Thực trạng và giải pháp về ô nhiễm môi trường do rác thải ở thành phố hồ chí minh

Thực trạng và giải pháp về ô nhiễm môi trường do rác thải ở thành phố hồ chí minh Thực trạng và giải pháp về ô nhiễm môi trường do rác thải ở thành phố hồ chí minh Thực trạng và giải pháp về ô nhiễm môi trường do rác thải ở thành phố hồ chí minh Thực trạng và giải pháp về ô nhiễm môi trường do rác thải ở thành phố hồ chí minh

KHOA QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC

-***** -TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC PHẦN: DÂN SỐ MÔI TRƯỜNG

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP VỀ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG DO RÁC THẢI Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ

MINH

SỐ BÁO DANH:

SINH VIÊN THỰC HIỆN:

MSSV:

LỚP:

GV:

TP HCM, ngày 06 tháng 08 năm 2021

1 ĐẶT VẤN ĐỀ: 1

2 THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG DO RÁC THẢI 2

2.1 KHÁI NIỆM Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG DO RÁC THẢI 2

2.2 THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG DO RÁC THẢI 3

2.2.1 Ô nhiễm nước do rác thải 3

2.2.2 Ô nhiễm không khí do rác thải 6

2.2.3 Ô nhiễm đất do rác thải 8

2.3 ĐÁNH GIÁ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG DO RÁC THẢI 9

2.3.1 Nguyên nhân ô nhiễm môi trường do rác thải 9

2.3.2 Hậu quả của ô nhiễm môi trường do rác thải 12

3 GIẢI PHÁP NHẰM CẢI THIỆN Ô NHIỄM DO RÁC THẢI13 3.1 ĐỐI VỚI CÁ NHÂN 13

3.2 ĐỐI VỚI CÁC KHU DÂN CƯ, ĐÔ THỊ VÀ DOANH NGHIỆP 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

NỘI DUNG

1 ĐẶT VẤN ĐỀ:

Ô nhiễm môi trường đã trở thành 1 đề nóng được nhiều người chú ý tới hiện nay, bởi lẽ nó đã được công nhận là mối đe dọa nghiêm trọng, nguy hiểm đối với sự an toàn, sức khỏe của con người và môi trường không chỉ riêng tại Việt Nam mà còn trên toàn thế giới Cũng như bao loại nguồn tài nguyên khác trên trái đất đang bị ảnh hưởng và tổn hại, nhưng vấn đề này ngày nay dường như đã “nóng” trở lại vì ô nhiễm môi trường do rác thải tiềm ẩn mối nguy hại lâu dài dường như lại

ít được nhắc tới Vậy tại sao nói rác thải là mối nguy hại tiềm ẩn cho môi trường tự nhiên, cho con người?

Hiện nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường tại thành phố Hồ Chí Minh thì không thể tránh được việc dân cư từ khắp mọi địa phương đều tập trung về thành phố kiếm sống và làm việc, mật độ dân số tại thành thị tăng cao dẫn tới số lượng rác thải từ các khu dân cư, công nghiệp,… cũng sẽ tăng, chính vì nguyên do đó tỉ lệ nghịch với nền kinh tế phát triển mạnh mẽ chính là chất lượng về cuộc sống, môi trường hệ sinh thái đều bị ảnh hưởng theo chiều hướng tiêu cực Thực tế ngày nay, thật không khó để bắt gặp hình ảnh những ly nhựa, bọc nilon, bịch rác,….ngay bên lề đường, thậm chí ở giữa lòng lề đường tất

cả hầu hết đều xuất phát từ ý thức của người dân, vì thế đã làm ảnh hưởng đến hình ảnh của thành phố, làm xấu mĩ quan đô thị Không chỉ thế, đặc biệt là đối với loại rác thải nhựa cũng đã được xem là “báo động đỏ” vì đa số rác thải (bao gồm cả rác thải nhựa) đều được xử lí bởi hình thức đốt, chôn lấp hoặc là xả thải trực tiếp ra ngoài môi trường, ra đại dương gây tác động tiêu cực đến hệ sinh thái biển, sức khỏe đời sống con người, kinh tế của đất nước

Có thể nói, bảo vệ môi trường chính là 1 vấn đề cấp bách, cần phải chú trọng hàng đầu từ đó tìm ra các biện pháp ngăn chặn, xử lí, cải thiện hiệu quả Chính những vấn đề đã được đề cập trên nên tôi đã quyết định chọn đề tài “Thực Trạng và Giải Pháp Về Ô Nhiễm Môi Trường Do Rác Thải Ở Thành Phố Hồ Chí Minh” làm tiểu luận kết thúc học phần

2 THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG DO RÁC THẢI

2.1 KHÁI NIỆM Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG DO RÁC THẢI

Môi trường có tác động vô cùng mạnh mẽ đến các sinh vật trong hệ sinh thái tự nhiên bao gồm cả con người, có thể nói cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế, mở rộng khu đô thị và dân cư thì gia tăng dân số đã ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường Các loại rác thải, chất thải được con người thải ra môi trường xung quanh, đặc biệt là từ các khu dân cư, công nghiệp chưa qua bộ phận xử lí thích hợp mà được thải trực tiếp ra môi trường tự nhiên là 1 trong những nguyên nhân chính gây ra ô nhiễm môi trường hiện nay

Ô nhiễm môi trường nước chính là thay đổi những thành phần hóa học

có trong nước, sự biến đổi ấy 1 phần là do sự tác động của con người làm ảnh hưởng đến chất lượng của nước Hành động xả thải các chất thải chưa qua xử lí làm bẩn và ô nhiễm nguồn nước gây nguy hại đến động thực vật, sức khỏe con người và môi trường sống xung quanh

Ô nhiễm không khí là sự ô nhiễm gây ra bởi các hạt khói bụi và các khí độc hại, bắt nguồn từ khác loại phương tiện giao thông và việc tự ý đốt rác thải

từ các phía hộ dân cư, chủ yếu bao gồm các oxit carbon, khí ni tơ và lưu huỳnh làm tới mất cân bằng, khói bụi và hàm lượng các chất hóa học tăng lên rất nhiều dẫn tới không khí bị ô nhiễm Mặt khác, ô nhiễm không khí còn xuất hiện ở các bãi rác tập trung, tự phát, gây ảnh hưởng đến bầu không khí tác động tiêu cực đến người dân xung quanh, ô nhiễm có thể xuất phát từ mùi phân hủy của các đồ ăn bị hư hỏng

Ô nhiễm môi trường đất chính là sự xuống cấp không thể sử dụng hoặc tái sản xuất cho nông nghiệp và công nghiệp mà nguyên nhân chính có thể bắt nguồn từ hành động chôn lấp rác thải không đúng cách hoặc là đưa các vật thể, chất hóa học, chất độc hại trực tiếp hoặc gián tiếp vào đất gây nên

Ô nhiễm rác thải nhựa hay còn gọi là ô nhiễm “trắng” chính là bao gồm loại nhựa cứng và mềm không có khả năng phân hủy, được xử lí bằng hình thức chôn lấp hoặc xả trực tiếp xuống biển gây hại đến thành phần có trong đất và cái loài sinh vật biển, từ đó làm ảnh hưởng đến môi trường biển theo chiều hướng tiêu cực

2.2 THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG DO RÁC THẢI

Ô nhiễm môi trường do rác thải hiện nay không chỉ còn là thách thức

to lớn đối với riêng Việt Nam mà còn ở trên toàn thế giới Riêng đối với loại rác thải nhựa được thể hiện ở hình 1 như sau:

Hình 1 Ô nhiễm rác thải nhựa toàn cầu (Vũ Minh Đức,18/6/2020)

Nội dung của hình 1 đã thể hiện ô nhiễm rác thải nhựa đã trở thành vấn nạn mang tính toàn cầu dựa theo báo cáo của Chương trình Môi trường Liên Hiệp Quốc (UNEP) Chỉ riêng Châu Á đã thải ra 80% rác thải nhựa trên biển và trong 5 quốc gia thải nhiều rác ra biển nhất thế giới thì Việt Nam đã đứng thứ 4 trong bảng xếp hạng ấy với 1,8 triệu tấn/năm chỉ sau Philippines là 1,9 triệu tấn/năm Với những số liệu trên (chưa bao gồm số lượng rác thải sinh hoạt) thì ô nhiễm môi trường vẫn còn chưa đủ mà nó sẽ còn kéo theo 1 hệ lụy khủng khiếp hơn

có thể được nói tới chính là thiếu nước sạch

2.2.1 Ô nhiễm nước do rác thải

Ô nhiễm nguồn nước do rác thải đã trở thành vấn nạn nghiêm trọng đối với thành phố Hồ Chí Minh và các vùng lân cận Những hình ảnh chỉ cần bước

ra đường có thể bắt gặp như những dòng kênh, con sông “đen” ngập tràn rác thải,

nước đen bốc đầy mùi hôi thối Chính vì nguyên nhân này đã làm ô nhiễm nguồn nước lẫn nguồn nước ngầm của thành phố và khi con người sử dụng những nguồn nước bị ô nhiễm này để sinh hoạt hàng ngày sẽ ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe đến sức khỏe, thậm chí cả tính mạng của con người

Với thực trạng của thành phố hiện nay, thì mỗi khi nhắc tới kênh rạch sông thì người dân không hề liên tưởng tới những hình ảnh “tươi đẹp”, trái lại nó dường như đã trở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng đối với người dân trong thành phố Thay vì kênh rạch là nơi chứa “nước” thì ngày nay nó đã trở thành nơi chứa “rác”, rác thải sinh hoạt tới từ khu dân cư, từ các cơ sở kinh doanh, công nghiệp có mặt trên địa bàn thành phố xả xuống nguồn nước Bởi tất cả nguyên nhân trên đã khiến cho chất lượng nguồn nước đi xuống, dòng nước chuyển sang màu đen, bốc mùi ô nhiễm trầm trọng Ngoài ra, chỉnh vì lượng rác thải ở lòng kênh rạch ngày càng tích

tụ khiến cho dòng kênh bị tắc nghẽn, không thoát nước được

Hình 2 Con kênh được “bao phủ” bởi rác thải (nguồn: Vitamia)

Theo kết quả quan trắc của Tổng Cục Môi Trường, thuộc Bộ Tài Nguyên Và Môi Trường tại thành phố Hồ Chí Minh năm 2020 thì ở các đoạn sông chính có rất nhiều chất ô nhiễm có trong nước, thông qua phân tích các thành phần

có trong nước thì đã có nồng độ vượt quá tiêu chuẩn cho phép từ 1,5 – 3 lần Các con số đo đặc cho biết, tình trạng chất ô nhiễm có trong nước chủ yếu là ô nhiễm

hữu cơ và coliforms, điều này cho thấy nước bị ô nhiễm chính là từ rác thải sinh hoạt của con người và rác thải từ các khu công nghiệp mà nên (Trọng Nghĩa, 11/02/2021)

Thời gian qua, kênh Nhiêu Lộc-Thị Nghè (chảy qua các Quận 1, 3, Phú Nhuận, Tân Bình của Thành phố Hồ Chí Minh) đã bị ô nhiễm nặng khi phải hứng chịu hàng chục tấn rác thải sinh hoạt, bùn đất từ các khu dân cư, khu ăn uống xung quanh bị nước mưa cuốn xuống mỗi ngày Nước kênh bốc mùi hôi thối, cá chết hàng loạt làm xuất hiện ruồi, muỗi, chuột, gây ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống và sức khỏe của người dân Những ngày này, nhiều hộ dân trên tuyến đường Hoàng Sa-Trường Sa dọc kênh Nhiêu Lộc-Thị Nghè luôn phải đóng kín cửa vì mùi hôi từ rác và cá chết trên kênh bay vào nhà Các hộ kinh doanh xung quanh khu vực này cũng chịu ảnh hưởng khi lượng khách sụt giảm mạnh Những nhà hàng, quán cà phê không có điều kiện lắp hệ thống điều hòa nghỉ kinh doanh vì khách không thể ngồi giữa bầu không khí ô nhiễm nặng nề Theo các hộ dân, sau nhiều cơn mưa chuyển mùa vào tuần trước, trên kênh bắt đầu xuất hiện rác thải nổi lềnh bềnh, lúc đầu chỉ rải rác, sau ngày càng dày đặc, kéo theo đó là tình trạng cá chết hàng loạt nổi trắng xóa mặt nước Mùi hôi thối bốc lên nồng nặc, xộc vào mũi Có hộ dân ở tầng 9 trong một khu chung cư vẫn có thể ngửi được mùi hôi nên phải đóng cửa sổ

cả ngày Những nhà có người lớn tuổi, người bệnh, trẻ nhỏ phải sống trong nỗi lo về dịch bệnh khi lượng rác quá nhiều không kịp thu dọn hết đã bắt đầu sản sinh ruồi, muỗi, thu hút chuột, gián đến (Hồng Giang, 04/04/2021)

\

Hình Sinh vật biến chết vì rác thải nhựa

Những loài sinh vật nhỏ như rùa biển hay những loài lớn như cá voi, đều đã và đang là nạn nhân trực tiếp của chất thải nhựa, mà nếu tình trạng này tiếp diễn thì tới năm 2050, rác thải nhựa trên đại dương sẽ nhiều hơn cá Đặc biệt, châu Á là khu vực gây ô nhiễm môi trường biển nhất do rác thải nhựa Vấn nạn “ô nhiễm trắng” tại các điểm địa du lịch nổi tiếng về sự ô nhiễm môi trường tăng lên ở mức báo động Điều đáng nói ở đây là mỗi ngày công nhân đều thu gom lượng lớn rác thải trôi nổi khắp mặt vịnh, các bãi tắm, bãi biển, những chai nhựa, túi nilon… theo sóng trôi dạt dọc bãi cát vàng, làm mất mỹ quan khu du lịch…bên cạnh đó chất thải nhựa có kích thước lớn như lưới, ngư cụ trôi nổi của người dân trên biển (Nguyễn Luận, 29/08/2019)

Qua thống kê trên đã thể hiện phần công tác xử lí nước thải từ các khu công nghiệp, doanh nghiệp vẫn còn khá hạn chế, phần lớn các nguồn thải chưa được qua bộ phận xử lí hoặc là chỉ thông qua hệ thống xử lí sơ bộ, tệ hơn là xả thải trực tiếp ra ngoài môi trường tự nhiên Chính vì điều này đã góp phần làm cho tình trạng

ô nhiễm môi trường nước ở thành phố ngày càng tệ hơn Ngoài ra, nguồn rác thải đến từ các khu dân cư, đô thị cũng không hề được xử lí triệt để, mà vẫn còn có 1 số

hộ dân cư dùng cách tiêu hủy truyền thống như đốt rác thải từ đó tăng thêm mức độ

ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân

2.2.2 Ô nhiễm không khí do rác thải

Theo đại diện Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Môi trường đô thị thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, nguyên nhân không khí thành phố ô nhiễm một phần phát sinh từ các bãi rác tự phát Hiện nay, việc thu gom rác khu vực nội thành của thành phố đạt 100%, nhưng khu vực ngoại thành tỷ lệ thu gom chỉ đạt 70%-80% Nguyên nhân là do khu vực ngoại thành còn nhiều khu đất trống, ao vườn nên một bộ phận không nhỏ người dân tự xử lý rác tại khu đất của mình, hoặc vứt ra ngoài các khu đất trống, ít nhiều gây ô nhiễm cục bộ Không chỉ vậy, sự bất

cập trong việc chuyển giao rác thải giữa lực lượng thu gom rác dân lập và công lập tại các điểm trung chuyển cũng làm phát sinh ô nhiễm khí thải cục bộ tại khu vực này, gây ảnh hưởng đến chất lượng môi trường sống của người dân (Phúc Anh, 21/12/2020)

Đối với công tác thu gom rác thải ở 1 số địa phương thì hầu hết các phương tiện đi thu gom rác ở các địa phương vẫn còn khá thô sơ, nếu “cao cấp” thì

là những chiếc xe tải nhỏ còn không là chất trên những chiếc ba gác, nhưng đặc điểm chung của các loại phương tiện này đề không có đồ che chắn để ngăn mùi hôi thối từ trong xe bay ra bên ngoài Những chiếc xe này lưu động tới đâu thì đều mang ô nhiễm tới đó, mùi hôi thối dễ dàng di chuyển khắp nơi trong thành phố, nhất

là những bãi rác, bãi ve chai tự phát trông khu dân cư đều ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống tinh thần con người

Việc những bãi rác “lộ thiên’’ như vậy không chỉ làm cho môi trường không khí xung quanh bị ô nhiễm nặng nề, mà nó còn gây ảnh hưởng đến người dân sống chung quanh Thậm chí còn phải đeo khẩu trang ngày khi còn ở trong nhà, kéo theo đó chính là sự xuất hiện của các loài có khả năng mang mầm bệnh lây qua người như chuột, ruồi,… ảnh hưởng khôn lường đến sức khỏe của cộng đồng Mang điến những căn bệnh liên quan đến hệ hô hấp, không chỉ gây khó chịu cho người dân mà còn gây huy hiểm đến tính mạng con người

Hình 3 Nước rỉ ra từ bãi rác trên mặt đường Điện Biên Phủ (nguồn theo báo công an)

Ngoài ra ô nhiễm không khí còn xuất phát từ hành động tự ý đốt rác thải của người dân trên địa bàn thành phố, chính hành động đốt rác và xả rác bừa bãi ra ngoài môi trường đã khiến cho tình trạng ô nhiễm ngày càng tội tề hơn Không những thế việc xử lý rác không theo mô hình, không đáp ứng được nhu cầu phát sinh rác thải, không qua các bộ phận xử lí Đốt rác thải ngoài trời không chỉ gây mất mỹ quan đô thị mà còn làm gia tăng nhiệt cục bộ, ảnh hưởng đến môi trường nước và đất xung quanh

2.2.3 Ô nhiễm đất do rác thải

Đất khi bị ô nhiễm đó chính là sự thay đổi các thành phần có ở trong đất, kéo theo nhiều hệ lụy khác nhau không thể lường trước Đất bị ô nhiễm thường

là sẽ có mùi lạ, mất đi kết cấu vốn có của đất, thậm chí mất đi cả chất dinh dưỡng

có trong đất,… Thêm 1 đặc điểm để có thể nhận biết được đất bị ô nhiễm không còn khả năng sử dụng hoặc tái sử dụng, số lượng đất đai khô nẻ ngày càng tăng, cộng thêm với sự phát triển của nền kinh tế, các khu đô thị, dân cư mở rộng ngày 1 nhiều, dẫn tới hiện tượng đất bị khai thác để qui hoạch ngày càng cao

Việc xuất hiện ngày càng nhiều bãi rác “khổng lồ” chất đống ở trong, ngoài khu dân cư đã cho thấy kế hoạch xử lí và chôn lấp trong thành phố vẫn còn rất kém, chừng chất chảy từ trong những bãi rác tập kết đó làm ảnh hưởng đi chất lượng đất theo chiều hướng tồi tệ hơn Một phần cũng do thiếu các lớp phủ thực vật,

từ đó ảnh hưởng đến môi trường đất như xói mòn, cằn cỗi, ô nhiễm,…

Hình 4 Thực trạng ô nhiễm môi trường đất bởi những bãi rác Khổng

lồ (nguồn: ảnh mạng)

Đặc biệt đối với những loại rác thải y tế, có hóa chất độc hại không được phân loại và xử lí lại để chung với các loại rác thải sinh hoạt khác ngoài việc gây ô nhiếm môi trường ra thì nó còn thẩm thấu xuống lòng đất, làm ô nhiễm mạch nước ngầm Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn 1 số hộ gia đình sử dụng nguồn nước ngầm hay còn gọi là nước giếng khoan tiềm ẩn mối nguy hại lâu dài cho sức khỏe con người Chất lượng đất ở hầu hết các khu vực đô thị trong địa bàn thành phố Hồ Chí Minh hiện đang bị ô nhiễm trầm trọng bới các nguyên nhân như rác thải và chất thải từ các hoạt động sinh hoạt của người dân, các cơ sở chế biến và kinh doanh, các khu công nghiệp

2.3 ĐÁNH GIÁ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG DO RÁC THẢI

2.3.1 Nguyên nhân ô nhiễm môi trường do rác thải

Ngoài do những yếu tố tự nhiên thì con người dù ít hay nhiều cũng đã góp phần gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường tự nhiên Đầu tiên là bắt nguồn từ

sự thiếu ý thức của đại đa số người dân, họ vẫn chưa hiểu rõ được tầm quan trọng cũng như mức độ ảnh hưởng của môi trường tác động đến sức khỏe và cuộc sống con người, đáng nói nhất chính là các rác thải, chất thải từ các khu cơ sở hoạt động ngầm, trái phép thường sẽ không có bộ phận xử lí rác thải đạt chuẩn theo qui định của nhà nước, tất cả những điều trên đã ảnh hưởng không nhỏ tới môi trường