ môi trường và bảo tồn

hệ sinh thái; nâng cao ý thức bảo vệ di sản văn hoá cộng đồng, chống các tràolưu du nhập

Thứ năm, du lịch cộng đồng có nhu cầu và định hướng phát triển gắn với tăng cường quyền lực cho cộng đồng: Du lịch cộng đồng là do cộng đồng tổ chức

quản lý; du lịch cộng đồng là thúc đẩy, tạo cơ hội cho cộng đồng tham gia nhiệt tìnhvào phát triển du lịch; cộng đồng dân cư được trao quyền làm chủ, thực hiện cácdịch vụ và quản lý phát triển du lịch

Thứ sáu, du lịch cộng đồng có nhu cầu lớn đối với sự hỗ trợ của các tổ chức phi chính phủ và cơ quan nhà nước: Hỗ trợ kinh nghiệm và vốn đầu tư; hỗ trợ về cơ

sở vật chất và ưu tiên về các chính sách cho cộng đồng trong việc phát triển du lịch

và phát triển cộng đồng

1.1.2.3 Các điều kiện để phát triển du lịch cộng đồng

Thứ nhất, phải đảm bảo có tài nguyên du lịch để khai thác:

Để có thể tổ chức tốt được loại hình DLCĐ tại một điểm đến điều kiệntrước tiên là tại nơi khai thác du lịch cộng động phải tồn tại tài nguyên du lịch vàtài nguyên du lịch đó phải có sức hấp dẫn du khách Có thể hiểu tài nguyên dulịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên và các giá trị văn hóa làm cơ sở đểhình thành sản phẩm du lịch, khu du lịch, điểm du lịch, nhằm đáp ứng nhu cầu

du lịch Tài nguyên du lịch bao gồm tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên dulịch văn hóa

Các loại tài nguyên du lịch được quy định hiện nay cụ thể như sau:

- Tài nguyên du lịch tự nhiên bao gồm cảnh quan thiên nhiên, các yếu tố địachất, địa mạo, khí hậu, thủy văn, hệ sinh thái và các yếu tố tự nhiên khác có thểđược sử dụng cho mục đích du lịch

- Tài nguyên du lịch văn hóa bao gồm di tích lịch sử - văn hóa, di tích cáchmạng, khảo cổ, kiến trúc; giá trị văn hóa truyền thống, lễ hội, văn nghệ dân gian vàcác giá trị văn hóa khác; công trình lao động sáng tạo của con người có thể được sửdụng cho mục đích du lịch

Điều kiện địa lý tự nhiên, lịch sử, văn hoá đã tạo cho Việt Nam có tiềmnăng du lịch phong phú, đa dạng Việt Nam có bờ biển dài, nhiều rừng, núi với cáchang động tuyệt đẹp, nhiều công trình kiến trúc cổ và nhiều lễ hội đặc sắc Với tiềmnăng du lịch hết sức phong phú, đa dạng, độc đáo, mặc dù còn nhiều khó khăn trongviệc khai thác, những năm gần đây ngành du lịch Việt Nam cũng đã thu hút hàngtriệu khách du lịch trong và ngoài nước, góp phần đáng kể cho nền kinh tế quốcdân Hơn thế, bằng tiềm năng và sản phẩm du lịch của mình, ngành du lịch đang tạođiều kiện tốt cho bè bạn khắp năm châu ngày càng hiểu biết và yêu mến đất nướcViệt Nam

Thứ hai, để phải tồn tại và gắn liền với cộng đồng dân cư:

Để khai thác và tổ chức du lịch cộng đồng, điều kiện cần thiếu là phải gắnvới cộng đồng dân cư tại ơi khai thác du lịch Cộng đồng dân cư có quyền tham gia

và hưởng lợi ích hợp pháp từ hoạt động du lịch; đồng thời có trách nhiệm bảo vệ tàinguyên du lịch, bản sắc văn hóa địa phương cũng như giữ gìn an ninh trật tự, antoàn xã hội, bảo vệ môi trường Ngoài ra, cộng đồng dân cư được tạo điều kiện đểđầu tư phát triển du lịch, khôi phục và phát huy các loại hình văn hóa, nghệ thuậtdân gian, ngành nghề thủ công truyền thống, sản xuất hàng hóa của địa phươngphục vụ du khách, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của dân cư

Thứ ba, phải đảm bảo khả năng tiếp cận điểm đến du lịch cộng đồng:

Để phát triển du lịch cộng đồng cần đảm bảo đường xá, tuyến điểm và trangthiết bị vận chuyển khách du lịch tiếp cần điểm khai thác du lịch cộng đồng Cũng

như việc phát triển các loại hình du lịch khác, hoạt động phát triển du lịch cộngđồng không thể thực hiện nếu không có hạ tầng tiếp cận điểm đến Đây là đặc điểmrất đặc trưng của du lịch khi sản phẩm du lịch được xây dựng và tiêu thụ tại chỗ.Điều này khác với hoạt động sản xuất kinh doanh khác khi sản phẩm thương mại cóthể được sản xuất ở một nơi rồi vận chuyển đến tiêu thụ ở nơi khác.

Thứ tư, phải đảm bảo khả năng cung ứng các dịch vụ du lịch thiết yếu:

Để phát triển du lịch cộng đồng cần đảm bảo có đủ các yếu tố thiết yếu phục

vụ du lịch như cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật (cơ sở lưu trú, cơ sở dịch vụ ănuống, dịch vụ vui chơi giải trí,…), đồng thời xem xét khả năng du trì hoạt động,mức độ thỏa mãn du khách trong cung ứng các dịch vụ du lịch thiết yếu nói trên

Thứ năm, số lượng khách du lịch tiếp cận và mức độ thỏa mãn của khách

du lịch:

Phát triển du lịch cộng đồng cần đảm bảo số lượng khách du lịch tiếp cậnđiểm khải thác ngày một tăng và thỏa mãn những mong muốn của khách DLCĐ vớinhững kinh nghiệm, hiểu biết mới về tự nhiên, văn hóa bản địa là một công việc rấtphức tạp nhưng nó lại là yêu cầu thực sự cần thiết đối với sự tồn tại lâu dài củaDLCĐ Vì vậy những dịch vụ để làm hài lòng du khách phải là ưu tiên hàng đầu

1.1.2.4 Nội dung phát triển du lịch cộng đồng

Thứ nhất, phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch cộng đồng

Các yếu tố cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch cần phải phát triển gồm:

Phát triển Hệ thống giao thông: Phương tiện và giao thông đi lại: Đầy đủ củacác tuyến đường và cảng cho tất cả các phương thức vận chuyển trong khu vực (máybay, tàu, xe hơi); Khoảng cách từ các thành phố chính; Các vấn đề ô nhiễm tiềm năng

Phát triển hệ thống cấp điện nước: Một trong những tiêu chuẩn là phải đảmbảo đầu tư xây dựng hệ thống đường lưới điện quốc gia, phục vụ nhu điện sinh hoạt

và sản xuất cho nhân dân và nguồn cung cấp nước sạch tại điểm khai thác du lịchcộng đồng

Phát triển cơ sở lưu trú: Đầy đủ về số lượng giường/phòng/nhà trọ; loại, chấtlượng, và giá cả liên quan đến nhu cầu dự thị trường (khách sạn, nhà khách, cắmtrại, nhà nghỉ, nhà trọ)

Phát triển Thông tin/Dịch vụ cho du khách trong khu vực Du lịch cộng đồng

và khu vực lân cận: Có hướng dẫn viên và phiên dịch, Gian hàng cung cấp thôngtin, trung tâm du khách, bảo tàng, triển lãm; Tài liệu quảng cáo, bản đồ và các vậtliệu khác cho du khách; Có nhà vệ sinh công cộng; Khu vực nghỉ ngơi và dã ngoại;Điện thoại, fax và truyền thông, internet

Thứ hai, phát triển thị trường, thu hút khách du lịch:

Phát triển thị trường khách du lịch nhằm mở rộng thị trường trên cơ sở cungcấp thông tin về sản phẩm và thế mạnh du lịch của địa phương cho du khách để thuhút ngày càng nhiều du khách

Phát triển thị trường khách du lịch gồm các tiêu chí:

- Số lượng thị trường khách du lịch nội địa và quốc tế tăng thêm quamỗi năm

- Phân khúc thị trường: thị trường khách có khả năng chi trả cao; các thịtrường có nhu cầu nghỉ dưỡng, tìm hiểu, trải nghiệm dài ngày…

- Quảng bá, xúc tiến, liên kết hợp tác du lịch

Thứ ba, phát triển nguồn nhân lực khai thác du lịch cộng đồng:

Du lịch cộng đồng hoàn toàn phụ thuộc vào người dân Những trải nghiệmcủa khách du lịch phụ thuộc vào chất lượng dịch vụ do người dân cung cấp – đây lànhững người đã được đào tạo các kỹ năng và năng lực cần thiết để cung cấp các sảnphẩm du lịch cộng đồng

Việc xây dựng năng lực cho người dân địa phương có thể được triển khai bởicác tổ chức có kinh nghiệm (như công ty lữ hành, công ty tư vấn) hoặc các tổ chứctại địa phương (như trường du lịch, hiệp hội) Trong nhiều trường hợp, sẽ rất hữuích nếu chúng ta sử dụng một số thành viên trong cộng đồng có kiến thức và kinhnghiệm hơn những người khác

Cung cấp cơ hội phát triển cho đội ngũ cán bộ chuyên trách: Cung cấp cơ hộiphát triển cho đội ngũ cán bộ chuyên trách là chiến lược đầu tư nhằm tăng lợi nhuậncủa doanh nghiệp cũng như tăng mức độ hài lòng và tự tin của nhân viên

Thực hiện chiến lược giữ nhân viên: Trong bối cảnh cộng đồng, nhân viênthường di chuyển khi có cơ hội hoăc nguy cơ nảy sinh (ví dụ như những người cótay nghề cao có thể tìm kiếm các cơ hội khác trong ngành du lịch có mức độ lợinhuận cao hơn lợi nhuận từ du lịch cộng đồng) Vì vậy, cần xây dựng môi trườnglàm việc hấp dẫn và điều kiện làm việc tốt để có thể giữ chân những nhân viên hiệuquả và trung thành

Thứ tư, gia tăng kết quả và đóng góp của du lịch cho phát triển kinh tế, xã

hội của địa phương:

Phát triển du lịch cộng đồng mang lại nhiều lợi ích và kết quả to lớn cho địaphương góp phần đóng góp vào thu nhập và nâng cao kinh tế, phát triển cơ sở hạtầng cũng như văn hóa xã hội tại địa phương

Gia tăng kết quả hoạt động du lịch phản ánh bằng các tiêu chí:

- Số lượng khách du lịch và mức gia tăng lượng khách du lịch

- Doanh thu hoạt động du lịch và mức gia tăng doanh thu

Đóng góp của du lịch cho phát triển kinh tế, xã hội của địa phương gồm cáctiêu chí:

- Về kinh tế: thu ngân sách của địa phương từ du lịch, thu nhập của laođộng và người dân ở địa phương, thu hút đầu tư

- Về mặt xã hội: Khả năng tạo việc làm cho người dân, diện mạo địaphương, xóa đói giảm nghèo

Kết quả phát triển du lịch cộng đồng đánh giá là một bước không thể thiếukhi chương trình Du lịch cộng đồng đã đi vào hoạt động cụ thể Giám sát và đánhgiá giúp xác định vấn đề tồn tại, các tác động và lợi ích cũng như để đảm bảo tínhbền vững của hoạt động Bằng cách này chúng ta có thể kiểm tra mức độ đáp ứngcác mục tiêu đề ra của dự án,từ đó chúng ta lên kế hoạch và nỗ lực tìm giải pháp đểgiải quyết những điểm yếu, điều chỉnh hệ thống và cải thiện chương trình Giám sát

và đánh giá là một quá trình có sự tham gia của tất cả các thành phần liên quan, họđóng một vai trò quan trọng trong việc thu thập các dữ liệu giám sát, hỗ trợ phântích để đưa ra kết quả của đánh giá cuối cùng

Các khía cạnh giám sát bao gồm: Tác động môi trường; Tác động về kinh tế;Tác động văn hóa; và Tác động xã hội Thông tin có thể được thu thập từ khách dulịch, người dân và khảo sát cơ sở hạ tầng và môi trường.

Thứ năm, bảo vệ môi trường:

Môi trường đóng vai trò quyết định trong việc định hướng phát triển du lịchtheo hướng bền vững, các địa phương cần đề ra nhiều giải pháp để bảo vệ môitrường, góp phần tạo cảnh quan, cải thiện khí hậu khu vực và hướng đến một nền dulịch xanh, bền vững

1.2 Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Tân Lạc

1.2.1 Khái niệm đề án phát triển du lịch cộng đồng của

Ủy ban nhân dân huyện

Võ Hồng Phúc (2007) trong “ Giáo trình quản lý nhà nước” cho rằng “Đề

án là văn bản dùng để trình bày có hệ thống về một kế hoạch, giải pháp giải quyết nhiệm vụ, một vấn đề nhất định để cấp có thẩm quyền phê duyệt Sau khi đề án

đã được phê chuẩn, từ đó sẽ hình thành các dự án, chương trình hoặc đề tài theo những yêu cầu đặt ra của đề án”.

Cụ thể hơn đề án là loại văn kiện, được xây dựng để trình cấp quản lý caohơn, hoặc gửi cho một cơ quan tài trợ để xin thực hiện một công việc nào đó Ví dụnhư: thành lập một tổ chức; tài trợ cho một hoạt động xã hội…Sau khi đề án đượcphê chuẩn, sẽ hình thành những dự án, chương trình, đề tài theo yêu cầu của đề án

Như vậy, đề án phát triển du lịch cộng đồng là văn bản dùng để trình bày có

hệ thống về một kế hoạch, giải pháp giải quyết nhiệm vụ phát triển du lịch cộngđồng của một địa phương để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt

Trong phạm vi nghiên cứu, luận văn sử dụng khái niệm đề án phát triển du

lịch cộng đồng của ủy ban nhân huyện: Là văn bản dùng để trình bày có hệ thống

về một kế hoạch, giải pháp giải quyết nhiệm vụ phát triển du lịch cộng đồng trên

địa bàn huyện do chủ thể là Ủy ban nhân dân huyện chịu trách nhiệm nhằm

khuyến khích khai thác tiềm năng du lịch cộng đồng của đia phương, định hướng

giúp kinh tế xã hội tại địa phương phát triển.

1.2.2 Căn cứ đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện

Thứ nhất, Căn cứ vào chính sách và văn bản pháp lý về quản lý và phát triển

du lịch cộng đồng:

Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện phải đượcxây dựng dựa trên các chính sách của trung ương và địa phương về phát triển dulịch nói chung và du lịch cộng đồng nói riêng, đồng thời phải tuân thủ quy định vàkhuôn pháp luật về du lịch, khai thác văn hóa, môi trường

Thứ hai, căn cứ thực trạng tài nguyên du lịch để khai thác du lịch cộng đồng

trên địa bàn huyện :

Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện phải căn cứvào thực trạng tài nguyên du lịch trên địa bàn đang định hướng khai thác và tàinguyên du lịch đó phải có sức hấp dẫn du khách bao gồm cảnh quan thiên nhiên,các yếu tố địa chất, địa mạo, khí hậu, thủy văn, hệ sinh thái và các yếu tố tự nhiênkhác có thể được sử dụng cho mục đích du lịch và tài nguyên du lịch văn hóa baogồm di tích lịch sử - văn hóa, di tích cách mạng, khảo cổ, kiến trúc; giá trị văn hóatruyền thống, lễ hội, văn nghệ dân gian và các giá trị văn hóa khác; công trình laođộng sáng tạo của con người có thể được sử dụng cho mục đích du lịch

Thứ ba, căn cứ vào văn hóa, năng lực và điều kiện của đối tượng thực hiện

triển khai đề án là cộng đồng dân cư:

Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện phải khảo vàxây dựng trên thực tiễn tình hình phân bố và cứ trú của công đồng dân cư nằm trongkhu vực khai tác du lịch và cộng đồng dân cứ chính là nguồn nhân lực chủ yếu đểkhai thác và tổ chức du lịch cộng đồng Ngoài ra cộng đồng dân cư còn năm giữ bảnsắc văn hóa địa phương như các loại hình văn hóa, nghệ thuật dân gian, ngành nghềthủ công truyền thống, sản xuất hàng hóa của địa phương phục vụ du khách Vănhóa, năng lực và điều kiện của cộng đồng dân cư tham gia du lịch cộng đồng là căn

cứ quan trong để nghiên cứu phát triển đề án

Cộng đồng thực hiện tham gia từ đầu các kế hoạch phát triển du lịch cộngđồng Để đảm bảo cho sự phát triển bền vững thì yếu tố cộng đồng dân cư đượctham gia bàn bạc ngay từ đầu về các chủ trương, kế hoạch, cũng như trong quá trìnhtriển khai, thực hiện các kế hoạch, chương trình

Thứ tư, căn cứ vào cơ sở vật chất thực hiện du lịch cộng đồng của huyện:

Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện căn cứ thựctrạng cơ sở vật chất để thực hiện đề án, để phát triển du lịch cộng đồng cần đảm bảođường xá, tuyến điểm và trang thiết bị vận chuyển khách du lịch tiếp cần điểm khaithác du lịch cộng đồng Tổng thể hạ tầng phát triển bao gồm một hệ thống giaothông cầu cảng, đường sá, kho bãi và các phương tiện vận tải đủ sức bao phủ và đủtầm hoạt động quốc tế; hệ thống bưu điện thông tin liên lạc viễn thông với cácphương tiện nghe nhìn hiện đại Hệ thống điện nước đầy đủ phân bố tiện lợi cho cáchoạt động sản xuất kinh doanh cũng như đời sống xã hội Mạng lưới cung cấp cácdịch vụ khác (y tế, giáo dục, giải trí, tài chính, thương mại, quảng cáo ) phát triểnrộng khắp, đã dạng và có chất lượng cao

Thứ năm, căn cứ vào nguồn vốn thực hiện đề án của Ủy ban nhân dân huyện:

Để thực hiện đề án phát triển du lịch cộng đồng cần căn cứ vào nguồn vốn cóthể huy động để thực hiện đề án để ủy ban nhân dân huyện xem xét xây dựng một

đề án phù hợp nhất với nguồn lực hiện có của địa phương

1.2.3 Mục tiêu của đề án cộng phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện

Mục tiêu đề án cộng phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dânhuyện bao gồm ba mục tiêu cơ bản sau:

Thứ nhất, mục tiêu kinh tế:

Nhằm phát triển các điểm du lịch cộng đồng tại địa phương Tăng kinh tế vàdoanh thu của các hộ kinh doanh du lịch cộng đồng và phát triển kinh tế địa phương

Thứ hai, mục tiêu xã hội:

Phát triển du lịch cộng đồng tạo việc làm cho địa phương, góp phần xóa đóigiảm nghèo và bảo tồn sản phẩm văn hóa truyền thống của cộng đồng dân cư

Thứ ba, mục tiêu môi trường:

Du lịch cộng đồng gắn với việc bảo tồn và phát huy các giá trị thiên nhiên;

giữ gìn cảnh quan, bảo vệ môi trường, quản lý và sử dụng hợp lý tài nguyên du lịchthiên nhiên và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho du khách.

1.2.4 Nguyên tắc thực hiện đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện

Đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện được xâydựng và thực hiện dựa trên những nguyên tắc sau:

Thứ nhất, đề án phải có định hướng khai thác sử dụng nguồn lực một cách

hợp lý: Nguồn lực là tổng thể vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên, hệ thống tài sản,nguồn nhân lực, đường lối chính sách, vốn và thị trường… trên địa bàn uyệncó thểđược khai thác nhằm phục vụ cho việc phát triển du lịch cộng đồng Việc sử dụng,bảo tồn bền vững tài nguyên thiên nhiên văn hóa xã hội là hết sức cần thiết đảm bảocho sự phát triển lâu dài, khai thác phục vụ hoạt động du lịch cộng đồng dựa trên sựtính toán nhu cầu hiện tại

Thứ hai, đề án phải chú trọng giảm thiểu sự tiêu thụ quá mức tài nguyên

thiên nhiên: Việc tiêu thụ tài nguyên thiên nhiên ở mức vừa đủ một mặt giúp choviệc phục hồi tài nguyên thiên nhiên, mặt khác giảm chất thải ra môi trường Các tàinguyên thiên nhiên cần được quy hoạch, quản lý tránh sự khai thác một cách ồ ạthoặc phát triển nóng

Thứ ba, đề án phải đảm bảo duy trì bảo tồn sự đa dạng thiên nhiên, xã hội và

nhân văn: Cần trân trọng tính đa dạng của thiên nhiên, xã hội, môi trường của điểmđến, đảm bảo nhịp độ, quy mô và loại hình phát triển du lịch, để bảo vệ tính đa dạngcủa văn hóa địa phương Xem xét quy mô và sức chứa của mỗi vùng, giám sát chặtchẽ các hoạt động du lịch đối với động thực vật, lồng ghép các hoạt động du lịchvào các hoạt động của cộng đồng dân cư, ngăn ngừa sự thay thế các ngành nghềtruyền thống lâu đời bằng các ngành nghề hiện đại Phát triển du lịch cộng đồng phùhợp với văn hóa bản địa, phúc lợi xã hội, nhu cầu của sự phát triển, đảm bảo quy

mô, tiến độ của các loại hình du lịch nhằm gia tăng sự hiểu biết lẫn nhau giữa dukhách và dân cư sở tại

Thứ tư, đề án phải thực hiện phát triển du lịch cộng đồng phải đặt trong quy

hoạch tổng thể của kinh tế xã hội: Sự tồn tại lâu dài của du lịch cộng đồng phải nằmtrong khuôn khổ chiến lược địa phương về kinh tế - xã hội Để đảm bảo sự pháttriển, ủy ban nhân huyện cần phải tính tới nhu cầu trước mắt của cả người dân và dukhách, trong quy hoạch cần phải thống nhất các mặt kinh tế - xã hội, môi trường,tôn trọng chiến lược của quốc gia, vùng, lãnh thổ, địa phương Phát triển du lịchcộng đồng phải phù hợp với địa phương, phù hợp với quy hoạch mà địa phươnggiao cho, sự phát triển đó mới bền vững và lâu dài.

Thứ năm, đề phát triển du lịch cộng đồng phải hỗ trợ kinh tế cho địa phương:

Với tính đặc thù liên ngành, phát triển bền vững không phải chỉ riêng nó mà kéotheo nhiều lĩnh vực khác Trong lĩnh vực du lịch cộng đồng, việc hỗ trợ cho ngànhnghề khác không chỉ các doanh nghiệp trực tiếp tham gia hoạt động du lịch mà còn

hỗ trợ rất nhiều doanh nghiệp gián tiếp tham gia vào hoạt động này, từ đó dẫn đến

hỗ trợ kinh tế cho địa phương

Thứ sáu, đề án phải đảm bảo thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương

vào phát triển bền vững du lịch: Việc tham gia của cộng đồng địa phương là mộtnhân tố đảm bảo cho phát triển du lịch bền vững Khi cộng đồng địa phương đượctham gia phát triển du lịch sẽ tạo ra nhiều điều kiện thuận lợi cho du lịch, vì sự thamgia của cộng đồng địa phương sẽ gắn quyền lợi và trách nhiệm của mỗi cư dân đốivới sự phát triển chung của du lịch

Thứ bảy, lấy ý kiến của nhân dân và các đối tượng có liên quan: Tham khảo

ý kiến của các bên liên quan và cộng đồng dân cư, các tổ chức trong và ngoài nước,phi chính phủ, chính phủ với các ý kiến cho đề án, là nguyên tắc quan trọng trong

đề án phát triển du lịch bền vững Chia sẻ lợi ích của các bên nhằm mục đích hàihòa về lợi ích trong quá trình thực hiện

1.2.5 Các biện pháp thực hiện đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện

Tùy vào cơ cấu, quy mô của đề án và thực tiễn kinh tế xã hội của mỗi địaphương khác nhau, Ủy ban nhân dân huyện sẽ có những biện pháp khác nhau đểthực hiện đề án phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương mình Căn cứ vào mục

tiêu của đề án cộng phát triển du lịch cộng đồng, có những biện pháp thực hiệnsau đây:

1.2.5.1 Các biện pháp thực hiện mục tiêu kinh tế

Biện pháp thực hiện mục tiêu kinh tế trong đề án phát triển du lịch cộng đồngcủa ủy ban nhân huyện bao gồm :

Biện pháp về sử dụng vốn: Trong đó ưu tiên vốn ngân sách nhà nước cho

đầu tư phát triển hạ tầng, bảo vệ tài nguyên và môi trường cũng như cho quảng báxúc tiến (trong giai đoạn đầu), đầu tư cho công tác quy hoạch, lập dự án kêu gọi đầu

tư trong lĩnh vực du lịch cộng đồng

Biện pháp phát triển các loại hình dịch vụ gắn với phát triển kinh tế địa phương: Định hướng thực hiện liên kết chặt chẽ giữa “3 nhà”, gồm nhà dân, nhà

nước và nhà doanh nghiệp; trong đó, nhà nước giữ vai trò trung gian kết nối giữa

các hộ gia đình cung ứng dịch vụ homestay với các công ty du lịch Đồng thời phát

triển các sản phẩm, dịch vụ phụ trợ như: hàng lưu niệm, thủ công mỹ nghệ, biểudiễn văn nghệ, các dịch vụ trải nghiệm

Biện pháp tăng thu nhập, cải thiền đời sống cho cộng đồng người dân tham giai khai thác du lịch cộng đồng: Tăng cường công tác quảng bá xúc tiến du

lịch để thu hút thêm khách du lịch Có cơ chế, chính sách hỗ trợ, ưu đãi về đất đai,mặt bằng kinh doanh, bồi thường giải phóng mặt bằng, miễn, giảm tiền thuê đất đốivới các hộ dân tham gia phát triển du lịch

1.2.5.2 Các biện pháp thực hiện mục tiêu xã hội

Biện pháp đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ du lịch

cộng đồng: Chú trọng đào tạo kỹ năng giao tiếp, tâm lý du khách, chuyên môn,

phong cách phục vụ, nâng cao trình độ ngoại ngữ cho đội ngũ hướng dẫn viên,thuyết minh viên du lịch và người lao động làm việc trong lĩnh vực du lịch đáp ứngyêu cầu phục vụ khách du lịch, cần liên kết với các trường đại học thường xuyên

mở các lớp đào tạo kỹ năng nghiệp vụ nhằm nâng cao chất lượng phục vụ du khách

Biện pháp bảo tổn và phát triển du lịch văn hóa cộng đồng: Có cơ chế huy

động các nguồn lực phục vụ công tác bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử, văn hóa,

danh lam thắng cảnh; các giá trị văn hóa phi vật thể để phục vụ phát triển du lịch;đẩy mạnh công tác nghiên cứu, phát triển sản phẩm du lịch mới, điển hình, đặctrưng cho từng điểm đến nhằm tạo thương hiệu và sức cạnh tranh cao trong pháttriển du lịch

Biện pháp phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn và phát triển bềnvững : Cần kết hợp cho khách tham quan các di tích lịch sử, làng nghề trước khi lưutrú tại các cơ sở homestay sẽ góp phần bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa, trùng

tu các di tích lịch sử, các cơ sở làng nghề có nguồn kinh phí duy trì hoạt động vàphát triển Gắn kết với các phong tục tập quán, lễ hội của người dân địa phương và

tổ chức các trò chơi dân gian tại homestay

1.2.5.3 Các biện pháp thực hiện mục tiêu môi trường

Biện pháp đảm bảo môi trường phát triển bền vững: Có kế hoạch khai

thác, sử dụng các nguồn tài nguyên du lịch một cách hợp lý và giảm thiểu chất thải

ra môi trường; phát triển du lịch phải gắn liền với nỗ lực bảo tồn tính đa dạng củatài nguyên Bố trí đầy đủ hệ thống thu gom, xử lý nước thải, rác thải; xây dựng vàban hành các quy định về giữ gìn môi trường tại các điểm du lịch

Biện pháp tuyên truyền nâng cao nhận thức của du khách về môi trường

và bảo vệ môi trường: Cần lồng ghép với công tác bảo vệ môi trường, kích thích

sự bảo vệ cảnh quan thiên nhiên với bảo vệ môi trường tự nhiên Các homestay cầnxây dựng các chương trình cho khách du lịch vừa tham quan, vừa thực hiện bảo vệmôi trường: thu gom rác thải đúng nơi quy định, tắt các thiết bị điện khi không cầnthiết, sử dụng nước sinh hoạt hợp lý

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện

1.3.1 Các yếu tố thuộc Ủy ban nhân dân huyện

Thứ nhất, quan điểmphát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện:Quan điểm phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện ảnhhưởng trực tiếp đến sự vận hành thực xây dựng và thực hiện đề án Đề án phát triển

du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện đều thực hiện theo xét duyệt, quy

trình dưới sự giám sát và chỉ đạo của UBND huyện nên có thể nói định hướng chỉđạo của lãnh đạo của UBND huyện đối với đề án phát triển du lịch cộng là yếu tốảnh hưởng quan trọng trực tiếp đến kết quả đề án phát triển du lịch cộng đồng của

Ủy ban nhân dân huyện

Thứ hai, bộ máy phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện:

Việc tổ chức bộ máy quản lý du lịch nói chung và du lịch công đồng nói riêngcủa chính quyền huyện có tác động trực tiếp đến hiệu quả đề án phát triển du lịch cộngđồng của Ủy ban nhân dân huyện Bộ máy quản lý nếu được xây dựng phù hợp, phốihợp chặt chẽ và nhịp nhàng sẽ giúp cho việc xây dựng và thực hiệnđề án phát triển dulịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện đạt hiệu quả cao và ngược lại

Thứ ba, nguồn nhân lực phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện

Công tác quản lý xây dựng và thực hiện đề án phát triển du lịch cộng đồng đượcthực hiện bởi đội ngũ cán bộ làm công tácquản lý, chính vì vậy các chính sách, chỉ đạo,biên chế nguồn nhân lực đối đề án phát triển du lịch cộng đồng ảnh hưởng rất lớn đếnhiệu quả đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện

Thứ năm, cơ sở vật chất và thông tin của Ủy ban nhân dân huyện:

Cơ sở vật chất và thông tin cũng là yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lýcủa UBND huyện đối với đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dânhuyện, cơ sở vật chất đầy đủ và hệ thống công nghệ thông tin càng hiện đại thì côngtác quản lý thu thuế càng thuận lợi và ngược lại

Thứ sáu, tài chính:

Nguồn lực tài chính cũng là yếu tố ảnh hưởng đến đề án phát triển du lịchcộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện Nguồn tài chính đầy đủ sẽ hỗ trợ thêm điềukiện cho nhân lực và cung cấp trang bị thêm cơ sở vật chất để công tác xây dựng vàthực hiện đề án phát triển du lịch cộng đồng của Ủy ban nhân dân huyện được thuậnlợi và hiệu quả hơn

1.3.2 Các yếu tố bên ngoài Ủy ban nhân dân huyện

Thứ nhất, chính sách phát triển du lịch cộng đồng của địa phương:

Các chính sách du lịch chủ yếu của mỗi nước, mỗi vùng, mỗi địa phương trong

quản lý và phát triển du lịch tác động vào sản phẩm du lịch cộng đồng bao gồm:chính sách đào tạo và phát triển nguồn nhân lực du lịch; chính sách phát triển cơ sởvật chất kỹ thuật du lịch; chính sách xã hội hóa, khuyến khích các thành phần kinh

tế tham gia phát triển du lịch cộng đồng; chính sách về vốn; chính sách thị trường;chính sách nghiên cứu khoa học, công nghệ du lịch và môi trường; chính sách cảicách hành chính

Thứ hai, điều kiện kinh tế - xã hội

- Tăng trưởng kinh tế: Nền kinh tế trong nước và thế giới ổn định và phát triển

là một cơ hội cho các địa phương có tài nguyên du lịch thu hút khách du lịch, đặcbiệt là khách du lịch quốc tế Tăng trưởng kinh tế đồng nghĩa với việc địa phương

có cơ sở về tài chính đảm bảo để phát triển cơ sở hạ tầng, bảo tổn tài nguyên du lịchcũng như có điều kiện để thị trường du lịch tăng trưởng phong phú, các dịch vụ kinhdoanh du lịchcộng đồng được đầy đủ hơn

- Cơ sở hạ tầng: Tổng thể hạ tầng phát triển bao gồm một hệ thống giao thôngcầu cảng, đường sá, kho bãi và các phương tiện vận tải đủ sức bao phủ và đủ tầmhoạt động quốc tế; hệ thống bưu điện thông tin liên lạc viễn thông với các phươngtiện nghe nhìn hiện đại Hệ thống điện nước đầy đủ phân bố tiện lợi cho các hoạtđộng sản xuất kinh doanh cũng như đời sống xã hội Mạng lưới cung cấp các dịch

vụ khác (y tế, giáo dục, giải trí, tài chính, thương mại, quảng cáo…) phát triển rộngkhắp, đã dạng và có chất lượng cao

- Thu nhập của dân cư: Thu nhập của dân cư là yếu tố quyết định đến sự pháttriển của du lịch cộng đồng, khi thu nhập được đảm bảo thì người dân mới có đủ tàichính để thỏa mãn nhu cầu du lịch, đồng thời đối với địa phương làm du lịch, thunhập của dân cư là cơ sở để họ tham gia cung ứng dịch vụ du lịch và phát triển cộngđồng du lịch tại địa phương

- Trình độ dân trí: Trình độ dân trí tác động đến chất lượng nguồn nhân lựcphục vụ du lịch cộng đồng cũng như ý thức, văn hóa du khách trong trong bảo tồn,giữ gìn tài nguyên du lịch

Thứ ba, năng lực và sự tham gia của cộng đồng

Sự tự nguyện và ủng hộ của cộng đồng và chính quyền địa phương đối vớiphát triển DLCĐ: DLCĐ có sự tham gia và quyết định trực tiếp của chính quyền vàcộng đồng dân cư địa phương Chính vì vậy, chính sách phát triển DLCĐ sẽ khó cóthể triển khai và thực thi có hiệu quả nếu thiếu sự tự nguyện và ủng hộ của cộngđồng cũng như chính quyền địa phương.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các đối tác tham gia hoạt động phát triển DLCĐ,đặc biệt sự phối hợp giữa các doanh nghiệp và cộng đồng: Như đã đề cập ở trên,tham gia hoạt động phát triển DLCĐ có nhiều đối tượng khác nhau: chính quyền,doanh nghiệp, KDL, cộng đồng dân cư địa phương… Mỗi đối tượng có vai trò nhấtđịnh trong chuỗi cung ứng dịch vụ DLCĐ Vì vậy, tùy thuộc vào mức độ phối hợpgiữa các đối tượng tham gia phát triển DLCĐ mà cần có các chính sách khác nhau

để tăng cường hiệu quả cho phát triển DLCĐ

Thứ tư, nhu cầu của khách du lịch:

Cùng với các đặc điểm về điều kiện sống, nhận thức về du lịch và trách nhiệm

xã hội ngày càng gia tăng, nhu cầu của KDL cũng có những chuyển biến tích cực vềDLCĐ, về những đóng góp tích cực, thiết thực của cá nhân đối với cộng đồng dân

cư bản địa Chính vì vậy, các địa phương cũng cần những chính sách tuyên truyền,quảng bá tích cực về TNDL, về văn hóa cộng đồng địa phương để giới thiệu các sảnphẩm DLCĐ và thu hút du khách

CHƯƠNG 2

PHÂN TÍCH ĐỀ ÁN PHÁT TRIỂN DU LỊCH

CỘNG ĐỒNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN TÂN LẠC,

TỈNH HÒA BÌNH 2.1 Tiềm năng du lịch cộng đồng của huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình

2.1.1 Tài nguyên du lịch thiên nhiên

Huyện Tân Lạc có nhiều phong cảnh đẹp, hệ thống hang động, thác nước, núi

đá, rừng tự nhiên và những khe suối nhỏ trong lành, những bản làng dân tộc, lưugiữ vẻ hoang sơ, hùng vĩ cùng với khung cảnh làng quê thanh bình, yên ả

- Động Thác Bờ (Di tích cấp quốc gia) thuộc xóm Bưng, xã Suối Hoa; độngnằm ở sườn núi phía Bắc của dãy núi Chủa nhìn ra mặt hồ, phía trước bên kia hồnước là Đền Chúa Thác Bờ Động Thác Bờ được chia làm ba khu, ngoài lòng độngvới những khối nhũ đá còn có khu vực tiếp du khách, lên cao khoảng 50m là khukhá bằng phửng, co vòm động khá rộng, có không khí mát lành Trong động có cácdàn đàn đá, chiêng mường đá, cây bạc, núi vàng, nhũ đá tài lộc lấp lánh,…

- Động Hoa Tiên (Di tích cấp quốc gia) thuộc xóm Ngòi, xã Suối Hoa Độngnằm trong lòng dãy núi đá vôi núi Bà Cách động Hoa Tiên khoảng 1 km về phíaĐông, có hồ nước rộng, trong xanh được người dân gọi là hồ Tiên tắm Động HoaTiên gồm 2 cửa: Cửa phía Đông nam và cửa phía Nam Cửa động cao hơn nền độngkhoảng 8-10m, muốn vào động du khách phải đi qua cầu thang bằng sắt, bắc ở haicửa vào Trong động có vô vàn khối nhũ đá, măng đá, cột đá đủ các hình thù kỳ thú,hấp dẫn du khách

- Động Nam Sơn (Di tích cấp quốc gia) thuộc xóm Tớn, xã Vân Sơn Nằmtrong Khu bảo tồn thiên nhiên Ngọc Sơn - Ngổ Luông, trên lưng chừng núi ThungLớn Động có chiều dài chừng 300 m, cửa động rộng 90 cm, cao 1 m chỉ vừa đủ lọtmột người Trong động có hồ nước rộng, sâu 2 - 7 m, quanh năm nước trong vắt,mát lạnh và các cột đá, nhũ đá, măng đá, rèm đá rất đặc sắc; ngoài ra nơi đây cònlưu giữ nhiều cổ vật liên quan đến lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và là nơi trú ngụ củanhiều loài dơi, động vật và sinh vật đặc hữu Các nhà khoa học đã phải công nhận

Nam Sơn là một hang động đẹp và hấp dẫn nhất trong quần thể các hang động đượcphát hiện tại khu bảo tồn thiên nhiên Ngọc Sơn - Ngổ Luông, với những khối đáphát triển qua quá trình khoảng 250 triệu năm.

- Hang Muối (di tích khảo cổ học cấp quốc gia) nằm trong núi đá vôi ChiềngKhến, thị trấn Mãn Đức, huyện Tân Lạc Cách thành phố Hoà Bình khoảng 29kmtheo Quốc lộ 6 Là một di chỉ cư trú của người nguyên thủy, hang Muối thuộc nền

“Văn hóa Hòa Bình” có niên đại từ 10.000 - 7.000 năm cách ngày nay Hang Muối

là một mái đá cao, thoáng đãng và rộng rãi, cửa rộng 27m; sâu 11m; cao 13m; cửahang quay theo hướng Đông Nam Quá trình thám sát, khai quật, nghiên cứu, cácnhà khảo cổ học đã thu được ở hang Muối nhiều di vật như: Công cụ ghè đập;Công cụ chặt thô; Rìu ngắn; Rìu dài; Rìu mài lưỡi; Công cụ hình đĩa; Công cụhình hạnh nhân; Công cụ nạo nhỏ, chày, Bàn nghiền; Công cụ cắt khía; Hòn ghè;Hạch đá;…

- Hang núi Kiến (Di tích cấp tỉnh) thuộc xóm Hượp, xã Vân Sơn Hằng nămtrong lòng dãy núi Kiến, là dãy núi cao vút uốn lượn bao bọc lấy cánh đồng thungHượp Hang Núi Kiến là một trong những hang động tự nhiên, ăn sâu vào lòng núi,cửa hang nằm cách chân núi khoảng 35m, theo hướng Tây Nam, cửa hang rộngkhoảng 4m, cao 1m Trong lòng hang được chia thành các vòm động lớn, nhỏ chứađựng nhiều giá trị thẩm mỹ - nghệ thuật Những giải nhũ, măng đá, cột đá với nhiềudáng vẻ kỳ thú, nhiều màu sắc tạo cho hang núi Kiến như một bảo tàng về nghệthuật của tạo hóa Hang Núi Kiến có chiều dài khoảng 300m, chỗ rộng nhất khoảng

25 m, vòm trần chỗ cao nhất khoảng 25m, lòng hang được chia thành 08 gian với vô

số kiểu hình dáng sinh động; vòm trần cao rộng, không khí trong lành, mát mẻ

- Núi Cột Cờ (Khụ Dọi - Di tích cấp tỉnh) thuộc xã Nhân Mỹ được ghi dấutrong áng Mo Mường, Sử thi “Đẻ đất, Đẻ nước” của người Mường Bên cạnh núiCột Cờ là một hệ thống các hang động chằng chịt và được thông với nhau bởinhững lối đi tắt ngoằn ngoèo tạo nên một hệ thống địa đạo rất độc đáo Khu vựchang động Núi Cột Cờ từng là kho cất giữ vũ khí bí mật của quân đội ta trong giaiđoạn kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ

- Thắng cảnh Thác Trăng (Di tích cấp tỉnh) thuộc xóm Trăng Tà, xã Nhân

Mỹ, thác gồm 4 bậc thác, mỗi bậc mang 1 vẻ đẹp riêng, một sự thú vị riêng để khámphá; dưới chân thác là một cánh đồng lúa bậc thang và dòng suối trong xanh chảyuốn quanh Thác còn khá nguyên vẹn, hoang sơ; đến đây du khách có thể vừa thamquan, trải nghiệm, thử thách bản thân, có khả năng khai thác phát triển du lịchthuận lợi

- Khu Bảo tồn thiên nhiên (KBTTN) Ngọc Sơn - Ngổ Luông (nằm trên 2huyện Tân Lạc và Lạc Sơn) Diện tích 19.254 ha Khu bảo tồn nằm giữa khu vựctrung tâm của Vườn quốc gia Cúc Phương - Ninh Bình và Phù Luông - Thanh Hóa

Là một trong những khu rừng trên núi đá vôi còn sót lại ở phía Bắc Việt Nam, một

hệ sinh Mường đá vôi quan trọng trên thế giới Khu bảo tồn thiên nhiên có tính đadạng sinh học cao, chứa đựng nhiều loài có trong danh sách các loài bị đe dọa củathế giới, nhiều loài được pháp luật Việt Nam bảo vệ Nơi đây có nhiều xóm xómđồng bào dân tộc Mường sinh sống

- Ngoài ra, còn một số điểm tài nguyên khác: Động Mường Chiềng (Di tíchquốc gia), Mái đá Chiềng Khến (thị trấn Mãn Đức); hồ Trọng (xã Phong Phú); Núi

đá Phù Luông (xã Quyết Chiến, Ngổ Luông, Vân Sơn); Vịnh Suối Hoa, Hồ Hoa,Hang Bưng (Di tích khảo cổ cấp quốc gia - xã Suối Hoa)

- Vịnh Ngòi Hoa - xã Suối Hoa quy hoạch vùng lõi trong khu du lịch hồ HòaBình; nước trong vịnh trong xanh, phẳng lặng, trên bờ là những bản làng nguyên sơrất phù hợp cho xây dựng các điểm du lịch cộng đồng Hiện nay, Vịnh Ngòi Hoađược các nhà đầu tư nghiên cứu, xây dựng các dự án du lịch nghỉ dưỡng cao cấp

2.1.2 Tài nguyên du lịch nhân văn

a) Bản sắc văn hóa:

Huyện Tân Lạc là vùng đất cổ Mường Bi - cái nôi của nền Văn hóa Hòa Bình,

là 1 trong 4 vùng mường lớn của tỉnh Hòa Bình (Mường Bi, Mường Vang, MườngThàng và Mường Động) Người Mường Tân Lạc còn giữ được nhiều nét đặc sắccủa bản sắc văn hoá Mường như: Ở nhà sàn, trang phục dân tộc, hát ru, bọ meẹng,hát đúm ; những tác phẩm nổi tiếng (Đẻ đất, Đẻ nước; Tráng đồng với những nội