Th u kính
V t th u kính m t c đinh m t chuy n đ ng thì nh chuy n đ ng
N u v t c đ nh th u kính chuy n đ ng thì ch n v t làm m c v trí c a th u kính là d
v trí nh so v i v t là kho ng cách nh v t L d d
N u v t chuy n đ ng th u kính c đ nh thì ch n th u kính làm m c v trí c a v t là d
và c a nh là d kho ng cách nh v t là L d (-d) = d + d
Bài 1 M t th u kính h i t có tiêu c f cm M t đi m sáng A trên tr c chính cách th u kính
m t kho ng d cm
a Xác đ nh v trí đ t màn đ thu đ c nh rõ nét
b Th u kính c đ nh cho A d ch chuy n ra xa th u kính Xác đ nh chi u d ch chuy n
nh th nào đ v n thu đ c nh rõ nét
c V t c đ nh d ch chuy n th u kính ra xa v t ( i màn d ch chuy n nh th nào đ
v n thu nh rõ nét trên màn?
Bài 2 M t đi m sáng A trên tr c chính c a th u kính h i t có tiêu c f cm cách th u kính 30cm
a Xác đ nh v trí tính ch t nh A
b Th u kính lúc đ u chuy n đ ng ra xa v t v i v n t c không đ i cm s Vi t bi u th c
đ ng đi v n t c gia t c c a nh theo th i gian
c Tính đ ng đi v n t c gia t c c a nh th i đi m t s t s k t lúc th u kính
b t đ u chuy n đ ng
Bài 3 m t đi m sáng A trên tr c chính cách th u kính cm bi t tiêu c c a th u kính là cm
a Xác đ nh v trí nh
b Th u kính c đ nh đi m sáng A b t đ u chuy n đ ng th ng đ u v i v n t c cm s ra
xa th u kính Vi t ph ng trình quãng đ ng v n t c gia t c c a nh
c Tính quãng đ ng v n t c gia t c c a nh vào lúc t s t khi v t b t đ u chuy n
đ ng
Bài 4 Đi m sáng A trên tr c chính th u kính cách th u kính cm cho nh th t Th u kính b t
đ u chuy n đ ng ra xa v t v i v n t c không đ i v cm s
a Tính tiêu c c a th u kính Bi t r ng sau khi đi đ c s thì nh đ i chi u chuy n
đ ng
b/ Ch ng minh r ng khi đó kho ng cách nh v t là nh nh t
Bài t p xác đ nh lo i th u kính và tiêu c c a th u kính d a vào tính ch t nh
Chú ý Th u kính h i t v t th t nh th t n m khác phía c a th u kính V t th t nh o n m cùng phía so v i th u kính kho ng cách t nh o đ n th u kính l n h n kho ng cách t v t
Trang 2th t đ n th u kính d d và l n h n nh th t Khi di chuy n v t th t trong kho ng mà v t
th t cho nh o thì quãng đ ng v t th t đi đ c luôn nh h n quãng đ ng nh o đi d
d )
Th u kính phân kì luôn cho nh o n m cùng phía v i v t th t so v i th u kính nh o luôn nh h n v t th t và kho ng cách t nh o đ n th u kính luôn nh h n kho ng cách t
v t th t t i th u kính Khi di chuy n v t th t thì nh o di chuy n quãng đ ng luôn nh h n quãng đ ng v t th t đi d d )
Ch có v t th t cho nh th t thì m i có th đ i ch cho nhau theo nguyên lý thu n ngh ch chi u truy n ánh sáng
Bài 1 M t th u kính có tr c chính xy Cho ba đi m A B C trên tr c nh hình v AB cm
AC = 40cm
Đ t đi m sáng A cho nh B đ t đi m sáng B cho
nh C ( i đó là th u kính gì và tính tiêu c c a th u
kính?
Bài 2 Cho xy là tr c chính c a th u kính A B C l n l t là đi m n m trên tr c chính cho AB
cm AC cm Đ t đi m sáng A cho nh hi n B đ t đi m sáng B cho nh hi n
C h i đó là th u kính gì Đ t đâu và có tiêu c bao
nhiêu?
Bài 3 Cho đi m A B C trên tr c chính c a m t th u kính có AB cm BC cm N u
đ t v t sáng A thì thu nh B n u v t sáng đ t
B thì thu nh C h i đó là th u kính gì tính tiêu c
Bài 4 M t chùm sáng h i t hình nón chi u qua m t l tròn đ ng kính cm trên màn nh E1, trên màn E2 đ t phía sau song song và cách E1 cm ta h ng đ c m t v t sáng hình tròn
đ ng kính cm N u n p khít vào l tròn m t th u kính trên màn E2thu đ c m t ch m sáng
rõ nét
a/ Cho bi t đó là th u kính lo i gì
b Tính tiêu c
Bài t p h Th u kính th u kính th u kính g ng
Bài 1 Cho h g m th u kính m ng O1, O2có tr c chính trùng nhau cách nhau m t kho ng m
= 48cm O1là th u kính h i t có f1 = 24cm, O2là th u kính phân kì có f2 = - cm Đ t v t sáng
AB vuông góc v i tr c chính tr c th u kính O1
a Xác đ nh v trí v t đ h cho nh th t cao g p l n v t
Trang 3b Xác đ nh kho ng cách th u kính đ đ phóng đ i nh qua h không ph thu c v trí v t Tính đ phóng đ i đó Ch ng minh r ng v i h nói trên n u v t sáng AB vô c c thì
nh cho b i h cũng vô c c (ãy v m t chùm tia sáng song song b t kì đi qua h
Bài 2 (ai th u kính O1, O2có tr c chính trùng nhau cách nhau cm Th u kính O2là th u kính
h i t có D2 điop M t v t sáng AB vuông góc v i tr c chính đ t tr c O1 Trên màn M sau th u kính O2m t kho ng cm ng i ta h ng đ c nh A2B2l n g p l n v t và ng c chi u v t hãy xác đ nh v trí v t và tiêu c f1
Bài 3 M t th u kính h i t O1cho trên màn nh M đ t sau nó cm nh th t c a v t AB Gi nguyên v t và th u kính O1 đ t trong kho ng th u kính O1và màn M m t th u kính O2 Khi đó màn ph i xô d ch cách O1là cm thì m i thu nh rõ nét trên màn nh này l n g p l n kính th c nh tr c đây Xác đ nh lo i và tiêu c c a th u kính
Bài 4 M t th u kính h i t L đ t đ ng tr c m t g ng c u lõm có f2 cm M t đi m sáng S trên tr c chính cách g ng m t đo n cm Khi d ch chuy n th u kính trong kho ng đi m sáng S và g ng th y có v trí th u kính đ u cho chùm ló cu i cùng tr v S Xác đ nh tiêu c
c a th u kính và v trí nói trên
Bài 5 M t th u kính phân kì có f1 = - cm đ t đ ng tr c chính v i g ng c u lõm g ng đ t đúng tiêu đi m c a th u kính Đ t v t b t kì v trí nào tr c th u kính thì nh cu i cùng cũng
là nh th t Xác đ nh đ nh tiêu c c a g ng Xác đ nh v trí v t đ h cho nh b ng v t
Bài 6 M t th u kính h i t có tiêu c f cm đ t tr c g ng c u lõm bán kính R cm
m t đo n L tr c chính trùng nhau V t sáng AB đ t tr c và cách th u kính m t đo n d1 =
cm Tính L đ
a ( cho nh đ i x ng v i v t qua quang tâm th u kính
b ( cho nh trùng khít v i v t
M t và máy nh kính hi n vi ng nhòm kính thiên văn
C n th m t c n th là m t khi không đi u ti t có tiêu đi m chính n m tr c võng
m c fmax OV Đi m c c vi n c a m t cách m t m t đo n không l n đi m c c c n khá g n
m t S a t t c n th là làm cho m t c n nhìn đ c các v t xa vô c c mà không ph i đi u ti t kính c n là m t th u kính phân kì có tiêu c đ c tính theo công th c fk = - OCv
Vi n th là m t khi không đi u ti t có tiêu đi m chính n m sau võng m c fmax > OV
Đi m c c c n khá xa m t Có th nhìn đ c các v t xa vô cùng nh ng ph i đi u ti t S a t t
vi n th là làm cho m t vi n th có th nhìn đ c v t xa vô c c mà không ph i đi u ti t
Trang 4nh ng th c t cách s a này không th c hi n đ c Đ đ n gi n ng i ta cho m t vi n th đeo kính đ nhìn các v t g n nh m t bình th ng do đó dùng th u kính h i t
M t lão là do khi ng i già đi c c a m t co giãn kém nên kh năng đi u ti t c a
m t kém đi M t v n nhìn th y v t xa vô cùng mà không ph i đi u ti t nh ng không th nhìn
đ c v t g n nh m t bình th ng S a t t này nh s a t t vi n th c a m t
Máy nh cũng có c ch nh m t c a con ng i S khác nhau gi a m t ng i và máy nh là kho ng cách t th y tinh th đ n võng m c là không đ i trong khi đó kho ng cách
t th u kính đ n phim nh là thay đ i đ c và tiêu c c a thu tinh th là thay đ i đ c trong khi đó tiêu c c a th u kính c a máy nh là không thay đ i đ c C hai cùng có c ch là
h ng nh m t kho ng cách tuỳ ý d có th thay đ i c a v t qua th u kính thu tinh th
c a m t th u kính c a máy nh lên màn nh võng m c c a m t phim nh c a máy nh
Do d có th các kho ng cách khác nhau do v y đ h ng đ c nh trên màn thì ph i có s thay đ i c a d hay f v i m t d c đ nh f thay đ i còn máy nh thì d thay đ i còn f không thay
đ i
Bài 1 M t ng i nhìn rõ v t xa nh t cách m t cm và g n nh t cách m t cm Ng i y
m c t t gì Tính đ t c a kính đeo sát m t đ s a t t c a m t Khi đeo kính y thì ng i nhìn
rõ v t trong kho ng nào tr c m t
Bài 2 M t ng i c n th có th nhìn rõ v t cách m t g n nh t cm và xa nh t là cm
Ng i y quan sát m t v t nh qua kính lúp có tiêu c f cm M t đ t cách kính cm
a ( i ph i đ t v t trong kho ng nào tr c kính
b Tính đ b i giác c a nh trong tr ng h p ng i y ng m tr ng c c c n và c c
vi n
c Bi t năng su t phân ly c a ng i y là Tính kho ng cách ng n nh t gi a hai đi m trên v t mà ng i y còn phân bi t đ c bi t = 1/3500 rad
Bài 3 M t ng i c n th có đi m c c vi n cách m t cm đi m c c c n cách m t cm
a Tính đ t c a kính đeo sát m t đ nhìn rõ v t vô c c mà không ph i đi u ti t Khi đeo kính đó thì đ c đ c dòng ch cách m t g n nh t là bao nhiêu
b Ng i này c n đ c m t thông báo cách m t cm mà trong tay lúc đó ch có th u kính phân kì tiêu c f - cm ( i đ đ c thông báo trên mà không c n đi u ti t thì ph i đeo kính cách m t bao nhiêu
Bài 4: M t ng i đ ng tu i có th nhìn rõ các v t xa nh ng đ có th nhìn rõ v t cách m t
g n nh t cm thì ph i đeo kính có đ t D đi p kính cách m t cm
a N u đ a kính vào sát m t thì ng i y nhìn rõ nh ng v t n m trong kho ng nào
tr c m t
Trang 5b/ Kính v n đ c đeo cách m t cm Tính đ b i giác c a nh khi ng i y nhìn v t
g n m t nh t và m t v t đ t xa m t nh t
Bài 5 M t m t b c n th khi v già ch trông rõ v t đ t cách m t trong kho ng t cm 80cm
a Đ nhìn rõ v t xa c n đeo kính s m y Khi đó c n đi m cách m t bao nhiêu
b Đ đ c sách đ t cách m t cm thì c n đeo kính s m y Khi đó vi n đi m cách m t bao nhiêu?
Bài 6: M t m t c n th có OCc = 15cm, OCv = 51cm
a Đ s a t t c n th ph i đeo kính gì Tiêu c bao nhiêu n u
- Kính đeo sát m t
- Cách m t cm
- Xác đ nh c n đi m khi đeo các kính trên
b Đ đ c sách cách m t cm mà m t không đi u ti t thì đeo kính tiêu c bao nhiêu
bi t kính cách m t cm
c Đ đ c sách trên ch có kính h i t v i f cm thì ph i đ t kính cách m t bao nhiêu?
Bài 7 M t m t có kho ng nhìn rõ ng n nh t D cm
a Đ nh tiêu c c a kính c n đeo đ có th nhìn rõ nh t nh m t bình th ng có D
cm v i đi u ki n
- Kính đeo sát m t
- Kính cách m t cm
b N u ch có kính v i f cm thì đ đ c sách cách m t cm c n ph i đ t kính cách
m t bao nhiêu?
Bài 8 V t kính c a m t máy nh là m t th u kính h i t có tiêu c f1 m Do c u t o c a máy nh nó ch p đ c các v t t m
a Dùng máy nh này đ ch p m t v t cách máy m cao cm thì phim ph i đ t đâu Tính chi u cao c a nh
b Ng i ta ch p nh m t ng i đi xe đ p ngang qua v i v n t c v km h vuông góc v i tr c c a máy nh lúc xe đ p cách máy m ( i th i gian m c a s p n m trong gi i
h n nào đ đ nhoè c a nh không quá 0,1mm?
c Ng i ta l p thêm m t th u kính phân kì có f2 = - cm đ ng sau th u kính h i t đ
ch p nh m t nhà máy cách máy km ( i phim ph i đ t cách th u kính phân kì bao nhiêu
bi t kho ng cách gi a hai kính là cm
Trang 6Bài 9 V t kính c a m t máy nh coi nh m t th u kính h i t có f1 cm kho ng cách t v t kính đ n phim có th thay đ i trong kho ng t cm 7,5cm
a Dùng máy nh này có th ch p đ c các v t n m trong kho ng nào tr c máy
b ( ng máy đ ch p nh m t c t đi n r t xa Góc trông c t đi n t ch đ ng ch p
là 30 Tính chi u cao c a nh trên phim
c Đ có m t nh l n h n ng i ta l p thêm m t th u kính phân kì O2 sau O1 có f2 =
-cm và n i dài ng kính đ đ a các kính ra xa phim Xác đ nh kho ng cách gi a th u kính phân
kì và phim sao cho nh cu i cùng c a c t đi n l n g p l n nh tr c
Bài 10 V t kính c a m t máy nh bao g m m t th u kính h i t có tiêu c f1 cm và m t
th u kính phân kì có f2 = - cm (ai kính đ t cách nhau cm Máy đ c h ng đ ch p nh
m t v t r t xa
a Tính kho ng cách t th u kính phân kì đ n phim
b Bi t góc trông v t t ch ng i đ ng ch p là 0 Tính chi u cao c a nh trên phim
c N u thay v t kính trên b ng m t th u kính h i t và mu n thu nh có cùng kích
th c nh trên thì th u kính ph i có tiêu c là bao nhiêu Và phim ph i đ t cách th u kính
m t kho ng là bao nhiêu
Bài 11 V t kính c a m t máy nh có d ng ph ng l i v i bán kính cong m t l i R cm làm băng thu tinh có chi t su t n
a Tính đ t c a v t kính
b Dùng máy nh đ ch p m t ng i ch y ngang qua v i v n t c km h theo ph ng vuông góc v i tr c chính c a v t kính cách máy nh cm ( i th i gian ng kính m t i đa
là bao nhiêu Bi t r ng đ nh không b nhoè thì m t đi m c a nh không d ch quá mm khi
v t chuy n đ ng
Bài 12: V t kính c a kính hi n vi có f1 cm th kính có tiêu c f2 = 4cm, có cm M t
ng i quan sát m t không có t t có kho ng nhìn rõ ng n nh t cm
a ( i ph i đ t v t trong kho ng nào tr c v t kính
b Tính đ b i giác c a nh trong tr ng h p ng i quan sát ng m tr ng vô c c và
c c c n
c Cho năng su t phân ly c a m t là phút Tính kho ng cách ng n nh t gi a hai đi m trên v t đ m t còn có th phân bi t đ c
d M t ng i c n th quan sát v t nh qua kính hi n vi trong tr ng thái không đi u ti t Xác đ nh v trí v t đ b i giác c a nh Cho OCc = 5cm, OCv = 40cm
Trang 7Bài 13 V t kính c a kính hi n vi có tiêu c f1 cm th kính có tiêu c f2 cách v t kính
cm M t nhìn v t AB cao mm qua kính hi n vi trong tr ng thái ng m tr ng vô c c
d i góc trông rad
a/ Tính f2 xác đinh v trí v t
b Đ thu nh th t trên màn đ t cách th kính cm ph i d ch chuy n v t m t kho ng bao nhiêu theo chi u nào Cho kho ng cách th y rõ ng n nh t c a m t ng i quan sát
là 25cm
Bài 14 V t kính c a m t kính thiên văn là m t th u kính h i t có tiêu c ng n
a M t ng i m t không có t t dùng kính thiên văn quan sát m t trăng trong tr ng thái không đi u ti t Khi đó kho ng cách gi a v t kính và th kính là cm và nh có đ b i giác
l n Tính tiêu c c a v t kính và th kính
b Góc trông m t trăng t trái đ t là Tính đ ng kính m t trăng cho b i v t kính và góc trông nh m t trăng qua th kính
c M t ng i c n th có đi m c c vi n cách m t cm không đeo kính quan sát m t trăng trong tr ng thái không đi u ti t Ng i y ph i d ch chuy n th kính m t đo n bao nhiêu
và theo chi u nào Tính đ b i giác c a nh lúc đó
Bài 15 M t ng nh đ c c u t o theo nguyên t c kính thiên văn đã đ c đi u ch nh đ nhìn
rõ v t xa theo cách ng m tr ng vô c c cho m t bình th ng kh i m i ( i n u n u quay
ng c ng nhòm th kính quay v phía v t c n ng m
a M t bình th ng nhìn vào ng nhòm có th trông rõ v t xa đ c n a không n u
v t đ l n T i sao
b M t s c m th y v t l n h n hay nh h n so v i nhìn v t b ng m t th ng T i sao
Bài 16: V t kính c a m t kính thiên văn là m t th u kính h i t có tiêu c dài th kính là m t
th u kính h i t có tiêu c ng n
a M t ng i m t không có t t dùng m t kính thiên văn này đ quan sát m t trăng
Ng i y đi u ch nh kính đ khi quan sát m t không ph i đi u ti t Khi đó kho ng cách gi a
v t kính và th kính là cm và nh có đ b i giác là Xác đ nh tiêu c c a v t kính và th kính
b/ Góc trông m t trăng t trái đ t là 30 Tính đ ng kính c a nh m t trăng cho b i
v t kính và góc trông nh c a m t trăng qua th kính
c M t ng i c n th có OCv cm không đeo kính quan sát nh m t trăng qua kính thiên văn nói trên Ng i y ph i d ch chuy n th kính nh th nào đ khi quan sát m t trăng không ph i đi u ti t Tính G trong tr ng h p này