TƯ TƯỞNG hồ CHÍ MINH về CHÍNH uỷ, CHÍNH TRỊ VIÊN GIÁ TRỊ HIỆN THỰC của tư TƯỞNG đó đối với VIỆC THỰC HIỆN

Nghị quyết rađời đó là sự phát triển sáng tạo những giá trị cao cả trong tư tưởng Hồ ChíMinh về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với quân đội nhân dân Việt Nam, là bàihọc kinh nghiệm quý bá

Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, trước yêu cầu mới về nhiệm vụxây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhiệm vụ xây dựng quân đội cách mạng, chínhquy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại trên cơ sở vững mạnh về chính trị đã vàđang đặt ra những yêu cầu rất cao phải củng cố và tăng cường vai trò lãnh đạocủa Đảng đối với quân đội Đồng thời là đòi hỏi rất bức thiết về nâng cao chấtlượng toàn diện của đội ngũ cán bộ chính trị - lực luợng nòng cốt trong xâydựng bản lĩnh chính trị, củng cố trận địa tư tưởng, xây dựng tổ chức, xâydựng con người ở các đơn vị trong quân đội Chính vì vậy, ngày 20/7/2005 Bộchính trị đã ra Nghị quyết số 51/NQ- TW “về việc tiếp tục hoàn thiện cơ chếlãnh đạo của Đảng, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế

độ chính uỷ, chính trị viên trong quân đội nhân dân Việt Nam” Nghị quyết rađời đó là sự phát triển sáng tạo những giá trị cao cả trong tư tưởng Hồ ChíMinh về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với quân đội nhân dân Việt Nam, là bàihọc kinh nghiệm quý báu trong quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thànhcủa quân đội, về vị trí vai trò của người cán bộ trong quá trình lãnh đạo cáchmạng nói chung và vị trí vai trò của người cán bộ chính trị trong quân đội nóiriêng

Trong tư tưởng Người cha thân yêu sáng lập, xây dựng, giáo dục và rènluyện quân đội ta Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm chăm lo xây dựng độingũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ chính trị Do đó đội ngũ cán bộ chính trị trongquân đội đã hình thành, phát triển và phát huy vai trò to lớn của mình trongxây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, cơ sở xây dựng quân đội vữngmạnh toàn diện hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước, nhân

dân giao cho Trải qua 63 năm xây dựng và trưởng thành của quân đội đãkhẳng định và chứng minh vị trí, vai trò nổi bật của những người chủ trì côngtác đảng, công tác chính trị Hình ảnh người chính uỷ, chính trị viên “Bộ đội

Cụ Hồ” qua các cuộc kháng chiến đã khắc sâu, in đậm trong tư tưởng tìnhcảm của bộ đội và nhân dân ta, trở thành những giá trị tốt đẹp mà hôm nay vàmãi mãi về sau sẽ luôn được trân trọng và phát huy Vì vậy, nghiên cứu tưtưởng Hồ Chí Minh về cán bộ chính trị, đặc biệt là những luận điểm về chínhtrị viên, không những có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễnhết sức to lớn làm cơ sở cho việc quán triệt và thực hiện tốt Nghị quyết số51/NQ- TW ngày 20/7/2005 của Bộ chính trị Từ đó, vận dụng vào xây dựngđội ngũ chính uỷ, chính trị viên trong quân đội giai đoạn hiện nay

Nghiên cứu nguồn gốc, cơ sở lý luận - tư tưởng và quá trình hình thànhphát triển tư tưởng Hồ Chí Minh là vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng giúpchúng ta nắm rõ bản chất cách mạng, khoa học, sáng tạo của Người trong quátrình tiếp thu, kế thừa, phát triển nguyên lý chủ nghĩa Mác - Lênin và các họcthuyết và tư tưởng khác Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ chính

uỷ, chính trị viên có thể khái quát trên những điểm sau:

Thứ nhất, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ chính uỷ, chính trị viên là kết quả của quá trình nghiên cứu và vận dụng đúng đắn sáng tạo lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện Việt Nam.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về chính uỷ, chính trị viên được xuất phát từ lýluận của chủ nghĩa Mác - Lênin V.I.Lênin chỉ ra những nguyên lý xây dựngquân đội kiểu mới của giai cấp vô sản cần đặc biệt chăm lo xây dựng bản chấtgiai cấp công nhân; giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối vớiquân đội; thiết lập mối quan hệ máu thịt với nhân dân, thấm nhuần chủ nghĩayêu nước, chủ nghĩa quốc tế vô sản chân chính; tiến hành tích cực, thườngxuyên có hiệu quả hoạt động công tác đảng, công tác chính trị; chăm lo xây

dựng và phát huy tốt vai trò của hệ thống cán bộ chính trị trong quân đội.V.I.Lênin đã khẳng định: “ở đâu mà công tác chính trị trong quân đội, côngtác của các chính uỷ làm được chu đáo nhất, thì ở đó nói chung, trong đóchuyên gia quân sự ít thấy có khuynh hướng phản bội hơn cả, ở đấy có rất ít

cơ hội cho họ thực hiện ý định của họ, ở đấy không thể có tình trạng lỏng lẻotrong quân đội, quân đội giữ gìn được trật tự tốt hơn và tinh thần của họ cũngcao hơn, ở đấy thu được nhiều thắng lợi hơn” 1

Trong xây dựng quân đội kiểu mới, V.I.Lênin nhấn mạnh: trong khichăm lo xây dựng sức mạnh toàn diện cho quân đội để quân đội thực sự trungthành và phục vụ lợi ích giai cấp vô sản, chúng ta cần hết sức chăm lo, củng

cố và tăng cường bản chất giai cấp công nhân cho quân đội, coi đó là vấn đềsống còn của quân đội cách mạng, là một trong những nguyên tắc hết sức cơbản trong xây dựng quân đội kiểu mới Khi đề cập đến vai trò của nhân tốchính trị tinh thần, V.I.Lênin chỉ rõ: rốt cuộc mọi thắng bại trên chiến trườngđều tuỳ thuộc vào tâm trạng của người lính đang đổ máu trên chiến trường

Tư tưởng về chính uỷ, chính trị viên của Chủ tịch Hồ Chí Minh còn bắtnguồn từ thực tế vai trò vị trí của chính uỷ của Hồng quân Liên Xô trong cuộcchiến tranh thế giới thứ nhất và thứ hai chống lại sự xâm lược của chủ nghĩaphát xít Cùng với nắm vững tư tưởng V.I.Lênin vận dụng sáng tạo có phêphán những kinh nghiệm của Hồng quân Liên Xô và giải phóng quân TrungQuốc vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã phát huy cao độ, toàn diện sức mạnh công tác đảng, công tác chính trịtrong lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam, từ đó Người xây dựng nênhình ảnh người chính uỷ, chính trị viên của quân đội nhân dân Việt Nam.Người cán bộ chính trị theo tư tưởng Hồ Chí Minh vừa có phẩm chất chungcủa người đảng viên cộng sản trong thời đại mới, vừa có đức tính tốt đẹp thực

1 (V.I.Lênin toàn tập tập 39, Nxb Tiến bộ M, 1979, trang 66).

sự tiêu biểu trong cốt cách của con người phương Đông Hồ Chí Minh khẳngđịnh: “Nói chung thì các dân tộc phương Đông đều có tình cảm, và đối với họmột tấm gương sáng còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”2.Trong mối quan hệ giữa cán bộ chính trị với chiến sĩ không chỉ có tình đoànkết của những người cùng giai cấp, mà còn có nghĩa tình sâu nặng như nhữngngười thân thiết trong một gia đình, người cán bộ chính trị được coi nhưngười chị, người anh, người bạn của đội viên Về cách thức xây dựng đội ngũcán bộ nói chung, cán bộ chính trị của quân đội nói riêng, Người luôn nhắcnhở phải “khéo đánh giá”, “khéo tuyển chọn”, “khéo huấn luyện”, “khéo cấtnhắc”, “khéo sắp xếp”, “khéo dùng tài năng” Tư tưởng về chính uỷ, chínhtrị viên của Chủ tịch Hồ Chí Minh còn bắt nguồn từ vị trí, vai trò của chính trịviên đối với sinh mệnh chính trị của quân đội, đối với việc xây dựng bản chấtgiai cấp công nhân, lập trường chính trị, xây dựng ý chí quyết tâm chiến đấucủa cán bộ chiến sĩ trong quân đội Vị trí vai trò chính trị viên, Hồ Chí Minhkhẳng định: “tư cách người chính trị viên có ảnh hưởng rất lớn đến bộ đội.Người chính trị viên tốt thì bộ đội ở đấy tốt, người chính trị viên không làmtròn nhiệm vụ thì bộ đội ấy không tốt”3

Thứ hai, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ chính uỷ, chính trị viên còn là kết quả của quá rình nghiên cứu, tiếp thu và phát triển những giá trị tốt đẹp trong truyền thống văn hoá dân tộc, nổi bật là chủ nghĩa yêu nước, lòng nhân ái Việt Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định “cán bộ là cái gốc của mọi côngviệc”, “muôn việc thành công hay thất bại, đều do cán bộ tốt hay kém” Đồngthời Người xem đạo đức cách mạng là cái gốc, là nền tảng của người cáchmạng, không có đạo đức dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân.Người cán bộ cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh, không chỉ là hiện thân

2 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 1, Nxb CTQG, H, 2002, tr.262

3 Hồ Chí Minh với lực lượng vũ trang, Nxb QĐND, H, 1976, trang 60.

của chủ nghĩa yêu nước được kết tinh từ truyền thống mà còn là biểu tượngcho trí tuệ, lương tâm, danh dự của dân tộc Việt Nam trong thời đại mới.Chính uỷ, chính trị viên là nơi hội tụ những phẩm chất đức tính tiêu biểu chotâm hồn khí phách của dân tộc Việt Nam trong chiến đấu, lao động và học tập:

“chính trị viên phải làm người kiểu mẫu trong mọi việc”4 Yêu nước, thươngdân và “sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa

xã hội” là động lực tư tưởng, tình cảm chi phối mọi suy nghĩ và hành độngcủa người cán bộ chính trị trong quân đội cách mạng Nền tảng của chủ nghĩanhân văn, giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc ta là sự hoà đồng, hoàmục với lòng yêu thương và tinh thần đoàn kết rất cao Kế thừa những giá trị

đó, Hồ Chí Minh căn dặn chính uỷ, chính trị viên phải “là linh hồn” của đơn

vị, là hạt nhân đoàn kết nội bộ, đoàn kết quân dân Người nhắc nhở cán bộchính trị phải sâu sát, gắn bó với bộ đội, “đối với binh sĩ, thì từ lời ăn tiếngnói, niềm vui, nỗi buồn, quần áo, nhất nhất phải biết rõ và hết sức chămnom”

Hồ Chí Minh luôn đề cao những tinh hoa văn hoá của dân tộc đã đượckết đọng trong tư tưởng lớn, nổi bật là tư tưởng của Nguyễn Trãi NguyễnTrãi rất coi trọng xây dựng mối quan hệ nội bộ trong quân đội “tướng sĩ mộtlòng phụ tử, hoà nước sông chén rượu ngọt ngào” Trong “Thư gửi Hội nghịchính trị viên” Hồ Chí Minh ân cần chỉ bảo: “Đối với bộ đội, chính trị viênphải thân thiết như một người chị, công bình như một người anh, hiểu biếtnhư một người bạn” Kế thừa tư tưởng “Đẩy thuyền là dân, lật thuyền cũng làdân” của Nguyễn Trãi, Hồ Chí Minh dành tình cảm cao quý và niềm tin yêusâu sắc với nhân dân, Người viết: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhândân, trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân” vàNgười căn dặn chính trị viên: “Nhân dân là nền tảng, là cha mẹ của bộ đội

4 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, Nxb CTQG, H, 2002, tr.393

Chính trị viên phải làm cho dân tin, dân yêu bộ đội Phải làm sao cho bộ độiđược dân tin, dân phục, dân yêu”5

Thứ ba, quá trình hình thành, phát triển những quan điểm về xây dựng đội ngũ cán bộ cách mạng nói chung, đội ngũ chính uỷ, chính trị viên của quân đội nói riêng, Hồ Chí Minh luôn có thái độ đúng đắn và phương pháp khoa học trong nghiên cứu các trào lưu tư tưởng từ nhiều ngọn nguồn khác nhau của nhân loại và tiếp thu những nhân tố giá trị ở các tư tưởng đó.

Khi nghiên cứu, đánh giá những mặt tích cực trong tư tưởng Khổng Tử,

Hồ Chí Minh viết: “Khổng Tử sống ở thời Chiến quốc Đạo đức của ông, họcvấn của ông và những kiến thức của ông làm cho những người cùng thời vàhậu thế phải cảm phục”6 Hồ Chí Minh tìm thấy trong mô hình lý tưởng theo

tư tưởng Khổng – Mạnh chứa đựng những nhân tố hợp lý, tiêu biểu cho cốtcánh phương đông, theo quan điểm Khổng – Mạnh có nhân, có trí, có dũnggiúp cho người quân tử đạt được phong thái ung dung tự tại, không ham tiềntài địa vị Tiếp thu tinh thần trên, khi bàn về đạo đức người cán bộ cách mạng,

Hồ Chí Minh nói: người cách mạng phải khiêm tốn, khoan hoà, lượng thứ,can đảm khi sa cơ, bình tĩnh khi thắng thế, không ham giầu sang, không e cựckhổ, không sợ oai quyền Để thực hiện nhân, trí, dũng theo Khổng Tử ngườiquân tử phải nghiêm khắc với bản thân mình tuân theo điều lễ Hồ Chí Minhkhái quát nhân cách người cán bộ cách mạng ở hai mặt “đức”, “tài” và cũngluôn đòi hỏi người cán bộ phải luôn tu dưỡng rèn luyện đạo đức ở mọi lúcmọi nơi Khi nghiên cứu, tiếp thu tư tưởng của phật giáo Người yêu cầu ngườichính uỷ, chính trị viên cũng là người có lòng nhân ái cao cả Tuy nhiên,những tư tưởng trong các tôn giáo chỉ khuyên con người làm điều thiện nhưngchưa chỉ ra phương hướng đấu tranh chống cái ác; hướng con người lên thiênđường nhưng lại lờ đi những lo toan, vất vả của con người trong thực tại; xem

5 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, Nxb CTQG, H, 2002, tr.392 - 393.

6 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 2, Nxb CTQG, H, 2002, tr.452.

con người là trung tâm nhưng lại đề cao thần thánh, tuyệt đối hoá vai trò của

cá nhân Theo Hồ Chí Minh Chính uỷ, chính trị viên là người giàu lòng nhân

ái, bao dung, nhân từ, độ lượng, nhưng đó là sự khoan dung có nguyên tắctheo hướng tích cực, cùng với mọi người đấu tranh không mệt mỏi vì tự do,bình đẳng thực sự và hạnh phúc trọn vẹn của nhân dân, mà trước hết là củangười lao động Không chỉ nghiên cứu, tiếp thu tinh hoa văn hoá phươngĐông, Hồ Chí Minh còn nghiên cứu, tiếp thu những tư tưởng về nhân đạo,nhân quyền, dân chủ, tự do, bình đẳng, bác ái trong các trào lưu triết học vàvăn học nghệ thuật phương Tây, từ đó xây dựng mẫu người chính trị viên củaquân đội nhân dân Việt Nam: phải biết quan tâm đến công việc thực tế hàngngày, thẳng thắn, trung thực trong đấu tranh tự phê bình và phê bình; có ýthức tổ chức kỷ luật cao, tôn trọng công bằng lẽ phải, thưởng phạt nghiêmminh Chủ tịch Hồ Chí Minh khuyên cán bộ chính trị: “Thấy việc phải thìlàm, thấy việc phải thì nói Không sợ người ta phê bình mình, mà phê bìnhngười khác cũng luôn luôn đúng đắn”, “Khen thưởng người tốt, trừng phạtngười xấu cũng là trách nhiệm của chính trị viên”7

Từ những cơ sở trên chúng ta thấy: nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh

về chính uỷ, chính trị viên bắt nguồn từ lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, kếthừa có chọn lọc những học thuyết và tư tưởng khác nhau của phương Đông

và phương Tây, từ tinh hoa khí phách, tâm hồn, truyền thống dân tộc, từ kinhnghiệm hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong quân đội và từ vaitrò lãnh đạo của Đảng được thể hiện qua nguyên tắc lãnh đạo tuyệt đối, trựctiếp của Đảng đối với quân đội nhân dân Việt Nam, đây chính là nguồn gốc cơbản quyết định đến bản chất giai cấp nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh Tuynhiên, chủ nghĩa Mác - Lênin, truyền thống văn hoá dân tộc và tinh hoa nhânloại không tác động riêng rẽ mà tác động trong mối liên hệ biện chứng, thông

7 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, Nxb CTQG, H, 2002, tr.392

qua sự thâu hoá, tiếp biến rất sáng tạo của Hồ Chí Minh trước đòi hỏi củathực tiễn đấu tranh cách mạng ở Việt Nam, nhằm xây dựng lực lượng vũtrang, quân đội nhân dân vững mạnh về chính trị, đủ sức hoàn thành thắng lợimọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao cho.

Thực tiễn trải qua hơn 63 năm xây dựng và trưởng thành của quân đội

ta, kể từ ngày đầu thành lập đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, cũngnhư trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và qua công cuộc xâydựng bảo vệ Tổ quốc hiện nay đã chứng minh vị trí vai trò hết sức quan trọng

và to lớn của chính uỷ, chính trị viên, cùng với đội ngũ cán bộ chính trị vớinhiệm vụ tiến hành công tác đảng, công tác chính trị trong quân đội, đã xâydựng được sự đoàn kết thống nhất bảo đảm nền tảng chính trị tinh thần vữngchắc cho bộ đội càng đánh càng thắng, càng đánh càng mạnh, động viên kích

lệ tinh thần vượt qua khó khăn gian khổ, chiến đấu hy sinh anh dũng góp phầnlàm nên thắng lợi của hai cuộc kháng chiến thần kỳ chống thực dân Pháp và

đế quốc Mỹ xâm lược Sự thắng lợi đó, không thể không nói đến vai trò ngườichính uỷ, chính trị viên

Tư tưởng Hồ Chí Minh về chính uỷ, chính trị viên hàm chứa rất nhiềuvấn đề sâu sắc, cô đọng Vì vậy, nghiên cứu những vấn đề đó không chỉ có ýnghĩa về mặt lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn to lớn, nhất là trong bối cảnhquốc tế và yêu cầu sự nghiệp xây dựng quân đội theo nghị quyết 51/ NQ của

Bộ chính trị trong giai đoạn cách mạng hiện nay:

a/ Đội ngũ chính uỷ, chính trị viên là một bộ phận cán bộ chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam, đó là những cán bộ, đảng viên tiêu biểu được tổ chức lựa chọn làm đại biểu của Đảng bên cạnh người chỉ huy trong các đơn

vị vũ trang cách mạng.

Ngay từ những năm 1930 - 1940 khi ra đời những đội du kích tự vệ,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quan tâm đến xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị

trong những tổ chức mầm mống của lực lượng vũ trang cách mạng Trong

“Nghị quyết đội tự vệ”, Đảng đã chủ trương “đem những đảng viên và đoànviên cương quyết nhất vào tự vệ và các cấp bộ chỉ huy của tự vệ” để luôn giữvững “quyền chỉ huy nghiêm ngặt của Đảng trong tự vệ thường trực” và mỗitrung đội, đại đội bên cạnh người chánh đội trưởng, phó đội trưởng có một đạibiểu của Đảng chỉ huy Trong cuốn “Chiến thuật du kích”, Hồ Chí Minh viếtnăm 1947 dùng làm tài liệu huấn luyện cho các đội du kích cách mạng, Ngườiviết: “về mặt chính trị cấp nào cũng có một người chính trị phái viên do đoànthể cách mạng chọn trong bộ đội ấy hoặc phái người ngoài đến làm”8 Trongcao trào cách mạng chuẩn bị cho tổng khởi nghĩa từ các đội du kích đến độiViệt nam tuyên truyền giải phóng quân Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị trựctiếp, bên cạnh người đội trưởng bao giờ người chính trị uỷ viên cũng giữ một

vị trí không thể thiếu, đảm nhiệm trọng trách giữ vững bản chất cách mạngcủa toàn đội trước những thử thách gian khổ hy sinh quyết liệt đấu tranh sốngmãi giành đất giành dân với kẻ thù Để gấp rút chuẩn bị lực lượng vũ trangkhởi nghĩa giành chính quyền, Nghị quyết TW 8 (5/1941) xác định trong cáctrung đội, đại đội, liên tiểu tổ du kích đều có đội trưởng, phó đội trưởng vàchính trị chỉ đạo viên hoặc uỷ viên chính trị để lo “phương diện của đội”

Từ đó đến nay, ở các đơn vị trong lực lượng vũ trang cách mạng bêncạnh người chỉ huy quân sự bao giờ cũng có người cán bộ chính trị – ngườitiêu biểu cho đường lối chính trị, quân sự của Đảng; được tổ chức đảng lựachọn và giao nhiệm vụ chịu trách nhiệm chủ yếu trước Đảng về bản chất cáchmạng của phân đội vũ trang mà mình được phân công đảm nhiệm Theo HồChí Minh đội ngũ này là một bộ phận cán bộ chính trị của Đảng Cộng sảnViệt Nam, thực sự tiêu biểu cho ngọn cờ chính trị, tư tưởng của Đảng, kiênđịnh chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định với mục tiêu

8 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 3, Nxb CTQG, H, 2002, tr.472.

độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Là đại biểu của Đảng bên cạnh người chỉhuy, hơn ai hết, họ là người giữ nghiêm kỷ luật của Đảng, nắm vững và thựchiện tốt các nguyên tắc của Đảng, thực sự tiêu biểu cho sự đoàn kết thốngnhất trong tổ chức đảng và trong toàn đơn vị

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra đặc trưng cơ bản của chính trị viên,người cán bộ đảng trong các phân đội vũ trang cách mạng, người đại biểutrung thành của giai cấp công nhân và toàn thể dân tộc Việt Nam trong sựnghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người.Đây là vấn đề cơ bản để phân biệt với những người lãnh đạo, chỉ huy củaquân đội phong kiến, tư sản Sự ra đời phát triển đội ngũ chính trị viên gắnliền với vai trò lãnh đạo của Đảng đối với lực lượng vũ trang nhằm bảo đảmcho các đơn vị thực sự chiến đấu dưới lá cờ của Đảng, không ngừng giữ vững

và phát huy bản chất của giai cấp công nhân góp phần bảo đảm cho lực lượng

vũ trang, Quân đội nhân dân xứng đáng là công cụ vũ trang sắc bén của Đảng,Nhà nước, là lực lượng chính trị tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân Sẵnsàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ khi Đảng, Nhà nước phâncông, đánh thắng mọi kẻ thù trong mọi tình huống

b/Đội ngũ chính uỷ, chính trị viên là những người chủ trì về chính trị ở các đơn vị vũ trang cách mạng, đồng thời có chức năng nhiệm vụ quan trọng, giải quyết các mối quan hệ chính trị – xã hội trong nội bộ, với nhân dân và với quân địch

Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định chính uỷ, chính trị viên được xác định

là cán bộ lãnh đạo, là người chủ trì về chính trị, người chịu trách nhiệm chủyếu chăm lo cơ sở chính trị, tinh thần, chăm lo xây dựng tổ chức đảng, quántriệt sự lãnh đạo của Đảng trong mọi hoạt động của đơn vị, đồng thời là thànhviên của bộ máy chỉ huy, quản lý, điều hành duy trì kỷ luật, kiểm tra đôn đốcmọi hoạt động của đơn vị

Tuy nhiên, chính uỷ, chính trị viên phải tham gia công tác chỉ huy, quản

lý chủ yếu và trước hết với tư cách là cán bộ của Đảng chủ trì về hoạt độngcông tác đảng, công tác chính trị ở các đơn vị trong quân đội Trên cương vịcủa mình chính uỷ, chính trị viên phải hướng mọi hoạt động của đơn vị điđúng đường lối, quan điểm của Đảng, bảo đảm cho mọi người, mọi tổ chứctrong đơn vị không ngừng trưởng thành vững mạnh, đủ sức hoàn thành mọinhiệm vụ cả trước mắt và lâu dài Về phạm vi lãnh đạo, quản lý của đội ngũchính uỷ, chính trị viên tuy được xác định ở các đơn vị trong quân đội, nhưngvai trò nhiệm vụ của họ không chỉ thu hẹp giải quyết trong mối quan hệ nội

bộ mà có chức năng nhiệm vụ quan trọng giải quyết mối quan hệ với nhândân và với quân địch Trong thư gửi Hội nghị chính trị viên tháng 3/1948 Chủtịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “vô luận ở cấp bậc nào, chính trị viên cũng có banhiệm vụ chính: Đối với bộ đội, đối với nhân dân, đối với quân địch”9 Đốivới bộ đội: chính trị viên phải săn sóc luôn luôn đến sinh hoạt vật chất của họ,

ăn, mặc, ở, nghỉ, tập luyện, công tác, sức chiến đấu Về mặt tinh thần, phảisăn sóc đến nâng cao kỷ luật, bài trừ hủ hoá, phát triển văn hoá và đường lốichính trị trong bộ đội, chính trị viên cần phải biết rõ và báo cáo cho cấp trênbiết rõ số lượng và chất lượng của bộ đội mình Khen thưởng người tốt trừngphạt người xấu cũng là trách nhiệm của chính trị viên Đối với nhân dân: nhândân là nền tảng, là cha mẹ của bộ đội, chính trị viên phải làm cho dân tin, dânphục, dân yêu bộ đội Muốn như thế phải đốc thúc bộ đội siêng giúp dân,hăng hái đánh giặc Đối với quân địch, gồm cả binh lính Pháp cùng nhữngngười ngoại quốc và người Việt Nam trong quân đội Pháp, chính trị viên phảibiết cách tuyên truyền khôn khéo thiết thực để giác ngộ họ, lôi kéo họ về phíata

9 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, Nxb CTQG, H, 2002, tr.392

Những tư tưởng của Người mang ý nghĩa sâu sắc về thái độ công táccủa chính trị viên đối với con người, đối với bộ đội, đối với nhân dân và đốivới binh lính địch Giải quyết đúng đắn chính xác mối quan hệ xã hội sẽ tạonên sức mạnh to lớn để chiến đấu và chiến thắng Sự khái quát đó không chỉkhẳng định vị trí xã hội của đội ngũ chính uỷ, chính trị viên mà còn là cơ sởkhoa học đúng đắn để hiểu rõ và phân định đúng đắn chức năng nhiệm vụ của

họ trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng Hiện nay chúng ta đang triển khaithực hiện Nghị quyết 51 của Bộ Chính trị “về việc tiếp tục thực hiện cơ chếlãnh đạo của Đảng, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế

độ chính uỷ, chính trị viên trong quân đội nhân dân Việt Nam”

c/ Đội ngũ chính uỷ, chính trị viên không chỉ là người lãnh đạo, quản

lý chỉ huy mà còn là người anh, người chị, người bạn của đội viên.

Đối với chính uỷ, chính trị viên Chủ tịch Hồ Chí Minh đòi hỏi phải cónăng lực công tác, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đồng thời phải trong sáng

về đạo đức, mẫu mực về phương pháp tác phong công tác Đây là tiêu chuẩnhàng đầu của chính trị viên Bác chỉ rõ: chính trị viên là người có năng lựcđoàn kết cán bộ, đảng viên, chiến sĩ trong đơn vị thành một khối thống nhất,

có quan hệ gần gũi thân thiết dân chủ đối với quần chúng, dân chủ tập thể sâusát Bác dạy: “trời sinh ra con người ai cũng có ngũ quan để làm việc choĐảng, cho nhân dân, mắt phải siêng năng nhìn sát thực tế, quan sát kỹ tìnhhình; Mũi phải siêng ngửi những vấn đề mới mẻ; tai phải siêng nghe ý kiếnanh em bạn bè, đồng chí cấp dưới, còn phải nghe cả địch nữa để dễ bề đốiphó; chân phải đi sát quần chúng, đi sát bộ đội”10 Người ví cán bộ như “đầuóc”, đội viên như “chân tay” trong một cơ thể thống nhất Hồ Chí Minh dạyrằng: “cán bộ không có đội viên, lãnh tụ không có quần chúng thì không làm

gì được”, cán bộ dù ở cương vị nào “cũng chỉ là người đặt kế hoạch và điều

10 Bài nói chuyên của Bác Hồ tại trường võ bị Trần Quốc Tuấn 5/1946

kiển đánh trận Lúc ra trận việc đặt mìn phá lô cốt đều do tay anh em đội viênlàm” do vậy “cán bộ có thân đội viên như chân tay thì đội viên mới thân cán

bộ như ruột thịt” 11

Như vậy, người chính trị viên không chỉ là người lãnh đạo, quản lý, chỉhuy mà còn là người anh, người chị, người bạn của đội viên Nói đến ngườianh, người chị, người bạn ở đây Hồ Chí Minh muốn nói đến phương pháp tácphong công tác của chính trị viên Chính vì vậy mà Người đặc biệt quan tâmxây dựng mối quan hệ đoàn kết gần gũi giữa cán bộ, chiến sĩ Bằng sự hiểubiết sâu sắc và trên cơ sở thực tiễn phong phú trong tổ chức chỉ đạo xây dựngquân đội Người phát hiện ra rằng ở một đất nước vốn là thuộc địa, nửa phongkiến thói quen lạc hậu và tư tưởng gia trưởng còn ảnh hưởng nặng nề, nhất làtrong môi trường quân sự, càng dễ nảy sinh bệnh quan liêu, chuyên quyền độcđoán, quân phiệt ở đội ngũ cán bộ, đảng viên có chức có quyền Vì thế, Ngườithường xuyên nhắc nhở cán bộ chính trị: đối với bộ đội, chính trị viên phảithân thiết như một người chị, công bình như một người anh, hiểu biết như mộtngười bạn Phong cách ứng xử của cán bộ chính trị với chiến sĩ không chỉ thểhiện tinh thần trách nhiệm cao mà còn biểu lộ thái độ tình cảm chân tình cởi

mở như những người thân thiết trong gia đình cách mạng Bác dùng hình ảnhrất dễ hiểu phù hợp với truyền thống, tập quán của dân tộc Việt Nam để giải

quyết mối quan hệ cán bộ - chiến sĩ, đó là mối quan hệ tình nghĩa “máu chảy

ruột mềm” mối quan hệ giữa cán bộ - chiến sĩ như chân tay ruột thịt đó là sự

thân thiết là tình cảm của người chính trị viên với chiến sĩ Nhưng trong giảiquyết các công việc phải công bình, Bác chỉ rõ đối với bộ đội chính trị viênphải thân thiết, công bình hiểu biết khen thưởng người tốt, xử phạt người xấu,nhưng kỷ luật phải được thi hành từ trên đến dưới, trên dưới đều phải giữ gìn

kỷ luật Trong kỷ luật phải chú ý thưởng phạt cho công minh, chớ vì nể ai mà

11 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 6, Nxb CTQG, H, 2002, tr.109