Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Khánh Thượng lần thứ 20, nhiệm kỳ 2020 - 2025 diễn ra trong các ngày 7 và 8/5/2020 vừa qua đã khẳng định, trong 5 năm qua, với vai trò nòng cốt, xung kích của
Trang 1Số 13 2020
Trang 2Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Khánh
Thượng lần thứ 20, nhiệm kỳ 2020 - 2025
diễn ra trong các ngày 7 và 8/5/2020 vừa qua
đã khẳng định, trong 5 năm qua, với vai trò
nòng cốt, xung kích của lực lượng công an,
quân sự xã, được sự ủng hộ của nhân dân,
phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ, phong
trào Quốc phòng toàn dân của xã Khánh
Thượng được phát động mạnh mẽ, an ninh
chính trị được giữ vững, trật tự ATXH được
ổn định, không có vụ việc khiếu kiện đông
người, không có đột xuất bất ngờ xảy ra, tạo
môi trường thuận lợi cho mọi hoạt động kinh
tế, xã hội của địa phương phát triển vững
chắc Về kinh tế, tổng giá trị sản xuất tăng từ
130,6 tỷ đồng năm 2015, lên 266,2 tỷ đồng
năm 2019, tăng trưởng bình quân hàng năm
đạt 20%, thu nhập bình quân đầu người tăng
từ 15,1 triệu đồng /người năm 2015 lên 32
triệu 760.000 đồng /người năm 2019, vượt
chỉ tiêu nghị quyết đại hội Đảng bộ lần thứ
19 đề ra Chương trình xây dựng nông thôn
mới của xã đã đạt được 16/19 tiêu chí.Thực
hiện chương trình quốc gia xóa đói giảm
nghèo, 5 năm qua số hộ nghèo trên địa bàn
đã giảm mạnh, từ 454 hộ (24%) năm 2015,
xuống còn 72 hộ (3,66%) năm 2019 Trên
lĩnh vực văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế đã
đạt được nhiều kết quả tốt, phong trào toàn
dân đoàn kết xây dựng xây dựng đời sống
văn hóa, đô thị văn minh được thực hiện tốt,
có 6 làng đạt danh hiệu làng văn hóa, 7 nhà
văn hóa thôn được đầu tư xây dựng mới, tỷ
lệ gia đình đạt tiêu chuẩn gia đình văn hóa
mới hàng năm đạt 88,9%, công tác giáo dục,
đào tạo của 3 nhà trường, THCS, Tiểu học và
trường Mầm non của xã chất lượng ngày
càng cao, trường THCS giữ vững danh hiệu
trường chuẩn quốc gia, tiến hành sáp nhập 2
trường Tiểu học Khánh Thượng A và B thành
Trường Tiểu học Khánh Thượng Công tác y
tế đảm bảo tốt, không để dịch bệnh xảy ra, làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám chữa bệnh cho nhân dân, thực hiện tốt công tác dân số, kế hoạch hóa gia đình Dưới
sự chỉ đạo của Đảng ủy xã, công tác quản lý nhà nước của chính quyền xã, các hoạt động của HĐND, MTTQ và các đoàn thể Thanh niên, Phụ nữ, CCB, Nông dân, Công đoàn xã
đã thực sự có hiệu quả, góp phần thúc đẩy phong trào thi đua yêu nước của xã lên tầm cao mới Công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng được quan tâm đặc biệt, hàng năm có 100% số chi bộ Đảng hoàn thành và hoàn thành tốt nhiệm vụ, không có chi bộ yếu kém, tỷ lệ Đảng viên hoàn thành xuất sắc, hoàn thành tốt nhiệm vụ hàng năm đạt trên 95%, phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp có dấu hiệu sai phạm, vì vậy qua 5 năm Đảng bộ xã Khánh Thượng đều hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên, được công nhận là tổ chức cơ sở Đảng trong sạch vững mạnh, có
3 năm (2016, 2017, 2019) được xếp loại tổ
chức cơ sở Đảng trong sạch vững mạnh tiêu biểu, được cấp trên khen thưởng Với tinh thần trách nhiệm cao, đại hội đã biểu quyết thông qua các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ trọng tâm, khâu đột phá và các giải pháp chủ yếu BCH nhiệm kỳ mới cần tập trung chỉ đạo thực hiện Đại hội đã bầu ra BCH Đảng bộ xã Khánh Thượng nhiệm kỳ 2020 - 2025 gồm
15 người, Ban thường vụ có 5 người gồm, ông Nguyễn Hữu Thịnh, Hoàng Văn Chìu, Nguyễn Chí Thủy, Đinh Văn Chung, Nguyễn Quang Tiệp Với số phiếu tín nhiệm cao, ông Nguyễn Hữu Thịnh, phó bí thư Đảng ủy, chủ tịch UBND xã nhiệm kỳ 2015 -2020 đã vinh
dự được bầu giữ chức vụ Bí thư Đảng ủy xã Khánh Thượng, nhiệm kỳ 2020 - 2025 Chúng
ta tin tưởng rằng, với truyền thống đoàn kết vốn có của quê hương Khánh Thượng anh hùng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc xã Khánh Thượng sẽ tiếp tục phấn đấu, xây dựng địa phương ngày càng giàu đẹp, văn minh
Bài và ảnh Trường Sơn
của huyện Ba Vì, cách trung tâm huyện
gần 40 km, với diện tích tự nhiên 2884
ha, dân số 2016 hộ gồm 8523 nhân
khẩu Trong đó trên 50% là người dân
tộc, đời sống kinh tế của người dân chủ
yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp,
nghề phụ kém phát triển Những năm
qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy,
HĐND, UBND xã Khánh Thượng, được
sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên, sâu
sát của Huyện ủy, HĐND, UBND huyện
Ba Vì Cán bộ, nhân dân các dân tộc xã
Khánh Thượng đã đoàn kết phấn đấu,
vượt mọi khó khăn, giành được những
BCH Đảng bộ xã Khánh Thượng nhiệm kỳ 2020 - 2025.
Trang 3Trong số này
Phát hành thứ 6 hàng tuần trên toàn quốc
Tổng Biên tập: Nhà báo Nguyễn Văn Vũ
* Thư ký Tòa soạn: Đài Thanh * Họa sỹ: Doãn Ngọc
*Tòa soạn: Số 9 ngõ 32/48 phố An Dương, phường Yên Phụ, quận Tây Hồ, TP Hà Nội ĐT: 024.3869.2173 * Fax: 04.3869.2174
Email: tapchilangnghevietnam@gmail.com Website: langngheviet.com.vn
* Văn phòng Đông Bắc bộ tại Quảng Ninh Địa chỉ: Số nhà 21, đường 25/4, phường Hồng Gai, Thành phố Hạ Long Email: thoibaolangnghevietquangninh@gmail.com | Điện thoại: 0914.373.161
*Văn phòng đại diện tại miền Trung tại TP Đà Nẵng Địa chỉ: Số 06, Nguyễn Mậu Tài, phường Hòa Xuân, quận Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng Email: vanphongmientrung.tbv@gmail.com | Hotline: 0905600999
* Văn phòng Đại diện miền Nam tại TP.HCM Địa chỉ: GG-03.28, Tầng 3, Tòa nhà Garden Gate số 8 Hoàng Minh Giám, phường 9, quận Phú Nhuận, TP.Hồ Chí Minh
Email: vpmn.langngheviet@gmail.com | Hotline: 097 587 49 49
*Giấy phép hoạt động báo chí: số 79/GP-Bộ TTTT cấp ngày 27/2/2020
In tại: Công ty TNHH một thành viên Nhà xuất bản Văn hóa Dân tộc.
ASEAN thông qua tuyên bố
về ‘vượt lên các thách thức
và duy trì tăng trưởng’
4
Níu giữ một chút hương
sen Tây Hồ
8
Gặp người luôn tiên phong
và khát vọng đưa lụa
Đẩy nhanh tiến độ triển
khai kế hoạch khuyến công
26 NGA SƠN:
Thay đổi diện mạo từ chương
trình xây dựng nông thôn mới
Trang 4Sáng 26/6, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ
36 chính thức khai mạc tại Trung tâm Hội nghị
Quốc tế, Hà Nội Đây là hội nghị cấp cao thường
kỳ của ASEAN được tổ chức trực tuyến lần đầu
tiên trong lịch sử 53 năm qua của ASEAN Lãnh
đạo cấp cao 10 nước thành viên ASEAN, Tổng
Thư ký ASEAN, đại diện đoàn ngoại giao các
nước, các tổ chức quốc tế tại Hà Nội và đại diện
các bộ, ban, ngành của Việt Nam đã dự lễ khai
mạc Hội nghị
Tiếp đó, Hội nghị bước vào phiên toàn thể
Lãnh đạo các nước đã rà soát tiến độ xây dựng
Cộng đồng kể từ Hội nghị Cấp cao ASEAN 35,
chỉ đạo hướng triển khai các trọng tâm hợp tác
trong năm, quan hệ đối ngoại của ASEAN và
trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng
quan tâm
Hội nghị đã nghe Phó Thủ tướng, Bộ trưởng
Phạm Bình Minh, Chủ tịch Hội đồng Điều phối
ASEAN và Tổng Thư ký ASEAN Lim Jock Hoi báo
cáo về nỗ lực ứng phó dịch bệnh COVID-19 của
ASEAN, hợp tác ASEAN trong 6 tháng đầu năm
trên cả 3 trụ cột chính trị-an ninh, kinh tế và văn
hóa-xã hội
Đánh giá cao vai trò Chủ tịch của Việt Nam,
các nước chia sẻ đánh giá, với những kết quả
ban đầu đáng khích lệ trong cuộc chiến chống
COVID-19 và các sáng kiến như lập Quỹ ứng
phó COVID-19, lập kho y tế dự phòng, Quy
trình chuẩn về ứng phó dịch bệnh, xây dựng
Kế hoạch phục hồi toàn diện sau dịch bệnh…
ASEAN đã gửi thông điệp mạnh mẽ về một tổ
chức khu vực gắn kết, chủ động và đóng vai trò
hạt nhân trong các tiến trình khu vực Các nước
cũng nhất trí cần nâng cao khả năng tự cường
của ASEAN, vừa kiểm soát hiệu quả dịch bệnh,
vừa khôi phục các hoạt động kinh tế, thương
mại quốc tế và khu vực, từ đó ổn định cuộc sống
của người dân và doanh nghiệp Đồng thời, các
nhà lãnh đạo cho rằng hoàn tất và ký kết Hiệp
định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)
trong 2020 sẽ là thông điệp mạnh mẽ khẳng
định sự ủng hộ của ASEAN đối với hệ thống
thương mại đa phương, tự do hóa thương mại
và đầu tư và cũng là đóng góp quan trọng cho
quá trình phục hồi sau dịch bệnh tại khu vực
Một số lãnh đạo ASEAN cũng đề xuất các
biện pháp nới lỏng các hạn chế nhằm bảo đảm
lưu thông hàng hóa và chuỗi cung ứng trong
khu vực không bị gián đoạn, tạo tiền đề cho
quá trình phục hồi sau dịch bệnh Trong tiến
trình này, chuyển đổi sang kinh tế số, nhất là áp
dụng các thành quả của khoa học công nghệ
đóng vai trò quan trọng Các nhà lãnh đạo cũng
đã đề cập tới đào tạo, nâng cao kỹ năng của lao động trong thời đại mới, coi đây là nhân tố quan trọng trong phát triển của ASEAN
Trao đổi về tình hình quốc tế và khu vực, các nước đề cao lập trường nguyên tắc của ASEAN trong bảo đảm hòa bình, an ninh, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không trên Biển Đông, nhấn mạnh cần đề cao tinh thần thượng tôn pháp luật, đẩy mạnh hợp tác xây dựng lòng tin, sử dụng các biện pháp hòa bình dựa trên luật pháp quốc tế, thực hiện đầy đủ DOC và hướng tới Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) giữa ASEAN và Trung Quốc hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế, UNCLOS 1982 Nhiều nước cho rằng dịch bệnh đã tác động tới quá trình đàm phán COC, tuy nhiên, ASEAN cần sớm nối lại tiến trình này, từ đó khẳng định vai trò trung tâm
và đóng góp cho hòa bình, ổn định tại khu vực
Các lãnh đạo cũng đề cập tới tình hình bán đảo Triều Tiên và bang Rakhine, nhấn mạnh ASEAN cần đẩy mạnh hỗ trợ Myanmar trong trợ giúp người dân ở bang Rakhine sớm khôi phục
ổn định cuộc sống, phòng chống dịch bệnh
Phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đề cao gắn kết, thích ứng của ASEAN thời gian qua, nhất là đã sáng tạo đề xuất các sáng kiến, vừa phát huy vai trò của ASEAN, vừa thu hút sự ủng hộ và hỗ trợ của cộng đồng quốc tế trong cuộc chiến chung chống COVID-19 Thủ tướng khẳng định, trong khi ASEAN tập trung kiểm soát hiệu quả dịch bệnh, cũng đồng thời cần thực hiện thành công các ưu tiên trong xây dựng Cộng đồng,
mở rộng và làm sâu sắc quan hệ đối ngoại
Thủ tướng hoan nghênh quyết tâm của các nước hoàn tất Hiệp định RCEP, qua đó gửi thông điệp mạnh mẽ về cam kết của ASEAN phối hợp với các đối tác thúc đẩy xây dựng
hệ thống thương mại quốc tế tự do, rộng mở
Thủ tướng cũng bày tỏ mong muốn các nước
sẽ hoàn tất và ký kết Hiệp định này trong 2020
Thủ tướng cũng đề nghị các nước nâng cao và làm sâu sắc hơn nữa quan hệ đối ngoại của ASEAN Cùng với việc cả Indonesia và Việt Nam cùng là Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, ASEAN sẽ có cơ hội đóng góp cho các công việc chung của cộng đồng quốc tế Thay mặt các nước, Thủ tướng hoan nghênh và đánh giá cao sự ủng hộ của các đối tác, cộng đồng quốc tế với ASEAN trong đấu tranh chống COVID-19 và xây dựng Cộng đồng
Thủ tướng lưu ý, để xây dựng thành công Cộng đồng, cải tiến phương thức, bộ máy làm việc của ASEAN có ý nghĩa quan trọng Với tinh thần đó, Thủ tướng đề nghị các nước rà soát công tác triển khai Hiến chương ASEAN, đề xuất các kiến nghị tại Cấp cao ASEAN 37
Đề cập đến tình hình quốc tế và khu vực, trong khi cả thế giới đang căng mình đối phó với đại dịch COVID-19, lãnh đạo Việt Nam bày tỏ quan ngại, ở một số khu vực vẫn tồn tại những hành vi vi phạm luật pháp quốc tế, gây mất ổn định, làm phức tạp tình hình, xói mòn lòng tin Việt Nam nhấn mạnh mọi quốc gia cần đề cao tinh thần trách nhiệm, thượng tôn pháp luật, nhất là UNCLOS 1982, đẩy mạnh xây dựng lòng tin, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình dựa trên luật pháp quốc tế Thủ tướng khẳng định tầm quan trọng của việc thực hiện nghiêm túc, đầy đủ Tuyên bố DOC và xây dựng
Bộ quy tắc COC hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế và Công ước Luật Biển UNCLOS 1982
Kết thúc Hội nghị, các nhà lãnh đạo đã công bố Tuyên bố Chủ tịch về kết quả Hội nghị Cấp cao ASEAN 36, thông qua Tuyên bố “Tầm nhìn về ASEAN gắn kết và chủ động thích ứng: Vượt lên các thách thức và duy trì tăng trưởng”
và Tuyên bố ASEAN về Phát triển nguồn nhân lực cho một thế giới công việc đang đổi thay và ghi nhận 9 văn kiện khác
Thanh Tâm
ASEAN thông qua tuyên bố về «vượt lên các thách thức và duy trì tăng trưởng»
Kết thúc Hội nghị sáng nay, các nhà
lãnh đạo đã công bố Tuyên bố Chủ tịch
về kết quả Hội nghị Cấp cao ASEAN 36,
thông qua Tuyên bố “Tầm nhìn về ASEAN
gắn kết và chủ động thích ứng: Vượt lên
các thách thức và duy trì tăng trưởng”
và Tuyên bố ASEAN về Phát triển nguồn
nhân lực cho một thế giới công việc đang
đổi thay và ghi nhận 9 văn kiện khác.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phát biểu tại Hội nghị
Trang 5Thực hiện Chương trình Khuyến công
Quốc gia năm 2020 Nhằm nâng cao
hiệu quả tiết kiệm năng lượng và sử
dụng năng lượng thay thế để giảm chi
phí sản phẩm, cải thiện môi trường làng
nghề; đảm bảo phát triển bền vững của
các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các cơ sở
công nghiệp nông thôn, các làng nghề
TCMN, cơ sở sản xuất kinh doanh, thành
viên, hội viên làng nghề tại các tỉnh
thành phía Bắc.
Được sự chỉ đạo của Bộ Công Thương
trực tiếp là Cục Công Thương Địa phương,
với sự phối hợp của Sở Công thương TP Hà
Nội Hiệp hội Làng nghề Việt Nam giao cho
Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Ngành nghề
truyền thống Việt Nam tổ chức Hội thảo:
“Tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng
lượng thay thế để giảm chi phí sản phẩm,
cải thiện môi trường làng nghề” vào sáng
ngày 26/6/2020
Tại hội thảo ông Lưu Duy Dần, Chủ tịch
Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cho biết: Hiện
nay cả nước có hơn 5.400 làng nghề, thu
hút khoảng 11 triệu lao động tham gia Các
làng nghề đã đóng góp lớn cho phát triển
kinh tế - xã hội và chương trình xây dựng
nông thôn mới của các địa phương Tuy
nhiên, do sản xuất tại làng nghề chủ yếu là
quy mô hộ gia đình, sử dụng trang thiết bị
lạc hậu nên vừa tiêu tốn năng lượng, vừa
gây ô nhiễm môi trường
Tham luận tại hội thảo, đại diện một số
làng nghề, các nhà khoa học, nhà quản lý
đã đóng góp, chia sẻ kinh nghiệm gia tăng
lợi nhuận do tiết kiệm chi phí năng lượng
và nâng cao chất lượng sản phẩm
Ông Trịnh Quốc Đạt - Phó Chủ tịch Hiệp
hội Làng nghề Việt Nam – nhấn mạnh: Việc
sử dụng năng lượng thay thế và tiết kiệm
năng lượng đang dần phổ biến tại các làng
nghề bởi mang lại nhiều lợi ích thiết thực
Ở tầm vĩ mô, tiết kiệm năng lượng tại các
làng nghề góp phần giảm áp lực cung ứng
điện và nhiên liệu, giảm đầu tư nguồn điện
mới của quốc gia Trong phạm vi làng nghề,
tiết kiệm năng lượng giúp giảm đáng kể
chi phí sản xuất cho doanh nghiệp, giảm ô
nhiễm môi trường Đặc biệt, việc sử dụng
năng lượng thay thế vừa giảm thiểu ô
nhiễm môi trường vừa giúp nâng cao chất
lượng sản phẩm
Nhờ chuyển đổi công nghệ từ lò than
truyền thống sang lò gas để nung gốm
giúp các hộ sản xuất tăng lợi nhuận lên
2-3 lần so với công nghệ cũ Việc sử dụng
lò gas trong nung sản phẩm là bước tiến vượt bậc của Bát Tràng khi không chỉ giúp người dân làng nghề dần thoát khỏi ô nhiễm môi trường mà còn giúp người dân nhận thức được vai trò của khoa học công nghệ, mạnh dạn đổi mới thiết bị sản xuất, tạo ra những sản phẩm chất lượng tốt đáp ứng nhu cầu xuất khẩu - Ông Hà Văn Lâm, Trưởng ban đại diện nhân dân làng gốm Bát Tràng (huyện Gia Lâm) cho biết
Trong khi đó, đối với làng nghề bún Phú
Đô (quận Nam Từ Liêm), được sự hỗ trợ của các nhà khoa học, làng đã xây dựng 3 mô hình tiết kiệm năng lượng gồm: Sử dụng lò than cải tiến; sử dụng nồi hơi và sử dụng dây chuyền khép kín từ máy xay, nhào bột, làm bún bằng điện, giúp bún ngon hơn
và sản lượng tăng
Ông Tăng Thế Hùng - Phó Vụ trưởng Vụ Tiết kiệm năng lượng và Phát triển bền vững (Bộ Công Thương) - khẳng định: Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả
là chìa khoá cho sự phát triển bền vững của các cơ sở công nghiệp nông thôn
“Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đồng hành hỗ trợ doanh nghiệp làng nghề thực hiện
lộ trình phát triển bền vững thông qua cơ chế, chính sách hỗ trợ cụ thể nhằm sử dụng
năng lượng tiết kiệm và hiệu quả” Bộ đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng và ban hành các tiêu chí về sử dụng năng lượng hiệu quả trong sản xuất ; triển khai dự án “Chuyển hóa carbon thấp trong lĩnh vực tiết kiệm năng lượng tại Việt Nam” Hiện có 63 dự án tiết kiệm năng lượng của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên cả nước được hỗ trợ, trong đó có các hộ sản xuất
ở làng gốm Bát Tràng, giúp người dân sản xuất bền vững và nâng cao thu nhập
Để tiết kiệm năng lượng, nhiều tham luận tại hội thảo cũng đã đưa ra các giải pháp như: Thay đổi công nghệ sản xuất, thực hiện việc kiểm toán năng lượng, quản lý năng lượng tiết kiệm và hiệu quả,
sử dụng điện vào giờ thấp điểm, tăng sử dụng ánh sáng tự nhiên cho nhà xưởng, sử dụng năng lượng mặt trời
Tuy nhiên, việc nhân rộng các mô hình tiết kiệm năng lượng còn nhiều khó khăn, rất cần Nhà nước có cơ chế ưu đãi cho doanh nghiệp vay vốn để áp dụng công nghệ mới vào sản xuất; cơ quan chức năng
và các nhà khoa học hỗ trợ các làng nghề cải tiến máy móc, trang thiết bị và kiểm toán năng lượng
Tin Nguyễn Vân Ảnh Đinh Văn Bình
Ông Lưu Duy Dần - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam chủ trì hội thảo.
Tiết kiệm năng lượng để cải thiện môi trường làng nghề
Ông Tăng Thế Hùng - Phó Vụ trưởng Vụ Tiết kiệm năng lượng và Phát triển bền vững
(Bộ Công Thương).
Ông Nguyễn Văn Họa - Chủ tịch Hội Làng nghề Bún Phú Đô phát biểu tại hội thảo
Trang 6Biết tôi là một người sinh ra và lớn lên ở
một vùng quê có truyền thống làm đỗ gỗ và
điêu khắc cổ, mọi người trao đổi tham khảo
về việc sắm sửa đồ gỗ loại nào thì phù hợp
với kiểu cách nhà cửa, điển tích của các loại
đồ loại nào thì chạm khắc, khảm, đục
Nói về đồ gỗ, hiểu một cách nôm na
là để sử dụng thông dụng hàng ngày như
giường, tủ, bàn ghế làm loại đồ gỗ thường
Nhưng đối với đồ gỗ cao cấp như Sập chân
quỳ, Trường kỷ, Sa lông Tầu, Tủ chè, Tủ chùa,
Tủ thờ … thì lại để chơi là chính Cách chơi
đồ gỗ làm sao để phù hợp với gia phong tính
cách của từng nhà, từng người thì cũng cầu
kỳ và công phu lắm lắm Ví như kiểu nhà mái
bằng hay mái lợp ngói, nhà ở khu tập thể hay
biệt thự thì chơi loại ghế, tủ nào!
Nếu nhà gỗ kiểu “Tiền kẻ, hậu bẩy, câu
đầu – con lợn” lợp mái ngói kiểu cổ có cửa
bức bàn thì gian giữa bên dưới cửa võng phải
kê chiếc tủ chè bằng gỗ gụ, gỗ trắc hoặc gỗ
mun Tiếp đến là bộ sập chân quỳ bằng gỗ
gụ ta, gian nhà bên phải phía trong kê chiếc
tủ chùa, tiếp đến là bộ ghế trường kỷ gỗ gụ,
gỗ trắc hoặc gỗ đinh Tất cả các loại đồ gỗ
này đều phải được chạm trổ, khảm xà cừ cho
thật cẩn thận, cầu kỳ đến từng chi tiết nhỏ
Nếu là nhà mái bằng có các phòng
khách riêng biệt, thì cách chơi cũng có thể
cải tiến theo sở thích cho gọn đẹp phù hợp
với không gian như bộ sa lông Tầu, Sập chân
quỳ khảm trai Điều quan trọng nhất là các
điển tích trên đồ gỗ thì phải hiểu được tích
gì, ý nghĩa ra sao ? Nếu không hiểu được
mà chơi thì nhiều khi lại bị người khác cho
là “Trưởng giả học làm sang” “Điếc không sợ
súng” Cũng có một người bạn của tôi lý luận
với tôi rằng “ không biết mới chơi” Anh cũng
có cái lý riêng của mình, song theo tôi nghĩ
nếu biết được thì cũng tốt hơn là không
Nói về các chi tiết chạm, khảm trên
các loại đồ gỗ Việt Nam ta từ xưa tới nay có
các loại như tủ chè, tủ chùa, sập, trường kỷ
vv Nói về tủ chè thì có hai loại, loại tủ cánh phẳng và loại cánh cong Phần dưới gọi là bệ
tủ được chạm trổ theo các tích: Ngũ phúc, Mai điểu, Hồng lựu Ngũ phúc là có năm con dơi ngậm triện tượng trưng cho Phúc – Lộc
- Thọ – Khang - Ninh Mai - điểu là cây mai (lão mai) thân gốc thì già nhưng cành, hoa, lá thì tươi trẻ tượng trưng cho mùa xuân, trên cành có chim (điểu) hót gọi nhau ở tủ chè thì phần đẹp nhất là ở hai cánh tủ có chạm khảm trai, ốc xà cừ Thông thường người ta hay khảm theo các điển tích “Văn vương cầu hiền”, “ Tam cố thảo lư”, “ Vinh quy bái tổ”, “ Tam anh chiến Lã Bố” Có một tích mà người
ta rất hay dùng và áp dụng vào nhà nào cũng tương đối hợp là tích “ Đông bích đồ
thư” Hầu hết đều theo các sự tích cổ của văn hóa Trung Hoa Như trên đã nói, cách chơi loại tủ này phải phù hợp với gia phong của từng nhà, ví như gia đình có truyền thống hiếu học, nền nếp, con cháu đỗ đạt cao, làm quan chức hay cán bộ cấp cao, luôn mong muốn tìm người giúp việc ( tham mưu) thông minh học rộng trung thành thì chơi tủ khảm theo bộ “ Văn vương cầu hiền – Tam cố thảo lư” Vua Văn Vương tức Chu Công Đán, vị vua đầu tiên của đời nhà Chu (thời Xuân Thu) khi dựng lên nghiệp lớn lên ngôi vua Chu Văn Vương Vị vua anh minh này cần người hiền tài như khát nước, cứ nghe nói ở đâu có người hiền là ông tìm bằng được đến nơi cầu kiến Nghe ở vùng sông Vị có một người kỳ
MẤY Ý KIẾN VỀ VIỆC TÌM HIỂU
VÀ CÁCH CHƠI ĐỒ GỖ
Mươi năm trở lại đây, cùng với sự
đổi mới và chuyển biến mạnh mẽ theo
chiều hướng đi lên của nền kinh tế Việt
Nam, mặc dù có giai đoạn suy thoái do
hoàn cảnh nhưng nhìn chung những
khó khăn lớn đều đã qua để bước vào
giai đoạn phát triển Xã hội tiến lên,
mọi việc đều có những vận động đáng
mừng Cuộc sống của đa số người dân
đã từng bước được cải thiện, nhà cửa,
đồ đạc đã được xây dựng, mua sắm,
trong đó có nhiều loại đồ gỗ đắt tiền
Hàng năm cứ vào dịp cuối năm hoặc
đầu xuân, người ta lại tấp nập vui vẻ
đi về các vùng làng nghề cổ ở Hà Nội,
Bắc Ninh, Nam Định, Hà Nam, Hà Tây
(cũ) để xem và sắm hàng
Trang 7tài, học rộng tài cao, rất muốn ra giúp nước
nhưng nhiều người ghen ghét không dùng
Ông chán cảnh đời ra bờ sông ngồi câu cá,
ngồi lâu đến mức hòn đá ông ngồi và chỗ để
để chân đã mòn lõm xuống Năm ấy ông đã
trên tám mươi tuổi, người câu cá đó là ông Lã
Vọng Cảm ân đức của vua Văn Vương, không
chê mình già, mời ra giúp nước Lã Vọng đã
hết lòng tham mưu phò tá nên đã giúp cho
vua Văn Vương dựng nghiệp Nhà Chu được
bền vững Triều đại nhà Chu tồn tại được trên
tám trăm năm ở Trung Quốc
Điển tích “ Tam cố thảo lư” nói về Lưu Bị
khi dựng nghiệp khôi phục nhà Hán rất cần
người hiền tài, ông đã cùng hai em kết nghĩa
là Quan Vân Trường và Trương Phi, ba lần gội
gió tuyết, mưa sa đến lều cỏ trên đồi Ngọa
Long cầu người học trò cày ruộng là Gia Cát
Lượng ( Khổng Minh) Cảm mến ân đức của
Lưu Bị, Khổng Minh đã xuống núi ( hạ sơn)
hết lòng trung quân trị quốc, bình thiên hạ
giúp cho việc tạo lập Nhà Thục, tạo nên thế
chân kiềng chống lại hai nhà Ngụy và Ngô ở
Trung Quốc
Tích “ Vinh quy bái tổ” thì phù hợp với
gia đình có truyền thống từ lâu đời nuôi dạy
con cháu ăn học nên người, khi đỗ đạt cao về
thăm quê hương trong tâm trạng vui vẻ, vinh
hiển được quê hương, dòng họ đón rước
trọng thể Người làm quan trở về quê làm lễ
bái yết tổ tiên, cầu mong cho ân đức được dài
lâu, tiếp tục học hành tấn tới
Một tích khác “Tam anh chiến Lã Bố”
miêu tả trận đánh nổi tiếng giữa ba anh em
kết nghĩa Lưu, Quan, Trương đánh nhau với
Lã Bố Trận đấu diễn ra quyết liệt, hai bên
đánh nhau đến trên tám mươi hiệp mà vẫn
không phân thắng bại Đặc biệt là các thế võ
không bị sơ hở một tý nào Điển tích này phù
hợp với các gia đình có truyền thống võ nghệ
như công an, quân đội
Còn ai không cảm thấy phù hợp với các
điển tích trên thì có thể chơi các loại tủ khảm
theo tích đã nêu trên là “ Đông bích đồ thư
phủ – Tây viên hàn mạc lâm” Dịch nghĩa là
“ Phủ phía đông có thầy đang dạy học trò
Vườn phía tây có mấy võ sinh đang tập luyện
võ nghệ dưới trời rét lạnh” Một gia đình có cả
việc học văn lẫn luyện võ Cảnh trong tranh
khảm này miêu tả sự vui vẻ, đầm ấm của một
gia đình có gia phong nền nếp và hạnh phúc
Nói về các loại sập Sập là một bộ ghế
có phần bệ và khuôn mặt đóng khuôn
tranh(mặt sập) Loại gỗ cho sập chủ yếu là
làm bằng gỗ gụ hoặc gỗ trắc, có nơi lại làm bằng gỗ mít, ngày xưa người ta kiêng không dùng gỗ mít làm đồ dùng để ngồi hoặc nằm,
mà gỗ mít chỉ dùng làm đồ thờ như tượng,
ỷ, án gian, ngai, cửa võng vv Sập cũng có loại bệ phẳng hay bệ cong Phần bệ chạm trổ theo các điển tích tứ quý ( thông, mai, cúc, trúc) vắt vải, ngũ phúc … ngày nay theo cơ chế thị trường có người lại làm bệ sập đục theo tích tứ linh (Long, ly, quy, phượng) hoặc
“Lưỡng long chầu nguyệt” Sẽ thật là nực cười khi gia chủ thấy đẹp mà mua phải bộ sập đó
Bởi bốn con vật trong bộ tứ linh là những con vật linh thiêng, từ xưa chỉ để thờ cúng, hoặc hai con rồng chầu mặt trăng chỉ để ở chỗ
trang trọng ở nóc, mái đình, chùa, tôn miếu, nhà thờ tổ Nếu để ở dưới bộ sập mà ngồi hoặc nằm xuống thì sái tâm lắm
Về các loại ghế có các bộ sa lông Tầu, trường kỷ Về sa lông Tầu thì đường nét đục chạm to khỏe hầu hết là triện chữ Thọ và hoa văn cách điệu Riêng bộ ghế trường kỷ thì gồm có hai ghế dài từ 1,8 mét đến 1,9 mét Đằng sau có đục chạm theo thể tứ quý (thông, mai, cúc, trúc) hoặc (lan, mai, hồng, cúc) chiếc bàn đi theo gọi là “ Tíu” cũng đục hoa văn hoặc triện “ ngũ phúc”
Nói về cách chơi đồ gỗ thì dài lắm, kể mãi cũng không hết, vì vậy trong một bài viết này không có tham vọng trao đổi được nhiều, vả lại người viết kiến thức còn nông cạn, không am hiểu một cách tường tận và thấu đáo, chỉ xin nói đôi điều theo ý kiến chủ quan, có gì không phải mong được bạn đọc gần xa lượng thứ Tác giả mong muốn có dịp
sẽ trao đổi trở lại vấn đề này
Viết ở làng Mộc Chàng Sơn Ks: Nguyễn Quang Tình
Trang 8Vậy nên, có lẽ cũng chẳng mấy ngạc
nhiên khi một buổi sáng sớm chủ nhật lên
đầm sen cạnh Hồ Tây, đã thấy có rất nhiều
người “lọ mọ” trong đó Nhiều nhất là các bạn
trẻ, thi thoảng bắt gặp một vài nghệ sĩ nhiếp
ảnh có tiếng, những người chơi ảnh cũng
vào đây săn tìm vẻ đẹp của sen
CHÚT HƯƠNG CÒN GIỮ
Vào sớm tinh sương, đi qua gần hết
đường Lạc Long Quân, rẽ vào con đường nhỏ
bên cạnh Công viên nước Hồ Tây, đã thoảng
trong gió ban mai hương sen thơm ngào
ngạt Đi thêm một chút, là một khoảng xanh
ngát những đầm sen nhỏ liên tiếp nối nhau
Hàng nghìn bông sen hàm tiếu còn ngậm
sương mai, đang vươn lên đón những tia
nắng đầu tiên của ngày Thấp thoáng trong
đầm là những chiếc thuyền thúng nhỏ, các
trai làng chống sào len lỏi hái những bông
sen đến kỳ thu hoạch Một không gian đẫm
hương thực sự làm cho lòng người thư thái
Vẫn còn sen Hồ Tây, tại sao ngoài chợ,
trên đường không hề thấy bán? Đem nỗi
băn khoăn này hỏi một chủ thầu đầm sen
tại đây, anh Trọng, thì được biết, sen Hồ Tây
giờ chỉ để bán cho những gia đình ở Hà Nội
chuyên nghề ướp trà còn không đủ, hoàn
toàn không có để bán buôn cho những
người chơi hoa Vào mùa sen, những người
làm nghề trà sen nổi tiếng ở Hà Nội phải đặt
mua sen từng ngày tại đầm Mỗi sáng sớm,
hàng nghìn bông sen được hái và lấy gạo
ngay tại chỗ
Trà sen ngon phải qua nhiều công đoạn
ướp sấy cầu kỳ Một ấm trà sen có thể uống
hàng chục tuần trà Nước trong rồi, hương
sen vẫn còn thơm ngan ngát Có lẽ chẳng
mấy ai nói hay về uống trà sen như nhà thơ
Vũ Hoàng Chương khi ông viết:
Nâng chén mừng anh thưởng vị trà
Đừng quên tan tác mấy đời hoa
Cạn từng hớp nhỏ cho sen đượm
Vớt lại trần ai một chút ta
Những gia đình người chuyên làm trà
sen giờ không còn nhiều, sáng mùa sen
nào cũng huy động con cháu trong nhà ra tận đầm, nhận những bông sen còn ngậm sương, hối hả tách gạo ngay trong chiếc lều nhỏ bên bờ đầm Công việc này phải làm gấp trong buổi sáng sớm, khi nắng chưa nồng, hương sen còn ủ kín trong từng cánh, nếu chậm trễ hương sẽ tản mát…
Sen liên tiếp từ ngoài đầm được chở về lều trong những chiếc thuyền thúng Một lứa sen mỗi sáng ở đầm có khoảng từ 3 đến
5 nghìn bông sen phải thu hoạch Để gỡ từ khoảng một nghìn bông sen mới được một cân gạo sen, mà mỗi cân trà sen phải cần đến
ít nhất khoảng một cân gạo sen mới đủ độ
Có khi khách đặt hàng còn yêu cầu trà đậm hương, bền lâu thì cần hơn nữa Công nghệ ướp trà sen thì mỗi nhà một bí quyết, nhưng nói chung là đòi hỏi rất nhiều kỳ công và sự tinh tế Vậy nên, giá mỗi cân trà sen bán ra thị trường hiện nay lên đến vài triệu đồng
Ở Hà Nội có rất nhiều gia đình làm nghề ướp trà sen truyền thống Trà sen Hà Nội nổi tiếng khắp trong nam ngoài bắc, sang tận trời tây, cũng bởi vì gắn liền với “thương hiệu”
sen Hồ Tây Vậy nên khi diện tích trồng sen
bị thu hẹp dần, thì nguyên liệu ướp trà ngày càng khan hiếm Những người đeo đuổi nghề trà sen gia truyền này phải bám lấy những bông sen ít ỏi còn lại bên hồ
Dân sống quanh khu vực này cho biết, trước đây quanh Hồ Tây bạt ngàn sen, phải đến hàng chục ha Nhưng mấy năm gần đây, nhiều hộ dân sở hữu đầm sen bán đất cho chủ nhà hàng kinh doanh, rồi thành phố lại quy hoạch kè bờ hồ Tây, nên đất sống cho sen giờ còn lại rất ít Trước đây có đầm Trị cũng nổi tiếng ở khu vực gần Phủ Tây Hồ, phường Quảng An Nhưng sen ở đầm Trị thì giờ hầu như không còn nữa, bởi môi trường nước nơi đó bị ô nhiễm nặng do lượng nước thải và rác từ các quán ăn đặc sản gần đó trực tiếp thải xuống lòng hồ Mà giống sen
vốn ưa sạch, nên lụi tàn dần hết Sen Tây Hồ chỉ còn lại khoảng chưa đến 6ha ở đầm Bảy Đây là đầm sen đẹp nhất Hà Nội, nổi tiếng từ
xa xưa, nhưng so với ngày xưa thì diện tích còn lại chả đáng là bao nữa
Mấy năm gần đây, sau khi có Công viên nước Hồ Tây, thì có thêm đầm sen này nữa Đây là khu vực đầm do Công ty Khai thác thuỷ sản Hồ Tây làm chủ sở hữu, một số người quanh khu vực này thầu lại để trồng sen và nuôi cá Đây là đầm sen mới, chưa có tên, nhưng ở vị trí khá thuận nên được khá nhiều người biết đến Bởi do sen Hồ Tây rất quý với những người chuyên làm trà sen, bởi thứ hương thơm thuần khiết rất đặc biệt không phải sen ở đâu cũng có Sen Hồ Tây bông to, màu hồng tươi, cánh có nhiều tầng, gọi là sen trăm cánh, hạt gạo (phần trắng nơi đầu nhị, bộ phận giữ hương thơm) nằm cao hơn mặt đài Sen Hồ Tây nếu để cắm chơi cũng là một thú chơi cao nhã thuần khiết Bởi sen chỉ tươi trong một ngày, khoảnh khắc sen nở khá ngắn ngủi, nên không dễ ai cũng là người “tri ngộ”
Đối với phần đông người Hà Nội, sen Hồ Tây là một nỗi nhớ tiếc không nguôi mỗi dịp
hè về Nên không chỉ các bà các chị lặn lội lên tận đầm để mua cho được vài chục bông sen
về cắm, mà bây giờ, khá nhiều các cô các dì
và các bạn trẻ tìm đến với đầm sen còn sót lại này Họ chịu khó thức dậy từ sáng sớm, xúi xính áo dài, các phó nháy mang theo lỉnh kỉnh máy ảnh các loại, len lỏi vào những bờ đất nhỏ cạnh hồ, thi nhau tạo nên những bức ảnh sen và chụp với sen
Từ khi trong giới trẻ có phong trào viết trên trang mạng xã hội, thì dường như khách vãng lai đến với đầm sen cũng ngày một đông hơn Họ luôn tìm kiếm những vẻ đẹp thiên nhiên, nên đầm sen bên bờ Hồ Tây, là một địa chỉ không thể bỏ qua Có nhiều hôm, đặc biệt là chủ nhật, đông đến nỗi mà những
Níu giữ một chút hương sen Tây Hồ
Tháng sáu, đang giữa mùa sen,
nhưng ra đường, ra chợ, chỉ thấy rặt một
loại quỳ Khác với sen, bông quỳ nhỏ,
thẫm màu hơn, không thơm và đặc biệt
là cắm vài ngày thì thâm xì rồi héo chứ
không nở Những người Hà Nội vốn yêu
sen, chơi sen không khỏi băn khoăn tự
hỏi, đâu rồi những bông sen hồng Hồ Tây
dịu mát toả hương giữa mùa hè?
Trang 9người làm trà sen, vốn rất nhu mì nhã nhặn,
phải phát cáu Vì công việc tách và giữ hương
sen mỗi sớm mai của họ, vừa khẩn trương
nhưng lại cần hết sức tĩnh lặng, dường như
đã bị xáo trộn bởi những người đi lại nói cười
Và những người đi hái sen buổi sáng,
cũng do đó mà bận rộn hơn, vì ngoài việc
ngắt hoa chở vội về cho những người làm trà,
thì còn thêm phần việc hái những bông hoa
cả cuống dài để bán ngay tại chỗ cho khách
thăm Hầu như ai đến với đầm sen cũng mua
cho được vài ba chục bông để về cắm và làm
quà cho người thân Bởi sen mua dưới phố
chủ yếu là sen quỳ, thường không thơm và
không nở, do người bán mang về từ các tỉnh
lân cận như Bắc Giang, Hà Nam… hoặc một
số đầm ao rải rác ở Đông Anh, Thanh Trì…
Ngay cả khi mua hoa tại đầm, vẫn có vài bạn
trẻ mua nhầm quỳ Ở khu vực này cũng có vài chỗ trồng lẫn quỳ, tuy nhiên quỳ trồng ở đất
Hồ Tây này cũng bông to và thơm hơn nơi khác, nhưng màu hoa thì vẫn không được tươi thắm như sen
Sen mua tại đầm đắt gấp dăm lần mua dưới phố Vậy nhưng không thấy ai ngần ngại khi bỏ tiền ra cả Chỉ một lúc sáng sớm, chủ đầm đã phải hái đến hàng trăm bông cho khách mua tại chỗ, hái không kịp bán Đầm sen nơi đây đã trở thành điểm du lịch nổi tiếng của Hà Nội Và sen Hồ Tây, một sản vật quý của Thăng Long văn hiến, vì thế mà sẽ không chỉ còn lưu giữ trong những chén trà thơm, mà sẽ hiện hữu sắc hương hơn trong lòng người?
Bài và ảnh Ninh Ngọc
KHẮC PHỤC HẠN CHẾ VỀ THIẾT KẾ
Mỹ thuật ứng dụng không còn là khái
niệm xa lạ với các ngành hàng thủ công mỹ
nghệ Lĩnh vực này đã được những doanh
nghiệp sản xuất, xuất khẩu lớn và chuyên gia
thiết kế sử dụng tạo nên những sản phẩm
độc đáo, có khả năng ứng dụng cao
Nói về ưu điểm của mỹ thuật ứng dụng
trong sản xuất sản phẩm mỹ nghệ từ vải và
da, bà Nguyễn Thị Tòng- Phó Viện trưởng
Viện Nghiên cứu ứng dụng sản phẩm mỹ
thuật Việt Nam - bày tỏ: Công cụ mới của mỹ
thuật ứng dụng cho phép sáng tạo và kiểm
định chất lượng trong thế giới ảo và tạo ra
hiệu quả bất ngờ Chỉ riêng công nghệ in 3D
đã cho phép tạo ra sản phẩm liền mạch chỉ
với 1 công cụ, giúp giảm chất thải, tiết kiệm
nguyên liệu, tăng tính khả thi cho sản phẩm
đồng thời giảm thời gian chờ đợi
Dù lợi ích của mỹ thuật ứng dụng đã rõ,
tuy nhiên với khu vực làng nghề, lĩnh vực này
vẫn chưa được đưa vào sử dụng trong thực
tế Ông Vũ Hy Thiều- Thành viên Ban giám
khảo Chương trình Bình chọn sản phẩm
công nghiệp nông thôn tiêu biểu - cho rằng,
do hầu hết sản phẩm làng nghề được sản
xuất theo thói quen với hình dáng, công
dụng ít được đổi mới và cập nhật theo xu
hướng thị trường thế giới.Bởi vậy, sản xuất
tại các làng nghề vẫn “giật gấu vá vai”, không
dự trữ nguyên liệu, phụ thuộc vào thương
lái khiến chi phí đầu vào tăng cao, thu nhập
thấp, việc tìm kiếm thị trường mới hạn chế,
không thể đi ra nước ngoài giao dịch một cách chủ động
Ông Vũ Hy Thiều cho biết thêm, điều quan tâm nhất hiện nay vẫn là nâng giá trị của sản phẩm làng nghề, muốn vậy phải tập trung vào cải thiện thiết kế sản phẩm, trong
đó 2 yếu tố công nghệ và thẩm mỹ giữ vai trò chủ chốt Về yếu tố thẩm mỹ, mỹ thuật ứng dụng sẽ tác động tới mặt hình thức của sản phẩm khi giúp khai thác được vẻ đẹp nguyên liệu, thậm chí là tạo ra sự độc đáo từ nguyên liệu rất đơn giản và tính toán sao cho hình dáng sản phẩm đẹp, tiện dụng, kết cấu
kỹ thuật bền chắc hơn
Đặc biệt, các nhà mỹ thuật sẽ giúp sản phẩm làng nghề theo kịp xu hướng màu sắc của thế giới theo từng năm, thậm chí theo từng mùa và có thể tạo ra những hoa văn mới để đưa vào sản phẩm, điều này thể hiện rất rõ trong sản phẩm gốm, thêu
Tuy nhiên, trở ngại lớn hơn lại đến từ chính nhận thức của chủ doanh nghiệp và cơ
sở sản xuất Nhiều chủ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp thương mại vẫn kinh doanh theo lối dìm giá để được hưởng lợi nhuận
cao nhất có thể Như vậy, sẽ khó có được sản phẩm đẹp, bởi sản phẩm đẹp có chất lượng luôn đi kèm với giá thành cao Hơn nữa, tại các làng nghề hiện nay, hiếm doanh nghiệp táo bạo kinh doanh các mặt hàng đặc biệt, độc đáo, vì vậy làng nghề không có có cơ hội tạo ra những sản phẩm đẹp cho thị trường Thậm chí, mỗi năm các nghệ nhân có thể tạo hàng nghìn mẫu mới, đẹp nhưng rất khó bán do không có khả năng tiếp cận những người cần có
Về giải pháp cho vấn đề này, theo ông Vũ
Hy Thiều, cần hỗ trợ toàn diện cho phát triển sản phẩm làng nghề, bao gồm cả giải pháp lớn như tín dụng, thuế, đất đai, tạo việc làm cho lao động nông thôn và xây dựng nông thôn mới…cho tới vấn đề cụ thể của làng nghề như đào tạo lao động, hỗ trợ tiếp cận với công nghệ thiết kế và sản xuất mới.Khía cạnh khác, ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế đang rất phổ biến nhưng đối với sản phẩm làng nghề lại rất hạn chế, bởi trình độ người lao động thấp, kinh phí hạn hẹp Làng nghề chủ yếu sản xuất theo truyền thống, công nghệ có làm mất truyền thống hay không điều này còn phải bàn, bởi truyền thống dựa trên thói quen chứ không phải dựa trên phát kiến Tuy nhiên, công nghệ thông tin sẽ giúp làng nghề, thậm chí cả quốc gia xây dựng các bảo tàng ảo lưu giữ tốt nhất tinh hoa của các làng nghề và nghề truyền thống
Bùi Việt
Dù có khả năng cải tiến lớn cho mẫu mã, chất lượng sản phẩm của làng nghề nhưng việc đưa mỹ thuật ứng dụng vào thực tế sản xuất lại rất gian nan; và rào cản lớn nhất từ chính nhận thức của chủ cơ sở và doanh nghiệp sản xuất tại làng nghề.
CẢI THIỆN MẪU MÃ SẢN PHẨM LÀNG NGHỀ:
THAY ĐỔI TỪ NHẬN THỨC CỦA DOANH NGHIỆP
Trang 10Để tìm được một khu vực khai thác
đá, người ta tìm đến những quả đồi đất
cây cỏ mọc ít, cằn cỗi, đào bới và gạt
bỏ lớp đất mặt có độ dày khoảng gần
1 mét là đến lớp đá ong Việc khai thác
đá ong gọi là “ đánh đá”, những viên đá
thông thường có chiều rộng 30 cm, dài
60 đến 80 cm Ngày xưa người ta còn
làm nhiều viên đá to, dày hàng mét để
xây móng chùa như chùa Tây Phương,
chùa Thày, chùa Mía, chùa Trăm gian ,
vật liệu để xây đá ngày trước chủ yếu là
đất bùn xay nhuyễn với trấu, bề mặt đá
được đẽo hình lòng mo để có chỗ kết
dính, sau này thì dùng mật mía trộn với
muối và vôi để làm vữa xây
Có nhiều làng cổ có nghề đánh
đá, nhưng có lẽ lâu đời hơn cả là làng
Bình Yên, huyện Thạch Thất, Hà Nội có
khoảng trên 300 đến dưới 400 năm
Theo dõi các công trình thì thấy nghề
này phát triển nhất vào thời kỳ nhà Mạc
thế kỷ XVI, XVII Tôi đến thăm một gia
đình có nghề đánh đá ong giỏi ở xã
Bình Yên, đó là ông Nguyễn Văn Mỹ,
một cựu binh chống Mỹ, năm nay ông
đã gần 70 tuổi, ông làm nghề đánh đá được gần 30 năm Bộ ba Nguyễn Văn
Mỹ, Vương Văn Mỹ và Nguyễn Văn Vệ
là 3 người nổi tiếng về nghề này trong việc đánh đá, có sức khỏe, sản phẩm đẹp Họ làm được đến 80 viên đá trong một ngày Nếu những lớp đá bở có thể đạt được đến 120 viên/ ngày Chiều sâu khai thác nhiều nhất được đến 27 lớp nhưng loại đá đẹp nhất chỉ được 7 đến
8 lượt Ở làng Bình Yên có gia đình cụ Vương Văn Nội năm nay gần 80 tuổi, có đến 4 đời làm thợ đánh đá ong
Dụng cụ chính để đánh đá gọi là
“Thó” có chiều dài 1,9 mét, đường kính thuôn dài chỗ to nhất là 4 cm, phải làm bằng gỗ sến hoặc gỗ sồi thì cầm lâu nó mới mát tay không bị chai, không rát tay, cầm đánh được cả ngày Đầu thó được làm bằng thép cứng được tôi rất cẩn thận cho cứng nhưng không bị mẻ, đầu mũi hình bán nguyệt, chiều dài đầu thó từ 65 đến 80 cm Khi có mặt bằng, người thợ đứng dạng chân và bắt đầu đánh cái rãnh nhỏ theo chiều dài viên
đá, đào sâu bằng chiều dày sau đó bẩy viên đá thô lên và tiến hành đẽo thành viên đá hoàn chỉnh Tùy vào công trình
và giá thành người mua mà người ta làm ra những loại đá khác nhau, cách đây khoảng vài chục năm đã có loại đá dùng vào công trình điêu khắc, cả nhà
hát cũng dùng đá gắn tường để cách
âm Nếu ai muốn tìm hiểu về các loại đá
đã xây công trình thì có thể đến chùa Tây Phương được xây dựng mới vào thời Mạc, toàn bộ móng chùa cả phần chìm và nổi đều bằng đá ong cỡ lớn Hai cây cầu khum nổi tiếng của chùa Thày ở huyện Quốc Oai, Hà Nội cùng với nhà Thủy đình được xây dựng trên
hồ Long Trì thời Lê - Trịnh do Thượng thư bộ Hộ - Tiến sỹ Phùng Khắc Khoan thiết kế và xây dựng đều có móng công trình bằng đá ong vẫn tồn tại đến hôm nay và vẫn bền chắc theo thời gian.
Có thể nói, hiện nay mặc dù xã hội
đã phát triển, các loại vật liệu xây dựng rất nhiều chủng loại nhưng đánh đá ong ở Xứ Đoài vẫn tồn tại, nó đã trở thành nghề gia truyền nhưng mức độ phát triển không nhiều Nhưng nếu công trình nào cần bảo tồn vẫn cần đến loại đá này, bởi nó rất đặc trưng của một vùng văn hóa phía tây Thăng Long xưa Những người làm công tác văn hóa và cả những người dân trên vùng đất xứ Đoài vẫn mong muốn nó
sẽ tồn tại trường tồn cùng với sự phát triển của đất nước, cứ nhìn đá ong xứ Đoài thì thấy đó là một biểu tượng văn hóa xứ Đoài mà nhiều nơi khác không
có được.
Bài và ảnh Quang Tình
NGHỀ ĐÁNH ĐÁ ONG Ở XỨ ĐOÀI
Vùng Sơn Tây thuộc phía tây
kinh thành Thăng Long, xưa kia
được gọi là Xứ Đoài, một trong
tứ xứ Đông, Đoài, Kinh Bắc, Sơn
Nam Vùng đất này được mệnh
danh là đất 2 vua (Phùng Hưng,
Ngô Quyền) Các tướng võ có
Trương Chủng ( thời Hai Bà Trưng)
Tây Kỳ vương Nguyễn Kính, Đà
Quốc công Mạc Ngọc Liễn thời
nhà Mạc Văn có Thám hoa Giang
Văn Minh, Tiến sỹ Phùng Khắc
Khoan Ngoài phần diện tích đất
đồng bằng còn lại chủ yếu là đất
đồi gò (bán sơn địa) Ngày xưa vật
liệu để xây dựng các công trình
không có gạch, đá, xi măng nên
để xây dựng các công trình quan
trọng như nhà ở, đình, chùa, đền,
miếu, cầu cống giao thông thì vật
liệu chính là khai thác đất đá ong.
Trang 11Theo đó tỉnh Ninh Thuận sẽ đầu tư đồng
bộ hạ tầng du lịch thiết yếu như lắp đặt biển
chỉ dẫn vào làng nghề; vận động các doanh
nghiệp cùng tham gia đầu tư các dịch vụ du
lịch vào điểm thăm quan làng nghề
Tỉnh cũng vận động các hộ gia đình nâng
cấp đồng bộ cơ sở vật chất hiện có, đồng
thời hỗ trợ đào tạo các hộ dân từng bước
nâng cao tính chuyên nghiệp trong quản lý,
cải thiện chất lượng phục vụ và đa dạng hóa
sản phẩm, chú trọng duy trì và phát triển sản
phẩm truyền thống để thu hút du khách
Bên cạnh đó, tỉnh cũng sẽ hỗ trợ công
tác thông tin; tăng cường quảng bá xúc tiến
du lịch làng nghề; hỗ trợ đào tạo phát triển
nguồn nhân lực cho du lịch làng nghề gắn
với bảo vệ môi trường để phát triển du lịch
làng nghề một cách bền vững
Việc hỗ trợ xây dựng và phát triển dịch
vụ du lịch làng nghề gốm Bàu Trúc, dệt thổ
cẩm Mỹ Nghiệp là cơ hội để du lịch làng
nghề thể hiện rõ sắc thái văn hóa của làng
nghề, nhất là làng nghề truyền thống của
đồng bào Chăm
Qua đó, làng nghề cũng từng bước phát triển, góp phần mang lại thu nhập cho người dân làng nghề từ các hoạt động dịch vụ
du lịch Ninh Thuận phấn đấu đến hết năm
2015, hai làng nghề truyền thống này trở thành tuyến thăm quan du lịch trọng điểm,
có chất lượng, trở thành hai trong năm tuyến (làng nghề truyền thống gốm Bàu Trúc, làng nghề truyền thống dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp, tháp PoKlong Girai, vườn nho Thái An, vịnh Vĩnh Hy) tour du lịch đặc thù có sức hấp dẫn cao, phù hợp với quy hoạch phát triển
du lịch của tỉnh đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030
Nét đặc trưng của làng nghề truyền thống gốm Bàu Trúc, dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp của đồng bào Chăm được hình
thành và phát triển từ rất lâu, được du khách trong và ngoài nước biết đến là nhờ vào hoạt động du lịch
Những năm qua, mặc dù được tỉnh quan tâm đầu tư xây dựng một số cơ sở vật chất như cổng làng; đường vào làng; nhà trưng bày, lò nung; hỗ trợ quảng bá xúc tiến; tạo cơ hội tham gia hội chợ triển lãm thương mại… nhưng hai làng nghề này vẫn chưa trở thành điểm du lịch hấp dẫn
Nguyên nhân là do cơ sở vật chất còn thiếu, môi trường làng nghề chưa được chú trọng, sự liên kết phối hợp để cùng phát triển thương hiệu chưa hiệu quả, mẫu mã sản phẩm đặc thù chưa thu hút được du khách
Bài Đỗ Quyên
Ninh Thuận phát triển tuyến du lịch làng nghề
Phát huy tiềm năng, lợi thế của du
lịch làng nghề, đồng thời bảo tồn và phát
huy các giá trị truyền thống của đồng bào
Chăm tại làng nghề truyền thống Tỉnh
Ninh Thuận sẽ tiếp tục hỗ trợ vốn để đầu
tư phát triển tuyến du lịch trọng điểm
làng nghề truyền thống gốm Bàu Trúc và
dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp.
Nghệ nhân làng gốm Bàu Trúc
Trang 12LUÔN TIÊN PHONG
Vạn Phúc đã trở thành địa chỉ đỏ, nơi
Chủ tịch Hồ Chí Minh về ở làm việc tại đây
Làng lụa Vạn Phúc cũng là làng cổ có nghề
dệt với trên nghìn năm tuổi Trải qua bao
thăng trầm lịch sử của đất nước, người dân
làng lụa luôn vững vàng đấu tranh giữ đất,
giữ làng, giữ nghề Sinh ra trong ngôi làng
có bề dày truyền thống lịch sử, khi mới là
học sinh lớp 8, chưa đầy 18 tuổi nghe tiếng
gọi non sông, chiến tranh còn chia đất
nước làm 2 miền, ông Phạm Khắc Hà đã ghi
tên mình vào danh sách thanh niên xung
phong đi chống Mỹ cứu nước
Ông Hà xung phong nhập ngũ tháng
3/1971, đến tháng 4 được cử vào đơn vị đặc
công 13 Được huấn luyện hơn 1 tháng ông
đã được nhận nhiệm vụ vào chiến trường
miền Nam Chỉ 1 ngày tiếp cận địa bàn Bình
Phước ông và đồng đội phải bước vào trận
chiến đấu đầu tiên với quân giặc Vừa là lính
mới và kỹ năng thiếu nhưng đó lại là những
bài học đầu tiên để ông và đồng đội rút
kinh nghiệm cho những lần chiếu đấu sau
Là đặc công nên đơn vị của ông Hà luôn
phải đi trước trong nhiều cuộc tiến công của
quân và dân ta để lật đổ Chính phủ Nguy
quyền Sài Gòn Ông nhớ nhất trận đánh vào
ngày 12/12/1974 vào tỉnh Phước Long (khi
đó) và đến ngày 6/1/1975 giải phóng hoàn
toàn địa phương này Đây là trận đánh mở
màn cho chiến dịch giải phóng Sài Gòn,
nó vừa mang tính làm điểm để các đơn vị,
địa phương khác rút kinh nghiệm và cũng
là để lôi kéo báo chí nước ngoài thông tin
về chiến thắng của quân giải phóng, khẳng
định đường lối của Đảng và Chính phủ nhà
nước còn non trẻ của ta đã có những bước
tiến mạnh mẽ trong lãnh đạo đất nước, giải
phóng dân tộc Sau thành công đó của đơn
vị Đặc công 13, chỉ hơn 3 tháng sau các
trận đánh giải phóng liên tiếp các tỉnh Tây
Nguyên, Đông Nam bộ tiến tới giải phóng
Sài Gòn 30/4/1975
ĐAU ĐÁU NGHỀ DỆT LỤA
Sau khi đất nước được giải phóng, ông
Hà chưa rời quân ngũ nhưng đã hướng về quê hướng với mong ước đổi mới nghề dệt truyền thống Năm 1975, ông là người đầu tiên tham gia cùng với Hợp tác xã Dệt lụa Vạn Phúc mua và tháo dỡ khung cửi ở TP
Hồ Chí Minh đưa về làng nhằm cải tiến quy trình dệt lụa truyền thống
Năm 1977, ông Hà chính thức rời quân ngũ tiếp tục học công nhân kỹ thuật và
đi làm 10 năm sau xin nghỉ hưu về quê Là người sinh ra đã gắn với khung cửi, tiếng thoi đưa nên ông rất hiểu nghề dệt Suốt những năm tháng qua ông đã cùng gia đình giữ gìn và phát huy nghề lụa Có lúc nghề dệt lụa bị mai một, nhất là thời kỳ đầu khi đất nước chuyển đổi cơ chế sang sản xuất thị trường Nhiều người đã không còn giữ được nghề truyền thống, bởi kỹ thuật ngành dệt bị lạc hậu, hàng hàng hoá từ Trung Quốc du nhập vào Ông nói “là người con của làng lụa, mình phải có trách nhiệm
để xây dựng và phát triển, giữ nghề tổ tiên
để lại Tôi tự hào được sinh ra và lớn lên ở làng cổ và có di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh
Tôi học Bác ở tinh thần trách nhiệm”
Nói là làm, chỉ trong 6 tháng năm
1991, ông mua 5 khung cửi Trên cơ sở đó ông thu thập các tài liệu về nghề dệt, từng bước cải tiến khung cửi từ chỗ kéo sợi bằng thủ công, ươm tơ cũng thủ công nên sợ tơ thường bị to – nhỏ, tấm lụa dệt không được mịn Màu sắc không đẹp, bắt mắt và không
đa dạng Sau khi cải tiến quy trình dệt lụa của gia đình, đến nay gia đình ông vẫn duy trì 5 khung dệt được cải tiến đưa các tiến bộ
kỹ thuật vào quá trình dệt, nhuộm, hấp tạo
ra sản phẩm lụa bền, đẹp, đa dạng mẫu mã.Trước những khó khăn của nghề lụa,
TP Hà Nội chỉ đạo phát triển làng nghề, gắn với du lịch trải nghiệm Ông Hà được tiến cử làm Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Vạn Phúc Không chỉ lo cho gia đình, ông cùng với phường Vạn Phúc, quận Hà Đông xây dựng
Dự án “Bảo tồn làng nghề dệt lụa truyền thống nhằm phát triển du lịch tại phường Vạn Phúc”
Ông đề nghị thành lập tổ kỹ thuật của làng lụa, từ đó mở các lớp đào tạo lại nghề cho những người còn yếu về kỹ năng dệt, nhuộm, hấp và đào tạo mới cho những lớp trẻ kế cận nghề Với một người am hiểu về
kỹ thuật, ông thường xuyên đứng lớp giảng dạy về kỹ thuật cũng như văn hoá giao tiếp của người Vạn Phúc đối với du khách đến mua sắm, tham quan tại làng Đối với những khung cửi của các gia đình chưa được cải tiến, ông bàn bạc với mọi người trong tổ kỹ thuật đưa ra biện pháp khắc phục
Từ năm 2010 đến nay vải lụa Hà Đông
đã được nâng cấp Trước kia vải hay nhăn và
xô, nhưng bây giờ đã khắc phục hoàn toàn hiện tượng nhăn, xô, sợi vải mịn, nhẵn và bóng Năm 2006, thương hiệu lụa Hà Đông
đã được Cục sở hữu trí tuệ cấp bằng chứng nhận thương hiệu độc quyền và bảo hộ tại nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới
NGƯỜI LUÔN TIÊN PHONG VÀ
KHÁT VỌNG ĐƯA LỤA VẠN PHÚC VƯƠN TẦM THẾ GIỚI
Nghệ nhân Phạm Khắc Hà trao đổi với khách về sản phẩm lụa đã được đa dạng.
Sau ngày giải phóng đất nước,
ông Phạm Khắc Hà ở làng lụa Vạn
Phúc, quận Hà Đông, Hà Nội vẫn
tiên phong, miệt mài, dày công
cùng với địa phương tìm hướng đi
cho nghề lụa.
Trang 13Bà Lê Thị Lan, được coi là người khai sinh
ra làng nghề này Bà không phải là người bản
địa nhưng lấy chồng ở làng này Hồi ấy, kinh
tế của nhiều hộ gia đình trong làng còn nhiều
khó khăn Với mong muốn giúp bà con bớt
nghèo, bớt khổ, bà đã dạy bà con trong làng
cách làm chổi đót để kiếm thêm thu nhập
Đến nay, trong làng có nhiều hộ biết làm chổi
đót, có thu nhập ổn định, đời sống khá giả
hơn nhiều
Vào thời điểm nông nhàn nhất là độ
tháng giêng, tháng hai âm lịch người dân
đi khai thác đót buộc thành bó gánh về để
làm chổi và đây cũng là thời gian sinh trưởng
của cây đót cho chất lượng tốt nhất Người
dân Lệ Bình lại vào tận Khe Sanh – Quảng Trị
hay sang tận giáp biên giới nước bạn Lào để
thu mua nguyên liệu, về phơi khô và cất lên
chỗ cao ráo để dùng làm trong năm Trung
bình mỗi hộ tiêu thụ từ 3-4 tấn đót khô mỗi
năm (tương đương 9-12 tấn đót tươi) Du lịch
Quảng Bình, về Lệ Bình những ngày này mới
thấy hết không khí rộn ràng của làng nghề
Từ đầu làng đến cuối làng, đâu đâu cũng bắt
gặp cảnh tượng người người quây quần bên
hiên nhà làm chổi đót
Chổi đót Lệ Bình chủ yếu được đưa đi
tiêu thụ ở các địa phương trên địa bàn huyện
Lệ Thủy, một số ít thương lái đem đi tiêu thụ
ở Quảng Ninh, Đồng Hới và xa nhất là vào
Đông Hà – Quảng Trị Sau nhiều năm duy trì,
chắt lọc kinh nghiệm và sáng tạo, đến nay nghề làm chổi Lệ Bình đã đứng vững trên thị trường, giải quyết được nhiều việc làm, góp phần xóa đói giảm nghèo, làm giàu chính đáng cho nhân dân
Chiếc chổi đót là đồ vật quen thuộc và hữu ích với mọi gia đình Nhưng ít ai biết rằng, để có được một chiếc chổi đót bền, đẹp thì phải trải qua nhiều công đoạn, khâu xử lý nguyên liệu, sự khéo léo của đôi tay người thợ
Nguyên liệu chính làm chổi là cây đót, trong đó, màu sắc bông đót đặc biệt quan trọng, vàng quá hoặc xanh quá cũng không được, phải đều màu thì mới cho ra một cây chổi vừa ý Đót làm chổi phải được phơi khô
có thể vót mây, vào cán; thời gian làm nghề đót chủ yếu ở trong nhà, nên có thể tranh thủ bất kỳ lúc nào
Với những đóng góp đáng kể của mình trong sự nghiệp phát triển kinh tế của tỉnh nhà, ngày 27 tháng 8 năm 2008, UBND tỉnh
có Quyết định số 2075/QĐ-UBND công nhận làng nghề chổi đót Lệ Bình – Mai Thủy – Lệ Thủy là làng nghề truyền thống
Dù khó khăn cực nhọc là thế, những người thợ làm chổi nơi đây vẫn miệt mài bám trụ với nghề, vẫn mong muốn cái nghề này tồn tại mãi góp phần làm nên nét tự hào của người dân Mai Thủy nói riêng, Lệ Thủy nói chung
Mai Thủy, huyện Lệ Thủy, Quảng Bình
ra đời cách đây khoảng trước năm
1985 Vượt qua bao biến cố, thăng
trầm của lịch sử, nghề làm chổi đót
vẫn được lưu truyền, gìn giữ và không
ngừng phát triển trên mảnh đất này.
Theo lãnh đạo phường Vạn Phúc: Ông
Hà luôn phát huy vai trò Chủ tịch Hiệp hội
làng nghề, cùng với địa phương tích cực
đào tạo nghề, hỗ trợ các hộ cải tiến quy
trình dệt lụa, nâng cao năng suất, chất
lượng hàng hoá Ông tích cực đi tham gia
các hội chợ trong nước, nước ngoài nhằm
quảng bá giới thiệu sản phẩm luạ Vạn Phúc
đến với các nước và khu vực như Ý, Thái Lan,
Pháp, Myanma, Ấn Độ … Để hội nhập cũng
như thuận tiện ký kết các đơn hàng với các
đơn vị trong nước và nước ngoài
Chị Nguyễn Thị Huyền phụ trách văn
hoá phường Vạn Phúc, chia sẻ: Ngoài việc
đứng lớp đào tạo nghề, truyền dạy cách ứng xử giao tiếp văn minh với khách hàng,
từ năm 2018 ông Hà còn hướng dẫn bà con sản xuất, kinh doanh lụa niêm yết giá bán trên các sản phẩm nhằm minh bạch thông tin, tránh chặt chém gây mất lòng tin với khách, nhất là khách du lịch
Mới đây, ông Hà được đi cùng với đoàn lãnh đạo và DN của Hà Đông vào Bảo Lộc, Lâm Đồng ký kết nguồn nguyên liệu tơ nhằm đảm bảo ổn định và sản phẩm rõ nguồn gốc xuất xứ Ông Hà còn đề xuất với quận Hà Đông tạo điều kiện mở lớp dạy cắt may nhằm đa dạng
sản phẩm lụa và mở lớp dạy ngoại ngữ cho những người làm nghề để giao tiếp với khách du lịch
Ở cái tuổi 67, nhiều người đã nghỉ ngơi, nhường lại công việc cho thế hệ trẻ Nhưng với thương binh 3/4 Phạm Khắc Hà vẫn mang bản chất người lính luôn tiến về phía trước, hỗ trợ cùng địa phương từ việc cải tiến khung cửi, dạy nghề, xung phong đi nước ngoài và các tỉnh thành quảng bá sản phẩm, ký kết nguyên liệu cho làng nghề Ông đang được đề nghị công nhận là nghệ nhân thợ giỏi cấp thành phố
Bài và ảnh Bích Hời
Trang 14Đối với làng nghề truyền thống
thì đó là nơi chứa đựng kho tàng kinh
nghiệm kỹ thuật, bí quyết nghề nghiệp
từ việc sử dụng nguyên liệu, kỹ thuật
chế tác đến chủ đề sáng tạo trong việc
tạo ra một sản phẩm thủ công truyền
thống Đó chính là phần văn hóa phi
vật thể Ngoài ra, làng nghề truyền
thống còn có các giá trị văn hóa vật
thể khác như: đình, chùa, các di tích có
liên quan trực tiếp đến các làng nghề,
các sản phẩm thủ công của làng nghề
thủ công truyền thống… Khách du lịch
đến đây chính là để tìm hiểu các giá trị
văn hóa đó Vì vậy mà du lịch làng nghề
truyền thống được xếp vào loại hình
du lịch văn hóa Từ đó, ta có thể hiểu du
lịch làng nghề truyền thống như sau:
truyền của một dân tộc nào đó”.
Đối với kinh tế xã hội, du lịch có
nhiều tác động mạnh mẽ, du lịch đóng
vai trò rất quan trọng trong việc phát
triển các làng nghề truyền thống Đó
là, du lịch giúp tạo ra nhiều công ăn
việc làm cho dân cư địa phương, thu
hút nguồn lao động từ các vùng lân
cận, tăng thêm thu nhập và góp phần
cải thiện đời sống cho nhân dân; Góp phần làm tăng doanh thu và tăng doanh số bán sản phẩm thủ công truyền thống trong các làng nghề thông qua việc bán hàng lưu niệm cho
du khách Đây cũng là một hình thức xuất khẩu tại chỗ không phải chịu thuế
và hạn chế được rủi ro; Du lịch phát triển tạo thêm cơ hội đầu tư cho các làng nghề truyền thống; Tạo cơ hội xuất khẩu sản phẩm thủ công truyền thống tại làng nghề; Tăng cường thu nhập ngoại tệ; Phân phối lại nguồn thu nhập; Tạo cơ hội giao lưu văn hóa bản địa và văn hóa của khách du lịch nước ngoài; Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nông thôn, chuyển dịch lao động nông nghiệp sang lĩnh vực dịch vụ; Kích thích phát triển cơ sở hạ tầng thông qua hoạt động du lịch; Bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống quý báu của làng nghề; Khôi phục và phát triển các ngành nghề thủ công truyền thống đã bị mai một trong nền kinh tế thị trường và quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
làng nghề truyền thống cũng có tác động tích cực Làng nghề truyền thống
là một loại tài nguyên du lịch nhân văn
có khả năng thu hút khách du lịch, làm phong phú thêm tài nguyên du lịch góp phần vào mục tiêu phát triển chung Cụ thể, các làng nghề truyền thống thường ở vùng nông thôn, mỗi làng nghề là một môi trường văn hóa kinh tế xã hội và công nghệ truyền thống lâu đời Bên trong làng nghề chứa đựng những nét văn hóa thuần Việt, không gian văn hóa nông nghiệp cây đa, giếng nước, sân đình, những câu hát dân gian, cánh cò trắng lũy tre xanh,…Đằng sau lũy tre làng là những mảng màu trầm mặc, những nét tinh hoa văn hóa của dân tộc, hiền hòa, yên
ả khiến cho du khách ghé thăm đều
có cảm giác yên lành thư thái Có thể nói, du lịch làng nghề truyền thống sẽ
là địa chỉ lí tưởng để du khách tham quan tìm hiểu các giá trị văn hóa, các phong tục tập quán lễ hội…Đặc biệt,
du khách sẽ không khỏi ngỡ ngàng khi bắt gặp những sản phẩm thủ công độc đáo và có thể mua những món đồ lưu niệm tinh tế.
Ngoài ra làng nghề còn là nơi sản xuất ra những sản phẩm thủ công
mỹ nghệ đặc biệt, có giá trị sử dụng
và giá trị nghệ thuật cao, đặc trưng cho cả một dân tộc, địa phương…Du khách đến du lịch làng nghề truyền thống không chỉ thỏa mãn được nhu cầu được chiêm ngưỡng tìm hiểu các giá trị văn hóa độc đáo mà còn có dịp mua sắm cho mình hoặc người thân những món đồ thủ công tinh tế, độc đáo đáp ứng nhu cầu mua sắm lớn của
du khách.
Làng nghề truyền thống là tài nguyên du lịch nhân văn góp phần thu hút số lượng lớn khách du lịch, làm cho hoạt động du lịch thêm phong phú, làm đa dạng hóa sản phẩm du lịch, nhiều lựa chọn hấp dẫn cho du khách.
Bài và ảnh Đinh Lý
DU LỊCH LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG
Du lịch làng nghề truyền thống là loại hình du lịch văn hóa đang thu hút được sự
quan tâm của nhiều du khách trong và ngoài nước Trong xu hướng hiện đại ngày
nay, cuộc sống căng thẳng nhiều áp lực, con người quay về với những giá trị văn hóa
truyền thống của dân tộc Nhu cầu đi du lịch về những miền nông thôn, làng nghề
truyền thống ngày càng cao
Trang 15Có tình hình kiểm soát, phòng chống
dịch tích cực hàng đầu thế giới ở thời điểm
hiện tại khiến cho Việt Nam đang trở thành
quốc gia lý tưởng, an toàn để đi du lịch hậu
Covid-19 Cùng với lượng khách du lịch đến
các địa danh mới tăng đáng kể trong những
năm vừa rồi, ngành du lịch Việt càng được
đánh giá cao hơn Mới đây, trong danh sách xếp hạng 20 địa điểm du lịch bụi tốt nhất
2020 của Hostelworld, Việt Nam có tới 5 địa danh lọt top
Hostelword là nền tảng đặt phòng khách sạn và tin tức du lịch uy tín với thâm niên 21 năm hoạt động từ Mỹ, cứ thứ hạng dựa vào
dữ liệu của thương hiệu 5 cái tên đến từ Việt Nam lần lượt (từ cao đến thấp) là:
HÀ GIANG
Xếp hạng 4/20, lượng du khách quốc
tế đặt phòng tại Hà Giang đã tăng vọt 118%
trong 2 năm qua
Dù mới nổi lên trong khoảng vài năm trở lại đây nhưng vùng cao nguyên đá đá Đông Bắc này đã chinh phục dân du lịch trong và ngoài nước với vẻ đẹp hùng vĩ của núi rừng hoang sơ, điểm xuyết bằng vẻ lãng mạn của những cánh đồng tam giác mạch hay những mùa hoa mận, hoa đào, hoa cải bung nở
Không thể không kể đến các dải thung lũng màu mỡ, ruộng bậc thang bạt ngàn, vẻ mộc mạc từ văn hóa của các dân tộc người bản địa… Tất cả tạo nên một vùng đất Hà Giang hữu tình
VƯỜN QUỐC GIA PHONG NHA - KẺ BÀNG
Là một trong những khu bảo tồn thiên nhiên lớn nhất Việt Nam, vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng sở hữu hệ thống tài nguyên gồm hơn 392 hang động, trong đó
có hang động lớn nhất thế giới Sơn Đoòng - địa điểm thu hút lượng lớn khách du lịch ưa mạo hiểm, mê khám phá mỗi năm, đặc biệt
Ninh Bình được mệnh danh là Vịnh Hạ Long trên cạn với địa hình đa dạng gồm núi, sông, núi đá vôi, hang động, cùng các tour tham quan đa dạng quanh các điểm nổi tiếng như Tam Cốc - Bích Động, Tràng An, Hang Múa động Am Tiên… Trong đó Tràng
An đã được UNESCO công nhận là di sản
thiên nhiên và di sản văn hóa thế giới
- Quảng Ninh xếp hạng 18 trong danh sách
QUY NHƠN
Vị trí số 20 trong danh sách và cũng là thứ hạng gây bất ngờ nhất Quy Nhơn là vùng biển mới nổi ở Việt Nam trong 5 năm trở lại đây, khung cảnh vẫn còn hoang sơ với những bãi biển, hòn đảo, rặng đá… mê mẩn mọi du khách Với các du khách nước ngoài, Quy Nhơn cũng là cái tên mới mẻ, nhiều tiềm năng để chinh phục, khám phá, vì vậy được Hostelworld xếp hạng ở vị trí chốt hạ trong danh sách
20 ĐIỂM ĐẾN HÀNG ĐẦU CHO DÂN DU LỊCH BỤI TRONG 2020 theo Hostelword:
1 Nusa Penida, Indonesia
2 Surat Thani, Thái Lan
3 Đảo Siargao, Philippines
4 Hà Giang, Việt Nam
5 Kuta Lombok, Indonesia
6 Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Việt Nam
7 Amman, Jordan
8 Hồ Tekapo, New Zealand
9 Ibiza, Tây Ban Nha
10 Ninh Bình, Việt Nam
VIỆT NAM CÓ 5 ĐỊA DANH LỌT TOP 20 ĐIỂM ĐẾN
HÀNG ĐẦU THẾ GIỚI NĂM 2020
Theo bảng xếp hạng của Hostelworld, có 5 cái tên đến từ Việt Nam trong top 20
địa điểm du lịch bụi tốt nhất 2020.
Trang 16Trên địa bàn hai xã Minh Tân và Vĩnh
Thịnh, huyện Vĩnh Lộc (Thanh Hoá)
hiện đang có hơn 130 cơ sở sản xuất
đá mỹ nghệ hoạt động Bên cạnh
những đóng góp kinh tế cho địa
phương, các cơ sở sản xuất đá này
đang gây ô nhiễm môi trường trầm
trọng, để lại nhiều hệ lụy cho sức
khỏe người dân nơi đây.
Trên địa bàn hai xã Minh Tân và
Vĩnh Thịnh, huyện Vĩnh Lộc (Thanh
Hoá) hiện đang có hơn 130 cơ sở sản
xuất, chế tác đá mỹ nghệ hoạt động
Trong đó gần 100 cơ sở tại xã Minh
Tân đã được quy hoạch vào cụm công
ngiệp và cụm làng nghề (CCN) 30 cơ
sở còn lại tại xã Vĩnh Thịnh và một vài
cơ sở tại xã Minh Tân chưa chịu di dời
vào CCN, hoạt động rải rác trên tuyến
QL 217.
Theo quan sát của chúng tôi, các cơ
sở sản xuất lấy nguồn nguyên liệu từ
khu vực mỏ ở núi đá Bền, xã Vĩnh Minh
rồi chở bằng ô tô tải về các xưởng chế
tác Trong quá trình di chuyển, hàng
trăm xe chở đá đã oanh tạc các tuyến
đường, làm xuất hiện nhiều ổ voi, ổ
gà, sụt lún tại nhiều điểm Nguy hiểm
hơn, nhiều xe tải chở đá không có nắp
thùng phía sau, đá được xếp chồng lên
nhau mà không có bất kì sự che chắn
nào khiến các tảng đá lộ thiên, lòi ra
khỏi thùng xe Việc này khiến những
phiến đá lớn có thể rơi xuống đường,
gây nguy hiểm cho người dân bất cứ
lúc nào.
Một điều đáng quan tâm nữa, tình
trạng khói bụi bay mù mịt mỗi lúc có xe
tải chở đá từ mỏ ra Tại điểm ngã ba vào
CCN xã Vĩnh Minh, các xe tải chở đá và
vật liệu thường xuyên ra vào khiến nơi
đây lúc nào cũng trong tình trạng bụi
trắng xóa.
Cảm nhận rõ nhất là toàn làng
nghề bụi đá bay mờ mịt, phủ lên từng
mái nhà, ngọn cây, từng mét đường
Việc xử lý hệ thống nước thải chưa được các cơ sở chế tác đá ở đây quan tâm, đầu tư đúng mực Như một quy trình tuần hoàn, sau khi cắt, xẻ, đánh bóng đá, nước thải quyện với bột đá chảy thành dòng xuống các bể chứa, chảy xuống cả cái kênh rạch lân cận
Các bể chứa ở đây thường được dùng chung giữa nhiều cơ sở, xây dựng tạm
bợ Khi bụi đá lắng xuống đầy hồ, có
cơ sở cho người múc đi đổ ở nơi khác, cũng có những cơ sở cho xả thẳng ra môi trường.
Giải đáp những vấn đề trên, ông Mai Văn Hồng- Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thịnh cho hay: Hiện tại, xã này có hơn
30 cơ sở chế tác đá nằm dọc QL217, tác động tiêu cực đến môi trường Do vậy, thường kì Sở TNMT đã có những đánh
giá Trước mắt, UBND xã Vĩnh Thịnh cũng đã yêu cầu các cơ sở làm tốt công tác về môi trường Nếu cơ sở nào không đạt tiêu chuẩn thì xã sẽ áp dụng các biện pháp xử lý mạnh tay “Còn về chuyện di dời, năm 2019 xã cũng đã đề nghị lên ngành chức năng cho lập quy hoạch 3,2 ha đất để đưa các cơ sở chế tác đá vào CCN để sản xuất tập trung Nhưng do chi phí xây dựng nhà xưởng lớn, nên chủ các cơ sở kêu rất khó khăn, chính vì vậy chúng tôi gặp bế tắc trong công tác vận động di dời”- ông Hồng nói.
Chủ tịch UBND xã Minh Tân cho biết thêm: Về chất thải rắn từ việc chế tác đá, xã đang gặp khó khăn vì chưa
có diện tích để xây bãi chứa.
Bài và ảnh ĐÌNH MINH -
TUẤN ANH
Xe tải chở đá không đảm bảo an toàn lưu thông trên đoạn đường CCN Minh Tân
gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông.
Làng nghề bụi đá để lại nhiều hệ lụy cho sức khỏe người dân
Bột đá được xả thẳng xuống hồ chứa nước gây ô nhiễm môi trường.