Kiến thức: Hiểu được tinh thần yêu nước là một truyền thống quí báu của dân tộc ta; Nắm được nghệ thuật nghị luận chặt chẽ, sáng gọn, có tính mẫu mực của bài văn; Nhớ được câu chốt của b
Trang 1TUẦN 22 NS: 26/1/2012 Tiết 81 ND: 31/1/2012
TINH THẦN YÊU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN TA
(Hồ Chí Minh)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.
Qua tiết học giúp học sinh nắm được
1 Kiến thức: Hiểu được tinh thần yêu nước là một truyền thống quí báu của dân tộc ta; Nắm được nghệ thuật nghị luận chặt chẽ, sáng gọn, có tính mẫu mực của bài văn; Nhớ được câu chốt của bài văn và những câu có hình ảnh so sánh trong bài văn
2 Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng đọc và phân tích văn bản nghị luận
3 Thái độ: Giáo dục tinh thần yêu nước
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH.
- GV: Giáo án, sgk,sgv, bảng phụ
- HS: Soạn bài theo hệ thống câu hỏi trong sgk
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP.
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ
? Phân tích một câu tục ngữ về con người và xã hội mà em thích?
? Đặc điểm chung về hình thức và ý nghĩa của chùm tục ngữ về con người và xã hội?
Trả lời: Thường giàu hình ảnh so sánh, ẩn dụ, hàm súc về nội dung; Tôn vinh giá trị con người, đưa ra nhận xét, lời khuyên về những phẩm chất và lối sống mà con người cần phải có
3 Bài mới.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng
HĐ1: đọc – hiểu văn bản I Đọc và tìm hiểu chung.
GV: Hướng dẫn đọc: đọc giọng rõ
ràng, nhấn vào những câu mở đầu
đoạn
1 Đọc
HS: Đọc sau đó GV nhận xét, sửa chữa
và đọc lại
? Giới thiệu vài nét về tác giả HCM?
? Em nêu xuất xứ của tác phẩm?
? Văn bản được chia làm mấy phần?
nội dung chính của từng phần là gì?
2 Tìm hiểu chung
- Tác giả
- Tác phẩm ( Sgk/25)
- Từ khó ( Sgk/25)
Trang 2GV: Treo bảng phụ có ghi dàn ý
-MB: (từ “Dân ta” đến “lũ cướp
nước”) nêu vấn đề nghị luận: tinh thần
yêu nước là một truyền thống quí báu
của nhân dân ta, đó là sức mạnh to lớn
trong các cuộc chiến đấu chống xâm
lược.(nhận định chung về lòng yêu
nước)
-TB: (từ “Lịch sử ta” đến “lòng nồng
nàn yêu nước”): Chứng minh tinh thần
yêu nước trong lịch sử chống ngoại
xâm của dân tộc và trong kháng chiến
hiện đại.(những biểu hiện của lòng
yêu nước)
-KB: (từ “Tinh thần yêu nước cũng
như” đến hết): Nhiệm vụ là phải làm
cho tinh thần yêu nước của nhân dân
được phát huy mạnh mẽ trong mọi
công việc kháng chiến
? Bài văn thuộc thể loại gì?
- Bố cục: 3 phần
Bài văn này nghị luận về vấn đề gì?
HS : Lòng yêu nước của nhân dân ta
Trong phần mở đầu, câu văn nào có
vai trò là câu chốt? (câu thâu tóm nội
dung vấn đề nghị luận trong bài)
HS:Dân ta có một lòng nồng nàn yêu
nước.Đó là truyền thống quý báu của
ta”
? Lòng yêu nước của dân tộc ta được
tác giả nhận định ntn?
? Lòng yêu nước được so sánh với hình
ảnh nào?
Đặt trong bố cục bài văn nghị luận,
đoạn đầu có vai trò gì?
Luận điểm chính
1 Nhận định chung về lòng yêu nước.
- “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nưức Đó là một truyền thống quý báu của ta”
- Khi có giặc nó kết thành một làn sóng mạnh mẽ… nhấn chìm lũ bán nước và cướp nước
? Em có nhận xét gì về hình ảnh, ngôn
từ và cách nêu vấn đề trong đoạn đầu?
Hình ảnh, ngôn từ cụ thể, sinh động; nêu vấn đề trực tiếp, rõ ràng
Trang 3GV: Cách dùng từ của tác giả thật độc
đáo Lòng yêu nước được ví với làn
sóng mạnh mẽ và vô tận…
? Lòng yêu nước của dân tộc ta được
biểu hiện ntn? Tìm dẫn chứng để
chứng minh?
HS: Thảo luận nhóm nhỏ trong 4 phút
Với công lao của các vị anh hùng
như vậy Bác kêu gọi mọi người điều
gì?
? Đoạn văn trên sử dụng biện pháp
nghệ thuật nào? em có nhận xét gì về
các dẫn chứng tác giả đưa ra?
2 Những biểu hiện của lòng yêu nước.
-Lòng yêu nước trong quá khứ lịch sử dân tộc: thời đại Bà Trưng, Bà Triệu …
tự hào và ghi nhớ công lao Đây là lời kêu gọi va là mệnh lệnh, là tiếng nói cha ông hòa vào tiếng nói của Bác
Dẫn chứng cụ thể, xác thực, liệt kê theo trình tự thời gian
-Lòng yêu nước ngày nay của đồng bào ta
Để chứng minh cho lòng yêu nước
ngày nay của đồng bào ta, tác giả đã
đưa ra những dẫn chứng nào?
+Từ các cụ già tóc bạc … yêu nước, giết giặc
+Từ những chiến sĩ … như con đẻ của mình +Từ những nam nữ công nhân … Chính Phủ
Trong mỗi câu văn dẫn chứng được
sắp xếp theo cách nào?
Liệt kê theo mối quan hệ và sắp xếp hợp lí theo mô hình liên kết: Từ … đến
Cách sắp xếp và kết cấu đó có tác
dụng gì?
Thể hiện sự phong phú với những
biểu hiện yêu nước đa dạng Tăng sức
thuyết phục
Nhận xét về cách đưa ra dẫn chứng
của tác giả?(cách lựa chọn, trình bày,
sức thuyết phục?)
Dẫn chứng tiêu biểu, trình bày theo trình tự hợp lí, chứng minh một cách thuyết phục
? Từ đó tác giả khẳng định lại điều gì
về long yêu nươc và nói về nhiệm vụ
của chúng ta ntn?
3 Nhiệm vụ của chúng ta.
-“Tinh thần yêu nước như các thứ của quí … trong rương, trong hòm”
Tác giả đã có sự so sánh nào về
tinh thần yêu nước? Hai trạng thái của lòng yêu nước: tiềm tàng, kín đáo và biểu hiện rõ ràng,
đầy đủ
Em hiểu như thế nào về lòng yêu
nước trưng bày và lòng yêu nước giấu
kín?
- Phải gìn giữ, phát huy, và vận dụng lúc cần thiết
Trang 4? Lòng yêu nước đưa ra vận dụng
những lúc nào?
Tác dụng của phép so sánh này?
Dễ hiểu, dễ đi vào lòng người
? Truyền thống yêu nước của dân tộc
ta như vậy, là một học sinh em thấy
bản thân cần phải làm gì?
Ra sức học tập và rèn luyện về mọi
mặt để góp phần xây dựng quê hương,
đất nước…
Nghệ thuật nghị luận ở bài này có
gì đặc sắc?
1 Nghệ thuật nghị luận: bố cục chặt chẽ; dẫn chứng cụ thể,phong phú; lí lẽ diễn đạt bằng hình ảnh so sánh giàu sức thuyết phục
Bài nghị luận này đã làm sáng tỏ
điều gì?
2 Nội dung: làm sáng tỏ chân lí “Dân ta … quý báu của ta”
HĐ3: Luyện tập
Viết một đoạn văn theo lối liệt kê (4-5
câu) có sử dụng mô hình liên kết
*Ghi nhớ: (SGK/27)
IV Luyện tập
4 Củng cố.
? Em nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của bài văn?
? Theo em tinh thần yêu nước ngày nay của dân tộc ta được thể hiện như thế nào?
5 Dặn dò
- Học bài, đọc lại văn bản
- Chuẩn bị bài: “Câu đặc biệt”
Trang 5TUẦN 22 NS: 26/1/2012
Tiết 82 ND: 31/1/2012
CÂU ĐẶC BIỆT
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.
Qua tiết học giúp học sinh nắm được
1 Kiến thức: Nắm được khái niệm câu đặc biệt; Hiểu được tác dụng của câu đặc biệt
2 Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng nhận biết và vận dụng câu đặc biệt trong tình huống nói viết cụ thể
3 Thái độ: Có ý thức vận dụng vào bài làm
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH.
- GV: Giáo án, sgv, sgk, bảng phụ
- HS: Soạn bài theo hệ thống câu hỏi trong sgk
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP.
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ.
? Thế nào là câu rút gọn? cho ví dụ và phân tích ví dụ?
? Em có nhận xét gì về cách dùng câu rút gọn?
3 Bài mới.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng
HĐ1: Tìm hiểu câu đặc biệt
GV: Treo bảng phụ có ghi câu (1) I.Thế nào là câu đặc biệt.
? Ba câu văn trên được trích từ văn
bản nào?
? Theo em câu gạch chân có cấu tạo
ntn?
? Tại sao không phải là câu rút gọn.
( không cấu tạo theo mô hình
CN,VN)
Không thể khôi phục được CN,VN
? Từ đó em hiểu thế nào là câu đặc
biệt? Lấy một vài ví dụ?
? Em xác định câu đặc biệt trong
đoạn văn sau? ( Bảng phụ)
1 Rầm Mọi người ngoảnh lại nhìn
Hai chiếc xe đã tông vào nhau Thật
khủng khiếp!
* Xét ví dụ (Sgk/ 27).
- Ôi em Thủy! Tiếng kêu sửng sốt…
( không có CN,VN) Câu đặc biệt
Câu đặc biệt : Là câu không cĩ cấu tạo theo mô hình chủ ngữ – vị ngữ
* Ghi nhớ ( Sgk/28).
Trang 6? Em xác định câu đặc biệt và câu rút
gọn trong ví dụ sau?
1 - Ngoài trời đang thế nào đấy?
- Nắng
2 Nắng Mưa
Hãy phân biệt câu bình thường,
câu rút gọn, câu đặc biệt?
GV: Chốt lại ghi nhớ trong sgk
HS: Đọc ghi nhớ
HĐ2: Tác dụng của câu đặc biệt II Tác dụng của câu đặc biệt.
GV: Treo bảng phụ có ghi ví dụ trong
sgk trang 28
? Từ 4 ví dụ trên bảng phụ em xác
định câu đặc biệt? sau đó đánh dấu X
vào ô thích hợp?
HS: Thảo luận nhóm trong 4 phút
? Từ 4 ví dụ trên em rút ra tác dụng
của câu đặc biệt?
GV: Chốt lại ghi nhớ 2
HS: Đọc ghi nhớ
GV: Câu đặc biệt có tác dụng như
vậy nên chúng ta cần biết vận dụng
khi làm bài hoặc vận dụng trong cuộc
sống hàng ngày
* Xét ví dụ (Sgk/28).
1 Một đêm mùa xuân
xác định thời gian, nơi chốn 2.Tiếng reo Tiếng vỗ tay
liệt kê sự việc, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng
3 Trời ơi! bộc lộ cảm xúc
4 - Sơn! Em Sơn! Sơn ơi! - Chị An ơi! gọi đáp
* Ghi nhớ 2 (Sgk/29).
? Em tìm câu rút gọn và câu đặc biệt?
và nêu tác dụng của câu đặc biệt? 1 Xác định câu rút gọn và câu đặc biệt. HS: Thảo luận nhóm trong 5 phút
Nhóm 1,2: câu a
Nhóm 2,3: câu b
Nhóm 5: câu c
Nhóm 6: câu d
a - Không có câu đặc biệt
- Có 3 câu rút gọn: “Có khi … dễ thấy”
“Nhưng … trong hòm” “Nghĩa là … kháng chiến”
câu ngắn gọn hơn, tránh lặp từ
b - Câu đặc biệt : ( Ba giây … Bốn giây … Năm giây … Lâu quá !) thể hiện cảm xúc chờ đợi khá lâu của chú ong xanh
Trang 7c - Câu đặc biệt : Một hồi còi.
- Không có câu rút gọn
vừa thể hiện cảm xúc, vừa thông báo sự tồn tại của sự vật – còi tàu xuất hiện
d - Câu đặc biệt : Lá ơi!
thể hiện sự gọi đáp
- Câu rút gọn: … Hãy kể cuộc đời của bạn cho tôi nghe đi !
Bình thường lắm, chẳng có gì đáng kể đâu
làm cho thông tin được nhanh hơn
4 Củng cố
? Thế nào là câu đặc biệt? Tác dụng của câu đặc biệt?
? Phân biệt các kiểu câu : câu đặc biệt , câu đơn bình thường , câu rút gọn ?
5 Dặn dò.
-Nắm chắc khái niệm; Tác dụng của câu đặc biệt
-Tiếp tục xác định 2 loại câu đặc biệt và rút gọn; viết đoạn văn có sử dụng 2 loại câu này
- Chuẩn bị bài: Bố cục và phương pháp lập luận trong bài văn nghị luận.
Trang 8TUẦN 22 NS: 30/1/2012
Tiết 83 ND: 1/2/2012
TỰ HỌC CĨ HƯỚNG DẪN:
BỐ CỤC VÀ PHƯƠNG PHÁP LẬP LUẬN TRONG
BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.
Qua tiết học giúp HS nắm được
1 Kiến thức: Biết cách lập bố cục và lập luận trong bài văn nghị luận; Nắm được mối quan hệ giữa bố cục và lập luận của bài văn nghị luận
2 Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng phân tích bố cục và lập luận của bài văn nghị luận
3 Thái độ: Có ý thức lập bố cục và lập luận trong bài văn nghị luận
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH.
- GV: Giáo án, sgk, sgv, bảng phụ
- HS: Soạn bài theo hệ thống câu hỏi trong sgk
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP.
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ
? Em nêu các đặc điểm của văn bản nghị luận?
3 Bài mới.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng
HĐ1:Tìm hiểu mối quan hệ giữa bố cục
HS: Đọc văn bản : Tinh thần yêu nước
của nhân dân ta
* Xét bài văn “ Tinh thần yêu nước của nhân dân ta”
GV: Treo bảng phụ có ghi sơ đồ
? Từ sơ đồ em nhận xét về bố cục và
cách lập luận theo hàng ngang, hàng
dọc?
HS: Thảo luận nhóm trong 5 phút
? Bài có mấy phần? nội dung chính của
từng phần là gì?
GV: Treo bảng phụ có ghi dàn bài
- Mở bài: Nêu vấn đề có ý nghĩa đối với
đời sống xã hội (luận điểm xuất phát
tổng quát)
1 Bố cục: ba phần
- MB: Nhận định chung về lòng yêu nước ( luận điểm xuất phát)
- TB:
+ Luận điểm1: Tinh thần yêu nước của nhân dân ta xưa
+ Luận điểm2: Tinh thần yêu nước của nhân dân ta ngày nay
Trang 9-Thân bài: Trình bày nội dung chủ yếu
của bài (có thể có nhiều đoạn nhỏ, mỗi
đoạn có một luận điểm phụ)
-Kết bài: Nêu kết luận nhằm khẳng định
tư tưởng, thái độ, quan điểm của bài
- KB: Khẳng định nhiệm vụ
? Xác định luận điểm chính trong phần mở
bàii? luận điểm đó nêu lên vấn đề gì? vấn
đề này có ý nghĩa như thế nào đối với đời
sống xã hội lúc
bấy giờ?
? Phần thân bài gồm có mấy luận điểm? là những
luận điểm nào?
Luận điểm 1 giữ vai trò gì trong bài văn
nghị luận?
Luận điểm xuất phát, có vai trò lí lẽ
? Mỗi luận điểm tác giả dùng lỹ lẽ, dẫn chứng nào đe
chứng minh ?
? Vậy em có nhận xét gì về luận cứ của tác giả?
luận cứ chặt chẽ, tiêu biểu
GV: Nội dung được thể hiện ở phần thân bài cũng
chính là nội dung chủ yếu của toàn văn bản
GV: Chốt lại ghi nhớ chấm 1 trong sgk
Luận điểm 4 ở phần kết bài giữ vai
trò gì trong bài văn nghị luận?
Luận điểm kết luận 4 là cái đích
hướng tới
? Qua văn bản em có nhận xét gì về
cách lập luận của tác giả?
? Để xác lập luận điểm trong từng phần
và mối quan hệ giữa các phần người ta
dùng những phương pháp lập luận nào?
HS: Thảo luận nhóm trong 4 phút
GV: Gợi ý để học sinh trình bày
Chỉ ra mối quan hệ trong lập luận ở
hàng ngang 1?
Quan hệ nhân quả: có lòng nồng nàn
yêu nước, lòng yêu nước trở thành
truyền thống và nó nhấn chìm tất cả lũ
2 Phương pháp lập luận
- Hàng ngang1,2: lập luận theo quan hệ nhân
quả
- Hàng ngang 3 : Quan hệ: tổng – phân – hợp
- Hàng ngang4: …Quan hệ: suy luận tương đồng theo dòng thời gian
- Hàng dọc1: Quan hệ tương đồng theo dòng thời gian
Trang 10bán nước và lũ cướp nước.
Chỉ ra mối quan hệ trong lập luận ở
hàng ngang 2?
Lịch sử có nhiều cuộc kháng chiến
vĩ đại như Bà Trưng, Bà Triệu, chúng ta
phải ghi nhớ
Chỉ ra mối quan hệ trong lập luận ở
hàng ngang 3?
Đưa ra một nhận định chung: đồng
bào ta xứng đáng …, rồi dẫn chứng bằng
các trường hợp cụ thể, để rồi cuối cùng
kết luận mọi người đều có lòng yêu
nước
Chỉ ra mối quan hệ trong lập luận ở
hàng ngang 4?
Từ truyền thống mà suy ra bổn phận
của chúng ta là phát huy lòng yêu nước
? Như vậy giữa bố cục và lập luận có
mối quan hệ với nhua như thế nào?
GV: Chốt lại ghi nhớ sgk
Để xác lập luận điểm trong từng
phần và mối quan hệ giữa các phần
người ta có thể sử dụng các phương
pháp lập luận khác nhau như suy luận
nhân quả, suy luận tương đồng
Giữa bố cục và lập luận có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Nếu có bố cục chặt chẽ thì lập luận cũng chặt chẽ và ngược lại
* Ghi nhớ (Sgk/31).
HS: Đọc “Học cơ bản mới có thể thành
tài”
1.a.- Tư tưởng: Muốn thành tài phải học những điều cơ bản
? Bài văn nêu lên tư tưởng gì? tư tưởng
ấy thể hiện ở những luận điểm nào?
- Tư tưởng đó thể hiện ở những luận điểm:
+Ở đời … cho thành tài
+Ai chịu khó … có tiền đồ
+Chỉ có … cơ bản nhất
? Tìm bố cục và cách lập luận? b.- Bài văn có 2 phần
- Lập luận: nêu thực tế từ đó rút ra kết luận về nhiều mặt: cách học, cách dạy …
4.Củng cố.
? Bài văn nghị luận có bố cục ntn? nội dung chủ yếu trong từng phần?
Trang 115 Dặn dò.
-Nắm chắc mối quan hệ giữa bố cục và lập luận
-Tiếp tục luyện tập xác định phương pháp lập luận trong các văn bản nghị luận đã học
- Chuẩn bị bài: Luyện tập về phương pháp lập luận trong bài văn nghị luận
TUẦN 22 NS: 31/1/2012 Tiết 84 ND: 2/2/2012
LUYỆN TẬP VỀ PHƯƠNG PHÁP LẬP LUẬN TRONG
VĂN NGHỊ LUẬN
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.
Qua tiết học giúp HS nắm được
1 Kiến thức: Qua luyện tập mà hiểu sâu thêm về khái niệm lập luận
2 Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng lập luận trong văn nghị luận
3 Thái độ: Có ý thức vận dụng vào bài làm
II.CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH.
- GV: Giáo án, sgk,sgv, bảng phụ
- HS: Soạn bài theo hệ thống câu hỏi trong sgk
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP.
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ.
3 Bài mới.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng
Hoạt động1:Tìm hiểu lập luận trong đời
sống
GV: Treo bảng phụ có ghi vd1
Xác định bộ phận luận cứ, bộ phận kết
luận thể hiện tư tưởng của người nói?
HS: Thảo luận
a.Quan hệ điều kiện- kết quả
b.Quan hệ: nhân quả
c.Quan hệ: nhân quả
1 Xác định luận cứ và kết luận
Luận cứ -Hôm nay trời mưa
-Vì qua sách…
nhiều điều
Kết luận
… không đi chơi công viên nữa
… em thích