Cho nên, tại Hà Nội cũng là điểm nóng tập trung sảy ra một số tội phạm như: tội phạm về trộm cắp, lừa đảo, … trong đó tội phạm về ma túy cũng trở thành một trong những tội phạm có xu hướ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
- -
Tiểu luận cuối kỳ TỘI PHẠM HỌC
Đề tài:
Tình hình, nguyên nhân của tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh
(thành phố trực thuộc trung ương) nơi anh (chị) cư trú và giải pháp
nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa
Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Anh Tuấn Sinh viên: Phan Xuân Chiến
Mã sinh viên: 18032228 Lớp: Kép 11 Luật học
Hà Nội, 1/2022
Trang 2LỜI CÁM ƠN
Em là Phan Xuân Chiến - Mã sinh viên: 18032228 - Lớp: Kép 11 Luật học
Có tham gia học tập tại học phần Tội phạm học chiều thứ Bảy
Em xin gửi những lời cảm ơn chân thành nhất đến thầy, trong quá trình giảng dạy thầy đã tận tình hướng dẫn chúng em một cách chi tiết và hết sức quan tâm đến các vấn đề của lớp Và cũng đã hướng dẫn chúng em một cách chi tiết nhất để đạt kết quả tốt trong bài tiểu luận cuối kì
Chúc thầy luôn luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công trên con đường nghiên cứu và giảng dạy
Và trong bài nghiên cứu này, với tư duy của một sinh viên chắc hẳn vẫn sẽ có những thiếu sót, sai sót trong quá trình nghiên cứu Bên cạnh đó, đại dịch Covid 19 đã làm cho quá trình tiếp cận các nguồn tại liệu phục vụ bài nghiên cứu trở nên khó khăn Mong sẽ nhận được những đóng góp quý báu từ thầy để góp phần hoàn thiện bài nghiên cứu này
Em xin chân thành cảm ơn
Sinh viên
Trang 3Mục Lục
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 1
2 Phương pháp nghiên cứu 2
PHẦN NỘI DUNG 2
Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỘI PHẠM MA TÚY VÀ TÌNH HÌNH TỘI PHẠM MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2
1.1 Ma túy và tội phạm về ma túy 2
1.1.1 Ma túy là gì? 2
1.1.2. Tội phạm về ma túy 3
1.2 Tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội 3
Chương 2: NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI 7
2.1 Nguyên nhân tội phạm về ma túy trên địa bàn Hà Nội 7
2.2 Giải pháp phòng ngừa tội phạm về ma túy trên địa bàn Hà Nội 9
PHẦN KẾT LUẬN 10
TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
Trang 41
PHẦN MỞ ĐẦU
Hà Nội là trung tâm về kinh tế, văn hóa, xã hội của Việt Nam Là nơi thu hút các nguồn lực tập trung trở về đây để sinh sống, làm việc và phát triển Nhưng đi kèm với sự phát triển về đời sống kinh tế, xã hội và văn hóa tại vùng đất thủ đô thì song song với đó cũng là những hệ quả của đời sống xã hội mang lại
Là nơi tập trung các nguồn lực kinh tế và hoạt động kinh tế phát triển một cách nhanh chóng theo từng ngày, từng giờ Cho nên, tại Hà Nội cũng là điểm nóng tập trung sảy ra một số tội phạm như: tội phạm về trộm cắp, lừa đảo, … trong đó tội phạm về ma túy cũng trở thành một trong những tội phạm có xu hướng tăng mạnh trong những năm gần đây tại địa bàn Hà Nội
Để thấy được tình hình, nguyên nhân của tội phạm ma túy trên địa bàn Hà Nội diễn ra
như thế nào Sinh viên đã lựa chọn đề tài “Tình hình, nguyên nhân của tội phạm ma túy
trên địa bàn tỉnh (thành phố trực thuộc trung ương) nơi anh (chị) cư trú và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa” để đi vào nghiên cứu nhằm tìm hiểu về tình
hình, nguyên nhân và từ đó đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa tội phạm về ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội
1 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Với đề tài này, sinh viên tập trung nghiên cứu những vấn đề cơ bản sau:
(1) Tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn
2015-2020
(2) Nguyên nhân dẫn đến tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn Hà Nội
(3) Một số giải pháp nhằm nâng cao công tác phòng ngừa tội phạm ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội
Trong 3 nội dung nghiên cứu trên, cũng trở thành nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài này Trong đó sinh viên sẽ triển khai nghiên cứu trên hai Chương cơ bản sau:
Trang 52
Chương 1: Lý luận chung về tội phạm ma túy và tình hình tội phạm ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội
Chương 2: Nguyên nhân của tội phạm về ma túy và giải pháp phòng ngừa tội phạm
về ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội
2 Phương pháp nghiên cứu
Đối với bài nghiên cứu này, sinh viên vận dụng các phương pháp nghiên cứu như: phân tích, thống kê, so sánh, tổng hợp tài liệu
PHẦN NỘI DUNG
Chương 1:
LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỘI PHẠM MA TÚY VÀ TÌNH HÌNH TỘI PHẠM MA
TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
1.1 Ma túy và tội phạm về ma túy
1.1.1 Ma túy là gì?
Theo từ điển của Viện ngôn ngữ học, Ma túy là các chất có tác dụng gây trạng thái
ngây ngất, đờ đẫn, dùng quen thành nghiện [1]
Còn theo Luật phòng, chống ma túy 2021, có hiệu lực thi hành từ 1/1/2022 quy định:
Chất ma túy là chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong danh mục chất ma
túy do chính phủ ban hành Việc quy định là chất gây nghiện, chất hướng thần, từ đó Luật phòng, chống ma túy lại phải đưa ra định nghĩa khác về chất gây nghiện và chất hướng
thần Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng Chất hướng thần là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh hoặc gây ảo
giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng
1 Viện ngôn ngữ học (2003) Từ điển Tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng Tr 604
Trang 63
Như vậy, chúng ta có thể thấy ma túy là một loại chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc được tổng hợp thành, và khi sử dụng các loại chất ma túy này sẽ làm thay đổi trạng thái ý thức và sinh lý của con người, khiến cho họ không làm chủ được hành vi của mình
Và đặc điểm của ma túy đó chính là bị cấm lưu thông trên thị trường, thuộc vào danh mục hàng hóa mà pháp luật cấm Chính vì thế chúng ta mới có khái niệm “tội phạm về ma túy”
1.1.2 Tội phạm về ma túy
Bộ luật hình sự 2015 quy định Chương XX là các tội phạm về ma túy Trong đó bao gồm 13 tội phạm liên quan đến ma túy Theo quy định của Bộ luật hình sự 2015 về tên gọi
của các tội này, chúng ta có thể rút ra định nghĩa tội phạm về ma túy như sau: Tội phạm về
ma túy là những tội liên quan đến hoạt động trồng trọt, sản xuất các chất về ma túy hoặc các chất phục vụ cho quá trình điều chế ma túy; tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy; sử dụng, chứa chấp và cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy
Tính nguy hiểm cho xã hội của các tội phạm về ma tuý thể hiện ở sự đe dọa nghiêm trọng đến sức khoẻ và sự phát triển bình thường của con người cũng như đến hạnh phúc gia đình và trật tự công cộng nói chung Và các tội phạm về ma tuý đều có chung đối tượng là các chất ma tuý (hoặc liên quan đến các chất ma tuý) Đó là các chất có khả năng gây nghiện cao cho người sử dụng, làm cho người nghiện không chỉ bị lệ thuộc vào chất đó mà còn làm cho họ bị tổn hại về nhiều mặt và thậm chí còn có thể đẩy họ vào con đường phạm tội
để có tiền thoả mãn cơn nghiện
1.2 Tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội
Buôn bán, vận chuyển các loại chất về ma túy sẽ đem lại một nguồn lợi nhuận cực lớn cho những chủ thể kinh doanh trái phép mặt hàng này Bởi thế, vì những cái lợi trước mắt, vì nguồn lợi nhuận quá lớn khi buôn bán, vận chuyển thành công mặt hàng này Mà
nó đã thu hút một bộ phận người dân đi theo con đường sản xuất, buôn bán và vận chuyển trái phép chất ma túy
Trang 74
Tính riêng trên địa bàn thành phố Hà Nội, do đặc điểm là một trung tâm kinh tế của cả nước Bởi vậy, Hà Nội thu hút các nguồn nhân lực đổ về Hà Nội làm ăn, sinh sống Dân cư đông thì dẫn đến nhu cầu về các yếu tố của đời sống cũng cao hơn Các đối tượng về ma túy cũng lợi dụng đến yếu tố nhu cầu này mà đưa các chất ma túy vào buôn bán, sử dụng
và vận chuyện ngay trong chính địa bàn thành phố Hà Nội
Trong giai đoạn từ năm 2015 đến 6 tháng đầu năm 2020, Công an Hà Nội đã phát hiện bắt giữ tổng số vụ liên quan đến tội phạm về ma túy như sau:
Bảng 1 Thống kê số vụ án tội phạm về ma túy trong giai đoạn 2015-2020
Giai đoạn
2015-2020
Số vụ bắt giữ
Đối tượng bắt giữ
Xử lý hình
sự
Đối tượng bị
xử lý hình sự
Bên cạnh đó cơ quan công an thành phố Hà Nội còn thu giữ hơn 1240kg ma túy các loại (384,875 kg heroin; 668,314 kg MTTH; 54,02 gam cocain; 99,913 kg cần sa; 87,875 kg thuốc phiện), 65 súng, 742 viên đạn, 10 lựu đạn, 1 mìn tự chế)
Căn cứ vào bảng số liệu trên, thấy rằng trung bình mỗi năm Công an thành phố Hà Nội
xử lý hình sự 2.725 vụ án về ma túy Con số này là không hề nhỏ cho thấy tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội đang có chiều hướng gia tăng
Chúng ta có thể thấy rằng con số này là một sự thể hiện cho thấy tình hình tội phạm trên địa bàn thành phố Hà Nội gia tăng trong thời gian qua Thậm chí, trong giai đoạn này Công
an thành phố Hà Nội còn phải triển khai thực hiện Kế hoạch số 26 về phòng ngừa, đấu tranh giải quyết trên địa bàn, tụ điểm phức tạp về ma túy Một đặc điểm của tình hình tội phạm
về ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội là rất đa dạng và tinh vi Các vụ vận chuyển ma
2 Xuân Mai (2021) “Triệt phá điểm phức tạp về ma tuý - chuyện bây giờ mới kể” Truy cập từ
https://cand.com.vn/Cong-an/triet-pha-diem-phuc-tap-ve-ma-tuy-chuyen-bay-gio-moi-ke-i638226/
Trang 85
túy với quy mô và số lượng lớn, bằng các con đường tinh vi, thậm chí còn vận chuyển qua đường hàng không
Tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn Hà Nội chủ yếu tập trung ở một số tuyến đường trọng điểm như: Tuyến Tây Bắc, các đối tượng vận chuyển ma túy từ biên giới vào các tỉnh thành như Lào Cai, Điện Biên, Hòa Bình sau đó chuyển về Hà Nội; Tuyến Đông Bắc từ các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh, …; thậm chí các đối tượng còn vận chuyển ma túy bằng đường hàng không sân bay Quốc tế Nội Bài, đây chính là các tuyến đường trọng điểm mà các đối tượng vận chuyển ma túy vào Hà Nội Ví dụ như vụ phát hiện một lô hàng, gồm 36 kiện trọng lượng hơn 400 kg, được gửi từ Amsterdam- Hà Lan qua đường hàng không về Nội Bài với người nhận ở nhiều các tỉnh thành khác nhau như Hải Dương, Hà Nội, Bình Dương, TP Hồ Chí Minh [3]
Bên cạnh đó, tình hình các tội phạm về ma túy trên địa bàn Hà Nội trong giai đoạn này cũng gia tăng dưới hình thức lợi dụng các cơ sở kinh doanh dịch vụ như Karaoke, quán bar, thuê nhà riêng, hoặc thuê căn chung cư để sử dụng và tàng trữ chất ma túy Không chỉ là dịch vụ kinh doanh phục vụ nhu cầu ca hát của người dân, trong các quán Karaoke, quán bar còn ngầm phục vụ khách hàng những mặt hàng về ma túy, có quán không phục vụ mặt hàng này thì vẫn cho phép khách hàng sử dụng các chất kích thích này một cách bình thường Đây có thể được coi là phương thức sử dụng và tàng trữ chất ma túy diễn ra phổ biến trên địa bàn thành phố Hà Nội trong những năm vừa qua Thậm chí diễn ra hàng ngày, hàng giờ Bởi nhu cầu giải trí của người dân gia tăng, tập trung vào đối tượng là giới trẻ Tình hình tội phạm về ma túy tổng hợp trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn này còn được thể hiện ở hoạt động của tội phạm và tệ nạn về ma túy tổng hợp diễn biến phức tạp Căn cứ vào bảng sau chúng ta có thể nhận ra được tính phức tạp của hoạt động này
3 M Hiền (2021) “Vụ vận chuyển ma túy qua đường hàng không lớn nhất từ trước đến nay bị phát hiện” Truy cập từ https://cand.com.vn/Ban-tin-113/Van-chuyen-ma-tuy-qua-duong-hang-khong-lon-nhat-tu-truoc-den-nay-i617127
Trang 96
Bảng 2 Tội phạm về ma túy tổng hợp
Giai đoạn 2015-2020 Số vụ bắt giữ Đối tượng bắt
giữ
Ma túy tổng hợp thu giữ
2015
14.211 18.757
69,5kg
Từ những số liệu cụ thể trên, thấy rằng tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội trong những năm gần đây có chiều hướng gia tăng Việc Công an thành phố
Hà Nội ban hành kế hoạch số 26 để kịp thời đấu tranh, giải quyết tình trạng tội phạm về ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội thì mới có được kết quả như trên
Nhưng theo nhận định của sinh viên, những số liệu thống kê nói trên cũng chưa thể hiện được 100% các tội phạm về ma túy được phát hiện Mặc dù Công an thành phố Hà Nội đã triển khai Kế hoạch số 26 nhưng những con số thống kê trên chỉ phản ánh một phần về các tội phạm ma túy, còn những trường hợp các cơ quan chức năng cũng khó có thể phát hiện được Nhưng về cơ bản chúng ta thấy rằng, con số trên đánh giá đúng tình hình tội phạm
về ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội
Tình hình các tội phạm về ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn này có
xu hướng gia tăng ở những năm 2019 và 2020 Nếu như năm 2019 thì tại Hà Nội chỉ có 1 địa bàn trọng điểm về ma túy thì sang đến năm 2020 có đến 38 xã, phường, thị trấn trở thành điểm nóng về ma túy Trong đó, thành phố có 7 địa bàn có nguy cơ phát sinh phức tạp về ma túy tại một số địa điểm như: Thường Tín, Thanh Trì, Chương Mỹ và các quận
4 Xuân Mai (2021) “Triệt phá điểm phức tạp về ma tuý - chuyện bây giờ mới kể” Truy cập từ
https://cand.com.vn/Cong-an/triet-pha-diem-phuc-tap-ve-ma-tuy-chuyen-bay-gio-moi-ke-i638226/
Trang 107
Thanh Xuân, Đống Đa, Tây Hồ Con số này là báo cáo thống kê của Ban chỉ đạo 138 thành phố [5]
Như vậy, trong giai đoạn 2015-2020 chúng ta thấy được sự gia tăng của các tội phạm về
ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội Thủ đoạn và các phương thức sử dụng, vận chuyển, buôn bán cũng trở nên tinh vi và khó lường hơn Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến tình hình tội phạm về ma túy tại Hà Nội tăng lên trong giai đoạn vừa qua Chúng ta cùng đi tìm hiểu nguên nhân của tội phạm về ma túy tại Chương 2
Chương 2 NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM MA TÚY TRÊN
ĐỊA BÀN HÀ NỘI
2.1 Nguyên nhân tội phạm về ma túy trên địa bàn Hà Nội
Thứ nhất, địa bàn Hà Nội rộng lớn Có thể thấy, Hà Nội là một trong những thành
phố có quy mô diện tích rộng lớn tại khu vực miền Bắc, thêm vào đó Hà Nội ngày càng có chủ trương mở rộng hơn nữa diện tích vùng đất trên địa bàn của mình trong thời gian vừa qua Bởi vậy, diện tích quá rộng khiến cho việc kiểm tra, phát hiện, giám sát các hành vi vi phạm pháp luật là chưa đáp ứng được
Bên cạnh đó, do đặc điểm địa hình Hà Nội nằm tại vị trí trung tâm con đường giao thương, con đường vận chuyển giữa các vùng, miền của Việt Nam đã khiến cho hoạt động vận chuyển ma túy qua đây là rất lớn Địa bàn Hà Nội có một số huyện tiếp giáp với quốc
lộ 1A như: Thường Tín, Mỹ Đức, … hay tiếp giáp với vùng Đông Bắc, Tây Bắc, Miền Trung Việt Nam Chính vì thế, các vùng miền này có đường biên giới tiếp giáp với các nước bạn, khiến cho hoạt động mua bán, vận chuyển ma túy khi muốn lưu thông qua lại đều phải đi qua Hà Nội
Thứ hai, sự phát triển kinh tế- xã hội của Hà Nội cùng trở thành nguyên nhân dẫn đến tình hình tội phạm ma túy ở Hà Nội tăng trong thời gian qua Kinh tế, xã hội phát triển,
đặc biệt là đối với sự phát triển của khoa học công nghệ đã tạo điều kiện cho việc buôn bán
5 Mai Hữu, Triệu Dương (2020) “Nguy cơ gia tăng tệ nạn ma túy” Truy cập từ
http://www.hanoimoi.com.vn/tin-tuc/Xa-hoi/974349/nguy-co-gia-tang-te-nan-ma-tuy
Trang 118
các mặt hàng về ma túy qua mạng trở nên phổ biến hơn, các bên có thể liên lạc đặt hàng và gửi địa chỉ nhận ma túy mà không cần phải gặp nhau, … Thêm vào đó, đời sống kinh tế phát triển khiến cho con người có xu hướng tận hưởng các tiện ích, giải trí để đáp ứng nhu cầu cơ bản của con người Có một bộ phận thì tìm đến những kênh giải trí lành mạnh, giúp phục hồi sức khỏe sau một tuần làm việc; nhưng cũng có một số bộ phận lại giải trí theo những phương thức không lành mạnh như: sử dụng các chất kích thích, ma túy, bóng cười,
… để tận hưởng những khoái cảm mà nó mang lại Chính vì thế, xu hướng sử dụng và buôn bán ma túy trên địa bàn Hà Nội trong thời gian qua cũng có xu hướng tăng
Thứ ba, phương pháp giáo dục Nếu như không có một đường hướng giáo dục đúng
đắn, chắc chắn người dân, đặc biệt là tầng lớp giới trẻ sẽ rất dễ tìm đến con đường sử dụng
và buôn bán, hoặc bị lợi dụng làm người vận chuyển chất ma túy mà họ không hề hay biết Mặc dù thành phố Hà Nội đã triển khai các chương trình giáo dục cho các em học sinh về các ma túy và tác hại của ma túy đối với con người và xã hội tại các trường học trên địa bàn Hà Nội, nhưng các chương trình này không có sự liên tục, mà chỉ được thực hiện chốc lát, có khi chỉ là một tiết học Thêm nữa, giới trẻ hiện nay là một tầng lớp rất dễ tiếp cận với những cái mới, các em được trang bị những đồ chơi công nghệ như điện thoại, máy tính
để phục vụ cho công tác học tập, nhưng điều này cũng gây tiêu cực trở lại đối với các em
là các em rất dễ tìm tòi, tiếp nhận với cái mới, mà những hiện tượng tiêu cực trong đời sống
xã hội thì rất dễ tiếp thu Chính vì thế, công tác giáo dục cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình hình tội phạm về ma túy gia tăng, đặc biệt đối với tầng lớp giới trẻ
Thứ tư, môi trường sống Gia đình hoặc địa phương nơi người phạm tội sinh sống
cũng trở thành một trong những nguyên nhân tình hình tội phạm về ma túy gia tăng tại Hà Nội Nếu như trong gia đình có một người sử dụng chất ma túy, hoặc gia đình buôn bán chất ma túy sẽ trở thành gương để con cái noi theo Tuy không phải tất cả các gia đình đều
sẽ như thế, nhưng đưa ra đây để chúng ta thấy được rằng môi trường sống cũng là một nguyên nhân tác động đến suy nghĩ, và ý thức của con cái, của mọi người