Đánh giá năng lực bản thân và xác định mục tiêu tìm việc và làm việc

Đánh giá năng lực bản thân và xác định mục tiêu tìm việc và làm việc Đánh giá năng lực bản thân và xác định mục tiêu tìm việc và làm việc Đánh giá năng lực bản thân và xác định mục tiêu tìm việc và làm việc Đánh giá năng lực bản thân và xác định mục tiêu tìm việc và làm việc

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

CƠ SỞ 2 – THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

KỸ NĂNG ỨNG XỬ VÀ PHỎNG VẤN VIỆC LÀM

(Đợt 1, Học kỳ I, năm học 2021-2022)

Tên chủ đề Đánh giá năng lực bản thân

và xác định mục tiêu tìm việc/làm việc

GVHD: TS Phạm Văn Tuân Sinh viên thực hiện:Nguyễn Thị Thùy Linh MSSV: 1853401010507

Lớp: Đ18KD3

Tp Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2021

Trong nhiều năm gần đây, thực trạng sinh viên sau khi tốt nghiệp đại học bước vào thị trường lao động bị mất định hướng và thất vọng với thực tế của cuộc sống đang ngày càng trở nên phổ biến Lý do được đưa ra là vì bản thân sinh viên ngay còn khi ngồi trên ghế nhà trường đã không có những kỹ năng cơ bản, không biết bản thân mình có những năng lực gì và có những mong muốn gì cho tương lai Cơ hội nghề nghiệp cũng từ đó mà mất đi, khi những nhà tuyển dụng rất quan tâm đến việc tự đánh giá năng lực của bản thân ứng viên

Sinh viên vừa ra trường cần phải tự nắm được năng lực bản thân như điểm yếu, điểm mạnh, mục tiêu tìm việc và mục tiêu làm việc, khi có những đánh giá và mục tiêu cụ thể, bản thân cũng dễ dàng hiểu được mình đang muốn gì, mình đã có gì và đang có gì, từ đó lựa chọn những công ty, nghề nghiệp phù hợp với bản thân hơn Dựa vào những thực trạng đó, những nghiên cứu về đánh giá năng lực bản thân

và mục tiêu xin việc/làm việc được đề xuất nhiều hơn

Mục lục

1 Các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài: 3

2 Các yếu tố ảnh hưởng đến nghiên cứu: 4

I Đặt vấn đề

A Lý do chọn đề tài

Lý do lý luận: Xã hội ngày một phát triển, đòi hỏi con người chúng ta cũng phải thích ứng với mội trường hiện đại hơn Ở thời thế này, chúng ta đều phải biết bản thân đang ở đâu, cần gì và mong muốn điều gì, đây là một điều rất quan trọng trong việc tìm kiếm công việc cho bản thân Nếu bản thân còn không tự đánh giá được mình, không có mục tiêu cụ thể, chứng tỏ rằng bản thân không quan tâm đến cuộc đời của chính bản thân mình Một khi không quan tâm đến bản thân thì không làm được công việc lâu dài, làm được một vài ngày lại thay đổi và không thấy thích Nhà tuyển dụng luôn quan tâm đến việc ứng viên của mình biết rõ bản thân là ai, mục tiêu ra sao, chứ không một nhà tuyển dụng nào lại nhận một nhân viên ngay cả bản thân mong muốn

và có năng lực gì cũng không biết Vì lý do đó, cần phải nghiên cứu và đưa ra những giải pháp để đánh giá năng lực bản thân, xác định mục tiêu tìm việc và mục tiêu làm việc rõ ràng hơn

Lý do thực tiễn: Đa số những sinh viên vừa ra trường bị thất nghiệp đều có chung một điểm yếu là không biết bản thân mình như thế nào, điểm mạnh điểm yếu ra sao, mục tiêu tìm việc và làm việc không rõ ràng Để hsjn chế đụoec việc không kiếm được việc làm, phỏng vấn không đậu, bản thân phải nêu được năng lực của mình và phải biết được mục tiêu quan trọng của việc tìm việc làm mà mục tiêu làm việc trong cuộc đời Với tình hình một vài năm trở lại đây, sinh viên vừa ra trường bị thất nghiệp rất nhiều, hàng năm có khoảng 60% sinh viên ra trường làm trái ngành hoặc thất nghiệp (thống kê của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội năm 2019), do chưa biết năng lực ở đâu và cũng không xác định được mục tiêu nghề nghiệp của mình

Nếu đánh giá bản thân quá thấp, sẽ không tự tin mà nhận những công việc hay nhiệm vụ cao hơn, không dám thách thức bản thân và trải nghiệm, từ đó không thể có công việc phù hợp với bản thân, mà cơ hội thăng chức cũng không có Ngược lại, nếu quá ảo tưởng về năng lực bản thân, cũng dễ dẫn đến việc “xây lâu đài trên cát”, nghĩa

là nền móng thì không có nhưng thích làm những việc cao hơn, quá sức với bản thân mình, để đến khi gặp sóng gió hay khó khăn, sẽ sụp đổ một cách dễ dàng Việc đánh

1

giá năng lực bản thân sẽ giúp nhìn nhận một cách chính xác về bản thân mình, đó là lý

do chọn đề tài đánh giá năng lực bản thân và xác định mục tiêu xin việc/làm việc

B Mục đích nghiên cứu

Với mục đích nghiên cứu chính là cơ sở để đề ra nhiệm vụ nghiên cứu Nêu ra những thực trạng của vấn đề không xác định được mục tiêu tìm việc và mục tiêu làm việc vì chưa biết cách tự đánh giá năng lực bản thân Từ đó đề ra mục đích đánh giá được bản thân, xác lập được nhưng mong muốn và nâng cao tinh thần thực hiện được những điều đã đề ra Khi đi phỏng vấn việc làm, có rất nhiều ứng viên cạnh tranh, nếu không tạo ra một điểm ấn tượng đặc biệt với nhà tuyển dụng sẽ không dễ dàng có được

cơ hội có việc làm, vì bản thân nhà tuyển dụng như một người mua, người đi ứng tuyển như một món hàng, nếu món hàng không có gì đặc biệt, chắc chắn sẽ không ai lựa chọn Vì lý do đó cần phải nghiên cứu thật kỹ về năng lực của bản thân, đưa ra các điểm mạnh và điểm yếu Điểm mạnh có phù hợp với công ty hay không, điểm yếu có gây bất lợi nhiều trong công việc hay không

Trong cuộc phỏng vấn, nhà tuyển dụng thường đặt câu hỏi “Bạn có gì đặc biệt hơn những ứng viên khác và tại sao chúng tôi phải lựa chọn bạn”, khi này nếu ứng viên không thể trả lời thì sẽ đánh mất đi cơ hội được tuyển dụng Với một người biết

rõ mục tiêu của mình, thì họ đã đi được đúng con đường và thực hiện nó, còn những người không biết được tiêu sẽ bị hoang mang về cuộc đời và rất dễ bỏ cuộc giữa chừng Vì lý do quan trọng đó, nên mục đích của bài nghiên cứu này là việc đánh giá năng lực bản thân một cách chính xác và hiệu quả nhất, hiểu rõ mục tiêu xin việc và làm việc, phải hiểu mình trước thì mới có thể khiến người khác hiểu về giá trị của mình

C Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu là công cụ nghiên cứu khoa học trong thực hiện nhiệm

vụ đề tài Tổng kết quả của các phương pháp nghiên cứu khoa học phải đủ thực hiện tổng nhiệm vụ đề tài Với đề tài này sử dụng phương pháp quy nạp và diễn giải Mục đích của phương pháp này là tìm những thông tin nhỏ lẻ, sau đó liên kết và rút ra nhận xét chung nhất cho đề tài Ví dụ tìm hiểu nghiên cứu đánh giá bản thân như thế nào, ghi ra và phát triển mục tiêu như thế nào, từ đó rút ra được phương pháp cụ thể hơn Nội dung và kỹ thuật của phương pháp quy nạp và phương pháp diễn dịch là phương

2

pháp tư duy đi từ cái phổ biến đến cái cá biệt, từ cái chung đến cái riêng, tức là căn cứ vào thuộc tính và quan hệ phổ biến của một loại sự vật hiện tượng nào đó mà rút ra kết luận một sự vật hiện tượng cá biệt trong loại đó cũng có thuộc tính và quan hệ như vậy

II Nội dung

A Thực trạng

1 Các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài:

Khái niệm về năng lực bản thân:

Năng lực là những kiến thức‚ những kỹ năng cũng như khả năng và hành vi của bản thân một người nào đó để đáp ứng‚ thực hiện một công việc‚ nhiệm vụ nào đó khi được giao phó và phải bảo đảm cho công việc‚ nhiệm vụ trên được hoàn thành hiệu quả ở mức độ cao nhất‚ trong thời gian nhanh nhất Năng lực không tự có mà nó được hình thành qua những trải nghiệm bản thân hay qua những quá trình học tập và làm việc mà bản thân tích trữ được Đánh giá năng lẹc bản thân là bước đầu tiên trong quá trình phát triển sự nghiệp của cá nhân Đánh giá năng lực bản thân (kiến thức + kỹ năng + thái độ) + xu hướng nghề nghiệp giúp người đi tìm việc nhận biết rõ về trình

độ, sở trường, thậm chí là những điểm yếu, từ đó biết bản thân phù hợp với những vị trí công việc nào để tìm kiếm, tránh đuộc những sai làm trong tìm việc

Công cụ đánh giá năng lực bản thân là phân tích những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của bản phân (phân tích theo phương pháp SWOT)

Khái niệm mục tiêu xin việc/làm việc:

Mục tiêu nghề nghiệp (Career Objectives) là những mô tả về định hướng, lộ trình

và đích đến của bạn trong tương lai, đây được coi là một “mấu chốt” vô cùng quan trọng giúp nhà tuyển dụng hiểu rõ hơn về bạn và xem xét liệu bạn có phù hợp với vị trí

mà bạn đang ứng tuyển hay không Nói cách khác, mục tiêu nghề nghiệp đơn giản là

sự trình bày ngắn gọn về những đích đến bạn đã đặt ra và những kế hoạch bạn cần thực hiện để đạt được mục tiêu củamình.

Mục tiêu nghề nghiệp còn là thước đo để nhà tuyển dụng hiểu được tham vọng

và mong muốn của ứng viên trong sự nghiệp bản thân Đồng thời cũng là khát vọng, động lực để thúc đẩy bản thân đến đỉnh cao của sự nghiệp Mục tiêu nghề nghiệp gồm

3

có mục tiêu ngắn hạn và mục tiêu dài hạn Mục tiêu ngắn hại là mục tiêu trong khoảng thời gian gần nhất ví dụ như mục tiêu tìm kiếm việc làm sau khi ra trường, mục tiêu dài hạn là mục tiêu cho cả quá trình sự nghiệp như mức lương, bao lâu được thăng chức, đạt được gì sau 5 năm làm việc hoặc sau 10 năm làm việc

2 Các yếu tố ảnh hưởng đến nghiên cứu:

 Các yếu tổ ảnh hưởng đến năng lực bản thân:

Xét về các tiêu chí đánh giá, năng lực bản thân phụ thuộc vào các yếu tố sau:

- Kiến thức: là những hiểu biết chung về khoa học, xã hội, tự nhiên, những

phương pháp số liệu được tích hợp từ giảng đường hay từ xã hội Kiến thức được coi

là nền tảng, điều kiện cần của năng lực vì có kiến thức con người có cơ sở lý luận dẫn đường tránh được hành động mù quáng, tự phát, dẫn đến nhiều rủi ro Muốn có được

và gia tăng kiến thức, bản thân cần phải được đào tạo, trau dồi Tuy nhiên, việc đào tạo không chỉ là các khóa học trường lớp với các truyền thống mà còn là trau dồi, rèn luyện tại xã hội hoặc ở người khác

- Kỹ năng: là mức độ thành thạo trong việc tiến hành một hoạt động cụ thể nào

đó, mỗi người thực hiện nhiều công việc khác nhau nên cần có nhiều kỹ năng khác nhau Kỹ năng là bộ phận quan trọng của năng lực, vì năng lực được biểu hiện qua kết quả đạt được trong thực tế, mà các kết quả đạt được là sản phẩm trực tiếp của các kỹ năng Kỹ năng bao gồm kỹ năng chung và kỹ năng chuyên biệt Kỹ năng chung gồm 3 nhóm kỹ năng như: kỹ năng tư duy, kỹ năng cơ bản và kỹ năng sống trong cộng đồng

Kỹ năng chuyên biệt là những kỹ năng cần trong lĩnh vực làm việc riêng của từng cá nhân

- Kinh nghiệm: Là những bài học tích lũy từ cuộc sống thực tế Trong quá trình

làm việc, con người phải thực hiện nhiểu công việc khác nhau, trong đó có việc mới và việc cũ Khi làm việc cũ thì đỡ tốn thời gian, đỡ sai sót hơn vì đã có kinh nghiệm có sẵn Với những công việc quan trọng và lớn lao, nếu không có kinh nghiệm sẽ dễ gây hậu quả nghiệm trọng

- Các mối quan hệ: Là những mối quan hệ mang tính chất cá nhân do từng

người tự xây dựng cho mình qua thời gian Mối quan hệ giúp ích cho các công việc thuận lợi và suôn sẻ hơn Ví dụ, khi cần phải làm việc liên quan đến ngân hàng, sẽ phải

4

làm rất nhiều thủ tục, nhưng nếu đã có mối quan hệ với ngân hàng, thì thủ tục sẽ được giải quyết nhanh chóng hơn

- Các đặc điểm cá nhân: Năng lực còn phụ thuộc vào các đặc điểm cá nhân của

từng người Có những đặc điểm cá nhân do bẩm sinh có, nhưng có những đặc điểm phải tự rèn luyện mới phát triển được Các đặc điểm cá nhân sẽ giúp bản thân nổi bật trong mắt nhà tuyển dụng, nổi trội hơn so với các ứng viên cùng đi phỏng vấn

 Các yếu tố ảnh hưởng đến mục tiêu nghề nghiệp:

- Đam mê và sở thích của bản thân: Đam mê và sở thích được ưu tiên hàng đầu

trong mục tiêu nghề nghiệp Nếu không có đam mê sẽ dễ dẫn đến việc chán công việc, không gắn bó lâu dài, thiếu sự sáng tạo trong công việc Nếu có đam mê với ngành nghề hay công việc cụ thể, sẽ luôn nảy ra nhiều ý tưởng hay và luôn có những phương pháp khắc phục khó khăn nhanh chóng

- Năng lực: Năng lực ảnh hưởng đến sự thành công rất lớn Do vậy, nên khi có

quyết định lựa chọn nghề nghiệp cần phải biết mình có năng lực phù hợp với công việc

đó hay không Nếu năng lực yếu kém, công việc không được thăng tiến và không được thuận lợi, nên đánh giá năng lực bản thân trước khi đưa ra mục tiêu xin việc và mục tiêu làm việc Biết được bản thân đang ở mức độ nào, cần cải thiện và trau dồi thêm những gì để năng lực được nâng cao

- Nhu cầu xã hội: Nhu cầu xã hội hay còn gọi là thị trường lao động, là yếu tố luôn biển đổi không ngừng và ảnh hưởng trực tiếp đến sự lựa chọn nghề nghiệp Ví dụ như có một số ngành nghề cần nhiều nguồn nhân lực, nhưng sau vài năm khi nguồn cung nhân lực quá lớn sẽ dẫn đến tình trạng bão hòa và tăng nguy cơ thất nghiệp Do

đó, nhu cầu xã hội là một yếu tố cần được xem xét khi xác lập mục tiêu nghề nghiệp

- Sức khỏe: Có những nghề nghiệp đòi hỏi sức khỏe bền bỉ như phi công, giao thông vận tải, Do đó, sức khỏe cũng vô cùng quan trọng, nếu sức khỏe không cho phép thì không nên lựa chọn nghề nghiệp đó Khi có sức khỏe, bản thân có thể làm việc và kiếm được rất nhiều tiền, nhưng khi sức khỏe không cho phép thì không thể hoàn thành công việc được giao và có thể ảnh hưởng đến những dồng nghiệp xung quanh

- Ngoại hình: Ngoại hình là một trong những yếu tố quan trọng cần chú ý khi

định hướng mục tiêu nghề nghiệp Có một số ngành nghề rất chú trọng ngoại hình

5

như: nhân viên phòng giao dịch ngân hàng, lễ tân, tiếp viên hàng không, Nếu ngành nghề có yêu cầu ngoại hình phải chăm sóc bản thân tốt hơn, ăn mặc gọn gàng và sạch

sẽ, nếu tác phong gọn gàng sạch đẹp có thể gây được nhiều thiện cảm với tất cả mọi người

- Gia đình: Gia đình là yếu tố cần, nếu có sự định hướng và giúp đỡ từ gia đình thì cơ hội nghề nghiệp cũng được dễ dàng hơn, nên khi muốn xác lập mục tiêu tìm việc cần tham khảo ý kiến gia đình và những người thân quen có chuyên môn Gia đình là những người gần với bản thân nhất nên sẽ dễ dàng đưa ra những đánh giá gần nhất

 Công cụ đánh giá năng lực bản thân:

Công cụ phân tích SWOT: S (strengths-Điểm mạnh); W (Weakness-Điểm yếu);

O (Opportunities-Thách thức); T (Threats-Cơ hội) Key chính để hoàn thành SWOT cá nhân là coi sự nghiệp của chúng ta như một doanh nghiệp và bản thân bạn là một sản phẩm cạnh tranh Tự hỏi điểm mạnh, nhược điểm của chính bản thân, từ đó tìm ra những thời cơ và thách thức từ môi trường xung quanh

Giải đáp một cách thành thật vì điều này là cần thiết nếu không việc phân tích sẽ không mang lại hiệu quả Nỗ lực nhìn nhận bản thân từ quan điểm của cộng sự hoặc người ngoài cuộc và đánh giá những lời đánh giá của họ một cách khách quan

 Lập mục tiêu nghề nghiệp bản thân:

- Xác định cách lựa chọn nghề nghiệp: đầu tiên cần tự đánh giá sở thích, kỹ

năng và giá trị của bản thân để lập một danh sách các lựa chọn nghề nghiệp Tiếp theo, tìm hiểu thông tin về các công việc này, nghiên cứu các công ty, tham khảo các ý kiến chuyên gia trong ngành

- Sắp xếp, lựa chọn nghề nghiệp theo thứ tự ưu tiên: Những kỹ năng nổi bật

nhất, có hứng thú với công việc nào nhất, điều gì quan trọng nhất đối với bản thân

- Đối chiếu công việc yêu thích với khả năng của bản thân: So sánh những lựa

chọn nghề nghiệp của mình với các kỹ năng, sở thích và giá trị của bản thân Ví dụ, nếu muốn trở thành nhân viên giao dịch ngân hàng nhưng lại không có khả năng giao tiếp và không thích ngồi một chỗ cả ngày để tư vấn thì khó có khả năng duy trì được công việc này lâu dài và không có khả năng thăng tiến

6

- Cân nhắc các yếu tố khác tác động đến công việc mong muốn: Bên cạnh

việc lựa chọn công việc yêu thích theo đánh giá chủ quan, nên đưa ra một vài đánh giá khách quan về công việc như nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực này đang ở mức nào, vào ngành này cần có những bằng cấp gì, chứng chỉ gì, có yêu cầu đặc biệt nào không,

- Đưa ra lựa chọn quyết định: Sau khi cân nhắc về tiềm năng và những rào cản

của từng công việc, có thể chọn ra con đường sự nghiệp phù hợp với mình Việc lựa chọn một con đường hay bao nhiêu con đường sự nghiệp là do bản thân quyết định, dựa trên hoàn cảnh của cá nhân và sự thoải mái riêng Nếu lựa chọn nhiều con đường,

sẽ có cơ hội khám phá bản thân nhiều hơn và gia tăng những cơ hội nghề nghiệp tiềm năng

- Đặt mục tiêu theo mô hình “SMART”: Để thực hiện hóa những lựa chọn

nghề nghiệp của bản thân, cần triển khai một kế hoạch hành động cụ thể Nhưng trước

đó, phải xác định mục tiêu cụ thể, có thời hạn và vạch ra các bước cần làm để hoàn thành mục tiêu đó Cần đặt những mục tiêu ngắn hạn - những mục tiêu cần đạt trong hoặc dưới 1 năm và mục tiêu dài hạn - những mục tiêu cần đạt được trong khoảng thời gian từ 1-5 năm Ứng dụng mô hình SMART sẽ giúp bản thân có cái nhìn trực quan hơn về việc thiết lập mục tiêu Mô hình SMART bao gồm: S (Specific - Mục tiêu phải cụ thể và rõ ràng); M (Measurable – Mục tiêu phải đo lường được về mặt tiến độ

và khă năng hoàn thành); A (Attainable – Mục tiêu phải khả thi, nghĩa là khả năng thành công từ 50% trở lên); R (Relevant – Mục tiêu phải đủ quan trọng và có ý nghĩa đối với bản thân); T (Time bound - Mục tiêu phải có thời hạn)

- Lên kế hoạch theo đuổi các mục tiêu: Nên có suy nghĩ thực tế về những kỳ vọng của bản thân và thời hạn hoàn thành chúng Tốt nhất là nên viết ra giấy từng bước hành động cụ thể để bản thân có thể đạt được mục tiêu Việc này có thể giúp theo dõi các bước hành động dễ dàng và hiệu quả hơn Sau đó, gạch đi các bước mình đã hoàn thành, chỉnh sửa hoặc thay đổi thứ tự các bước hành động cho phù hợp

- Tham khảo ý kiến các chuyên gia tư vấn nghề nghiệp: Tham khảo các ý

kiến chuyên gia tư vấn nghề nghiệp để có cái nhìn rộng và khách quan hơn

7