Đề tài cấy ghép thận trong cơ sở y tế việt nam (pháp luât y tế và an toàn thực phẩm)

Tại sao?+ Theo quy định tại khoản 1 Điều 34 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người vàhiến, lấy xác năm 2006 về “Ghép bộ phận cơ thể người có liên quan đến người nướcngoài” thì ngư

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BÀI THUYẾT TRÌNH MÔN PHÁP LUẬT VỀ Y TẾ VÀ AN TOÀN THỰC PHẨM

ĐỀ TÀI: CẤY GHÉP THẬN TRONG CƠ SỞ Y TẾ VIỆT NAM

GIẢNG VIÊN: VÕ TRUNG TÍN

LỚP QT46A2

Hồ Chí Minh, năm 2022

1 Trong trường hợp này, cơ sở y tế của Việt Nam có được phép lấy thận của ông B ghép cho ông A không? Tại sao?

+ Theo quy định tại khoản 1 Điều 34 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người vàhiến, lấy xác năm 2006 về “Ghép bộ phận cơ thể người có liên quan đến người nướcngoài” thì người nước ngoài được ghép bộ phận cơ thể của người Việt Nam tại Việt Namnếu thuộc một trong các trường hợp sau:

- Có cùng dòng máu về trực hệ hoặc có họ trong phạm vi ba đời với người hiến

“Những người cùng dòng máu về trực hệ là những người có quan hệ huyết thống, trong

đó, người này sinh ra người kia kế tiếp nhau” (Theo khoản 17 Điều 3 Luật Hôn nhân vàgia đình năm 2014)

“Những người có họ trong phạm vi ba đời là những người cùng một gốc sinh ra gồmcha mẹ là đời thứ nhất; anh, chị, em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha làđời thứ hai; anh, chị, em con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì là đời thứ ba” (khoản

18 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014)

- Trong trường hợp người hiến đã có đơn tự nguyện hiến mà không nêu đích danhngười được ghép

+ Theo đó, để việc lấy thận của ông B ghép cho ông A được thực hiện tại Việt Nam thìphải thuộc một trong hai trường hợp nêu trên Cụ thể:

- Trường hợp 1:

Ông A và ông B phải cùng thuộc dòng máu về trực hệ hoặc ông A phải có họ trongphạm vi ba đời với ông B

- Trường hợp 2:

Ông B đã có đơn tự nguyện hiến mà không nêu đích danh người được hiến là ông A

→ Vì ông B tự nguyện hiến thận của mình nhưng đã chỉ đích danh cho người được hiến

là ông A nên không thuộc trường hợp 2 nêu trên Do đó, cơ sở y tế của Việt Nam chỉđược phép lấy thận của ông B ghép cho ông A nếu Ông A và ông B cùng thuộc dòng máu

về trực hệ hoặc ông A có họ trong phạm vi ba đời với ông B

2 Nếu ông B cùng ông A ra nước ngoài để thực hiện việc lấy và ghép thận thì có được hay không? Tại sao?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 34 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người vàhiến, lấy xác năm 2006 về “Ghép bộ phận cơ thể người có liên quan đến người nướcngoài” thì người Việt Nam chỉ được ra nước ngoài để hiến bộ phận cơ thể người trongtrường hợp có cùng dòng máu về trực hệ hoặc có họ trong phạm vi ba đời với người đượcghép

Như vậy chỉ trong trường hợp ông A và ông B cùng thuộc dòng máu về trực hệ hoặcông A phải có họ trong phạm vi ba đời với ông B thì ông B mới được cùng ông A ra nướcngoài để thực hiện việc lấy và ghép thận.

3 Điều kiện để ông B có thể hiến thận để ghép cho ông A?

Điều kiện để ông B có thể hiến thận để ghép cho ông A:

+ Thứ nhất, ông B phải người từ đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ(Điều 5 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006)

+Thứ hai, theo quy định tại Điều 4 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người vàhiến, lấy xác năm 2006 thì việc hiến bộ phận cơ thể người phải được thực hiện theonguyên tắc tự nguyện tuyệt đối với người hiến và người được ghép Như vậy, trongtrường hợp này ông B phải tự nguyện hiến thận để ghép cho ông A và việc này khôngnhằm mục đích thương mại, cũng như ông A tiếp nhận việc ghép thận tự nguyện

+ Thứ ba, ông B phải được kiểm tra sức khỏe để nhằm xác nhận bảo đảm là ông B có

đủ tiêu chuẩn sức khỏe để tham gia hiến mô, bộ phận cơ thể (Căn cứ Quyết định 13/2008/QĐ-BYT)

4 Nếu sau khi ghép thận ông A muốn nhờ một người thân ở nước ngoài chuyển vào Việt Nam một số loại thuốc chưa được cấp số đăng ký lưu hành tại Việt Nam để điều trị cho mình có được không?

+ Về việc người thân của ông A ở nước ngoài chuyển vào Việt Nam một số loại thuốcchưa được cấp số đăng ký lưu hành tại Việt Nam:

Ông A nhờ người thân ở nước ngoài chuyển thuốc về Việt Nam nên việc có thể nhậpkhẩu một số loại thuốc chưa được cấp sổ đăng ký lưu hành về hay không thuộc sự điềuchỉnh của Thông tư 39/2013/TT-BYT quy định về quản lý thuốc chữa bệnh cho ngườitheo đường xuất khẩu, nhập khẩu phi mậu dịch (điểm a khoản 2 Điều 1 Thông tư 39).Theo đó, thuốc bị cấm nhập khẩu theo đường phi mậu dịch là những thuốc chứa cáchoạt chất trong danh mục hoạt chất cấm xuất khẩu, nhập khẩu dùng làm thuốc quy địnhtại Phụ lục của Thông tư 47/2010/TT-BYT

Như vậy, kể cả thuốc chưa được cấp số đăng ký lưu hành tại Việt Nam mà không cóchứa các hoạt chất bị cấm thì vẫn được phép nhập khẩu vào Việt Nam

+ Về việc sử dụng thuốc chưa được cấp số đăng ký lưu hành tại Việt Nam để điều trị:Tại Điều 6 Luật khám chữa bệnh 2009 quy định các hành vi bị cấm trong hoạt độngkhám, chữa bệnh của người hành nghề khám, chữa bệnh Theo đó, người hành nghềkhám, chữa bệnh không được sử dụng thuốc chưa được phép lưu hành trong khám, chữabệnh Mà theo điểm b khoản 1 Điều 59 Luật dược 2016 quy định về các loại thuốc lưuhành trên thị trường, trong đó bao gồm cả thuốc chưa có giấy đăng ký lưu hành thuốc tại

Việt Nam được cấp phép nhập khẩu trong các trường hợp thuộc khoản 2 Điều 60 Luậtdược 2016.

Như vậy, người khám, chữa bệnh có thể sử dụng thuốc chưa được cấp số đăng ký lưuhành tại Việt Nam để điều trị nếu thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 2Điều 60 Luật Dược 2016

→ Tóm lại, ông A có thể nhờ người thân ở nước ngoài chuyển vào Việt Nam một số loạithuốc chưa được cấp số đăng ký lưu hành tại Việt Nam để điều trị cho mình nếu đáp ứngcác điều kiện nêu trên

5 Giả sử ông A đăng ký hiến bộ phận cơ thể của mình cho các cơ sở y tế ở Việt Nam thì có được không?

+ Theo Điều 2 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác 2006 thìđối tượng áp dụng đối với tổ chức, cá nhân Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nướcngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài có liên quan đến hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thểngười và hiến, lấy xác tại Việt Nam Ông A là người nước ngoài, hiện đang làm việc tạiViệt Nam do đó ông A thuộc đối tượng áp dụng của Luật này vì vậy ông A có quyền hiến

mô, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống, sau khi chết và hiến xác nếu đáp ứng đầy đủcác điều kiện quy định tại Điều 5 Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến,lấy xác 2006 là “Người từ đủ mười tám tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ cóquyền hiến mô, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống, sau khi chết và hiến xác”

+ Khi đã đáp ứng đầy đủ về các điều kiện để có thể đăng ký hiến bộ phận cơ thể củamình thì ông A tiến hành thủ tục đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể ở người sống được quyđịnh tại Điều 12 Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác 2006.+ Bên cạnh đó khi thực hiện đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể ở người sống phải đảmbảo các nguyên tắc trong việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác:

1 Tự nguyện đối với người hiến, người được ghép

2 Vì mục đích nhân đạo, chữa bệnh, giảng dạy hoặc nghiên cứu khoa học

3 Không nhằm mục đích thương mại

4 Giữ bí mật về các thông tin có liên quan đến người hiến, người được ghép, trừ trườnghợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác

+ Hơn nữa, không được vi phạm vào các hành vi bị nghiêm cấm:

1 Lấy trộm mô, bộ phận cơ thể người; lấy trộm xác

2 Ép buộc người khác phải cho mô, bộ phận cơ thể người hoặc lấy mô, bộ phận cơ thểcủa người không tự nguyện hiến

3 Mua, bán mô, bộ phận cơ thể người; mua, bán xác

4 Lấy, ghép, sử dụng, lưu giữ mô, bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại.

5 Lấy mô, bộ phận cơ thể ở người sống dưới mười tám tuổi

6 Ghép mô, bộ phận cơ thể của người bị nhiễm bệnh theo danh mục do Bộ trưởng Bộ Y

tế quy định

7 Cấy tinh trùng, noãn, phôi giữa những người cùng dòng máu về trực hệ và giữa nhữngngười khác giới có họ trong phạm vi ba đời

8 Quảng cáo, môi giới việc hiến, nhận bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại

9 Tiết lộ thông tin, bí mật về người hiến và người được ghép trái với quy định của phápluật

10 Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để làm sai lệch kết quả xác định chết não

Dẫn chứng: Ngày 20/3, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tiếp nhận người bệnh quốc tịch

Iraq tên S.S.(36 tuổi) trong tình trạng chấn thương cột sống cổ Khi S.S nằm ở phòng Hồisức 1 của khoa cấp cứu bệnh viện thì anh S.S chia sẻ có ý định muốn hiến mô tạng ở nướcbạn sau khi qua đời Sau khi hoàn tất các thủ tục và kiểm tra tình hình sức khỏe đạt yêucầu bệnh viện đã đáp ứng mong muốn của anh (Nguồn: Internet)

Bước sang thế kỷ 21, hoạt động lấy, ghép bộ phận cơ thể người đã trở thành phổ biến ởnhiều nước công nghiệp và đang phát triển Bên cạnh lợi ích từ việc lấy, ghép bộ phận cơthể người thì cũng hiện hữu rất nhièu mặt trái nảy sinh từ vấn đề này

1 Khó khăn nhất đối với ngành lấy, ghép bộ phận cơ thể người hiện nay chính là thiếunguồn cho Trong khi đó, nhu cầu được lấy, ghép bộ phận cơ thể người đặc biệt là ghéptạng ở Việt Nam khá lớn Cả nước hiện có từ năm nghìn đến sáu nghìn người bị suy thận

Về ghép gan, chỉ tính tại một số bệnh viện lớn Hà Nội đã có hơn một nghìn người có chỉđịnh ghép gan Hiện cả nước có hơn năm nghìn người đang chờ được ghép giác mạc =>Người cho ít, người cần nhiều, có thể phải mất nhiều năm chờ đợi để có bộ phận phù hợp

2 Nhu cầu về nguồn bộ phận cơ thể người ngày càng lớn do đó xuất hiện nạn mua bán,môi giới bộ phận cơ thể người đặc biệt là mua bán thận đang rộ lên ở Việt Nam bất chấp

sự ngăn cấm của pháp luật Các thành phố lớn là mảnh đất màu mỡ của loại tội phạm mớinày Một số đối tượng tỉnh ngoài đến Hà Nội tìm những thanh niên khỏe mạnh có nhu cầubán thận rồi tập hợp lại và thuê nhà ở Sau đó, họ câu kết với các “cò” ở TP HCM, ĐàNẵng, Nam Định làm giấy tờ đưa người vào Bệnh viện Trung ương Huế bán thận với giá

150 - 200 triệu đồng cho người có nhu cầu Xuất hiện website “ma” lừa bệnh nhân hiếntạng, một đơn vị tự xưng là tổ chức phi lợi nhuận ráo riết kêu gọi cộng đồng hiến các bộ

phận cơ thể Họ không chỉ mở website hientangvietnam.xyz mà còn lập cả facebook vớitên tự xưng Tổ chức hiến nội tạng Việt Nam.

Một số cá nhân cũng vì lý do khó khăn tài chính trong cuộc sống: để trả học phí, hay thậmchí là để mua điện thoại Iphone đời mới, Đây là loại giao dịch bị pháp luật cấm, nhưng

có thể được các bên dàn dựng theo nhiều cách Một số vấn đề tai biến đã xảy ra cho cảngười cho thận và người nhận do không được sàng lọc và chăm sóc kỹ càng khi cho nhận

=> Nguồn tạng phi pháp, phi nhân tính

3 Khoản tiền chi trả cho việc lấy, ghép bộ phận cơ thể người là rất lớn Một khi có đượcmột nguồn bộ phận phù hợp, người bệnh cần có sẵn một khoản tiền lớn (hoặc rất lớn) đểchi trả cho các ca ghép, có thể là từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng, và có thể còn cần nhiều hơnnữa Sau khi cấy ghép, người bệnh cần tiếp tục được điều trị, sử dụng thuốc chống thảighép suốt quãng đời còn lại, đó cũng sẽ là một khoản chi phí lớn

4 Lấy, ghép bộ phận cơ thể người được đánh giá là kỹ thuật công nghệ cao, thành côngbước đầu không có nghĩa là yên ổn đến hết đời Một ca ghép thành công không có nghĩa

là cơ thể người bệnh sẽ được đảm bảo mãi mãi bởi họ phải đối mặt với quá trình thảighép, cơ thể bài trừ nội tạng của người khác (mặc dù đã tìm tạng từ nguồn có các chỉ sốsinh học tương thích nhất) là một quá trình tự nhiên Hệ miễn dịch nhận ra rằng các mô,tạng được ghép mới là những ‘kẻ lạ’, không thuộc về cơ thể, do đó liên tục cố gắng đàothải Để chống lại quá trình đó, các bác sĩ cần đến các loại thuốc cũng rất tốn kém để ứcchế hệ miễn dịch Tuy nhiên hiệu quả của thuốc tùy thuộc từng người, và người bệnh rất

dễ bị các tác dụng phụ nguy hiểm khác Ngoài ra, rủi ro còn đến từ các căn bệnh ẩn bêntrong tạng mà các xét nghiệm có nguy cơ bỏ qua, đặc biệt một số bệnh nhiễm virus

5 Người bệnh sau khi được ghép bộ phận cơ thể thì sẽ có nhiều khả năng nhiễm bệnh,người bệnh thường phải dùng thuốc ức chế hệ thống miễn dịch suốt phần đời còn lại củamình Khi hệ thống miễn dịch bình thường bị suy yếu, người bệnh dễ bị nhiễm bệnh hơn,nhất là các bệnh thông thường như cảm lạnh, cảm cúm,…Người suy tạng vốn đã có sứckhỏe kém, hệ miễn dịch kém, do đó thân thể càng mỏng manh và nhạy cảm với các yếu tốkhác Các thuốc có tác dụng ức chế hệ miễn dịch trong ngành ghép tạng có thể gây ra cácphản ứng phụ, làm người bệnh mất ngủ, thần kinh kích động, rậm lông, phù nề, tănghuyết áp, hay gây ra bệnh tiểu đường,…Trong những trường hợp này việc ngưng sử dụngthuốc là không thể

6 Rủi ro đối với người cho tạng Cơ thể người tự nhiên vốn hết sức cân bằng và hoànhảo, khi một bộ phận thân thể bị mất đi thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến các chức năng

sinh lý bên trong Một số trường hợp xác nhận họ bị những chứng đau mãn tính sau khicho thận.

7 Tổ chức, quản lý, điều hành hoạt động hiến, lấy, ghép tạng hiện nay vẫn chủ yếu diễn

ra riêng rẽ tại các bệnh viện, chưa hình thành mạng lưới thu gom, phân phối, điều phối

mô tạng quốc gia Hiện nay trên cả nước cũng chỉ mới có 04 bệnh viện có Hội đồng xácđịnh chết não, 02 đơn vị là Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia và bệnh viện ChợRẫy thực hiện việc tư vấn, tiếp nhận đơn đăng ký và cấp thẻ hiến tạng Truyền thông vềhiến tặng mô, tạng tại các bệnh viện, các trường đào tạo nhân lực và cơ sở của ngành y tếcũng mới dừng lại ở mức độ nhỏ lẻ, chưa được đầu tư tương xứng, chưa có bất kỳ mộttrường đào tạo nhân lực y tế nào đưa nội dung đào tạo liên quan đến hoạt động hiến tặng

mô, tạng và ý nghĩa nhân đạo của việc hiến tặng mô, tạng cũng như hiến máu vào chươngtrình chính quy hoặc ngoại khóa,…

Từ đó, nhóm chúng em có suy nghĩ đến những giải pháp khả thi sau:

1 Quy định thêm một số vấn đề sau:

+ Quy định về trình tự, thủ tục đối với việc hiến xác, hiến bộ phận cơ thể người cho mụcđích nghiên cứu khoa học cũng như¬ điều kiện đối với các tổ chức nhận xác, bộ phận cơthể ng¬ười để nghiên cứu khoa học Đặc biệt là thủ tục đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thểngư¬ời sống; thủ tục đăng ký hiến bộ phận cơ thể ng¬ười hiến xác sau khi chết Các cơ sở

y tế có trách nhiệm nên mời ng-ười hiến đến cơ sở y tế để trực tiếp cung cấp đầy đủ cácthông tin có liên quan cho ngư¬ời hiến biết

+ Quy định về vấn đề được chăm sóc, phục hồi sức khỏe miễn phí ngay sau khi hiến bộphận cơ thể tại cơ sở y tế, được khám định kỳ miễn phí và được điều trị miễn phí vớinhững bệnh lý trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra từ việc hiến mô, bộ, phận cơ thể người Việcnày phải được thực hiện một cách nghiêm túc trên thực tiễn, bởi nếu thực hiện không tốt

nó sẽ tác động xấu đến những người đang có ý định hiến mô, bộ phận cơ thể khi còn sống

để cứu chữa người bệnh và góp phần đảm bảo quyền lợi cho người hiến Nó cũng thể hiệnđược sự quan tâm cũng như chính sách của Nhà nước là tôn vinh những người hiến

2 Công nhận Quyền hiến bộ phận cơ thể, hiến xác sau khi chết không chỉ là quyền côngdân mà còn là một bộ phận của quyền con ng¬ười, nếu ngư¬ời hiến đó đạt đủ điều kiện

về độ tuổi từ 18 tuổi trở nên và có đầy đủ năng lực hành vi dân sự Việc này sẽ gia tăng sựbảo vệ pháp lý cho các quyền và nghĩa vụ của người hiến nội tặng, cơ thể người

3 Chấp nhận cho người có bộ phận cơ thể cần phải không mắc bệnh nan y như¬ viêmgan B, nhiễm HIV…hay bị hỏng một bộ phận cơ thể do nhiễm bệnh hoặc do nguyên nhânkhác, vẫn có thể hiến bộ phận cơ thể đó cho mục đích nghiên cứu khoa học hoặc giảngdạy Điều này sẽ góp phần làm giảm gánh nặng về số nội tạng cần

4 Quy định các loại hình bảo hiểm, quỹ hỗ trợ việc cấy ghét nội tạng, cơ thể người Vìquan hệ cấy, ghép mô là quan hệ dân sự nên chi phí cho cấy, ghép mô, bộ phận cơ thểngười là do người được cấy, ghép phải trả Chi phí cho việc cấy, ghép rất lớn nên nó cầnđược sự hỗ trợ từ cơ quan bảo hiểm Quỹ bảo hiểm y tế hiện không đủ nguồn để đáp ứngcho nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân và có nguy cơ vỡ quỹ bảo hiểm Do đó, đểgiảm gánh nặng cho Nhà nước, có thể ban hành văn bản pháp luật cho phép các loại hìnhbảo hiểm mới chuyên về lĩnh vực này hoạt động, dựa trên cơ sở liên doanh với nướcngoài hoặc 100% vốn nước ngoài để phục vụ chăm sóc, phục hồi sức khoẻ cho ngườighép.

5 Xây dựng và phát triển các chương trình quản lý việc hoàn trả nội tạng để loại bỏ cáctiềm ẩn nguy hại đối với việc hiến tạng và đảm bảo sự an toàn lâu dài của người hiến tạng

và gia đình của họ từ đó tăng số lượng hiến tặng

6 Thiết lập một hệ thống có quy định, được tiêu chuẩn hóa và có đạo đức về việc muabán nội tạng; tạo nhận thức đúng đắn công chúng đồng thời nâng cấp cơ sở vật chất vàtiêu chuẩn hóa chăm sóc y tế

Một hệ thống hiến tạng trả tiền có quy định, chẳng hạn như ở Iran, đã cho thấy thành công

to lớn trong việc giải quyết tình trạng thiếu nội tạng trên toàn quốc và cung cấp dịch vụchăm sóc tốt hơn so với một hệ thống không được kiểm soát Tuy nhiên, cũng có thể thấy

rõ rằng mô hình Iran hiện có có thể không mang lại lợi ích kinh tế, xã hội hoặc sức khỏelâu dài tốt nhất cho người hiến tạng Do đó, có thể xem xét các cơ chế khen thưởng khác,chẳng hạn như đào tạo nghề cho người hiến tặng hoặc trợ cấp xã hội vì những cơ chế này

có thể có tác động tích cực lâu dài đến người hiến tặng và gia đình họ

7 Triển khai các chương trình phòng ngừa, sàng lọc và điều trị bệnh thận Cụ thể là cấpdịch vụ chăm sóc y tế dự phòng tối ưu để ngăn ngừa sự tiến triển của bệnh thận mãn tính;phát triển những mô hình kiểm soát và điều trị bệnh thận hợp lý và tiết kiệm chi phí Việcnày cũng sẽ làm giảm bớt việc lấy, ghép thận nhằm chữa trị bởi bệnh thận có thể đượcngăn ngừa và làm chậm quá trình tiến triển với việc xác định và điều trị sớm

8 Xác định quy tắc hành nghề và trách nhiệm của bác sĩ Các tổ chức y tế quốc tế vàquốc gia cần ban hành các quy tắc hành nghề được quy định rõ cho các cơ sở chăm sócsức khỏe và vai trò của các chuyên gia trong việc hiến và ghép tạng Sự an toàn của ngườicho và người nhận là trách nhiệm chính của bác sĩ Theo đó mọi nhà cung cấp dịch vụchăm sóc sức khỏe sẽ phải từ chối hợp tác, hỗ trợ hoặc tạo điều kiện cho việc hiến tặngnội tạng trừ khi chúng được xác minh và được chứng nhận theo đúng thủ tục pháp lý

* CHỦ ĐỀ BÌNH LUẬN:

Nêu khía cạnh tích cực của chính sách hạn chế sinh đẻ và đưa ra các cơ sở khoa học

và thực tiễn bảo vệ chính sách hạn chế sinh đẻ.

Nhân lực là yếu tố căn bản của sự tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội, mà nguồnnhân lực luôn gắn liền với sự biến đổi dân số cả về số lượng và chất lượng Mục tiêu của

sự phát triển suy cho cùng là nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và đáp ứng nhu cầungày càng cao của con người Mục tiêu này chỉ đạt được khi quy mô dân số, tốc độ tăngtrưởng, dân số, sự phân bổ dân cư và nguồn nhân lực thật sự phù hợp và tác động tích cựcđến sự phát triển

Để có sự phát triển bền vững, việc đáp ứng nhu cầu và nâng cao chất lượng cuộc sốngcủa các thế hệ hiện tại không được ảnh hưởng các thế hệ tương lai trên cơ sở sử dụng tàinguyên thiên nhiên, môi trường sinh thái và chất lượng của sự phát triển Trong thực tế,các yếu tố dân số có ảnh hưởng rất lớn đến tài nguyên thiên nhiên và trạng thái môitrường Dân số phù hợp sự phát triển đòi hỏi sự điều chỉnh các xu hướng dân số phù hợp

sự phát triển nền kinh tế - xã hội của đất nước

Trong bối cảnh gia tăng dân số một cách không kiểm soát, phương pháp để điều chỉnhdân số phù hợp đó chính là chính sách hạn chế sinh đẻ Mặt tích cực của chính sách nàygóp phần kiểm soát tình hình dân số trong nước, góp phần thực hiện mục tiêu phát triểnkinh tế xã hội

Chính sách hạn chế sinh đẻ được thực hiện mang lại nhiều lợi ích cho xã hội, góp phầnnâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, nâng cao tiềm lực của lực lượng sảnxuất, là yếu tố cơ bản để xóa đói giảm nghèo, giảm tình trạng thất nghiệp, giảm tỷ lệ mùchữ, tỷ lệ suy dinh dưỡng, nâng cao trình độ học vấn, nâng cao vị thế của người phụ nữ,giảm rủi ro về môi trường, mở rộng dịch vụ y tế, xã hội và huy động được nguồn lực đầu

tư cho sự phát triển sản xuất, kinh doanh, khoa học và công nghệ, góp phần thực hiện mụctiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh

Chính sách hạn chế sinh đẻ nằm trong chiến lược dân số, là một bộ phận quan trọng,tác động trực tiếp đến nền kinh tế - xã hội, là yếu tố cơ bản để nâng cao chất lượng cuộcsống con người

Đặt trường hợp, nếu không thực hiện tốt chính sách sinh đẻ thì hậu quả tất yếu rất cóthể xảy ra đó là bùng nổ dân số Việc bùng nổ dân số là sự gia tăng mất kiểm soát về dân

số trong một thời gian ngắn, gây ảnh hưởng tiêu cực đến mọi mặt của đời sống xã hội.Dân số đông và tăng nhanh ở các nước đang phát triển được coi là nguyên nhân của mọivấn đề tiêu cực như: kìm hãm sự phát triển của kinh tế, cạn kiệt tài nguyên, suy thoái môitrường, giảm sút chất lượng cuộc sống, đói nghèo

Để đảm bảo đời sống dân số đông, tăng nhanh như vậy đòi hỏi các nước phải tăngcường khai thác tài nguyên, phục vụ nhu cầu sản xuất trong nước và xuất khẩu Kết quả

đã làm cho nguồn tài nguyên cả tự nhiên và nhân văn cho cả nước bị cạn kiệt suy thoái

Do dân số đông và tăng nhanh dẫn đến chất thải từ sinh hoạt và sản xuất ngày càng nhiều,chi phí cho làm sạch môi trường thấp dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càngnghiêm trọng; kèm theo đó dẫn đến các khoản chi tiêu quốc gia cao hơn mức thu nhập.Tình trạng đói nghèo, thiếu nước sạch và thiếu các điều kiện sinh hoạt, dịch bệnh tộiphạm, đang làm xói mòn các thành quả phát triển kinh tế - xã hội ở nhiều nước đang pháttriển

Từ những bất lợi do bùng nổ dân số gây ra, chính sách hạn chế sinh đẻ đóng vai trò

quan trọng và mang lại nhiều điểm tích cực cho đời sống Khía cạnh tích cực do chính

sách hạn chế sinh đẻ này tác động rất lớn đến sự phát triển của đất nước.

Đầu tiên, về môi trường, thực hiện chính sách hạn chế sinh đẻ tốt giúp kiểm soát được

sự gia tăng, bùng nổ dân số,… dân số được kiểm soát dẫn đến chất thải từ sinh hoạt vàsản xuất cũng theo đó giảm dần, góp phần khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường.Thứ hai về kinh tế, dân số được kiểm soát giúp cho nhu cầu việc làm của người dânđược đáp ứng, hạn chế tình trạng thất nghiệp diễn ra, góp phần phát triển đất nước về mặtkinh tế, hơn thế chất lượng nguồn nhân lực cũng được nâng cao, kết quả làm việc đượccải thiện đáng kể

Thứ ba về xã hội, giúp cho chất lượng cuộc sống được nâng cao, nhu cầu về vật chấtcũng được tăng lên và được đáp ứng, khắc phục được tình trạng thiếu nước sạch, thiếuđiều kiện sinh hoạt, tình trạng đói nghèo

Khía cạnh về mặt tích cực của chính sách hạn chế sinh đẻ được thể hiện qua cơ sở thực tiễn một cách rõ ràng.

Năm 1961,Thủ tướng Phạm Văn Đồng ký ban hành quyết định về việc “Sinh đẻ cóhướng dẫn” Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đầu tiên ở Châu Á thực hiệnchương trình dân số kế hoạch hóa gia đình Giai đoạn này còn rất nhiều khó khăn nhưngcông tác dân số kế hoạch hóa gia đình đã đạt được kết quả ban đầu đáng khích lệ: Tỷ lệtăng dân số năm 1960 rất cao, 3,8% một năm, hệ quả của mức sinh quá cao Năm 1975 tỷ

lệ tăng dân số đã giảm từ 3,8% năm 1961 xuống còn 2,5% Số con trung bình của mộtphụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ đã giảm từ 6,3 con năm 1961 xuống còn 5,25 con năm 1975

Từ 1975: Chính sách "thưởng" - "phạt" sau ngày thống nhất đất nước.

Lần đầu tiên các chỉ tiêu về dân số được đưa vào Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốccủa Đảng Quy mô dân số thời kỳ này xấp xỉ 48 triệu người và tăng lên 52,7 triệu năm

1979 Do hiện tượng dân số tăng bù sau chiến tranh và di cư Bắc - Nam nên tỷ lệ tăng dân

ở các tỉnh miền Nam cao 3,2%

Chính sách sinh đẻ kế hoạch khuyến khích các vợ chồng hạn chế sinh đẻ và chỉ nên có

từ 1 đến 2 con, dừng lại ở mức 2 con trừ một số trường hợp đặc biệt như con bị dị tật,miền núi Chính sách này áp dụng với toàn bộ phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ và nam giới

có vợ trong tuổi sinh đẻ, nhấn mạnh với công nhân viên chức nhà nước, lực lượng vũtrang Với các dân tộc ít người không đặt vấn đề giảm tốc độ gia tăng dân số mà là bảo vệ

bà mẹ và trẻ em Phương tiện tránh thai chủ yếu cấp phát miễn phí cho dân, đồng thời chophép thị trường hóa

Tỷ lệ tăng dân số giảm từ 2,4% năm 1975 xuống còn 1,9% năm 1990 Số con trungbình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ giảm từ 5,25 xuống 3,8 Kết quả này góp phần

hạ thấp tỷ lệ tăng dân số nhưng vẫn chưa đạt được chỉ tiêu đề ra

Năm 1991-2000: "Dừng ở 2 con để nuôi dạy cho tốt".

Năm 1991 dân số 67,2 triệu người, nếu vẫn tiếp tục đà tăng 2% thì sau khoảng 30 nămdân số sẽ tăng gấp đôi

Hội nghị ban chấp hành trung ương khóa 5 đề ra mục tiêu “thực hiện gia đình ít con,khỏe mạnh tạo điều kiện để có cuộc sống ấm no, hạnh phúc”, “mỗi gia đình chỉ có 1 hoặc

2 con” Đất canh tác được cấp trên cơ sở quy mô gia đình 2 con, sửa chính sách cấp nhàtheo số nhân khẩu, lấy tiêu chuẩn 2 con làm định mức cấp nhà cho cán bộ công nhân viên,không xét duyệt đề bạt, thăng quân hàm, cách chức; không đề cử vào cấp ủy, HĐND…

Từ năm 2003: Khuyến khích tự nguyện sinh con, đạt dân số vàng.

Việt Nam bước vào thế kỷ 21 khi đã tiến gần đến mức sinh thay thế Mục tiêu duy trìmỗi cặp vợ chồng có 1 hoặc 2 con để ổn định quy mô dân số, đảm bảo cơ cấu dân số vàphân bố dân cư hợp lý

Từ những khía cạnh về thực tiễn đã phân tích đã nhấn mạnh mặt tính cực mà chínhsách hạn chế sinh đẻ mang lại cho đời sống kinh tế - xã hội Việc thực hiện tốt chính sáchnày góp phần phát triển đất nước, góp phần và công cuộc xây dựng dân giàu nước mạnhcông bằng văn minh

Từ năm 2011: Giai đoạn già hóa dân số, khuyến cáo nới lỏng quy định sinh 2 con.

Năm 2011 Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số Một quốc gia đượccoi là già hóa dân số khi tỷ lệ người cao tuổi (từ 60 tuổi trở lên) chiếm 10% tổng số dân

số hoặc tỷ lệ người trên 65 tuổi trở lên chiếm 7% tổng số dân Nếu tỷ lệ người từ 60 tuổitrở lên chiếm trên 20% tổng số dân hoặc tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên chiếm 14% tổngdân số thì quốc gia đó được gọi là dân số già

Năm 2017 dân số Việt Nam khoảng 93,4 triệu người Trong 25 năm qua, Việt Nam đãhạn chế, tránh sinh hơn 27 triệu người, xu hướng mức sinh thấp hiện hữu ở nhiều tỉnhthành khu vực Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long 12 năm nay Việt Nam đã duytrì được mức sinh thay thế, trung bình mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ chỉ sinh 2,1 con