Vòng đời của chúng bắt đầu khi một con giun trưởng thành đẻ trứng trên các mạch máu quanh thành ruột của vật chủ.. Trong vòng 10 ngày, những cái trứng sẽ nở thành nhộng, và những con nhộ
Trang 1Những loài ký sinh kinh dị trên
cơ thể người
Cơ thể người là một mảnh đất màu
mỡ cho các loài “quái vật” kinh dị
ký sinh Chúng ăn, ở, sinh sôi nảy
nở và sau đó quay lại làm hại
chúng ta
Trang 21 Ấu trùng ruồi botfly – làm ổ dưới da
Botfly thuộc họ Oestroidea, sống
chủ yếu ở Mexico, trung và nam
Trang 3Mỹ Vòng đời của nó bắt đầu khi một con botfly cái bắt cóc và đẻ
trứng lên mình của một động vật
chân đốt chuyên hút máu, ví dụ như muỗi hay bọ chét Con vật trung
gian truyền bệnh này sau đó sẽ
được thả ra để tiếp tục đi kiếm ăn ở các loài động vật khác, thường là các loài gia súc và con người
Trứng của botfly sẽ nhờ đó mà lây sang vật chủ Chúng phản ứng với
sự thay đổi nhiệt độ khi truyền từ vật trung gian sang vật chủ và nở thành ấu trùng Ấu trùng này sẽ đào xới để làm ổ và hút máu dưới da
của vật chủ qua vết đốt của vật
trung gian hoặc là qua lỗ chân lông
Trang 4Chỗ chúng làm ổ sẽ sưng tấy, tiết
ra mủ và dịch gây đau nhức Ấu
trùng làm ổ trong vật chủ khoảng
12 tuần cho tới lúc phát triển đủ
lớn Sau đó chúng bò ra ngoài, rớt xuống đất và phát triển thành
nhộng ở trong đất Ở đó chúng làm kén cho tới khi phát triển thành
botfly trưởng thành và lại bắt đầu vòng đời mới
Điều trị: cách thông thường là lấy
ấu trùng ký sinh ra khỏi vật chủ
bằng giải phẫu hoặc đơn giản là
nặn chỗ vết thương để đẩy ấu trùng
ra
Cách phòng tránh: thoa thuốc
Trang 5chống muỗi, mặc quần áo bảo vệ, ngủ trong màn để tránh bị muỗi hoặc bọ chét đốt
2 Sán lá Schistosoma mansoni - làm ổ trong não
Trang 6Schistosoma mansoni là một loài
sán lá hút máu của những động vật
có vú Chúng sống ở những hồ
nước ngọt ở châu Phi, châu Á, và Nam Mỹ Vòng đời của chúng bắt đầu khi một con giun trưởng thành
đẻ trứng trên các mạch máu quanh thành ruột của vật chủ Trứng theo phân đi ra ngoài Khi tiếp xúc với
Trang 7nước, chúng nở thành những ấu
trùng cực nhỏ Ấu trùng này sẽ bám vào mình những con ốc và chui qua phần thân mềm của ốc Ở đó chúng phát triển thành ấu trùng giun, lớn lên và dần trồi ra khỏi mình con ốc
để tìm sinh vật chủ khác với nguồn cung cấp máu
Khi gia súc hoặc con người tiếp
xúc với vùng nước này, axít béo
trên da sẽ hấp dẫn ấu trùng, khiến chúng bơi đến và bám vào mình vật chủ Chúng tìm đến vết thương hở hoặc lỗ chân lông, phóng thích một chất hóa học có khả năng phân hủy
da để tạo một lỗ nhỏ xíu đủ cho
chúng bơi vào cơ thể vật chủ Khi
Trang 8Trứng này sẽ bám theo phân của
vật chủ và bắt đầu vòng đời mới
Trang 9tạng của vật chủ như gan, ruột,
phổi, lá lách Nó có thể nguy hiểm chết người nếu giun đi lạc lên não
Ở trẻ em, bệnh có thể gây thiếu
máu, suy dinh dưỡng, ảnh hưởng
đến khả năng học tập Một số
trường hợp nghiêm trọng, giun di chuyển lên não, đẻ trứng và làm ổ ở não hoặc tủy sống, gây nên tai biến, liệt, hoặc thậm chí tử vong
Điều trị: uống thuốc sổ giun có
chứa Praziquantel làm tê liệt giun
là cách phổ biến nhất
Phòng ngừa: tránh tiếp xúc với
nguồn nước bị ô nhiễm, đặc biệt là
Trang 10nước thải
3 Rệp – hút máu
Vòng đời của rệp bắt đầu bằng
hành động giao phối bạo lực của
con đực khi nó dùng cơ quan sinh dục của mình đâm vào lưng con cái
và thụ tinh cho những cái trứng
Trang 11Vết thương ở con cái sẽ liền trong vòng 24 tiếng, sau đó nó sẽ bắt đầu
đẻ trứng; mỗi ngày nó đẻ khoảng
12 trứng, và trong một vòng đời nó
có thể đẻ 500 trứng Trong vòng 10 ngày, những cái trứng sẽ nở thành nhộng, và những con nhộng này lập tức bị hấp dẫn bởi nguồn máu nóng của động vật như gia súc hoặc con người
CO2 trong hơi thở và nhiệt độ cơ
thể con người là những yếu tố hấp dẫn rệp Chúng dùng vòi của mình
để hút máu những vật chủ chủ quan (trong lúc ngủ) (rệp thường sinh
hoạt về đêm) Sau khi hút no, rệp
ẩn trốn để tiêu hóa trong khoảng 7
Trang 12ngày, sau đó chúng lại xuất hiện để kiếm ăn Chúng lột xác khoảng 4 lần trước khi trưởng thành, giao
phối và bắt đầu vòng đời mới
Khi bị cắn thường xuất hiện triệu chứng ngứa, vết cắn bị sưng đỏ
Chúng cũng gây trằn trọc, khó chịu vào buổi tối
Điều trị: các thuốc chứa
antihistamine hoặc corticosteroids thường được chỉ định để giảm các triệu chứng do rệp cắn Các loại
thuốc mỡ khử trùng và kháng sinh cũng được dùng để tránh nhiễm
trùng Sau khi phát hiện bị rệp cắn, phải giặt toàn bộ quần áo, đệm,
Trang 13giường để diệt tận gốc
Phòng tránh: vệ sinh quần áo,
đệm, giường, ghế thường xuyên
4 Ký sinh trùng Amip - ăn não
Naegleria fowleri là một loài ký
sinh được tìm thấy chủ yếu ở nước ngọt và trong đất Vòng đời của
Trang 14chúng bắt đầu ở dạng bào xác bám
ở đáy các hồ nước ngọt Chúng
xâm nhập vào cơ thể người qua
đường mũi khi tiếp xúc với nước bị nhiễm ấu trùng giun, nhất là lúc vật chủ bơi ở vùng nước ngọt như
sông, hồ hoặc hồ bơi chưa tẩy
trùng Từ mũi, chúng bơi lên não
và tủy sống, ở đây chúng bắt đầu
phá hủy mô não Khi bị hệ miễn
dịch tấn công, hoặc khi môi trường không thuận lợi, chúng có khả năng
tự tạo ra một chiếc áo giáp để tự vệ Khi nguy hiểm đã qua, chúng lột
xác, bắt đầu tự phân chia và một
vòng đời mới bắt đầu Chúng là
loài ký sinh ưa nhiệt, vì thế bệnh
lây nhiễm nhanh vào mùa hè
Trang 15Ký sinh trùng amip (Naegleria
fowleri) thường gây viêm não
nghiêm trọng dẫn đến tử vong do
mô não bị phá hủy Triệu chứng
thường xuất hiện sau 2 tuần nhiễm khuẩn, biểu hiện ở nhức đầu, sốt, buồn nôn, cổ bị cứng Nặng hơn,
người bệnh cảm thấy choáng váng, mất thăng bằng Cũng có thể bị đột quỵ, ảo giác Quá trình phát bệnh rất nhanh, có thể gây tử vong trong 3-7 ngày
Điều trị: chưa có thuốc đặc trị
Phòng tránh: tránh tiếp xúc với
nước bị ô nhiễm Dùng kẹp mũi khi
Trang 16đi bơi để hạn chế sự lây lan
5 Giun chỉ Wuchereria – gây
bệnh chân voi
Giun chỉ Wuchereria bancrofti là
loài ký sinh phổ biến ở Đông Nam
Á Vòng đời của nó bắt đầu từ khi một con muỗi nhiễm ấu trùng giun hút máu sinh vật chủ, hàng trăm ấu
Trang 17trùng sẽ lúc nhúc di chuyển vào
mạch máu Chúng sẽ di chuyển đến mạch bạch huyết, ở đó chúng phát triển thành giun trưởng thành dài từ 7-10cm Giun trưởng thành sinh ra
vô số ấu trùng, chúng rời mạch
bạch huyết di chuyển đến các cơ
quan khác của cơ thể Vào ban
ngày, ấu trùng nằm trong phổi, đến đêm, khi nhiệt độ cơ thể vật chủ hạ thấp, chúng bò ra ngoài da để nhờ muỗi mang đi phát tán, bắt đầu
Trang 18chỉ có thể ký sinh hàng chục năm trong cơ thể trước khi bị phát hiện thông qua các triệu chứng về hô
hấp (do ấu trùng tập trung trong
phổi) thường bị nhầm với hen
suyễn Qua nhiềm năm, xác chết của giun tích tụ ở mạch bạch huyết gây hiện tượng sưng phù ở chân, mưng mủ, chảy nước dịch ở chân lông
Điều trị: thuốc diệt ký sinh
anti-parasitic kết hợp với việc tắm rửa
Trang 19trùng và mắc màn khi đi ngủ
6 Giun lươn Strongyloidiasis
stercoralis
Strongyloides là giun ký sinh ở
người gây ra các bệnh về đường
ruột Ở giai đoạn ấu trùng chúng có hình dạnh như sợi chỉ, tồn tại độc lập trong đất mà không cần vật chủ Vòng đời của nó bắt đầu khi ấu
Trang 20trùng tiếp xúc với vật chủ khi vật chủ tiếp xúc với đất có nhiễm phân,
ấu trùng khi đó sẽ xâm nhập qua
da, di chuyển đến các động mạch ở phổi, từ đó chúng tiếp tục di
chuyển đến cơ quan hô hấp của vật chủ đợi cho đến khi được nuốt vào ruột
Ở hệ tiêu hóa, chúng làm tổ và ăn ở một cách thoải mái ở ruột non cho đến khi trưởng thành và tiếp tục
sinh sản Mỗi con cái trưởng thành
có thể sống đến 5 năm Chúng đẻ
đẻ ấu trùng vào phân của vật chủ,
ấu trùng theo phân ra ngoài và tiếp tục vòng đời bất tận của chúng Đôi khi ấu trùng không rời cơ thể qua
Trang 21đường phân mà chúng tự lột xác để phát triển thành một dạng ấu trùng sống ký sinh trong ruột, những ấu trùng này sau đó sẽ đâm xuyên
thành ruột và di chuyển khắp cơ thể đến gan và phổi
Vật chủ nhiễm giun lươn thường có biểu hiện các bệnh về đường ruột như bụng trương phồng, đau bụng, tiêu chảy, chúng cũng có thể gây
phát ban, thường là ở chân, và đôi khi là lan khắp cơ thể Nếu tình
trạng nhiễm nặng khắp cơ thể có
thể gây ho, thở khò khè và một số triệu chứng giống như bệnh viêm màng não
Trang 22Điều trị: khi phát hiện bị nhiễm
giun lươn, cần điều trị ngay Thuốc
để trị loại giun này thường là
ivermectin hoặc albendazole Nếu
có nghi ngờ bị nhiễm giun, hãy đi khám ngay để kịp thời điều trị,
tránh biến chứng nguy hiểm
Trang 237 Ký sinh trùng Toxoplasma
gondii – gây bệnh viêm não
toxoplasma
Ấu trùng đuôi mèo trong mắt
Bệnh toxoplasma gây ra bởi kí sinh
trùng đơn bào toxoplasma gondii
Mèo là vật chủ duy nhất trong giai
Trang 24đoạn giao phối của loài này, vì thế mèo thường là nguồn lây nhiễm
Vòng đời của loài kí sinh này bắt đầu khi chúng sinh sản ra một
lượng lớn bào tử ở ruột non của
mèo Số bào tử này ra ngoài qua
đường bài tiết của mèo Sau đó chất thải lại được các loài gặm nhấm
như chuột ăn phải Một điều kỳ lạ
là khi bị nhiễm loại ký sinh, các
con vật gặm nhắm (chuột) thường
có những thay đổi về mặt thần
kinh Thực chất là loài ký sinh này
đã thâu tóm phần não bộ điều khiển cảm giác sợ hãi của loài chuột đối với mèo, vì thế những con chuột bị nhiễm khuẩn thường mất kiểm soát
và bị mèo bắt ăn thịt và vòng đời
Trang 25của loài ký sinh này theo đó lại bắt đầu
Con người có thể vô tình bị nhiễm loài ký sinh này qua đường ăn uống hoặc các đường lây nhiễm khác
Phân mèo nhiễm bệnh có thể làm lây nhiễm các vật dụng trong nhà, ô nhiễm đất và thậm chí nguồn nước uống Sản phụ bị nhiễm ký sinh
trùng toxoplasma sẽ truyền sang
cho thai nhi
Khi nhiễm vào cơ thể người, ký
sinh trùng toxoplasma tạo thành
những u nang ở mô, thường là cơ xương, ở não và mắt Mặc dù nhiều người bị nhiễm loại ký sinh này
Trang 26nhưng lại không biểu hiện triệu
chứng gì vì hệ miễn dịch của họ
kiểm soát được loại ký sinh này
Khi cơ thể bị ốm, hệ miễn dịch yếu
đi, lúc này sẽ có một số biểu hiện giống bệnh cảm cúm Chúng kéo
dài khoảng vài tuần rồi biến mất
Tuy nhiên, ký sinh trùng vẫn ngủ trong cơ thể và sẽ hoạt động trở lại khi hệ miễn dịch bị yếu gây ra một
số bệnh mắt cấp tính như viêm
võng mạc màng mạch và có thể dẫn đến mất thị lực
Một số nghiên cứu khác đang được tiến hành để kiểm tra xem liệu ký sinh trùng – với khả năng gây ra
thay đổi hành vi ở động vật bị
Trang 27nhiễm – có liên quan đến bệnh tâm thần phân liệt hay không
Trong trường hợp sản phụ bị nhiễm
ký sinh trùng có thể gây sẩy thai, chết non, hoặc trẻ mắc bệnh
toxoplasma bẩm sinh với biểu hiện đầu to dị thường
Điều trị: người khỏe mạnh có sức
đề kháng với loại ký sinh này mà không cần điều trị Những trường hợp bị nhiễm nặng, có thể điều trị bằng hỗn hợp thuốc chức
pyrimethamine, sulfadiazine và
folinic axit Phụ nữ mang thai, trẻ
sơ sinh, những người có bệnh mắt
và những cá nhân có hệ miễn dịch
Trang 28yếu cần một số điều trị hỗ trợ
khác
Phòng tránh: ăn chín, uống sôi
Thịt để đông đá vài ngày cũng làm giảm nguy cơ lây nhiễm, gọt vỏ và rửa rau quả cẩn thận, khi làm vườn nên đeo găng tay Nên cho mèo ăn thực phẩm chín Phụ nữ mang thai không nên tiếp xúc với mèo