Đánh giá công tác thực hiện chi trả dịch vụ môi trường rừng (PFES) và đầ xuất giải pháp nâng cao chất lượng thực thi của chính sách tại tỉnh lâm đồng

PFES is considered as one of the most important breakthrough in the forestry sector of Vietnam in general and of Lam Dong province in particular.. The goal of PFES is protecting the exis

Đ I H C QU C GIA THÀNH PH H CHÍ MINH

TRƯ NG Đ I H C BÁCH KHOA

-o0o -

NGUY N TH KIM CHI

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC TH C HI N CHI TR D CH V MÔI TRƯ NG R NG (PFES)VÀ Đ XU T GI I PHÁP NÂNG CAO CH T LƯ NG TH C THI C ACHÍNH SÁCH

Đ I H C QU C GIA THÀNH PH H CHÍ MINH

TRƯ NG Đ I H C BÁCH KHOA -o0o -

NGUY N TH KIM CHI

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC TH C HI N CHI TR D CH V MÔI TRƯ NG R NG (PFES)VÀ Đ XU T GI I PHÁP NÂNG CAO CH T LƯ NG TH C THI C ACHÍNH SÁCH

Công trình ñư c hoàn thành t i: Trư ng Đ i h c Bách khoa – ĐHQG – HCM Cán b hư ng d n khoa h c: PGS.TS LÊ VĂN KHOA

Cán b ch m nh n xét 1: TS PH M TH ANH

Cán b ch m nh n xét 2: TS ĐÀO THANH SƠN

Lu n văn th c sĩ ñư c b o v t i Trư ng Đ i h c Bách khoa – ĐHQG – HCM ngày 19 tháng 07 năm 2014

Thành ph n H i ñ ng ñánh giá lu n văn th c sĩ g m:

1 PGS.TS NGUY N PHƯ C DÂN

2 TS PH M TH ANH

3 TS ĐÀO THANH SƠN

4 TS HOÀNG NGUY N KHÁNH LINH

5 PGS.TS LÊ VĂN KHOA

Xác nh n c a Ch t ch H i ñ ng ñánh giá LV và Trư ng khoa qu n lý chuyên ngành sau khi lu n văn ñã ñư c s!a ch"a (n#u có)

Đ I H C QU C GIA TP.HCM C NG HÒA XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM TRƯ NG Đ I H C BÁCH KHOA Đ c l!p – T" do – H nh phúc

NHI M V LU N VĂN TH C SĨ

I TÊN Đ TÀI: Đánh giá công tác th"c hi#n chi tr d$ch v% môi trư ng r&ng (PFES) và ñ' xu(t gi i pháp nâng cao ch(t lư)ng th"c thi c*a chính t i t+nh Lâm Đ,ng

- Đ' xu t gi i pháp nâng cao ch t lư ng th%c thi c a chính PFES

II NGÀY GIAO NHI M V : 20 tháng 01 năm 2014

III NGÀY HOÀN THÀNH NHI M V : 30 tháng 06 năm 2014

IV CÁN B HƯ-NG D.N: PGS.TS Lê Văn Khoa

Em xin chân thành c m ơn Ban giám hi u, Phòng ñào t o sau Đ i h c c a trư ng Đ i h c Bách khoa TP H Chí Minh, Văn phòng ñ i di n c a trư ng t i Đà

L t – Lâm Đ ng ñã t o ñi'u ki n thu n l i ñ+ các h c viên h c t p và nghiên c,u khoa h c

Em g!i l i tri ân t i quý th y cô gi ng d y l p cao h c Qu n lý Môi trư ng – Khoa Môi trư ng Đ-c bi t, em xin bày t lòng bi#t ơn sâu s/c t i th y PGS.TS Lê Văn Khoa ñã dành r t nhi'u th i gian, tâm huy#t, quan tâm, ñ ng viên trong su t

th i gian h c t p và th%c hi n lu n văn cao h c

Em xin chân thành c m ơn

Đà L t, ngày 30 tháng 06 năm 2014 Tác gi

Nguy&n Th Kim Chi

PFES ñư c xem như m t trong nh"ng ñi+m ñ t phá quan tr ng trong ngành lâm nghi p Vi t Nam nói chung là t*nh Lâm Đ ng nói riêng M(c tiêu c a PFES là

b o v di n tích r)ng hi n có, nâng cao ch t lư ng r)ng, gia tăng ñóng góp c a ngành lâm nghi p vào n'n kinh t# qu c dân, gi m nh0 gánh n-ng lên ngân sách Nhà

nư c cho vi c ñ u tư vào b o v và phát tri+n r)ng và ñ m b o an sinh xã h i c a ngư i làm ngh' r)ng Tính ñ#n h#t năm 2013, t*nh ñã thu ñư c 144,8 t1 ñ ng t) các

ñ i tư ng s n su t th y ñi n, nhà máy s n xu t nư c và các công ty du l ch, chi tr cho 14.923h tham gia qu n lý b o v 321.718ha di n tích r)ng cung ,ng DVMTR

Tuy nhiên, ñ#n nay v n chưa có m t ñánh giá và nghiên c,u toàn di n v' th%c tr ng tri+n khai PFES t*nh Lâm Đ ng Nghiên c,u ñã phân tích, k#t h p t2ng quan tài li u, thu th p thông tin thông, ñi'u tra, ñánh giá K#t qu c a nghiên c,u này ñã nêu ñư c nh"ng thành công cũng như nh"ng t n t i, khó khăn t) khi tri+n khai th%c hi n PFES ñ#n nay Đ+ nâng cao s% hi u qu , hi u ích và công b4ng cho các k#t qu ñ u ra c a PFES, chính sách c n ti#p t(c ñư c hoàn thi n và c i ti#n Các nhà ho ch ñ nh chính sách nên ñ m b o vi c phân b2 ti'n ñư c minh b ch thông qua vi c phát tri+n m t h th ng giám sát và ñánh giá v i m t cơ ch# ghi

nh n và ph n h i ý ki#n rõ ràng T2 ch,c th%c hi n PFES c n ph i ti#n hành cùng

v i vi c xây d%ng năng l%c dài h n cho các cán b Nhà nư c, nâng cao nh n th,c các h gia ñình, c ng ñ ng và ngư i ñ i di n c a các bên liên quan Đây s5 là nh"ng gi i pháp m ra cho hư ng phát tri+n, duy trì cơ ch# chi tr d ch v( h sinh thái nh4m ph(c v( cho công tác b o t n, khai thác b'n v"ng h sinh thái Lâm

Đ ng

PFES is considered as one of the most important breakthrough in the forestry sector of Vietnam in general and of Lam Dong province in particular The goal of PFES is protecting the existing forest area, improving the forest quality, increasing the contribution of forestry sector to the national economy, reducing the burden on the State budget for investment on forestry protection and development as well as ensuring the social security for forestry workers Up till the end of 2013, the province earned 144.8 billion VNĐ from hydropower productions, water production plants, tourism companies and paid for 14.923 households who participated in Protection and Management of 321.718ha PFES supplied forest area

However, so far there has been no assessment and reasearch on the status of implementation PFES in Lam Dong province The study has been carried out base

on analising the sample, collecting the material and information, researchs and evaluation The result of this research has indicated sucess and remaining obtacles

in implementing PFUS until now To improve the effectiveness, efficiency and equity benefits for the outputs of PFES, we need to improve and complete our policies The law makers should find a way to ensure that the allowance distribution must be transparent by having a monitor and evaluation system which can provide clear report and feedback Implementation PFES should be done in accordance with building long term capacilty for goverment officers, improve the knowledge of households, community and the representatives of stakeholders This will be a solution that opens a developing orientation, and maintenance payment mechanisms for ecosystem services catering for the conservation and sustainable exploitation of ecosystems in Lam Dong

H và tên: Nguy&n Th Kim Chi

Ngày, tháng, năm sinh: 09/11/1986

Nơi sinh: Lâm Đ ng

Đa ch* liên h : 74B Tr ng Trình, phư ng 9, thành ph Đà L t, t*nh Lâm Đ ng Tác gi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên c,u c a tác gi dư i s% hư ng

d n c a th y PGS.TS Lê Văn Khoa

Các s li u, k#t qu nêu trong lu n văn là trung th%c do tác gi t% nghiên c,u,

kh o sát và th%c hi n

M C L C

M C L C a DANH M C T VI1T T0T d DANH M C B NG f DANH M C HÌNH g

CHƯƠNG I: M Đ2U 1

1.1 Tính c p thi#t c a ñ' tài 1

1.2 M(c tiêu nghiên c,u 2

1.3 Đ i tư ng và ph m vi nghiên c,u 2

1.4 N i dung nghiên c,u 3

1.5 Phương pháp nghiên c,u 3

1.5.1 Phương pháp lu n 3

1.5.2 Phương pháp nghiên c,u c( th+ 4

1.6 Ý nghĩa và tính m i c a ñ' tài 6

1.6.1 Ý nghĩa khoa h c 6

1.6.2 Ý nghĩa th%c ti&n 6

1.6.3 Tính m i c a ñ' tài 7

CHƯƠNG II: CƠ S LÝ LU N VÀ TH C TI N C A CƠ CH1 CHI TR D CH V MÔI TRƯ NG R NG 8

2.1 Các khái ni m và cơ s lý lu n 8

2.1.1 Cơ s lý lu n 8

2.1.2 Khái quát chung v' chi tr d ch v( môi trư ng r)ng 9

2.2 Cơ s th%c t# 12

2.2.1 Kinh nghi m th%c hi n d% án chi tr d ch v( môi trư ng r)ng c a th# gi i 12

2.2.2 Kinh nghi m th%c hi n d% án chi tr d ch v( môi trư ng r)ng t i Vi t Nam.17 2.3 Cơ s pháp lý 19

CHƯƠNG III: ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC TH C THI CHÍNH SÁCH CHI TR D CH V MÔI TRƯ NG R NG T I T NH LÂM Đ NG 20

3.1 Đ-c ñi+m t% nhiên , KT-XH 20

3.1.1 Đ-c ñi+m t% nhiên 20

3.1.2 Đ-c ñi+m kinh t# xã h i 22

3.2 Gi i thi u v' tài nguyên r)ng c a t*nh [11] 23

3.3 Hi n tr ng qu n lý và phát tri+n r)ng 24

3.3.1 Các v n ñ' liên quan ñ#n suy thoái tài nguyên r)ng Lâm Đ ng 24

3.3.2 T2 ch,c qu n lý r)ng 25

3.3.3 Tình hình qu n lý, b o v và phát tri+n r)ng [13] 26

3.4 Tình hình ho t ñ ng chi tr d ch v( môi trư ng 27

3.4.1 K#t qu ho t ñ ng trong 2 năm thí ñi+m 28

3.4.2 K#t qu th%c hi n sau hai năm thí ñi+m 39

3.5 Phân tích SWOT_Đánh giá nh"ng thu n l i và khó khăn trong công tác th%c thi chính sách chi tr DVMTR 48

3.5.1 Phân tích ñánh giá 48

3.5.2 Xây d%ng gi i pháp nâng cao ch t lư ng th%c thi PFES 51

CHƯƠNG IV: NGHIÊN C3U ĐI4N HÌNH: ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC TH C THI CHÍNH SÁCH CHI TR D CH V MÔI TRƯ NG R NG T I HUY N L C DƯƠNG, T NH LÂM Đ NG 60

4.1 Đ-c ñi+m t% nhiên , KT-XH c a huy n L c Dương 60

4.1.1 V trí ñ a lý 60

4.1.2 Đi'u ki n th i ti#t, khí h u, thu1 văn [11] 61

4.1.3 Đ-c ñi+m kinh t# - xã h i 61

4.2 Gi i thi u v' tài nguyên r)ng huy n L c Dương [11] 63

4.2.1 Tình hình s! d(ng ñ t ñai 63

4.2.2 Tài nguyên r)ng 63

4.3 Hi n tr ng qu n lý và phát tri+n r)ng 65

4.4 Phân tích các lo i d ch v( môi trư ng r)ng t i huy n L c Dương 67

4.4.1 D ch v( v' ñi'u ti#t, cung ,ng ngu n nư c, b o v ñ t, h n ch# xói mòn và ch ng b i l/ng lòng h 67

4.4.2 D ch v( v' du l ch 72

4.4.3 Kh năng h p th( CO2 c a r)ng 74

4.4.4 D ch v( nuôi tr ng th y s n 75

4.5 Tình hình ho t ñ ng chi tr d ch v( môi trư ng 77

4.6 Đánh giá nh"ng thu n l i và khó khăn trong công tác th%c thi chính sách t i huy n L c Dương 79

4.6.1 Thu n l i 79

4.6.2 Khó khăn 80

CHƯƠNG V: Đ XU T GI I PHÁP NÂNG CAO CH T LƯ NG TH C THI C A CHÍNH PFES T I T NH LÂM Đ NG 83

5.1 M(c tiêu gi i pháp 83

5.2 Xác ñ nh các v n ñ' ưu tiên c n gi i quy#t trong th%c thi chính sách chi tr DVMTR 83

5.3 Xây d%ng gi i pháp c( th+ 84

5.3.1 Cơ s xây d%ng các gi i pháp 84

5.3.2 Gi i pháp 85

CHƯƠNG VI: K1T LU N – KI1N NGH 95

6.1 K#t lu n 95

6.2 Ki#n ngh 95

TÀI LI U THAM KH O 98

DANH M C T VI1T T0T

ARBCP Asia Region Biodiversity Conservation Program

(Chương trình B o t n Đa d ng Sinh h c Vùng Châu Á) BNN&PTNT B Nông nghi p và Phát tri+n Nông thôn

BV&PTR B o v và phát tri+n r)ng

ICRAF International Centre for Research in Agroforestry

(Trung tâm Nông – Lâm Th# gi i) FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations

(T2 ch,c Nông lương Liên hi p qu c)

RCFEE Research Center for Forest Ecology and Environment

(Trung tâm nghiên c,u Sinh thái và Môi trư ng r)ng) REDD Reducing Emission from Deforestation and Forest Degradation

(Gi m phát th i khí nhà kính t) m t r)ng và suy thoái r)ng) RUPES Rewarding Upland Poor for Environment Services

(Chi tr d ch v( môi trư ng cho ngư i dân nghèo vùng cao v' nh"ng d ch v( h mang l i)

(Chi tr d ch v( môi trư ng)

(Chi tr d ch v( môi trư ng r)ng)

SWOT Strength, Weakness, Opportunities, Threats

(Đi+m m nh, ñi+m y#u, cơ h i, thách th,c)

UN - REDD Chương trình H p tác c a Liên H p Qu c v' Gi m Phát th i do

Phá r)ng và Suy thoái r)ng các Qu c gia Đang phát tri+n

DANH M C B NG

B ng 2.1: T2ng s chi tr d ch v( môi trư ng r)ng t i M8 t) năm 2005-2007 14

B ng 2.2: Chi phí và l i ích c a chương trình PES 15

B ng 3.1: T2ng s n ph7m (GRDP) trên ñ a bàn t*nh Lâm Đ ng t) năm 2011-quý I/2014 (theo giá th%c t#) 23

B ng 3.2: Các m c th i gian trong vi c tri+n khai th%c hi n PFES 28

B ng 3.3: Danh sách các cơ s ph i chi tr DVMTR 43

B ng 3.4: K#t qu thu chi t) chi tr DVMTR t) 2009-2013 c a t*nh Lâm Đ ng 47

B ng 3.5: Phân tích SWOT công tác th%c thi chính sách chi tr DVMTR 49

B ng 4.1: Sinh k# ngư i dân trong khu v%c 62

B ng 4.2: Di n tích quy ho ch ba lo i r)ng huy n L c Dương phân theo ñơn v hành chính (ha) 63

B ng 4.3: K#t qu d% báo lư ng ñ t r)ng b xói mòn cho c huy n L c Dương 69

B ng 4.4: Th ng kê các th y ñi n và nhà máy nư c trên ñ a bàn huy n L c Dương 69

B ng 4.5: K#t qu phân tích SS t i v trí su i c u Liêng Trư 71

B ng 4.6: K#t qu phân tích SS t i v trí c u Phư c Thành và gi"a h Đankia 71

B ng 4.7: Lư ng Carbon tích lũy trong các ki+u r)ng 74

B ng 4.8: Ngu n g c ñ t xây d%ng d% án nuôi cá nư c l nh c a Công ty 7-5 76

B ng 4.9: K#t qu thu ti'n DVMTR c a các công ty th y ñi n, nhà máy nư c và công ty du l ch (2013) 78

B ng 4.10: K#t qu phân tích ch t lư ng nư c h Đankia 81

B ng 5.1: Gi i h n n ng ñ SS cho phép theo QCVN 08-2008/BTNMT 88

B ng 5.2: K#t qu l%a ch n h s K5 và F theo phương án 1 88

B ng 5.3: K#t qu l%a ch n h s K5 và F theo phương án 2 89

DANH M C HÌNH

Hình 1.1: Khung ñ nh hư ng nghiên c,u 4

Hình 2.1: Hư ng ti#p c n phát tri+n b'n v"ng [2] 8

Hình 3.1: S% phân t ng ñ a hình theo ñ cao c a t*nh Lâm Đ ng 21

Hình 3.2: Di&n bi#n di n tích r)ng b cháy và di n tích r)ng b ch-t phá t) năm 2001 ñ#n năm 2012 [11] 25

Hình 3.3: Sơ ñ t2 ch,c qu n lý r)ng 25

Hình 3.4: Di&n bi#n di n tích r)ng tr ng m i và di n tích r)ng tr ng ñư c chăm sóc t) năm 2005 ñ#n năm 2012 [11] 27

Hình 3.6: Cơ c u t2 ch,c c a Qu8 BV&PTR t*nh Lâm Đ ng 32

Hình 3.7: Các bên s! d(ng DVMTR tham gia PFES Lâm Đ ng 34

Hình 3.8: Sơ ñ minh h a Chi tr DVMTR theo hình th,c gián ti#p t i t*nh Lâm Đ ng 38

Hình 4.1: B n ñ huy n L c Dương 60

Hình 4.2: B n b phân lo i r)ng c a huy n L c Dương 64

Hình 4.3: B n ñ th+ hi n tr ng thái r)ng c a huy n L c Dương 65

Hình 4.4: Di n tích r)ng tr ng m i t i huy n L c Dương t) năm 2005 ñ#n năm 2012 66

Hình 4.5: 04 tr m quan tr/c ch n l%a trong lưu v%c h Đa Nhim 68

Hình 4.6: V trí th y ñi n Đa Khai và h th y ñi n Đa Khai 70

Hình 4.7: V trí h Đankia – Su i vàng và th y ñi n Ankoret 71

Hình 4.8: Bi+u ñ ô nhi&m h"u cơ và SS t i h Đankia – Nhà máy nư c Đankia 81

Hình 5.1: Thùng rác ñ-t t i S TN&MT Lâm Đ ng 85

Hình 5.2: M,c chi tr m i ñ i v i các ñ i tư ng cung ,ng và s! d(ng DVMTR 90

CHƯƠNG I

M Đ2U 1.1 Tính c(p thi5t c*a ñ' tài

R)ng là b ph n quan tr ng c a môi trư ng sinh thái và ñ i s ng con ngư i Ngoài vi c r)ng cung c p g9, c i, r)ng còn có ch,c năng phòng h , duy trì môi trư ng s ng như ñi'u hòa khí h u, ñi'u ti#t ngu n nư c, h n ch# xói mòn và cung

c p các d ch v( môi trư ng Các s n ph7m t) r)ng và các d ch v( c a r)ng ñã và ñang mang l i nh"ng l i ích cho c ng ñ ng Vi t Nam nói riêng và qu c t# nói chung Tuy nhiên không ph i t t c các hình th,c s! d(ng r)ng ñư c th)a nh n là

t o ra l i nhu n, ngo i tr) các giá tr kinh t# tr%c ti#p, b i vì các giá tr khác c a r)ng ñ-c bi t là các giá tr v' d ch v( môi trư ng không ñư c ñem bán th trư ng Trên cơ s ñó, công c( kinh t# trong qu n lý môi trư ng ñã ñư c áp d(ng vào công tác qu n lý và b o v r)ng là hoàn toàn phù h p

M t s qu c gia trên th# gi i ñã nghiên c,u xây d%ng và ,ng d(ng cơ ch# chi

tr d ch v( môi trư ng r)ng và ñây ñư c coi là xu hư ng m i nh4m qu n lý d ch v( môi trư ng r)ng và hư ng t i phát tri+n b'n v"ng Trên nguyên t/c ngư i hư ng l i

ph i tr ti'n (BPP- Benefit Pays Principle), chính sách chi tr d ch v( môi trư ng r)ng (Payments for Forest Enviroment Services - PFES) ñã hình thành Vi t Nam

và ñư c xem như m t trong nh"ng bư c ñ t phá quan tr ng trong ngành lâm nghi p

Vi t Nam và chính sách này ñang ti#p t(c ñư c hoàn thi n và c i ti#n PFES ñư c

áp d(ng thí ñi+m ñ u tiên t i 2 t*nh Lâm Đ ng và Sơn La và ñ t ñư c m t s k#t

qu kh quan, ñó là ti'n ñ' ñ+ Vi t Nam ti#p t(c m r ng tri+n khai ho t ñ ng c a PFES T2ng c ng có kho ng 20 văn b n pháp lý ñư c ban hành dư i d ng Ngh

ñnh, Quy#t ñ nh c a Th tư ng; Thông tư, Quy#t ñ nh c a B Nông nghi p và Phát tri+n Nông thôn và Lu t b o v và phát tri+n r)ng 2004 ñã t o nên m t cơ s pháp

lý quan tr ng cho vi c tri+n khai Chính sách chi tr d ch v( môi trư ng r)ng Có th+ nói chính sách chi tr d ch v( môi trư ng r)ng (DVMTR) là m t trong s các ch trương, chính sách l n c a Đ ng và Nhà nư c v' xã h i hóa ngh' r)ng

T*nh Lâm Đ ng có di n tích ñ t r)ng l n v i ñ che ph chi#m 59,5% ñ,ng

th, ba trong c nư c sau t*nh Kon Tum (65,1%) và Qu ng Bình (63,6%) Đ ng th i nh"ng ki#n t o c a ñ a hình cùng v i bi#n ñ2i c a các y#u t t% nhiên như khí h u,

th m th%c v t, th2 như:ng ñã t o cho Lâm Đ ng có nh"ng c nh quan thiên nhiên ñ-c s/c, có ti'm năng to l n v' th y ñi n, tài nguyên r)ng, ñi'u ti#t ngu n sinh thu1

cho vùng Đông Nam B , ñ m b o năng l%c phòng h ñ u ngu n, phòng h môi trư ng c nh quan khu v%c Tây Nguyên, nơi xu t phát nhi'u h sông su i quan tr ng

c a mi'n Ðông Nam B , ñ u ngu n c a 4 h th ng sông l n: Ð ng Nai, Sê-rê-pok, sông Lũy (Bình Thu n), sông Cái (Ninh Thu n) T t c m ra cho t*nh Lâm Đ ng

m t ti'm năng l n v' kh năng cung c p nh"ng giá tr d ch v( môi trư ng Trong

b i c nh cùng v i c nư c th%c hi n hành ñ ng ,ng phó v i bi#n ñ2i khí h u, ngành lâm nghi p t*nh Lâm Đ ng ñã chú tr ng ñ#n phát tri+n kinh t# ph i hài hòa v i l i ích môi trư ng thông qua khai thác các ngu n l i chia s; l i ích t) d ch v( chi tr

d ch v( môi trư ng r)ng Tính ñ#n nay, t2ng di n tích r)ng t i Lâm Đ ng ñã h p

ñ ng chi tr d ch v( môi trư ng r)ng là 321.718ha cho 14.923h T2ng ngu n thu chi tr d ch v( môi trư ng r)ng bao g m ngu n thu trong t*nh và ngoài t*nh là 144,8 t1 ñ ng

Tuy nhiên, vi c th%c thi chính sách chi tr d ch v( môi trư ng r)ng t i t*nh Lâm Đ ng ch* m i áp d(ng cho m t s ñ i tư ng th y ñi n, du l ch sinh thái và s n

xu t nư c Trong quá trình th%c hi n PFES t i t*nh Lâm Đ ng v n còn t n t i nhi'u khó khăn, vư ng m/c trong cơ ch# chia s; l i ích t) chính sách chi tr d ch v( môi trư ng r)ng; t i các huy n, thành ph thu c t*nh, cơ ch# chi tr d ch v( môi trư ng

r)ng ch* m i d)ng các bư c tri+n khai, lên k# ho ch, do ñó ñ' tài: “Đánh giá công tác th c hi n chi tr d ch v môi trư ng r ng và ñ xu t gi i pháp nâng cao

ch t lư ng th c thi c a chính sách t i t nh Lâm Đ ng” là th%c s% c n thi#t cho

t*nh Lâm Đ ng

1.2 M%c tiêu nghiên c6u

H th ng hoá ñư c cơ s lý lu n và th%c ti&n v' cơ s th%c hi n chi tr d ch v( môi trư ng r)ng PFES, qu n lý r)ng b'n v"ng

Đánh giá ñư c th%c tr ng v' công tác th%c hi n chi tr d ch v( môi trư ng r)ng, tình hình qu n lý b o v r)ng trên ñ a bàn t*nh Lâm Đ ng

Đ' xu t gi i pháp nâng cao ch t lư ng th%c thi c a chính sách nh4m góp ph n

b o v môi trư ng, h n ch# tác h i c a thiên tai, c i thi n sinh k# c ng ñ ng t i t*nh Lâm Đ ng

1.3 Đ i tư)ng và ph m vi nghiên c6u

Đ' tài nghiên c,u th%c hi n v i ph m vi là t*nh Lâm Đ ng, nghiên c,u ñi+n hình t i huy n L c Dương M-t khác, ñ' tài cũng xem xét các d% án chi tr môi

trư ng ñã th%c hi n m t s nư c trên th# gi i ñ+ ñúc k#t các kinh nghi m cho vi c th%c thi t i Vi t Nam

Đ i tư ng nghiên c,u là các ñ i tư ng s! d(ng DVMTR g m nhà máy th y

ñi n, khu du l ch sinh thái và nhà máy s n xu t nư c

1.4 N i dung nghiên c6u

Đ+ ñ t ñư c m(c tiêu nghiên c,u trên, ñ nh hư ng n i dung nghiên c,u ñư c th%c hi n trình t% sau:

(1) Cơ s lý thuy#t, th%c t# và pháp lý: T2ng quan tài li u chi tr d ch v( môi

trư ng r)ng (PFES), các văn b n pháp lý

(2) Kh o sát, ñánh giá hi n tr ng tài nguyên r)ng và tình hình qu n lý b o v

r)ng, tình hình phát tri+n KT-XH c a t*nh Lâm Đ ng nói chung và huy n L c Dương nói riêng

(3) Đánh giá th%c tr ng th%c thi chính sách chi tr d ch v( môi trư ng r)ng

trên ñ a bàn t*nh (s! d(ng tiêu chí ñánh giá: Tính hi u qu )

(4) Nghiên c,u ñi+n hình: Đi'u tra, ñánh giá nhu c u s! d(ng d ch v( môi

trư ng: Xác ñ nh các ñ i tư ng ph i chi tr d ch v( môi trư ng r)ng trên ñ a bàn huy n L c Dương Phân tích các ngu n l i mà các ñ i tư ng trên hư ng l i t) r)ng

(5) Đánh giá tình hình th%c hi n chính sách chi tr d ch v( môi trư ng r)ng

c a huy n L c Dương

(6) Đ' xu t các gi i pháp nâng cao hi u qu chính sách chi tr d ch v( môi

trư ng r)ng: Căn c, vào nh"ng ñi+m m nh, ñi+m y#u, cơ h i và thách th,c c a t*nh

và nh"ng thu n l i, khó khăn huy n L c Dương trong quá trình th%c hi n chính sách chi tr d ch v( môi trư ng r)ng, ñ' xu t các gi i pháp phù h p v i ñi'u ki n th%c t# c a t*nh Lâm Đ ng

1.5 Phương pháp nghiên c6u

1.5.1 Phương pháp lu!n

Nghiên c,u chính sách th%c hi n chi tr d ch v( môi trư ng r)ng trên ñ a bàn t*nh Lâm Đ ng là nghiên c,u th%c tr ng th%c thi chính sách chi tr d ch v( môi trư ng r)ng c a các ñ i tư ng s! d(ng các ngu n l i t) r)ng như các nhà máy th y

ñi n, nhà máy s n xu t nư c, du l ch sinh thái (trư ng h p nghiên c,u ñi+n hình: PFES t i huy n L c Dương) d%a trên quan sát, kh o sát và ñánh giá tình hình th%c

hi n, t) ñó ñánh giá và ñ' xu t các gi i pháp nh4m nâng cao ch t lư ng th%c thi c a chính sách cho c t*nh Lâm Đ ng

Hình 1.1: Khung ñ nh hư ng nghiên c,u 1.5.2 Phương pháp nghiên c6u c% th8

1.5.2.1 Phương pháp thu th!p tài li#u

M(c ñích s! d(ng phương pháp này nh4m làm rõ tình tr ng nghiên c,u nh"ng

gì ñã làm ñư c và nh"ng gì còn t n t i Các thông tin ñư c thu th p t) sách, báo,

Phân tích thu n l i và khó khăn

° Phương pháp thu th p tài li u

° Phương pháp ñi u tra kh o sát

các quy ñ nh c a Chính ph , d% th o th%c hi n ñ' án chi tr d ch v( môi trư ng, thông tin t) các S ban ngành có liên quan và các tài li u trên internet

K#t qu t2ng h p tài li u là cơ s cho vi c xác ñ nh nhi m v( và h phương pháp nghiên c,u phù h p v i vùng làm lu n văn t t nghi p Phương pháp này ñư c s! d(ng ñ+ ñ t n i dung (1), (2), thông qua vi c thu th p tài li u

- T2ng quan tài li u v' cơ ch# chi tr d ch v( môi trư ng r)ng: khái ni m, n'n

t ng và n i dung yêu c u c a cơ ch# chi tr d ch v( môi trư ng r)ng

- T2ng quan tài li u v' ñi'u ki n t% nhiên, ñ-c ñi+m kinh t# xã h i

- T2ng quan tài li u v' hi n tr ng tài nguyên r)ng, cơ ch# qu n lý b o v r)ng, ho t ñ ng qu n lý b o v và phát tri+n r)ng c a t*nh

- Thu th p tài li u v' k#t qu ho t ñ ng chi tr d ch v( môi trư ng t i t*nh Lâm Đ ng: báo cáo, k# ho ch

- Các văn b n pháp lý

1.5.2.2 Phương pháp ñi'u tra, kh o sát th"c t5

Phương pháp này s5 ñư c s! d(ng ñ+ ñ t ñư c n i dung (4)

- Đánh giá ho t ñ ng du l ch trên ñ a bàn và phân tích các ngu n l i mà các

ñ i tư ng ñư c hư ng t) r)ng

- Đi'u tra ho t ñ ng s n xu t th y ñi n và phân tích các ngu n l i mà các ñ i

tư ng ñư c hư ng t) r)ng

- Đi'u tra ho t ñ ng s n xu t nư c s ch và phân tích các ngu n l i mà các ñ i

tư ng ñư c hư ng t) r)ng

Hình th,c s! d(ng phương pháp này là l p phi#u ñi'u tra (s! d(ng 30 phi#u ñi'u tra cho các ñ i tư ng sau: Nhà máy th y ñi n 01 phi#u, nhà máy s n xu t nư c

01 phi#u, d ch v( du l ch 01 phi#u và các h nh n giao khoán BVR 22 phi#u và ñ i

tư ng n4m trong ban QLBVR và qu8 BVPTR 05 phi#u: xem m u phi#u và danh sách các ñ i tư ng t i ph( l(c I, II, III và V)

1.5.2.3 Phương pháp x9 lý s li#u

Phương pháp này s! d(ng ph n m'm tính toán và th ng kê Excel ñ+ th%c hi n t2ng h p thông tin và th+ hi n dư i d ng b ng bi+u c a các s li u ñi'u tra ñư c và hình nh, ñ th minh h a

1.5.2.4 Phương pháp phân tích SWOT

Phương pháp này dùng ñ+ ñánh giá n i dung (3), (5)

Vi c phân tích ñánh giá ch t lư ng chính sách môi trư ng d%a vào phương pháp SWOT Phân tích SWOT là m t công c( phân tích h"u hi u ñ+ tìm ra các v n ñ' c n gi i quy#t, kh/c ph(c:

- Phân tích ñi+m m nh (S: strength), ñi+m y#u (W: weakness) là s% ñánh giá t) bên trong, t% ñánh giá v' kh năng c a chính sách trong vi c th%c hi n m(c tiêu

c a chính sách

- Phân tích cơ h i (O: opportunities), thách th,c (T: threats) là s% ñánh giá các y#u t bên ngoài chi ph i ñ#n m(c tiêu phát tri+n c a chính sách

1.5.2.5 Phương pháp chuyên gia

Phương pháp này s5 ñư c s! d(ng ñ+ ñ t ñư c n i dung (6)

S! d(ng các ki#n th,c chuyên gia trong vi c ñánh giá và l%a ch n gi i pháp thích h p, mang l i hi u qu cao và phù h p v i tình hình c a ñ a phương Tham

v n ý ki#n chuyên gia và các nhà qu n lý b o v r)ng b'n v"ng

Hình th,c s! d(ng phương pháp này thông qua các bu2i trao ñ2i tr%c ti#p (xem ph( l(c IV)

1.6 Ý nghĩa và tính m;i c*a ñ' tài

1.6.1 Ý nghĩa khoa h c

Nhi'u nghiên c,u hi n nay ñã ñánh giá giá tr c a r)ng theo quan ñi+m kinh t#, nghĩa là lư ng hoá các l i ích mà r)ng mang l i cho cu c s ng con ngư i qua các con s ch, không còn ñơn thu n là k+ ra nh"ng l i ích ñó D%a trên chính các k#t qu này, giá tr d ch v( môi trư ng r)ng ngày càng ñư c th)a nh n r ng rãi hơn Các nghiên c,u th%c hi n trên ph m vi th# gi i ñã ch* ra cơ c u cho các lo i d ch v( môi trư ng r)ng là: H p th( các-bon chi#m 27%; b o t n ña d ng sinh h c chi#m 25%; phòng h ñ u ngu n chi#m 21% ; b o v c nh quan chi#m 17% và các giá tr khác chi#m 10% 1

Hi+u ñư c v' PFES và nh"ng ñóng góp c a PFES ñ i v i kinh t# - môi trư ng – xã h i t*nh Lâm Đ ng, t) ñó ñưa ra gi i pháp nh4m giúp các nhà ho ch ñ ch chính sách xây d%ng các chính sách phù h p hơn ñ+ PFES góp ph n kh quan hơn vào vi c b o v r)ng cũng như công cu c gi m nghèo

Không ch* mang l i hi u qu v' kinh t# cho ngư i cung c p và ngư i chi tr các

d ch v( môi trư ng, mà PFES còn mang l i hi u qu trong b o v môi trư ng và

K#t qu c a ñ' tài là ñưa ra các gi i pháp h"u hi u nh4m nâng cao ch t lư ng th%c thi c a chính sách chi tr DVMTR t i t*nh Lâm nói chung và các t*nh khác có ñi'u ki n tương t%

1.6.3 Tính m;i c*a ñ' tài

R)ng t*nh Lâm Đ ng có tính ña d ng sinh h c cao, gi" vai trò r t quan tr ng trong ñ nh hư ng phát tri+n kinh t# - xã h i chung c a t*nh, ñ ng th i ñ m b o năng l%c phòng h ñ u ngu n, phòng h môi trư ng c nh quan, ñi'u hoà khí h u, b o v

ñ t ch ng xói mòn cho khu v%c và các khu v%c duyên h i mi'n Trung, mi'n Đông Nam B T*nh Lâm Đ ng ñã áp d(ng cơ ch# chi tr d ch v( môi trư ng r)ng t) năm

2009 v i m(c ñích hư ng t i qu n lý b o v r)ng b'n v"ng Đ' tài này ñư c th%c

hi n nh4m ñ' xu t các gi i pháp nâng cao ch t lư ng th%c thi c a chính sách chi tr

d ch v( môi trư ng r)ng cho t*nh Lâm Đ ng vì chi tr d ch v( môi trư ng là m t công c( b o t n m i m; Vi t Nam nh4m ñ m b o vi c cung c p các d ch v( môi trư ng tích c%c thông qua vi c trao ñ2i tài chính t) nh"ng ngư i ñư c hư ng l i

d ch v( môi trư ng ñ#n nh"ng ngư i cung c p các d ch v( môi trư ng r)ng thông qua vi c là lư ng giá DVMTR cho phù h p

CHƯƠNG II

CƠ S LÝ LU N VÀ TH C TI N C A CƠ CH1 CHI TR D CH V

MÔI TRƯ NG R NG 2.1 Các khái ni#m và cơ s= lý lu!n

2.1.1 Cơ s= lý lu!n

Môi trư ng và h th ng kinh t# có s% g/n k#t ch-t ch5 v i nhau

Quá trình phát tri+n kinh t# s5 góp ph n t o ra ngu n tài chính h9 tr cho quá trình c i t o môi trư ng, phòng ch ng suy thoái, s% c môi trư ng x y ra… Tuy nhiên, quá trình phát tri+n kinh t# di&n ra v i t c ñ nhanh và m nh cũng d n ñ#n

vi c khai thác, s! d(ng quá m,c các tài nguyên thiên nhiên và môi trư ng, gây nguy cơ c n ki t tài nguyên, ô nhi&m, suy thoái môi trư ng

Môi trư ng cũng tác ñ ng ñ#n tính 2n ñ nh và b'n v"ng c a s% phát tri+n kinh t# Môi trư ng t o ra các ti'm năng t% nhiên m i cho công cu c phát tri+n kinh t# trong tương lai, góp ph n thúc ñ7y quá trình phát tri+n kinh t# Ngư c l i, môi trư ng cũng tác ñ ng tiêu c%c, gây b t l i cho quá trình phát tri+n kinh t#

Chính vì v y, kinh t# hóa ngành tài nguyên và môi trư ng là nhi m v( tr ng tâm và lâu dài c a m9i qu c gia, vùng, khu v%c C n l ng ghép y#u t môi trư ng vào trong các ch trương, chính sách ñ m b o s% k#t h p hài hòa gi"a l i ích kinh t# và l i ích môi trư ng, v)a ñáp ,ng ñư c nhu c u c a hi n t i trong tăng trư ng

và phát tri+n v)a không làm nh hư ng ñ#n nhu c u c a th# h trong tương lai

hư ng t i m(c tiêu b o v môi trư ng và phát tri+n b'n v"ng

Hình 2.1: Hư ng ti#p c n phát tri+n b'n v"ng [2]

- Ngăn ch-n ô nhi&m

- Đánh giá tác ñ ng môi trư ng

- Ti n t hoá tác ñ ng môi trư ng

PTBV

Th# gi i có kho ng 60% môi trư ng sinh thái trên th# gi i ñang b suy thoái ho-c khai thác, s! d(ng không b'n v"ng 3 Do ñó, nh4m m(c ñích thúc ñ7y phát tri+n h sinh thái d%a vào c ng ñ ng, khôi ph(c l i nh"ng h sinh thái b phá h y và duy trì vi c cung c p các d ch v( sinh thái quan tr ng d n ñ#n vi c hình thành công c( chi tr d ch v( h sinh thái

Chi tr d ch v( h sinh thái là m t trong nh"ng công c( ñ+ th%c hi n kinh t# môi trư ng, d%a trên nguyên t/c “Ngư i hư ng th( ph i tr ti'n” (BPP), “S% s=n lòng chi tr ” (Willingness to pay – WTP), “S% s=n lòng ch p nh n” (Willingness to accept – WTA)

(1) Nguyên t c BPP: Nguyên t/c BPP ñưa ra các gi i pháp b o v môi trư ng

v i m t cách nhìn nh n riêng Thay vì nguyên t/c “Ngư i gây ô nhi&m ph i tr ti'n” (PPP), nguyên t/c BPP ch trương vi c phòng ng)a ô nhi&m và c i thi n môi trư ng c n ñư c h9 tr t) phía nh"ng ngư i mu n thay ñ2i ho-c nh"ng ngư i không ph i tr giá cho các ch t th i gây ô nhi&m môi trư ng C( th+, thay vì ph t nh"ng ngư i dân vùng thư ng lưu vì ñã ch-t phá r)ng gây ra lũ l(t, xói mòn, b i l/ng cho vùng h lưu thì chi tr cho h m t kho n ti'n ñ+ h b o v , chăm sóc các khu r)ng ñó và nh"ng ngư i h lưu s5 chi tr m t ph n cho các l i ích mà h

ñư c hư ng

V' th%c ch t nguyên t/c BPP có th+ ñư c s! d(ng như là m t ñ nh hư ng h9

tr nh4m ñ t ñư c các m(c tiêu môi trư ng, cho dù ñó là các m(c tiêu b o v hay ph(c h i môi trư ng N#u m,c phí có th+ ñư c thu ch* ñ+ dành cho các m(c tiêu môi trư ng thì lúc ñó chính sách này có th+ ñư c coi là chính sách hi u qu v' môi trư ng

(2) Nguyên t c WTP-WTA: WTP và WTA là thư c ño ñ tho mãn t o c s xác ñ nh l i ích ñ i v i xã h i t) vi c tiêu th( ho-c bán m t m-t hàng c( th+ N'n

t ng c a PES chính là vi c nh"ng ngư i cung c p d ch v( môi trư ng s5 nh n ñư c

m t kho n ti'n cho vi c h ch p nh n b o v môi trư ng và m,c chi tr này ph( thu c vào s% tho thu n v i bên nh n ñư c l i ích t) các l i ích t) môi trư ng

2.1.2 Khái quát chung v' chi tr d$ch v% môi trư ng r&ng

2.1.2.1 Đ$nh nghĩa

Theo quy ñ nh t i Đi'u 3 Ngh ñ nh s 99/2010/NĐ-CP thì d ch v( môi trư ng r)ng là vi c cung ,ng và s! d(ng b'n v"ng các giá tr s! d(ng c a môi trư ng r)ng và chi tr d ch v( môi trư ng r)ng là quan h cung ,ng và chi tr gi"a

bên s! d(ng d ch v( môi trư ng r)ng tr ti'n cho bên cung ,ng d ch v( môi trư ng r)ng

D ch v( môi trư ng r)ng bao g m:

- B o v ñ t, h n ch# xói mòn và b i l/ng lòng h , lòng sông, lòng su i;

- Đi'u ti#t và duy trì ngu n nư c cho s n xu t và ñ i s ng xã h i;

- D ch v( h p th( và lưu gi" các bon c a r)ng, gi m phát th i khí gây hi u ,ng nhà kính b4ng các bi n pháp ngăn ch-n suy thoái r)ng, gi m di n tích r)ng và phát tri+n r)ng b'n v"ng;

- B o v c nh quan t% nhiên và b o t n ña d ng sinh h c c a các h sinh thái r)ng ph(c v( cho d ch v( du l ch;

- D ch v( cung ,ng bãi ñ;, ngu n th,c ăn và con gi ng t% nhiên, s! d(ng ngu n nư c t) r)ng cho nuôi tr ng thu1 s n

2.1.2.2 M%c tiêu

- T o ñi'u ki n ñ+ Nhà nư c qu n lý tài nguyên r)ng, ñ t lâm nghi p ch-t ch5 hơn, ngư i dân tham gia b o v r)ng hi u qu hơn, ñ che ph c a r)ng ngày càng tăng Góp ph n th%c hi n chi#n lư c phát tri+n lâm nghi p và ngăn ch-n nh"ng tác

h i c a bi#n ñ2i khí h u toàn c u

- T o cơ ch# tài chính m i cho công tác b o v và phát tri+n r)ng thông qua

vi c s! d(ng ngu n ti'n u1 thác c a bên s! d(ng DVMTR chi tr cho bên cung ,ng DVMTR

- Huy ñ ng các ngu n l%c c a xã h i ñ+ b o v và phát tri+n r)ng; xã h i hoá công tác b o v và phát tri+n r)ng; t o ñi'u ki n ñ+ ngành lâm nghi p ho t ñ ng ñúng quy lu t c a n'n kinh t# s n xu t hàng hoá

- C i thi n sinh k#, tăng thu nh p cho nh"ng ngư i tr%c ti#p tham gia BV&PTR; B o ñ m cho ngư i lao ñ ng tr%c ti#p tham gia ho t ñ ng s n xu t, BV&PTR ñư c chi tr ñúng giá tr c a r)ng ñem l i cho xã h i

- Nâng cao ý th,c trách nhi m, nghĩa v( c a m i t2 ch,c, cá nhân ñ i v i s% nghi p b o v và phát tri+n r)ng

- Nâng cao năng l%c và hi u qu công tác qu n lý, s! d(ng và b o v r)ng cho các ch r)ng

2.1.2.3 N i dung chính sách chi tr d$ch v% môi trư ng r&ng

a Đ i tư ng r ng ñư c ñưa vào xác ñ nh giá tr d ch v môi trư ng r ng

Toàn b di n tích r)ng t% nhiên, r)ng tr ng thu c quy ho ch r)ng phòng h

và r)ng ñ-c d(ng Di n tích r)ng t% nhiên, r)ng tr ng là r)ng s n xu t ñ tiêu chu7n phòng h thì s5 xác ñ nh giá tr d ch v( môi trư ng r)ng trong th i gian chưa khai thác

b Nguyên t c xác ñ nh giá tr d ch v môi trư ng r ng

Giá tr d ch v( môi trư ng r)ng ñư c xác ñ nh theo t)ng lo i r)ng: r)ng g9, r)ng h9n giao, tre n,a (ñ i v i r)ng t% nhiên) và r)ng ñã có tr" lư ng và chưa có tr" lư ng (ñ i v i r)ng tr ng)

c Đ i tư ng có nghĩa v chi tr giá tr d ch v môi trư ng r ng

Các t2 ch,c, các nhân s! d(ng tr%c ti#p các giá tr d ch v( môi trư ng r)ng ñ+

s n xu t hàng hoá ho-c kinh doanh các s n ph7m ñư c hư ng l i t) r)ng, bao g m: các công trình thu1 l i, thu1 ñi n, nư c sinh ho t, du l ch sinh thái, ngh* dư:ng Các t2 ch,c, cá nhân có ho t ñ ng gây tác ñ ng nh hư ng có h i ñ#n môi trư ng r)ng như khai thác khoáng s n, công trình giao thông và các ho t ñ ng s n xu t gây

ô nhi&m không khí

d Đ i tư ng ñư c hư ng phí chi tr d ch v môi trư ng r ng

Các ban qu n lý r)ng phòng h và ñ-c d(ng ñư c nh n phí chi tr d ch v( môi trư ng r)ng ñ+ ñ u tư cho công tác b o v và phát tri+n r)ng ñ-c d(ng, r)ng phòng

ñ i v i giá tr phòng h do r)ng t o ra

e Cơ ch qu n lý và s d ng ti n chi tr d ch v môi trư ng r ng

Các hình th,c chi tr d ch v( môi trư ng r)ng cũng g n như t i QĐ 380 c a

Th tư ng Chính ph và Ngh ñ nh 99, g m:

- Chi tr d ch v( môi trư ng r)ng tr%c ti#p: là ho t ñ ng giao d ch trao ñ2i gi"a ngư i bán và ngư i mua Ngư i lao ñ ng lâm nghi p (các ch r)ng) t o ñư c ho-c b o v , gi" gìn ñư c môi trư ng c nh quan thiên nhiên trong r)ng; nh"ng ngư i mu n vào khu r)ng ñ+ thăm quan, chiêm ngư:ng, thư ng th,c c nh quan thiên nhiên, th m chí ngh* dư:ng, nghiên c,u khoa h c, vv ph i tr ti'n mua vé

ñ+ ñư c ñ#n v i khu r)ng, ñ y là giao d ch chi tr d ch v( môi trư ng r)ng tr%c ti#p Ti'n thu ñư c t) chi tr các d ch v( môi trư ng r)ng sau khi th%c hi n nghĩa v( v' tài chính theo quy ñ nh c a pháp lu t, ngư i ñư c chi tr có toàn quy'n quy#t

ñnh vi c s! d(ng s ti'n này ñ+ ñ u tư vào vi c b o v và phát tri+n r)ng

- Chi tr d ch v( môi trư ng r)ng gián ti#p: M t khi giao d ch (mua, bán) gi"a ngư i bán và ngư i mua không th+ th%c hi n trao ñ2i ñư c tr%c ti#p, thì c n thi#t

ph i thông qua m t bên trung gian làm ñ i di n cho c hai phía ; xét v' th%c t# thì ngư i lao ñ ng lâm nghi p (các ch r)ng) khi t o ra môi trư ng r)ng không th+ ñi bán cho t)ng ngư i hư ng l i (các ñ i tư ng hư ng l i có th+ là dân cư c a m t thành ph , c a m t vùng ñ ng b4ng ñư c hư ng th( môi trư ng sinh quy+n s ch, an toàn; ho-c ñư c s! d(ng nư c ph(c v( ñ i s ng và s n xu t ) Ti'n thu ñư c t) chi

tr d ch v( môi trư ng r)ng ñư c s! d(ng như sau:

+ 10% chi cho các ho t ñ ng c a Qu8 b o v và phát tri+n r)ng;

+ 90% chi cho các ho t ñ ng c a ngư i ñư c chi tr d ch v( môi trư ng r)ng N#u ngư i ñư c chi tr d ch v( môi trư ng r)ng là các t2 ch,c nhà nư c,

ñư c s! d(ng 10% cho chi phí qu n lý, 80% cho vi c tr ti'n công khoán b o v r)ng 2n ñ nh lâu dài cho h gia ñình, cá nhân, c ng ñ ng dân cư, thôn b n

2.2 Cơ s= th"c t5

2.2.1 Kinh nghi#m th"c hi#n d" án chi tr d$ch v% môi trư ng r&ng c*a th5 gi;i

Chi tr d ch v( môi trư ng r)ng (PFES) là m t lĩnh v%c hoàn toàn m i nhưng

ñã thu hút ñư c s% quan tâm c a các qu c gia và các nhà khoa h c trên toàn th#

gi i PFES tri+n khai s m nhât M8 Latinh, châu Âu, châu Phi PFES cũng ñư c phát tri+n và th%c hi n thí ñi+m t i châu Á như Inñonexia, Philippin, Trung Qu c,

>n Đ và Vi t Nam Riêng các nư c Costa Rica, Mexico và Trung Qu c ñã xây d%ng các chương trình PFES v i quy mô l n, chi tr tr%c ti#p cho các ch r)ng ñ+ th%c hi n các bi n pháp b o v r)ng nh4m tăng cư ng cung c p các d ch v( th y văn, b o t n ña d ng sinh h c, ch ng xói mòn, h p th( Cacbon và t o c nh ñ0p… Các nghiên c,u v' chi tr d ch v( môi trư ng c a t2 ch,c Forest Trends, The katoomba group (2011); Đánh giá giá tr kinh t# c a công tác b o t n h sinh thái

c a Pagiola, S.K vonRitter (2004) ñã xác ñ nh các d ch v( h sinh thái cơ b n, cơ

h i và thách th,c khi tham gia th trư ng chi tr d ch v( môi trư ng

M t s nghiên c,u khác l i t p trung vào vi c phát tri+n th trư ng cacbon như: Hi n tr ng và xu th# th trư ng Cacbon 2011 (World Bank, 2011); Hư ng d n

ño cacbon r)ng (Timothy R.H Pearson and Sandra L.Brown, 1997); Đi'u tra r)ng

và s2 tay các phương pháp phân tích ñ t (Amacher, M.C; O’Neil, K.P, 2003); Nh"ng nghiên c,u này ñã ñóng góp ph n không nh trong quá trình xây d%ng h phương pháp lu n v' cách ño ñ c, giám sát, th7m tra ch t lư ng r)ng và d ch v( môi trư ng r)ng

Dư i ñây là m t s qu c gia tham gia th%c hi n cơ ch# PFES ñư c bi#t ñ#n như sau:

Costa Rica [4]

Là m t trong nh"ng nư c ñ u tiên xây d%ng và th%c hi n chính sách chi tr

d ch v( môi trư ng r)ng Đ' án Chi tr d ch v( môi trư ng (PES) t i Costa Rica là

m t chương trình ñang ñư c th%c hi n trên toàn qu c D ch v( môi trư ng ñư c ghi

nh n trong Lu t Lâm nghi p s 7575, bao g m gi m thi+u phát th i khí nhà kính, các d ch v( th y văn, b o t n ña d ng sinh h c, và b o t n các danh lam th/ng c nh thông qua qu n lý và b o t n r)ng

Chính ph Costa Rica xây d%ng ñ' án PES năm 1996 (thay th# h th ng hi n

th i v' chi tr tái t o r)ng và qu n lý r)ng) Lu t Lâm nghi p s 7575 cung c p cơ

s pháp lý cho ñ' án và vi c thành l p Qu8 tài chính lâm nghi p qu c gia (FONFAFIO), m t cơ quan bán t% ch có ñ a v pháp lý ñ c l p FONFAFIO bao

g m các ñ i di n c a khu v%c công l p và tư nhân Các kho n thanh toán c a các công ty tư nhân và c ng ñ ng qu c t# ñ i di n b i Qu8 môi trư ng toàn c u (GEF), t2 ch,c B o t n qu c t# (CI) và ngân hàng th# gi i (WB) ñ'u do FONFAFIO qu n

lý Ngoài ra chính ph Costa Rica ho t ñ ng như m t ngư i mua, ñ i di n cho ngư i s! d(ng nư c và nhiên li u b4ng công c( giá nư c và thu# tiêu th( nhiên li u hóa th ch Đ' án PES ñ-c trưng b i m,c ñ t% nguy n và h ñi'u ki n

M [5]

Chi tr d ch v( môi trư ng r)ng có m t l ch s! lâu dài M8 PFES chính ph M8 tài tr , ñư c b/t ñ u b4ng các chương trình d% tr" b o t n trong năm 1985 và ñã phát tri+n ít nh t 14 chương trình PFES khác c a liên bang T i M8, chính ph t p trung vào các d ch v( c a cô l p cácbon , quy ñ nh ch t lư ng nư c, ña d ng sinh

h c và b o v môi trư ng s ng Cho m9i d ch v( h sinh thái, có 3 hình th,c thanh toán cho các ch ñ t: thanh toán tr%c ti#p t) chính ph , thanh toán t% nguy n c a

các doanh nghi p, cá nhân, các t2 ch,c phi chính ph và các kho n thanh toán th%c

hi n theo quy ñ nh c a chính ph

Hình th,c xác ñ nh kho n thu d%a trên d" li u thu th p tr%c ti#p t) ngư i mua

và ngư i bán các d ch v( h sinh thái d%a vào r)ng ñ+ xác ñ nh t2ng doanh thu ch

ñ t nh n ñư c cho các d ch v( mà h cung c p T2ng doanh thu t) t t c các ngu n thanh toán cho t t c các d ch v( mà chúng tôi ñã có d" li u tương ñương g n 1,9 t1 USD năm 2007 trong ñó ngu n thu t) chính ph chi#m 19% (các chương trình d% tr" b o t n) và t) phi chính ph chi#m 81% (g m các kho n thanh toán cho vi c

gi m thi+u vùng ñ t ng p nư c , xây d%ng h t ng b o t n và hi u s carbon)

B ng 2.1: T2ng s chi tr d ch v( môi trư ng r)ng t i M8 t) năm 2005-2007

v n ñ' v' nư c

Ví d : năm 1998 dân cư s ng t i Coatepec, ti+u bang Veracruz, trên V nh Mexico b s c khi bi#t ngu n nư c m-t t) sông La Marina là ch* ñ ñ+ trang tr i tiêu th( c a th tr n vì s,c m nh c a "El Nino" làm cho vùng v nh có m t mùa khô

kh/c nghi t hơn Nh n th,c ñư c m i liên h gi"a nư c và r)ng, ñ-c bi t ñ i v i ngư i dân trong Coatepec, d n ñ u th trư ng Miguel Cervantes l p k# ho ch m t ý

tư ng sáng t o vào năm 2001 Ông xin tài tr t) các cơ quan l p pháp thành ph và các nhà máy nư c ñ a phương $1,00 peso Mexico và tính phí s! d(ng nư c trong hóa ñơn ti'n nư c ñ+ b o t n r)ng ñ u ngu n Các qu8 s5 ñư c s! d(ng ñ+ tr ti'n

l phí hàng năm cho ch s h"u r)ng nh4m qu n lý và b o v r)ng t t Trong năm

ñ u tiên các h gia ñình s=n sàng chi tr cho b o t n và k#t qu ñã thu ñư c $ 9000 USD T2ng h p các ngu n l%c t) ñóng góp t% nguy n, ngân sách thành ph và t) các chương trình c a CONAFOR, Th trư ng ñã có th+ tr $ 1,000 Peso Mexico /ha

v i 500 khu r)ng b o t n t t nh t trong lưu v%c

Pháp [7]

Năm 1989 Vittel , h p tác v i Vi n nông h c qu c gia Pháp (Institut National

de la Recherche Agronomique - INRA) , ñưa ra m t chương trình nghiên c,u

"Nông nghi p – Môi trư ng – Vittel” - AGREV, v i m(c tiêu là: hi+u m i quan h gi"a t p quán canh tác th%c t# và t1 l nitrat trong t ng nư c ng m; xác ñ nh và ki+m tra hình th,c canh tác c n thi#t ñ+ gi m và duy trì t1 l nitrat m,c ñ mong

mu n và xác ñ nh các ưu ñãi c n thi#t cho nông dân thay ñ2i thói quen c a h

K5t qu : Công ty ñóng chai Perrier Vittel ñã cung c p tài chính cho nông dân

vùng ñ u ngu n và vùng l c nư c ñ+ xây d%ng cơ s v t ch t cho nông nghi p và chuy+n sang ho t ñ ng nông nghi p h"u cơ nh4m gi m ô nhi&m nư c b i các Nitrát

B ng 2.2: Chi phí và l i ích c a chương trình PES [7]

1 Ngư i

nông dân

Không có chi phí tài chính tr%c ti#p nhưng chi phí giao d ch cao g m: chi phí h c phương pháp m i và tham gia xác ñ nh, th! nghi m và chi phí khuy#n khích và các cu c ñàm phán

- B o ñ m canh tác lâu dài (30 năm)

- Thi#t b nông nghi p: 3,81 tri u euro

- B i thư ng tài chính nông: 11,3 tri u euro

Lo i b ñư c r i ro kinh doanh (Kinh doanh m t t1 chai m t năm)

Không bao g m chi phí liên quan ñ#n thành l p và ho t ñ ng Agrivair

Châu Á [8]

T) năm 2002, Qu8 phát tri+n Nông nghi p qu c t# (IFAD), trung tâm Nông – Lâm Th# gi i (ICRAF) ñã h9 tr chi tr cho ngư i nghèo vùng cao các d ch v( môi trư ng mà h cung c p (RUPES) t i 6 ñi+m nghiên c,u hành ñ ng g m: Sumberjaya, Bungo và Singkarak Indonesia; Bakun và Kalahan thu c Philippines; Kulekhani Nepal và 12 ñi+m h c t p t i khu v%c Châu Á M(c ñích

c a RUPES là “xây d%ng cơ ch# m i ñ+ c i thi n sinh k# và an ninh tài nguyên cho

c ng ñ ng nghèo vùng cao Châu Á” thông qua xây d%ng các cơ s v' các cơ ch# nh4m chi tr ngư i nghèo vùng cao v' các d ch v( môi trư ng h cung c p cho các

c ng ñ ng trong nư c và trên ph m vi toàn c u

Bài h c kinh nghi m t) d% án RUPES có th+ ñư c chia ra thành 5 h p ph n như sau:

- Hi+u ñư c r4ng chi tr d ch v( môi trư ng nh4m xoá ñói gi m nghèo;

- Xây d%ng các chính sách và th+ ch# ñ+ thúc ñ7y ho t ñ ng chi tr d ch v( môi trư ng c p ñ a phương, qu c gia và qu c t#;

- Liên k#t ngư i cung c p d ch v( môi trư ng v i ngư i mua d ch v( môi trư ng trong các cơ ch# chi tr d ch v( môi trư ng th! nghi m;

- Xây d%ng tiêu chí và ch* s ñ+ th%c hi n các k# ho ch chi tr d ch v( môi trư ng ñư c công b4ng và hi u qu ;

- Thành l p ñ i tác và m ng lư i

D% án RUPES ho t ñ ng giúp làm rõ khái ni m d ch v( môi trư ng là gì và ai

là ñ i tư ng hư ng l i t) các d ch v( này, d ch v( này ñư c l y t) ñâu và t o ra b4ng cách nào Kinh nghi m t) d% án RUPES ch* ra r4ng m i quan h lâu dài là c n thi#t v i m,c ñ ñi'u ki n phù h p S lư ng ngư i mua d ch v( t% nguy n cam k#t chi tr phí dài h n và có ñi'u ki n v i c ng ñ ng ñ a phương v n còn r t ít Các doanh nghi p như nhà máy thu1 ñi n, công ty cung c p nư c thành ph là nh"ng

ñ i tư ng thư ng không ñưa ra cam k#t dài h n v i c ng ñ ng ñ a phương vì h cho r4ng ñây là m-t hàng không có nhi'u ngư i mua ñ+ l%a ch n Hơn n"a, m i quan h gi"a các doanh nghi p này v i c ng ñ ng thư ng x y ra xung ñ t và ñi'u ñó ch,ng

t r4ng c ng ñ ng vùng cao cũng nh n ra ñư c t m quan tr ng và vai trò c a h Do

ñó, các k# ho ch chi tr d ch v( môi trư ng có th+ ñư c s! d(ng ñ+ h p th,c hoá

cơ ch# chia s; trách nhi m v' sinh k# và ñ t ñư c m(c tiêu kinh t# b'n v"ng

- Chương trình NFCP b o t n r)ng t% nhiên thông qua các l nh c m khai thác g9 và tr ng r)ng v i các ưu ñãi cho các doanh nghi p lâm nghi p

- Chương trình GTGP: chuy+n ñ2i ñ t tr ng tr t trên các sư n r)ng d c và

ñ ng c b4ng cách cung c p cho nông dân h t gi ng và các kho n tr c p

C NFCP và GTGP cũng có ý nghĩa toàn c u b i vì nó làm tăng ñ che ph th%c v t, tăng cư ng h p th( carbon và gi m b(i ñ#n các qu c gia khác b4ng cách ki+m soát xói mòn ñ t Hai chương trình này có th+ t o ra nhi'u l i ích cho Trung

Qu c và ph n còn l i c a th# gi i b4ng cách gi i quy#t m t lo t các v n ñ' môi trư ng (như m t ña d ng sinh h c, bi#n ñ2i khí h u, sa m c hóa, h n hán, lũ l(t, xói mòn ñ t và lư ng nư c ch y tràn), cũng như nh"ng thách th,c kinh t# xã h i (như xóa ñói gi m nghèo, xung ñ t xã h i, phát tri+n kinh t#)

2.2.2 Kinh nghi#m th"c hi#n d" án chi tr d$ch v% môi trư ng r&ng t i Vi#t Nam

Nghiên c,u ñ u tiên v' chi tr d ch v( môi trư ng (PFES) Vi t Nam do các nhà khoa h c t i Trung tâm nghiên c,u sinh thái và môi trư ng RCFEE và các ñ i tác nư c ngoài như t2 ch,c Winrock, trung tâm lâm nghi p th# gi i th%c hi n và

xu t b n n ph7m “Chi tr d ch v( môi trư ng cho ngư i dân vùng cao v' d ch v( môi trư ng mà h cung c p” Nghiên c,u này ñã góp ph n l ng ghép PFES vào lu t

ña d ng sinh h c, xây d%ng các chính sách h9 tr cho PFES và xác ñ nh m,c chi tr

c a nh"ng ngư i s! d(ng ñi n cho nh"ng ngư i b o v r)ng ñ u ngu n

Quy#t ñ nh s 380/TTG ngày 10/4/2008 c a th tư ng chính ph v' chính sách thí ñi+m PFES r)ng, theo ñó PFES ñư c tri+n khai thí ñi+m trong hai năm t i hai t*nh Lâm Đ ng và Sơn La v i các lo i d ch v(: ñi'u ti#t ngu n nư c, h n ch# xói mòn, b i l p, và c nh quan du l ch và ñ i tư ng chi tr cho chương trình thí ñi+m này là: công ty th y ñi n, công ty c p nư c, công ty du l ch V i s% h9 tr c a

USAID/RDMA (Phái đồn Phát tri+n Khu v%c Châu Á), Chương trình B o t n Đa

d ng Sinh h c Vùng Châu Á (ARBCP) đã h9 tr Chính ph Vi t Nam t) năm 2006 trong vi c th%c hi n thành cơng chương trình thí đi+m v' Chi tr D ch v( Mơi trư ng R)ng (PFES), đã c i thi n sinh k# cho nhi'u ngư i dân nghèo nơng thơn

đ ng th i tăng cư ng b o t n đa d ng sinh h c Vi t Nam Chính sách thí đi+m cũng đã giúp cung c p thơng tin cho vi c thi#t k# và phê duy t Ngh đ nh PFES c p

qu c gia, m t c t m c quan tr ng mang t m khu v%c

Năm 2010, Chính ph đã ban hành Ngh đ nh 99/2010/NĐ-Cp v' chính sách chi tr d ch v( mơi trư ng r)ng Đ#n nay, đã cĩ m t s t*nh tri'n khai th%c hi n nhưng ph n l n ho t đ ng tri+n khai m i d)ng vi c l p k# ho ch, thành l p Qu8

b o v và phát tri+n r)ng… Cho t i nay B Nơng nghi p và Phát tri+n Nơng thơn,

cơ quan ch u trách nhi m v' t2 ch,c tri+n khai PFES, đã ban hành các quy đ nh và

hư ng d n khá chi ti#t v' tri+n khai hai lo i d ch v( đ u tiên (phịng h đ u ngu n

và d ch v( du l ch sinh thái) Cơ ch# v n hành PFES t i Vi t Nam ch y#u d%a vào Qu8 B o v và Phát tri+n r)ng c p trung ương và c p t*nh Các Qu8 s5 ký h p đ ng

v i ngư i mua d ch v( và thu ti'n t) các bên s! d(ng d ch v( mơi trư ng r)ng; chu7n b k# ho ch chi tr ; giám sát và phân b2 ti'n t i ngư i cung c p d ch v(; chu7n b và trình các báo cáo theo t)ng giai đo n t i Qu8 B o v và Phát tri+n r)ng trung ương

Sau hơn 3 năm tri+n khai th%c hi n Ngh đ nh s 99/2010/NĐ-CP, tính đ#n nay, trên tồn qu c đã cĩ 35 Qu8 B o v và Phát tri+n r)ng t*nh đư c thành l p, t o

ra ngu n thu t) DVMTR giai đo n 2009-2013 đ t g n 2.850 t1 đ ng (s thu hàng năm cĩ xu hư ng tăng d n) Năm 2013, t2ng di n tích hư ng ti'n DVMTR đã giao, khốn b o v r)ng đ t 3,653tri u ha/4,18 tri u ha di n tích r)ng trong các lưu v%c

cĩ cung ,ng DVMTR Đ-c bi t, 2 năm tr l i đây, m,c chi tr ti'n DVMTR bình quân c a tồn qu c đ'u đ t trên 200.000đ/ha, m t s t*nh cĩ m,c chi tr r t cao như Lâm Đ ng (350.000đ/ha), Lai Châu (289.500đ/ha), Kon Tum (362.000đ/ha) cho

th y r4ng chính sách đã t)ng bư c cĩ tác đ ng ngày càng sâu r ng vào đ i s ng nhân dân, c i thi n đ i s ng cho nh"ng ngư i dân s ng d%a vào r)ng, đ ng th i t o

ra ngu n tài chính b'n v"ng cho cơng cu c b o v và phát tri+n r)ng lâu dài [10]

Đây là nh"ng k#t qu bư c đ u m ra cho hư ng phát tri+n chi tr d ch v( h sinh thái khác nh4m ph(c v( cho cơng tác b o t n, khai thác b'n v"ng h sinh thái

Vi t Nam

2.3 Cơ s= pháp lý

- Lu t B o v và Phát tri+n r)ng s!a ñ2i (2004);

- Ngh ñ nh s 05/2008/NĐ-CP ngày 14/01/2008 c a Chính ph v' Qu8 b o

v và phát tri+n r)ng

- Quy#t ñ nh 380/QĐ-TTg c a Th tư ng Chính ph ra ñ i ngày 10/04/2008

ñã quy ñ nh rõ v' vi c c n thi#t ph i xây d%ng thí ñi+m cơ ch# chi tr d ch v( môi trư ng r)ng t i m t s t*nh, sau ñó rút kinh nghi m và nhân r ng mô hình này trên

- Thông tư s 80/2011/TT-BNNPTNT ngày 23/11/2011 c a B Nông nghi p

và Phát tri+n nông thôn hư ng d n phương pháp xác ñ nh ti'n chi tr d ch v( môi trư ng r)ng;

- Thông tư s 20/2012/TT-BNNPTNT, ngày 07/5/2012 hư ng d n trình t% th t(c nghi m thu thanh toán ti'n chi tr d ch v( môi trư ng r)ng;

- Thông tư s 60/2012/TT-BNNPTNT ngày 09/11/2012 Quy ñ nh v' nguyên t/c, phương pháp xác ñ nh di n tích r)ng trong lưu v%c ph(c v( chi tr d ch v( môi trư ng r)ng;

- Thông tư liên t ch s 62/2012/TTLN-BNNPTNT-BTC, ngày 16 tháng 11 năm 2012 hư ng d n cơ ch# qu n lý s! d(ng ti'n chi tr d ch v( môi trư ng r)ng;

- Quy#t ñ nh s 2943/QĐ-UBND ngày 10/11/2010 c a 6y ban Nhân dân t*nh Lâm Đ ng v' “Quy#t ñ nh Ban hành k# ho ch th%c hi n chính sách chi tr d ch v( môi trư ng r)ng trên ñ a bàn t*nh Lâm Đ ng”;

- Quy#t ñ nh s 585/QĐ-UBND ngày 11/03/2011 c a 6y ban Nhân dân t*nh Lâm Đ ng v' “Quy#t ñ nh v' vi c phê duy t danh sách các ñ i tư ng ph i chi tr

d ch v( môi trư ng r)ng trên ñ a bàn t*nh Lâm Đ ng (ñ t 1) năm 2011”;

- Quy#t ñ nh s 475/QĐ-UBND ngày 12/03/2013 c a 6y ban Nhân dân t*nh Lâm Đ ng v' “Quy#t ñ nh phê duy t k# ho ch thu, chi ti'n d ch v( môi trư ng r)ng trên ñ a bàn t*nh Lâm Đ ng 2013”;

CHƯƠNG III ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC TH C THI CHÍNH SÁCH CHI TR D CH V

MÔI TRƯ NG R NG T I T NH LÂM Đ NG

Trên cơ s phân tích ñánh giá k#t qu th%c hi n chính sách chi tr d ch v( môi trư ng t) giai ño n thí ñi+m ñ#n th i ñi+m hi n nay t i T*nh Lâm Đ ng; ñ i chi#u v i các quy ñ nh v' cơ ch#, ñ i tư ng ph i chi tr , phân b2 ngu n thu và qu n

lý, s! d(ng ngu n thu chi tr DVMTR t) ñó phân tích nh"ng h n ch# c a chính sách và tìm ra nh"ng nguyên nhân d n ñ#n nh"ng h n ch# Đó chính là cơ s ñ+ ñưa

ra nh"ng gi i pháp trong chương 5 nh4m hoàn thi n cơ ch# chia s; l i ích trong chính sách chi tr d ch v( môi trư ng r)ng t i t*nh Lâm Đ ng

3.1 Đ?c ñi8m t" nhiên , KT-XH

3.1.1 Đ?c ñi8m t" nhiên

3.1.1.1 V$ trí ñ$a lý

Lâm Đ ng là m t t*nh mi'n núi thu c phía Nam Tây nguyên, n4m tr n trong

n i ñ a c a nư c Vi t Nam, không có ñư ng biên gi i và không có ñư ng bi+n Là

m t t*nh có v trí ñ a lý thu n l i trong giao lưu phát tri+n KT-XH, có v trí và vai trò quan tr ng trong b o v h sinh thái ñ u ngu n c a vùng duyên h i mi'n Trung

và Đông Nam B Lâm Đ ng n4m to ñ ñ a lý:

+ Phía B/c – Tây B/c giáp t*nh Đ/k L/k và Đ/k Nông ;

+ Phía Tây - Tây Nam giáp Đ ng Nai và Bình Phư c;

+ Phía Đông Nam giáp Bình Thu n;

+ Phía Đông giáp Ninh Thu n và Khánh Hoà

3.1.1.2 Đ$a hình

Đ a hình tương ñ i ph,c t p ch y#u là bình sơn nguyên, núi cao ñ ng th i cũng có nh"ng thung lũng nh b4ng phAng t o nên nh"ng y#u t t% nhiên khác nhau v' khí h u, th2 như:ng, ñ ng th%c v t… và nh"ng c nh quan kỳ thú cho Lâm

Đ ng

Đ-c ñi+m n2i b t c a ñ a hình t*nh Lâm Đ ng là s% phân bi t khá rõ ràng t) B/c xu ng Nam:

- Phía B/c t*nh là vùng núi cao, vùng cao nguyên Lang Biang v i nh"ng ñ*nh cao t) 1.300 m ñ#n hơn 2.000 m như Bi Đúp (2.287m), Lang Bian (2.167m) bao

g m các huy n L c Dương và TP Đà l t

Hình 3.1: S% phân t ng ñ a hình theo ñ cao c a t*nh Lâm Đ ng

- Phía Đông và Tây có d ng ñ a hình núi th p, ñ cao t) 500 -1.000 m: g m các cao nguyên Di Linh, B o L c, Lâm Hà, Đ,c Tr ng Đ a hình cao nguyên là các

ñ i, d i ñ i trung bình ñ#n cao v i ñ phân c/t t) 50->100m, sư n d c tho i t o ra các b c b' m-t 800-900m (B o L c), 1100-1200m (Di Linh, Lâm Hà)

- Phía Nam là vùng chuy+n ti#p gi"a cao nguyên Di Linh - B o L c và bán bình nguyên có ñ cao t) 200 ñ#n 500m g m các huy n Đ Huoai, Đ t;h, Cát Tiên

V i các ñ-c ñi+m chính v' ñ a hình nêu trên, ñã t o ra nhi'u c nh quan thiên nhiên phong phú và ña d ng, thu n l i phát tri+n kinh t#-xã h i, ñ-c bi t trong xây d%ng các công trình, các khu ñô th , công nghi p, phát tri+n du l ch và nông lâm nghi p

và công nghi p khai thác-ch# bi#n khoáng s n

Lư ng mưa năm phân b không ñ'u theo không gian và th i gian và dao ñ ng trong kho ng 1.600 - 2.900mm Sư n ñón gió Tây Nam (Đ Huoai, B o L c, Tây

Di Linh) có lư ng mưa năm l n, lư ng mưa trung bình nhi'u năm ñ t 2.900mm, có năm ñ t t i 3.200 - 3.500mm V' phía Đông, Đông B/c lư ng mưa gi m d n ch* còn kho ng 600 - 1.700mm Đ-c bi t nh"ng vùng thung lũng n4m gi"a nh"ng r-ng núi cao lư ng mưa năm dư i 1.400mm Trong mùa khô (t) tháng XI - III) do vi c

nh hư ng c a gió mùa Đông B/c nên Lâm Đ ng mưa r t ít, lư ng mưa ch* chi#m

10 - 15% lư ng mưa toàn năm Có nh"ng năm 2 - 3 tháng li'n không mưa ho-c mưa không ñáng k+ Mùa mưa trùng v i gió mùa Tây Nam, lư ng mưa trong mùa này chi#m 85 - 90% lư ng mưa năm, có năm mưa l n, mưa liên t(c t)ng ñ t kéo dài ñã gây nên n n ng p l(t m t s vùng làm thi t h i ñáng k+ ñ#n mùa màng

3.1.1.4 Thu@ văn

Do ñ a hình cao, Lâm Đ ng là nơi xu t phát, ñ u ngu n c a h th ng sông

su i ñ2 v' mi'n Đông Nam B , là ñ u ngu n c a lưu v%c sông Đ ng Nai – Sài Gòn

và KrôngNô – Srêpok - C!u Long (Mê Kông) V i lưu lư ng mưa trung bình hàng năm t) 2.200 mm ngu n nư c m-t r t l n, các sông su i có ngu n nư c d i dào và phong phú phân b r i rác kh/p t*nh Nhưng 80% lư ng mưa ñ'u t p trung vào các tháng mùa mưa , h th ng sông suôi thư ng nh h0p, có nhi'u thác gh'nh, sư n d c ñ,ng nên kh năng s! d(ng ngu n nư c m-t trong các tháng mùa khô b h n ch# Lâm Đ ng có 03 h th ng sông su i l n bao g m:

- H th ng sông Đa Nhim , Đa Dâng và Đ ng Nai

- H th ng sông Đ Nga, La Ngà

- H sông Krông Nô

3.1.2 Đ?c ñi8m kinh t5 xã h i

3.1.2.1 Kinh t5

N'n kinh t# Lâm Đ ng ñang trên ñà phát tri+n v i t c ñ cao so v i khu v%c

và c nư c, ch t lư ng tăng trư ng kinh t# ñã có bư c c i thi n ñáng k+; n'n kinh t# ñang hòa nh p sâu r ng trên th trư ng qu c t# và khu v%c; giá c th trư ng khá 2n

ñnh, ch* s giá tăng không ñáng k+; tình hình lưu chuy+n hàng hóa, bán l; và doanh thu d ch v( tăng khá, giá tr xu t kh7u có xu hư ng tăng; an sinh xã h i ñư c ñ m

b o, ñ i s ng dân cư ti#p t(c ñư c c i thi n

B ng 3.1: T2ng s n ph7m (GRDP) trên ñ a bàn t*nh Lâm Đ ng t) năm

2011-quý I/2014 (theo giá th%c t#)

Nhìn chung, trong co c u kinh t#, lĩnh v%c nông lâm nghi p v n chi#m t1

tr ng l n nh t, ti#p ñ#n là lĩnh v%c d ch v(, công nghi p – xây d%ng còn chi#m t1

tr ng th p

Bên c nh nh"ng thu n l i cơ b n, t*nh Lâm Đ ng cũng g-p m t s khó khăn

và thách th,c như hi u qu s n xu t kinh doanh th p; kh năng c nh tranh c a các

s n ph7m chưa cao; cơ c u kinh t# chuy+n d ch ch m, nh t là trong vi c phát tri+n

s n xu t công nghi p; cơ c u s n xu t trong t)ng ngành, t)ng lĩnh v%c chưa chuy+n

d ch k p th i theo s% bi#n ñ ng nhanh c a nhu c u th trư ng trong nư c và qu c t# Khu v%c doanh nghi p g-p nhi'u khó khăn, khó ti#p c n ngu n v n tín d(ng và lãi

su t v n còn cao, tài s n ñã th# ch p và không ñáp ,ng ñư c các ñi'u ki n vay ñ+ ti#p t(c ñ u tư; ch* s t n kho gi m nhưng v n còn m,c cao; s doanh nghi p gi i th+, ng)ng ho t ñ ng v n còn nhi'u

xã h i còn di&n bi#n ph,c t p

3.2 Gi;i thi#u v' tài nguyên r&ng c*a t+nh [11]

Lâm Đ ng có t2ng di n tích ñ t lâm nghi p 581.563,70ha v i ñ che ph 59,5

% di n tích toàn t*nh Ngu n tre, n,a, l ô khá d i dào, tr" lư ng l n, t p trung

các huy n phía Nam như Đ Huoai, Đ T;h, Cát Tiên Do mưa nhi'u, khí h u 7m

ư t, ñ t ñai phù h p nên các lo i tre, n,a, l ô có t c ñ tái sinh r t nhanh sau khi khai thác Di n tích tre, n,a có ñ kh năng ñáp ,ng yêu c u ch# bi#n kho ng 50.000 t n b t gi y hàng năm R)ng Lâm Đ ng r t ña d ng v' loài, có trên 400 cây g9, trong ñó có m t s loài g9 quý như: pơmu xanh, c7m lai, gi., sao, thông 2 lá, 3

lá, ngoài ra còn có nhi'u lo i lâm s n có giá tr khác

R)ng Lâm Đ ng phân b thư ng ngu n các sông, su i l n c a khu v%c nên

có vai trò quan tr ng trong phòng h phòng h ñ u ngu n, phòng h môi trư ng

c nh quan, ñi'u hoà khí h u, b o v ñ t ch ng xói mòn cho khu v%c và các khu v%c duyên h i mi'n Trung, mi'n Đông Nam B …

Phân lo i r)ng:

R)ng ñ-c d(ng: 87.709,98 ha chi#m 15,1%

R)ng phòng h : 189.382,72 ha chi#m 32,6%

R)ng s n xu t: 304.471,0 ha chi#m 52,3%

3.3 Hi#n tr ng qu n lý và phát tri8n r&ng

3.3.1 Các v(n ñ' liên quan ñ5n suy thoái tài nguyên r&ng = Lâm Đ,ng

Suy gi m di n tích r)ng do tăng dân s t) ñó tăng nhu c u v' ñ t s n xu t d n ñ#n tăng tình tr ng phá r)ng, l n chi#m ñ t r)ng làm r y S% m r ng ñ t nông nghi p, ñ t s n xu t trái phép, không theo quy ho ch b4ng cách l n sâu vào ñ t r)ng

là nguyên nhân chính d n ñ#n suy thoái r)ng Tình tr ng phá r)ng làm tăng kh năng xói mòn và r!a trôi làm m t ñi th m th%c v t r)ng, m t ch t dinh dư:ng trong

ñ t, gây b i l/ng lòng h , gi m dung tích h ch,a, tăng dòng ch y m-t…

Khai thác ngu n lâm s n trái phép: Khai phá ñ+ ph(c v( cho các công trình xây d%ng, làm nhà , ñ i v i các loài g9 quý hi#m thì khai thác bán nh4m ñáp ,ng nhu c u tiêu dùng c a con ngư i Do thói quen c a ngư i ñ ng bào dân t c thi+u s , thì ngoài vi c khai thác l y g9, r)ng còn b tàn phá ñ+ l y c i làm ch t ñ t

Cháy r)ng cũng là nguyên nhân gây thu nh di n tích r)ng H u h#t các khu v%c r)ng b cháy ñ'u n4m trong nh"ng vùng nh y c m như r)ng ñ u ngu n, ñ t d c nên d& gây lũ quét, xói l:, ñ t d& b khô h n, thoái hóa Theo th ng kê c a Chi c(c lâm nghi p t*nh Lâm Đ ng, t) ñ u mùa khô 2014 ñ#n nay, toàn t*nh ñã x y 29 v( cháy r)ng, thi t h i lên t i h4ng trăm héc-ta Các ñ a phương có nguy cơ x y ra cháy r)ng cao g m: TP Đà L t, các huy n: Đam Rông, L c Dương, Lâm Hà, Di

Linh… H u h#t các bi+n c nh báo cháy r)ng trên ñ a bàn t*nh hi n ñã ñư c ñưa v' m,c 5, m,c c%c kỳ nguy hi+m

Hình 3.2: Di&n bi#n di n tích r)ng b cháy và di n tích r)ng b ch-t phá t) năm

2001 ñ#n năm 2012 [11]

3.3.2 T> ch6c qu n lý r&ng

S Nông nghi p và Phát tri+n nông thôn, thông qua s% h9 tr c a các cơ quan như Chi c(c ki+m lâm, S Tài chính và Qu8 B o v và Phát tri+n r)ng, ñư c coi là nh"ng cơ quan ch ch t trong vi c qu n lý, b o v và phát tri+n tài nguyên r)ng trên ñ a bàn t*nh, g m c chính sách PFES

505

303 283

343 305

101

293 236 153

S Nông nghi p và PTNT t*nh Lâm Đ ng