Giáo trình Bảo dưỡng và sửa chữa mô tô-xe máy (Nghề: Công nghệ ô tô) - Trường TCN Kỹ thuật công nghệ Hùng Vương

Giáo trình Bảo dưỡng và sửa chữa mô tô-xe máy với mục tiêu giúp các bạn có thể trình bày được cấu tạo và nguyên lý làm việc động cơ 4 kỳ, động cơ 2 kỳ; Cấu tạo và nguyên lý làm việc các hệ thống và bộ phận của xe mô tô; Sử dụng các dụng cụ tháo, lắp, kiểm tra các hệ thống và bộ phận của xe mô tô; Giải thích được mục đích và ý nghĩa của bảo dưỡng và sửa chữa.

TRUONG TRUNG CAP NGHE KY THU4T CONG NGH:¢ HUNG VUONG

Cong ngh¢ sua chua o to la m(Jt mang kiin thuc cho nhfmg nguai cong nhan sita chua o to tuong lai Kiin thuc cua mo ilun se giup cho ngum h9c bu6'c adu tiip cq,n au(JC VO'i &Ji tu(Jng nghJ nghi¢p, tic i16 c6 thJ xac iljnh au(JC mlf,C ilich va tam thi h9c"t<J,p

,,

H9c xong mo ilun nay h9c vien se c6 kha nang:

I Trinh bay ilung vai tro va Itch sit phat triJn cua o to

2 Trinh bay ilung cac logi o to va cdu tgo chung cua o to

3 Trinh bay ilung khai ni¢m vJ hi¢n tu(Jng, qua trinh va cac giai ilogn mai man chi tiit:

4 Trinh bay ilung khai ni¢m vJ cac phuong phap sita chua va cong ngh¢ ph¥c h6i chi tiit

5 Nh<J,n dgng ilung cac logi o to va cac b(J ph<J,n cua o to

6 Trinh bay aU(JC cong dlf,ng, cdu tgo va each sit dlf,ng m9t sci dlf,ng Clf, cdm tay nghJ sita chua o to

MUCLUC

1- Gi&i tbi?u vS mo dun 1

2- Bai 1 - C§.u 41-0 xe gful may 5

3- Bai 2: - Bao duong xe gful may 8

4- Bai 3 - H? th6ng truySn d9ng 12

5- Bai 4 - H? th6ng chiSu sang 15

6- Bai 5 - H? th6ng danh lua 19

7- Bai 6 -H? th6ng khm d9ng 26

8- Bai 7 - Ca c§.u trµc k:huyu thanh truySn 30

9-Bai 8 - H? th6ng khm d9ng 36

10- Bai 9 - Ca c§.u phan ph6i khi 32

11- Bail 0 - H? th6ng nhien li?u 36

12- Tai li?u tham khao 41

T .- ~ A

GIOI THIEU VE MO DUN

Bao du:ong va sica chua mo to - xe may la cong vi¢c thu:img xuyen cua ngu:ai th9' sica xe gdn may Day la mo dun tv ch9n trong chu:ong trznh tlao tq,o nganh cong ngh¢ o to trznh tl9 trung cdp ngh§ tq,i tru:img TCN KTCN Hung Vu:ong

+ Trinh bay duqc nhi~m V\l, cfiu ~o cua xe mo to

+ Giai thich dung nhung hi~n tuqng, nguyen nhan cac sai hong thuong g~p cuaxemoto

+ L\fa ch9n va SU d1,mg dung cac dl)Ilg Cl_l thao, lip, dl)Ilg C\l va thiSt bi kiSm tra

+ KiSm tra, bao duong va sua chua duqc nhung sai hong cua xe mo to dung quy trinh, dam bao ky thu~t va an toan

+ Chfip hanh dung quy trinh, quy ph?m trong nghS cong ngh~ mo to

+ Ren luy~n tinh ky lu~t, c~n th~n, ti mi cua h9c vien

- Cfiu ~o va nguyen ly lam vi~c d9ng CO' 4 ky, d9ng CO' 2 ky

- Cfiu ~o va nguyen ly lam vi~c cac h~ th6ng va b9 ph~ cua xe mo to

- Su dl)Ilg cac dl)Ilg Cl_l thao, lip, kiSm tra cac h~ th6ng va b9 ph?fi cua xe mo to

- Giai thich duqc ml_lc dich va y nghia cua bao duong va sua chfra

- D9c duqc tai li~u huong dfui cham soc va bao duong xe cua nha chS t?O

- ThlJc hi~n dung quy trinh cham soc va bao duong xe

- KiSm tra, diSu chlnh cac ca cfiu, b9 ph~ tren xe d?t yeu du ky thu~t

- Mo ta dung d~c diSm cfiu ~o va nguyen ly lam vi~c cua h9p s6, ly hqp, b9 truySn xich va banh xe

- Thao lip cac cac b9 ph~ cua h~ th6ng truySn d9ng dung quy trinh va' dam bao yeu cau ky th~t

- KiSm tra va sua chfra cac chi tiSt cua h~ th6ng truySn d9ng

- Mo ta chinh xac sa d6 h~ th6ng, cfiu ~o va nguyen ly lam vi~c cua h~ th6ng

- Thao lip cac b9 ph~ cua h~ th6ng chiSu sang dung phuang phap va an toan

- KiSm tra, sua chfra cac b9 ph~ cua h~ th6ng chiSu sang dung yeu cau ky th~t

- Mo, ta dung d~c diSm c§u 4to va nguyen ly lam vi~c cu.ah~ th6ng danh lira tren xeganmay

- Thao, Hip, kiSm tra va sira chua h~ th6ng danh lira tren xe mo to

- Mo ta dung ~c diSm c§u 4to va nguyen ly lam vi~c cu.a h~ th6ng khoi d9ng trenxemoto

- Thao, Hip, kiSm tra va sira chua h~ th6ng khoi d9ng tren xe mo to

- Mo ta dung ~c diSm c§u 4to va nguyen ly lam vi~c cu.a ca c§u trµc khuyu thanh truysn tren xe mo to

- Thao, lip, kiSm tra va sira chua ca c§u trµc khuyu thanh truySn tren xe mo to

- Mo ta dung d~c diSm c§u 4to va nguyen ly lam vi~c cu.a ca du phan ph6i khi

trenxemoto

- Thao, lip, kiSm tra va sira chua ca d.u phan ph6i khi tren xe mo to

Nqi dung chinh cua mo dun:

1 cAu t~o va nguyen ly lam vi~c d9ng ca

2 cAu t~o cac h~ th6ng va cac b9 ph~ cu.axe mo to

3 Thao, lip xe mo to

4 Quy trinh bao duong xe mo to

5 Tove hanh bao duong xe mo to

6.C~u 4to va nguyen ly lam vi~c cu.a ly hqp xe mo to

7 cAu 4to cac b9 p ~ cu.ah~ th6ng chiSu sang, Sa d6 h~ th6ng va nguyen ly lam vi~c cu.ah~ th6ng chiSu sang

8 cAu 4to va nguyen ly lam vi~c cu.a h~ th6ng danh lira, h~ th6ng khoi d9ng trenxemoto

Yeu ciu v~ danh gia hoan thanh mo dun

+ Cac bai kiSm tra viSt va tric nghi~m d~t yeu du 60%

+ Qua S\f danh gia cu.a giao vien, quan sat vien va ~p th@ giao vien

+ Chufui bi, b6 tri va sip xSp nai lam vi~c v~ sinh, an toan va hqp ly

+ Cac bai ~p, va cac bai kiSm tra viSt d?t yeu du ky th~t 70% va dung thm gian quy dinh

+ Cac qua trinh thvc hi~n, ap d1:1ng cac bi~n phap an toan lao d9ng va v~ sinh cong nghi~p d§.y du dung ky thu~t

+ Qua S\I nh~ xet, tv danh gia cua h9c sinh, cua khach hang va cua h9i d6ng giao vien

+ KSt qua bai thvc hanh d?t yeu cftu 70%

BAI t: cAu T~o XE GAN MAY

I cAu TAO CHUNG MOT XE GAN MAY

M9t xe gfui may bao gom cac chi tiSt sau

1 S1ron xe:

Lo(li c6 s6ng lung

2 He th6ng treo:(H~ th6ng nhun) Lo,1 hlnh tho!

duong va tranh cho suon xe chiu cac tai va d~p trvc tiSp khi xe di chuy@n

3 He th6ng truy~n dong:

a) TruySn d<)ng bfulg nhong, sen, di'a

-~ -$·

b) TruySn d<)ng bfulg day co-roa

c) TruySn d<)ng bfulg lap

d) TruySn d<)ng vo dp

a) Banh xe tru6c: banh xe dfin hu6ng

b) Banh xe sau: banh xe chu d<)ng keo xe ch<;1y

! Banh xe sau !

! ~

a) BiSu khiSn ga: dS tang giam t6c de) quay cua d<)ng ca

b) BiSu khiSn ly hgp: Cho xe ch<;1y theo may ho~c giu may vfin ho<;1t d<)ng khi xe dung

c) DiSu khiSn s6: DS thay d6i s6 cua h9p s6, tu d6 thay d6i dugc h;rc keo va v~n t6c cho xe Tuy theo xe ma c6 thS su dl_lng ban d~p ho~c tay diSu khiSn

d) DiSu khiSn thing: Giup ham t6c d9 cho xe ho~c dung xe l~i

e) DiSu khiSn lai: DS thay d6i hu6ng ch~y cho xe

6 He th6ng dien:

a) H~ th6ng den, ken:

* Den ch~y dem: Dung chiSu sang bu6i t6i

* Den bao qm;o (signal): Bao hi~u d6i hu6ng quyo trai, quyo phai

* Ken: Bao hi~u bfulg tiSng keu

* Den thfug: bao hi~u xe dang su dl_lllg thing

b) H~ th6ng s~c: Cung c~p dong di~n n~p cho binh ic-quy (accu)

c) H~ th6ng d~: Giup kh&i d9ng d9ng ca bing mo-ta di~n

d) H~ th6ng den va d6ng h6 ki~m tra:

* D6ng h6 bao xang: Bao s6 lugng xang con trong binh

* Den bao s6: Bao xe dang su dl_lllg s6 m~y cua hc)p s6

* Den bao quyo: Bao cho biSt h~ thdng den bao qm;o dang ho~t d9ng

* Den bao pha c6t: Cho bi St dang su dl_lng den pha ( chi Su xa) ho~c den c6t ( chiSu gfui)

BAI 2: BAO DUONG XE GAN MAY

- Thai gian thay nh6t dµm ky

- Do chun xich tai

- ~luqngken

KiSm tra va bao duong dinh ky xe may phai dugc tiSn hanh theo lich bao duong trong Sa.ch hu6ng d~n su d\lng cua tung lo~i xe va phai tuan thu dung quy dinh nha san xufi.t

Vi~c kiSm tra bao duong dµih ky dugc xac dinh theo s6 km ho~c thang su d\lfig, tinh theo truong hgp nao dSn tru&c

t~i xuong

Ngoai ra, tru&c khi ch~y xe c§n kiSm tra nhung diSm sau: coi, den, quay tay lai, den bao re (signal), phanh (thilng), ly hgp (ambraya), 16p (v6), kinh chiSu h~u, muc xang va d§.u nh6t may

D6i v&i ph§n d§.u xe, c6 9 bu6c bao g6m: Can hai vanh, san ch6ng gi hai vanh, san ch6ng gi g§.m xe, bao duong c6 phu6c, bao duong giam soc tru&c, bao duong phanh tru&c, chinh coi, bao duong day cong ta met, bao duong,

xuc rua b§.u l9c khi, chinh chS d9 nhien li~u, v~ sinh bugi, can chinh xup pap, bao duong mo-ta dS, diSu chinh con, d6 them nu&c n~p iic quy, kiSm tra d§.u

D6i v&i ph§.n d9ng ca, cfing c6 9 cong do~n nhu sau: bao duong chS hoa khi, xuc rua b§.u l9c khi, chinh chS d9 nhien li~u, v~ sinh bugi, can chinh xup pap, bao duong mo-ta dS, diSu chinh con, d6 them nu&c n~p ilc quy, kiSm tra d§.umay

2 Quy trinh bao duong xe mo to

vi~c bao drr6'ng la luon cftn thi~t boi dam bao cac tinh nang cu.a xe fl

tr~ng thai ttlt nhjt, tranh nhfrng brr hong nho tr& len l011 hon trong t«ong lai, d~ dam bao sv an toan cu.axe va chu xe N~u chi~c xe d«Q'c bao drrong dung tieu chuin, tu6i thq cu.a xe co th~ tang, tinh kinh t~ nhien li~u ttlt hon, ho~t dqng tin c, y hon

Quy trinh d«Q'c thvc hi~n theo cac brr6'c sau :

ph1,1 thu9c rftt nhiSu vao each sir d1,mg va qua trinh v~n hanh Luon giu ap suftt 16p dung theo tieu chuAn cua nha san xuftt KiSm tra chan ch6ng dung, chan ch6ng nghieng, ch6 dS chan dam bao luon vung vang va duqc boi tran

t6t

ch(m cac hong hoc trong d9ng ca Ki~m tra tinh tr~ng ho~t d9ng cua bu-gi, d9ng ca ho~t d9ng t6t bu-gi lu6n co mau g~ch; nSu bu-gi co mau den, ho~c td.ng sang cho thfty d9ng ca ho~t d9ng kh6ng d~t hi~u qua t6i uu Khoi thai

d9ng ca mau den, co thS nhien li~u khong chay hSt Khoi thai mau trAng, co thS d§.u boi tran l9t vao bu6ng d6t, nhung hi~n tm;mg nay d6u biSu hi~n cac

- Din may: Dau may co nhi~m V\l boi tran va lam mat d9ng ca, su d\lng dfiu boi tran cfin dung chi ddn cua nha san xu~t D~u can dugc kiSm tra thuang

- Hf th6ng difn: Theo thai gian, h~ th6ng di~n cua xe se kem dan do sue

kiSm tra h~ th6ng di~n nh~m bao dam kha nang n~p di~n cho Ac-quy, kha

h~ th6ng den tin hi~u KiSm tra, bao duang Ac-quy dS luon dam bao lugng dung dich, di~n thS cua binh theo tieu chufin Ac-quy se ho~t d9ng 6n dinh

va co tu6i thQ cao han

d~t cat barn vao, ddn t6i lam mon nhanh ch6ng dia va nhong Luon dam bao d9 cang, d9 boi tran tieu chufin cua xich, d9 kin cua h9p xich

Ma xich ngoai

ngl6t

Ch6t xich

ben trong dum xe dS tranh b\li barn qua day, giam hi~u qua khi phanh D6i

can thiet

- Cb~ boa khi: KiJm tra va v~ sinh (rira) chS hoa khi dS duy tri kha nang

tieu hao V~ sinh binh xang dS tranh hi~n tugng dc;mg nu&c trong binh lau

hao nhien li~u

-Khung xe: KiSm tra va ch<3ng gi set khung xe, suon xe, vanh xe Cong vi~c

nay nen thl_rc hi~n ngay sau khi mua mua m6i bilt dfiu ho~c vira kSt thuc KiSm tra va bao duong h~ th<3ng lai, cac lo~i day (phanh, d6ng h6 t6c d<) )

Tuy nhien ad dam bao an toan, truac m6i chuyin ai xa hoij.c sau m6i zdn ili qua ccic con iluong nggp nuac, nen bao duang toan bo xe M6i khi phat hi¢n

ra cac tri¢u chung bdt thuong cua xe, cdn cho kjJ thugt vien kidm tra ngay nhdm tranh cac hong hoc Zan han

3 Thµc hanh bao duong xe mo to

T6 chuc bao duong xe may t~i xuong

B.A.I 3 : HE THONG TRUYEN DONG

Gioi thi~u:

H~ th6ng truyen d9ng giup tuyen cong suit tu d9ng ca dSn banh xe

Tren xe gin may h~ th6ng truyen d9ng bao g6m h9p s6, ly h<;>p, b9 truyen xich

va banhxe

Muc tieu thU'c hien:

- Mo ta dung ~c diSm ciu ~o va nguyen ly lam vi~c cu.a h9p s6, ly h<;>p, b9 truyen xich va banh xe

- Thao lip cac cac b9 ph~ cu.a h~ th6ng truyen d9ng dung quy trinh va dam bao yeu ciu ky thu~t

- KiSm tra va sua chua cac chi tiSt cua h~ th6ng truyen d9ng

1 H? th6ng truyin ilpng xe s6:

Nhu da biSt Xe s6 dung b9 ba banh rang tru&c (ta hay g9i la nhong); day xich tai (ta g9i la sen) va banh rang sau (ta g9i la dia) H~ th6ng sen nhong dfa c6 nguyen tic ho~t d9ng va ciu t~o kha dan gian Nhong tru&c lam

nhi~m V\l truyen Ive keo (lvc xoay) cua c6t may ra sen, sen lam nhi~m V\l tai Ive keo nay ra dfa sau va dia truyen Ive keo nay vao banh xe lam banh xe quay D9 lan cua Ive va t6c d9 quay t~i ngu6n (nhong) dugc quySt dinh boi b9 li hqp (h9p s6) cua xe Thong thuong cac xe ph6 thong c6 dung tich xy lanh (hay con g9i la phan kh6i) tu du6i 50 dSn 110cc c6 5 s6 ca ban( N 1 2 3

4 ), cac xe c6 phan kh6i 16n han se c6 nhieu cip s6 han (N 1 2 3 4 5 va doi khi 6) Cip s6 cang nho thi d9 16n Ive cang 16n, t6c d9 quay cang ch~m va ngugc l~i Vi d1,1 s6 1 se tai m~ han s& 2 nhung t6c d9 se ch~m han Phdn h9p s6 nay hdu nhu ta khong can thi~p dugc ( d6i vm xe zin) Do d6 ta se chuySn huang quan tam sang nhong sen dfa la chinh Nhong sen dia thuong

co cip d9 ty s6 rang nhit dinh thoa man yeu cdu nao do cua nguai dung M9t s& ty s6 ph6 biSn vi d1,1 la 15 x 39; 14 x 36; v.v V6i ty s6 15 x 39 ta se c6 nhong c6 t6ng c9ng 15 rang va dfa c6 t6ng c9ng 3 9 rang Ty s6 nay quySt dinh d9 16n Ive truyen/t6c d9 quay giua nhong va dfa Ty s6 nay dugc tinh toan theo cong suit may C\l thS va dugc quySt dinh m~c dinh ban ddu boi nha san xuit xe may Tuy nhien, ty s6 nay ta c6 thS can thi~p dugc dS cai thi~n d9 16n Ive - t6c d9 xe theo y mu6n chung ta

Ty s6 truyen = s6 rang dfa sau/s6 rang nhong tru6c

Mau do la ty s6 truyen cho v~n t6c ch~m han nhung gia t6c cao han

Ty s6 truySn cang nho v~n t6c cang cao - gia t6c cang ch~m va nguqc l:;,i

s6 cao va t6c d(> xe thfip gay ra tiSng go may c(>c c(>c )

- B9 truy@n d9ng dai em, khong c~n phai thucmg xuyen diSu chinh b9 truySn nhu xe truySn d(>ng b5ng xich tai

Cfiu t~o va ho~t d(>ng cua h~ th6ng truySn d(>ng tren xe tay ga

II Nguyen Ly Ho~t D(>ng:

L(1c nay t6c d9 d(\ng CO' con thfip, 11,,rc keo va chuySn d9ng cua d9ng CO' duqc truySn tir tq1c khuyu qua puli SO' cfip, day dai V, puli thu cfip va t6i C\,lm ma

ma sat (ba bua con) Tuy nhien do Ive Ii tam cua C\lm ma sat nho chua thAng duqc Ive lo XO cua cac ma ma sat nen ma ma sat khong tiSp xuc vo-i VO n6i li hqp Vi v~y , Ive keo va chuySn d9ng khong duqc truySn to-i banh xe sau,xe khong chuySn d9ng

tiSp xuc v6i n6i li hqp Nho· Ive ma sat giua cac ma ma sat va n6i ly hqp, nen Ive keo va chuySn d9ng duqc truySn qua b9 banh rang giam t6c t6i banh xe sau va xe bit dftu chuySn d9ng T~i thai diSm nay, day dai V c6 vi trinim

djnh va chen day -dai V ra xatam ho·n Vi d9 dai day dai khong d6i nen phia puli thu cfip, day dai se di chuySn vao gftn tam cho d~n khi 116 can bing v6·i

truySn se giam dfm va t6c de) cua puli thu c:ip se tang dfrn len lam tang t6c d9

ci'.m xe

con lam se vang ra xa tam nh&t va ep ma puli sa c&p di d9ng l~li gfm nh&t v&i

nho nh:lt Ti s6 truySn d9ng cua b9 truySn se d~t gia tri nho nh&t va t6c d9 puli thu c:lp se cao nh:lt L(1c nay xe se c6 t6c d9 cao nh&t

Khi xe tai n~ng, leo d6c hol;ic tang t6c d<)t ng9t, tai tac d9ng len banh xe sau 16'n, puli thu c:lp c6 dinh se theo t6c d9 ( ch~m l~i) cua banh xe sau Luc nay nSu nguai lai xe tiSp tµc tang ga thi momen tac d9ng len ma puli thu c:lp di

theo ranh d~n hu&ng (hinh tren) di chuySn l~i g~n phia ma puli thu d.p c6 djnh chen day dai V ra xa tam (d6ng thaiphia puli sa c&p, day dai V se vao

gk tam) lam tang ty s6 truySn d9ng giup xe leo d6c dS dang

BAI 4: m: THONG cHIEu sANG

Muc tieu:

- Mo ta chinh xac SO' d6 h~ th&ng, d.u ~o va nguyen ly lam vi~c cu.a h~ th&ng chisu sang tren xe mo to

- Thao Hip cac b<) ph~ cu.ah~ th&ng chiSu sang dung phuang phap va an toan

- KiSm tra, sua chua cac b<) ph~ cu.ah~ th&ng chiSu sang dung yeu c!u ky thu~t

- Ren luy~n tinh ky lu~t, cful th~n, ti mi cu.a h9c vien

N(Hdung:

1 Sa d6 h~ th&ng va nguyen ly lam vi~c cu.ah~ th&ng chiSu sang

2 C§u t~o cac b9 ph~ cu.ah~ th&ng chiSu sang

3 Quy trlnh thao, l~p va kiSm tra

4 Thvc hanh sua chf'ra h~ th&ng chiSu sang

+ -Chi~u sang m~t duong , d6ng h6 t6c d9 , bien s6 khi xe ch~y ban dem

+ -Chi vi tri xe khi d~u ban dem , khi chl;ly trong suang mu va trong mua

II-cAu T.f.\O : G6m c6

1 - Ngu6n Dien:

La cu<)n den ' phat

di~n xoay chiSu

co hi~u di?n thS

thay d6i

tu 7 V dSn 50V

Dong di~n dSn cong

t~c den bing day

- ChiSu sang ducmg di - Chieuxa

- Chieu sang ducmg di - Chieugan

- Chieu sang dong ho

- ~hi vi tri & chieu sang bien

so

- Chi vi tri

3 Cong tdc den :

a - c&u tqo : gf>m c6 Cac nut diSu khiSn va chum day dfin di~n

❖-Cac nut diSu khiSn : G6m

+ - Nut tilt ma :

- o :Vi tri tilt den

- P : Vi tri ma den suong mu

- H ho?c HL : Vi tri ma den cos pha

+ - Nut d6i den : -Denpha: 0~

-Den cos :Q§

C - Cac day d§.n di~n :

TT Nai noi vao

m - VJ TRi cAc cm TIET TREN XE :

Ben chHfo sang dllng h6

Vi trf cac lol;li den tren xe Dream

Bang mo ta dong chi@u di~n ch.;ty trong m.;tch den xe Cub

- Suong

- Y, Br, Br/W

mu Y cT -+ Br/W -+ den suong mu -+ G-+ mass

2 - Mach fJen fJem Xe Dream :

Bang mo ta dong chiSu di9n ch?Y trong m?Ch di9n xe Dream

mu

L

Y , _ den pha _ G _ mass

BAI 5 : HE THONG DANH LU A

M¥C tieu:

r

xeganmay

- Thao, lip, ki@m tra va sua chua h~ th6ng danh lua tren xe mo to

- Ren luy~n tinh ky lu~t; ck th~n, ti mi cua h9c vien

N(Hdung:

1 C§.u t~o va nguyen ly lam vi~c cua h~ th6ng danh lua tren xe mo to

3 Thµc hanh sua chua h~ th6ng danh lua tren xe mo to

HE THONG DANH LU A

3 HTDL bing ic quy