Tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến sự phát triển bền vững NHTM Việt Nam

TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM... Bên cạnh đó, hoạt động của Ngân hàng thương mại cũng gắn liền với hoạt động kinh tế của

TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ

ĐẾN

SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM

Tính cấp thiết và tổng quan nghiên cứu 1

Phương pháp nghiên cứu 3

Kết quả nghiên cứu 4

Hàm ý chính sách 5

Thực trạng 2

Tính cấp thiết và

Tầm quan trọng của phát triển

bền vững ngân hàng

* Phát triển bền vững tạo ra nhiều giá trị trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn, giúp ngân

hàng thu được lợi nhuận nhờ tăng cường uy tín, nâng giá trị thương hiệu, tăng khả năng gắn

kết giữa các bên liên quan Mặt khác, phát triển bền vững giúp ngân hàng năng tự phục hồi,

duy trì hoạt động khi có tổn thất xảy ra do các tác động từ bên ngoài.

* Trong xu thế toàn cầu hóa, hệ thống ngân hàng thương mại phải hội nhập sâu và rộng, vì vậy

phát triển bền vững nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh, tạo uy tín và vị thế của ngân hàng

là một xu hướng tất yếu phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế Bên cạnh đó, hoạt động của Ngân

hàng thương mại cũng gắn liền với hoạt động kinh tế của quốc gia, và chịu sự tác động của các chính sách vĩ mô đến phát triển bền vững ngân hàng (Svetlana & Irina, 2011).

Phát triển bền vững ngân hàng là gì?

Trong nghiên cứu này, ngân hàng bền vững được định nghĩa là: “ngân hàng có năng lực tài

chính an toàn, lành mạnh, hiệu quả và đảm bảo các hoạt động quan tâm đến khía cạnh xã hội và môi trường bên cạnh mục tiêu chính là tăng trưởng kinh tế, với tầm nhìn ngắn, trung

và dài hạn”.

Phát triển bền vững là “việc thực hiện các hoạt động nhằm đạt được mục tiêu năng lực tài

chính an toàn, lành mạnh, hiệu quả và đảm bảo các hoạt động quan tâm đến khía cạnh xã hội

và môi trường bên cạnh mục tiêu chính là tăng trưởng kinh tế, với tầm nhìn ngắn, trung và

dài hạn của NHTM”.

Phát triển bền vững ngân hàng là gì?

Theo IDRBT (2013), “ngân hàng xanh” là một thuật ngữ được dùng để chỉ các thông lệ vàhướng dẫn làm cho các ngân hàng bền vững về kinh tế, môi trường và các khía cạnh xã hội Cácchính sách nghị định liên quan đến ngân hàng xanh được xây dựng nhằm mục đích giúp cho cácquy trình kinh doanh và sử dụng CNTT của ngân hàng đạt hiệu quả nhất có thể, hỗ trợ các dự

án liên quan tới môi trường và xã hội nhằm giảm thiểu tác động của con người đến môi trường

Thực trạng 2

Thực trạng

Hình 2.1 Tăng trưởng GDP tại Việt Nam giai đoạn 2009 - 2019

Nguồn: Thanh Trà (2020)

Thực trạng

Hình 2.4 Lãi suất và lạm phát tại Việt Nam giai đoạn 2008-2018

Nguồn: Fiinpro (2018)

Khung pháp lý

- Quyết định số 1393/QĐ-TTg năm 2012 về “phê duyệt chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh”

- Quyết định số 432/QĐ-TTg về “Phê duyệt Chiến lược Phát triển bền vững Việt Nam giai đoạn 2011-2020”

- Quyết định số 403/QĐ-TTg năm 2014 về “Phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia về tăng

trưởng xanh giai đoạn 2014 – 2020”

- Luật Bảo vệ môi trường năm 2014, Nghị định 18/2015/NĐ-CP, Thông tư 27/2015/TT-BTNMT quy định chi tiết

- Quyết định số 76/2016/QĐ-TTg phê duyệt chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030

- Quyết định số 1058/QĐ-TTg phê duyệt đề án “Cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với

xử lý nợ xấu giai đoạn 2016 – 2020”

- Chỉ thị số 03/CT-NHNN về thúc đẩy tăng trưởng tín dụng xanh và quản lý rủi ro môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng

- Quyết định số 813/QĐ-NHNN về chương trình cho vay khuyến khích phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch theo Nghị quyết 30/NQ-CP ngày 07/3/2017 của Chính phủ

Khung pháp lý

Quyết định 1604/QĐ- NHNN về việc phê duyệt Đề án phát triển ngân hàng xanh tại Việt Nam, với mục tiêu nhằm tăng cường nhận thức và trách nhiệm xã hội của hệ thống ngân hàng đối với việc bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu, từng bước xanh hóa hoạt động ngân hàng, hướng dòng vốn tín dụng vào việc tài trợ dự án thân thiện với môi trường, thúc đẩy các ngành sản xuất, dịch vụ và tiêu dùng xanh, năng lượng sạch và năng lượng tái tạo; góp phần tích cực thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững

=> Khung pháp lý cho phát triển bền vững hệ thống ngân hàng Việt Nam đang từng bước được xây dựng và ngày càng hoàn thiện, tạo động lực cho toàn ngành ngân hàng thực hành phát triển bền vững Hệ thống ngân hàng thương mại có vai trò rất quan trọng nhằm thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng và phát triển bền vững

Thứ hai, năng lực tài chính của hệ thống

ngân hàng ổn định, bước đầu lành mạnh

hóa trong hoạt động

Thứ ba, giảm tình trạng sở hữu chéo của hệ

Thứ tư, thiếu các sản phẩm tài chính bền vững

Thứ năm, quyền lợi của khách hàng chưa được bảo

đảm toàn diện

Thứ sáu, thu nhập của các NHTM đang phụ thuộc

nhiều vào hoạt động tín dụng

Phương pháp nghiên cứu 3

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu định tính

phỏng vấn sâu các chuyên gia về lĩnh vực tài chính

ngân hàng, kinh tế vĩ mô nhằm: làm rõ hơn nữa về

mối quan hệ định tính của các biến số kinh tế vĩ mô

và các biến đánh giá phát triển bền vững của ngân

hàng; lựa chọn ra phương pháp định lượng phù hợp

với dữ liệu nghiên cứu của đề tài và giải thích rõ

được các kết quả định lượng đạt được trong nghiên

cứu này

Nghiên cứu định lượng

phân tích thông qua mô hình hoá

dữ liệu thứ cấp từ các ngân hàng,

số liệu kinh tế vĩ mô được thu thập

từ năm 2005 - 2016

Nghiên cứu định tính

◉Về các thành phần trong mô hình nghiên cứu:

* Về các chỉ tiêu đo lường phát triển bền vững của ngân hàng thương mại, các chuyên gia đều

cho rằng các chỉ tiêu được đưa ra là: Khả năng sinh lời (ROA, ROE), chỉ số an toàn vốn

(CAR), thanh khoản (LIQA) và chất lượng tài sản (NPLC) đã đủ để đại diện và đánh giá pháttriển bền vững của ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

* Về các biến số vĩ mô, các chuyên gia nhận thấy rằng các nghiên cứu trước về mối quan hệ

của các biến số kinh tế vĩ mô với ngành ngân hàng đều có điểm chung đó là tập trung chính vào

3 biến số: GDP, lạm phát và lãi suất Thêm với việc không có hoặc có rất ít các nghiên cứu vềchủ đề này tại Việt Nam nên việc tác giả chỉ dùng 3 biến số này là phù hợp

Nghiên cứu định tính

◉Về ngân hàng xanh/ tăng trưởng xanh:

Hiện nay, tăng trưởng xanh đã và đang trở thành một trong những mục tiêu phát triển của hệthống ngân hàng và toàn bộ nền kinh tế Để đạt được mục tiêu này, các ngân hàng thương mạitại Việt Nam đang tập trung nguồn lực để phát triển và đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng

xanh Quy trình thẩm định rủi ro môi trường và xã hội đã được chú trọng phát triển trong giaiđoạn vừa qua Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng tăng trưởng xanh và tăng trưởng bền vữngcủa hệ thống ngân hàng Việt Nam đang ở giai đoạn đầu, vì vậy cần tập trung nguồn lực chủ yếuvào mục tiêu an toàn và lành mạnh tài chính Vì vậy, đối với nền kinh tế Việt Nam hiện nay,

không cần thiết phải định lượng hóa các chỉ tiêu về môi trường và xã hội vào mô hình phát

triển bền vững của các ngân hàng thương mại

Nghiên cứu định tính

◉Về phương pháp định lượng

Nghiên cứu sử dụng cả 4 phương pháp phân tích hồi quy (POLS, REM/ FEM, GMM, Hồi quyphân vị) là không cần thiết do:

+ POLS: Quá đơn giản so với các phương pháp còn lại

+ GMM: Thường dùng để kiểm định định dạng chuỗi thời gian dài khoảng 15-20 năm, xử lýhiệu quả với biến trễ trong khi dữ liệu trong nghiên cứu là 10 năm, nếu có biến trễ thì thực chấtchỉ còn 7-8 năm nên dẫn tới việc sử dụng GMM là không phù hợp, dẫn đến giải thích phức tạp.+ Hồi quy phân vị: Sử dụng hiệu quả khi phân tích chính sách/ trong kinh tế phát triển; Dữ liệu

có phân chia khoảng

=> Vậy, nghiên cứu chỉ cần Hồi quy REM, FEM và kiểm định Hausman để có thể kết luận

kết quả nghiên cứu.

Mô hình nghiên cứu

Khả năng sinh lợi

(Gross Domestic Product)

CHỈ SỐ

ĐO MỨC

ĐỘ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NHTM Lãi suất

(Interest)

Mức độ thanh khoản

(Liquidity)

Nghiên cứu định lượng

Dữ liệu nghiên cứu

thập số liệu trên báo cáo tài chính hoặc báo cáo

thường niên của 24 ngân hàng TMCP Việt Nam giai

đoạn 2005 - 2016, dữ liệu kinh tế vĩ mô của Việt

Nam như: Tốc độ tăng trưởng kinh tế, Tỷ lệ lạm phát,

Lãi suất được thu thập từ Tổng cục thống kê, Báo cáo

thường niên của NHNN Việt Nam.

Mô hình hồi quy:

Mô hình 1: ROA = β0 + β1* INTEREST + β2* GDP + β3* IFL + ε

Mô hình 2: ROE = β0 + β1* INTEREST + β2* GDP + β3* IFL + ε

Mô hình 3: CAR = β0 + β1* INTEREST + β2* GDP + β3* IFL + ε

Mô hình 4: LIQA = β0 + β1* INTEREST + β2* GDP + β3* IFL + ε

Mô hình 5: NPLC = β0 + β1* INTEREST + β2* GDP + β3* IFL + ε

Nghiên cứu định lượng

* Tác động của các yếu tố vĩ mô lên ROA:

Giả thuyết H1: Lãi suất (INTEREST) có tác động

lên ROA

Giả thuyết H2: GDP có tác động lên ROA

Giả thuyết H3: Lạm phát (IFL) có tác động lên ROA

* Tác động của các yếu tố vĩ mô lên ROE:

Giả thuyết H4: Lãi suất (INTEREST) có tác động

lên ROE

Giả thuyết H5: GDP có tác động lên ROE

Giả thuyết H6: Lạm phát (IFL) có tác động lên ROE

* Tác động của các yếu tố vĩ mô lên CAR:

Giả thuyết H7: Lãi suất (INTEREST) có tác động lên CAR Giả thuyết H8: GDP có tác động lên CAR

Giả thuyết H9: Lạm phát (IFL) có tác động lên CAR

* Tác động của các yếu tố vĩ mô lên LIQA:

Giả thuyết H10: Lãi suất (INTEREST) KHÔNG có tác động lên LIQA

Giả thuyết H11: GDP có tác động lên LIQA Giả thuyết H12: Lạm phát (IFL) có tác động lên LIQA

* Tác động của các yếu tố vĩ mô lên NPLC:

Giả thuyết H13: Lãi suất (INTEREST) có tác động lên NPLC Giả thuyết H14: GDP có tác động lên NPLC

Giả thuyết H15: Lạm phát (IFL) có tác động lên NPLC.

Kết quả nghiên cứu 4

Kết quả nghiên cứu đối với biến phụ thuộc ROA

Từ kết quả ước lượng trên, có thể kết luận rằng rằng các yếu tố GDP, IFL và INTERST đều có ảnh hưởng tích cực đến ROA.

Kết quả nghiên cứu đối với biến phụ thuộc ROE

Từ kết quả ước lượng trên, có thể kết luận rằng rằng các yếu tố GDP, IFL và INTERST đều có ảnh hưởng tích cực đến ROE.

Kết quả nghiên cứu đối với biến phụ thuộc CAR

Từ kết quả trên, kết luận rằng các yếu tố GDP, INTERST đều có ảnh hưởng tích cực đến, còn yếu tố IFL không có tác động đến CAR.

Kết quả nghiên cứu đối với biến phụ thuộc LIQA

Từ kết quả trên, kết luận rằng yếu tố INTEREST có tác động tiêu cực đến LIQA, còn yếu tố GDP và IFL không có ảnh hưởng tới LIQA.

Kết quả nghiên cứu đối với biến phụ thuộc NPLC

Từ kết quả trên, thấy được cả ba yếu tố GDP, IFL và INTEREST đều không có tác động đến biến NPLC.

Tổng hợp kết quả nghiên cứu

Chấp nhận các giả thuyết: H1, H2, H3, H4, H5, H6, H7, H8 Bác bỏ giả thuyết: H9, H10, H11, H12, H13, H14, H15

Hàm ý chính sách 5

Hàm ý chính sách

* Đối với ngân hàng thương mại

- Tăng Vốn chủ sở hữu

- Cơ cấu lại vốn gắn với xử lí nợ xấu

- Nâng cao hiệu quả hoạt động

- Nâng cao quản trị rủi ro thanh khoản

- Đa dang hoá sản phẩm và cung cấp tài chính

bền vững cho khách hàng

- Phát triển sản phẩm và hệ thống QTRR trong

việc phát triển hệ thống ngân hàng xanh

- Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đẩy

mạnh áp dụng công nghệ mới vào hoạt động

* Đối với nhà nước

- Ổn định giả trị tăng trưởng GDP

- Điều chỉnh tỷ lệ lạm phát phù hợp

- Ổn định lãi suất

- Chính sách tiền tệ và tài khoá hiệu quả

- Cải thiện môi trường đầu tư

- Củng cố an ninh quốc gia và an toàn nhân dân

- Ứng dụng công nghệ cao vào quản lý

- Nâng cao chất lượng hệ thống chính sách vàpháp lý

THANKS!