Tài liệu Những vấn đề trong sản phụ khoa (Phần 1) ppt

A: số lần sanh con đủ tháng B: số lần sanh con thiếu tháng C: số lần sẩy thai tự nhiên hoặc hút thai D: số con hiện còn sống... - lần mang thai trước: sanh/ mổ?. * Những lần khám tiếp th

Những vấn đề trong sản phụ khoa (Phần 1)

1.PARA: 4 số A,B,C,D

A: số lần sanh con đủ tháng

B: số lần sanh con thiếu tháng

C: số lần sẩy thai tự nhiên hoặc hút thai

D: số con hiện còn sống

2.7 d/h hướng tới có thai:

- trễ kinh

- thay đổi ở vú

- ốm nghén

- cảm giác thai máy

- đổi màu niêm mạc và da ở âm đạo, âm hộ, cổ tử cung

- tăng sắc tố ở da

- rối loạn tiết niệu

3.7 d/h có thể có thai:

- bụng lớn

- thay đổi ở tử cung

- cổ tử cung mềm

- cơn gò Braxton - Hicks

- bập bềnh thai

- sờ được dạng thai

- hCG (+) (Human Chorionic Gonadotropin)

4.3 d/h chắc chắn có thai:

- tim thai

- cử động thai

- siêu âm

5.Lịch khám thai: tối thiểu mỗi 3 tháng khám 1 lần Nếu có thể thì mỗi tháng khám 1 lần

* Lần khám đầu tiên:

- xác định có thai không?

- lần mang thai trước: sanh/ mổ? thai: cân nặng, đủ/thiếu tháng? mẹ có bệnh kèm theo (tiểu đường, CHA, nhiễm trùng tiểu )?

- lần mang thai này: bệnh nội kèm theo? phụ (u buồng trứng, nhân xơ tử cung, bất thường CTC )? nhiễm (HIV, giang mai, Chlamydia trachomatic )? => điều trị bệnh lý (nếu có)

- thói quen của mẹ: rượu? thuốc lá? dùng thuốc?

- đánh giá nên tiếp hay chấm dứt thai kỳ

- tư vấn chế độ sinh hoạt

- hướng dẫn sản phụ phát hiện những tr/c nguy hiểm

- trả lời thắc mắc

- hẹn tái khám

- hẹn lịch tiêm ngừa uốn ván

* Những lần khám tiếp theo:

- đánh giá sức khỏe, phát hiện bệnh lý sản phụ

- đánh giá sức khỏe & sự phát triển của thai

- trả lời thắc mắc

- hẹn tái khám & tiêm ngừa uốn ván

3 Tháng đầu:

_ khám 1 lần Siêu âm vào khoảng tuần thứ 7 để xác định tuổi thai, tính ngày dự sanh

_ Lam các xét nghiệm như: HBsAg (viêm gan siêu vi), giang mai, HIV

3 tháng giữa:

_ 1 tháng khám 1 lần

_ Siêu âm: tuần 16 xem thai nhi phát triển như thế nào

_ Chích VAT 2 lần, cách nhau 1-1,5 tháng

3 tháng cuối:

_ Tháng thứ 7: 1lần

_ Tháng thứ 8: 2lần

_ Tháng thứ 9: 1 tuần/1lần

Thai đủ ngày tháng: trung bình 40 tuần (dao động 38-42 tuần) kể từ kinh cuối

6.Các phương pháp tính tuổi thai:

1) theo ngày đầu của chu kỳ kinh cuối (đk: chu kỳ kinh 28 ngày, đều, sản phụ phải nhớ ngày kinh cuối)

-> CT Nagele:

* N+7, T-3, N+1 (tháng 4->12)

* N+7, T-3, N+0 (tháng 1,2,3)

2) theo SA ở 3 tháng đầu thai kỳ (tin cậy), 3 tháng giữa or 3 tháng cuối thai kỳ (k chính xác)

3) Theo bề cao tử cung (k chính xác)

-> CT: (BCTC/4) + 1 = tuổi thai (tháng)

7.Các xét nghiệm cần làm khi có thai:

1 CTM: Hb, Hct

2 Nhóm máu, yếu tố Rh

3 Đường huyết

4 HIV (Human Immunodeficiency Virus), HBsAg (Hepatitis B surface Antigen), VDRL (Venereal Disease Research Laboratory)

5 Siêu âm thai

6 Tổng phân tích nước tiểu

8.8 tr/c nguy hiểm khi có thai: nếu sản phụ có 1 trong những d/h này thì nên đến khám tại cơ sở y tế ngay

1 XH âm đạo (nn: sẩy thai, thai ngoài tử cung, nhau tiền đạo, nhau bong non )

2 Sưng tay & mặt - sưng nhiều & nhanh (nn: tiền sản giật, bệnh tim mạch, bệnh thận )

3 Đau rát đường tiểu (nn: nhiễm trùng đường tiểu )

4 Nhức đầu nhiều, mờ mắt đột ngột (nn: tiền sản giật )

5 sốt, nổi ban (nn: nhiễm trùng )

6 đau vùng thượng vị hoặc hạ sườn (P) (tiền sản giật, h/c HELLP)

7 nôn ói nhiều

8 đau bụng dưới nhiều & không giảm khi nghỉ ngơi (nn: sẩy thai, thai ngoài tử cung, chuyển dạ sanh non )

9.Thai kỳ nguy cơ cao:

- đn: TKNCC là thai kỳ có kèm theo 1 or nhiều bất thường có thể gây nguy hiểm (or tử vong) cho mẹ or/và con Những tr/h thuộc nhóm thai kỳ nguy cơ cao phải được theo dõi sanh tại nơi có điều kiện phẫu thuật

- các tr/h được xếp vào TKNCC:

@ tình trạng người mẹ:

1 tuổi < 18 or > 35

2 chiều cao < 140cm

3 khung chậu bất thường: khung chậu hẹp, khung chậu méo

4 đã sanh từ 5 lần trở lên

5 tiền căn: thai suy dinh dưỡng trong tử cung, thai chết trong tử cung, thai dị dạng, sẩy thai liên tiếp

6 tiền căn sanh non, sanh hút, sanh forceps

7 tiền căn mổ lấy thai, bóc nhân xơ, mổ thai ngoài tử cung đoạn kẽ

8 bệnh lý nội khoa đang có: tiểu đường, bệnh tim, CHA

9 bệnh lây truyền qua đường tình dục: giang mai, herpes, HIV

10 điều trị hiếm muộn

@ bất thường khi có thai:

1 bệnh lý: tiền sản giật, sản giật, thiếu máu

2 nhau tiền đạo, nhau bong non

3 chuyển dạ sanh non

4 đa thai, đa ối

5 ối vỡ non, ối vỡ sớm

6 ngôi bất thường: ngôi mông, ngôi mặt, ngôi trán

7 thai to, thai suy dinh dưỡng trong tử cung

10.5 tai biến sản khoa:

1 băng huyết sau sanh

2 tiền sản giật, sản giật

3 vỡ tử cung

4 nhiễm trùng hậu sản

5 uốn ván rốn

11.Sản giật:

- 3 nn có thể gây tử vong:

1 XH não - màng não

2 phù phổi cấp

3 nhau bong non

- các bước tiến hành cấp cứu:

1 đặt cây ngáng lưỡi vào miệng sản phụ: tránh để sản phụ cắn vào lưỡi của mình

2 giữ sản phụ: tránh để sản phụ ngã, có thể bị chấn thương

3 dùng thuốc cắt cơn giật: thường dùng Seduxen 10mg TB/ TMC

4 cho sản phụ thở oxy: tăng lượng oxy trong máu về não

5 thuốc hạ áp

6 dùng thuốc phòng ngừa cơn giật: Magnesium sulfate

7 đánh giá sức khỏe của thai

8 quyết định thời điểm & phương thức chấm dứt thai kỳ

12.Cấp cứu BHSS do đờ tử cung:

1 cho BN nằm đầu thấp: tăng lượng máu về não

2 cho BN thở oxy: tăng lượng oxy về não và các cơ quan quan trọng khác

3 ghi nhận mạch & HA: đánh giá mức độ trầm trọng của tình trạng mất máu và đáp ứng của BN với quá trình điều trị

4 đặt thông tiểu: nếu BQ đầy thì tử cung co hồi không tốt, phát hiện sớm tình trạng suy thận

5 lập 2 đường truyền: khôi phục thể tích tuần hoàn

6 truyền dịch (đẳng trương or ưu trương): khôi phục thể tích tuần hoàn

7 truyền máu: khôi phục thể tích tuần hoàn

8 bóc nhau (nếu nhau chưa bong): giúp tử cung co tốt

9 dùng thuốc tăng co cơ tử cung: giúp co bóp cơ tử cung Điều trị tình trạng băng huyết do đờ tử cung

10 xoa đáy tử cung: tăng co bóp tử cung Điều trị tình trạng băng huyết do đờ

tử cung

11 dùng kẹp hình tim kẹp ở vị trí 3h & 9h (ĐM tử cung): làm giảm lượng máu mất

12 thắt ĐM tử cung

13 thắt ĐM hạ vị

14 cắt tử cung toàn phần: nhau cài răng lược, điều trị nội khoa không đáp ứng

13.Các pp tính trọng lượng thai:

- CT cổ điển: (BCTC + VB)/4 x 100 = X (g) (+/- 300g)

- CT Mc Donald:

+ ối chưa vỡ: (BCTC - 12) x 155 = X(g) (+/- 200g)

+ ối đã vỡ: (BCTC - 11) x 155 = X(g) (+/- 200g)

- siêu âm

14.Xác định thai đã trưởng thành:

- theo đường kính lưỡng đỉnh (BPD: BiParietal Diameter) & chiều dài xương đùi (FL: Femur Length): khi BPD >= 90mm &/or FL >= 70mm -> đa số thai đã trưởng thành

- độ trưởng thành của bánh nhau: khi bánh nhau trưởng thành độ 3, đa số thai

đã trưởng thành

15.các pp đánh giá sức khỏe của thai:

1 đếm cử động thai

2 nghe tim thai (bằng ống nghe Pinard hoặc bằng máy)

3 siêu âm thai

4 Non stress test

5 Oxytocin challenger (OCT)

16.Các d/h nghi ngờ thai to:

1 tiền căn sanh con to

2 bề cao tử cung > 35cm

3 tiền căn bị bệnh đái tháo đường

4 tăng cân trong thai kỳ nhiều > 15kg

5 thai quá ngày

17.Độ lọt của thai (ngôi chẩm):

- mục đích:

1 đánh giá sự tiến triển của chuyển dạ

2 đánh giá điều kiện để thực hiện thủ thuật

3 đánh giá kết quả của nghiệm pháp lọt

4 là yếu tố tiên lượng cuộc sanh

- các pp xác định độ lọt của thai:

1 khám âm đạo: tìm mối tương quan giữa 'phần thấp nhất của xg sọ thai nhi' với 2 gai hông

2 khám trên thành bụng (pp 5 ngón tay)

- các d/h xác định thai đã lọt:

1 pp 5 ngón tay: < 2/5

2 khám âm đạo: +1

3 thì thứ 4 của thủ thuật Leopold: 2 bàn tay không hội tụ được

4 d/h Farabeuf: ngón tay không sờ được đốt sống cùng thứ 2

5 nghe tim thai: vị trí nghe tim thai rõ nhất cách bờ trên xương vệ < 7cm

18.Ngôi mông:

- phân loại:

1 ngôi mông đủ Có thể TD sanh ngả âm đạo

2 ngôi mông thiếu:

+ kiểu mông Có thể TD sanh ngả âm đạo Nguy cơ sa dây rốn ít nhất

+ kiểu chân Nên mổ lấy thai

+ kiểu gối Nên mổ lấy thai

- đk thuận lợi cho sanh ngả âm đạo/ ngôi mông:

1 thai đủ tháng

2 trọng lượng thai lần này nhỏ hơn lần trước or TLT 2.800 - 3.200g

3 tiền căn có sanh ngôi mông

4 con rạ, trọng lượng của bé ở lần sanh trước lớn hơn lần này

5 đầu thai nhi cúi tốt

6 ngôi mông thiếu kiểu mông hoặc ngôi mông đủ

7 khung chậu rộng, đường kính trước sau của khung chậu trong >= 11,5cm

8 đỡ sanh ngôi mông phải được thực hiện ở nơi có điều kiện phẫu thuật

9 nhân viên y tế có kinh nghiệm đỡ sanh ngôi mông

19.Những điều cần thực hiện khi theo dõi sanh ngả âm đạo:

1 đủ điều kiện sanh ngả âm đạo

2 phải duy trì cơn co tử cung tốt Nếu cần có thể dùng Oxytocin để tạo cơn co tốt

3 tránh làm ối vỡ sớm

4 can thiệp đúng lúc

5 chỉ cho sanh khi cổ tử cung mở trọn & TSM giãn rộng

6 cố gắng giữ cho đầu thai nhi cúi thật tốt (tránh kẹt đầu hậu)

7 chỉ định cắt TSM rộng rãi

8 có bs nhi khoa hỗ trợ khi hồi sức sơ sinh