Ứng dụng các bài tập phát triển sức mạnh nhằm nâng cao thành tích nhảy cao kiểu bước qua cho nam học sinh khối 9 ở trường THCS THCS tạ thị kiều hồ hữu điền

Nhờ sự góp sức từ một số phương pháp giảng dạy của sách giáo viên thể dục, qua nghiên cứu từ quá trình giảng dạy, sự hỗ trợ của đồng nghiệp, một số tài liệu, tôi quyết định chọn và ứng d

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số:………

1 Tên sáng kiến: “Phương pháp giảng dạy một số động tác bổ trợ cho các môn chạy đối với học sinh THCS”

2 Lĩnh vực áp dụng: Môn Thể dục lớp 7, 8, 9 trong các trường THCS.

3 Mô tả bản chất của sáng kiến:

3.1 Tình trạng giải pháp đã biết

Điền kinh ở nước ta có quá trình phát triển lâu đời, nó được nhân dân ta tập luyện để tăng cường sức khỏe, tham gia lao động sản xuất và chống ngoại xâm Ngày nay, cùng với hội nhập về kinh tế thì Việt Nam đã đạt được một số thành công nhất định trong các kì SEAGAMES, ASIAD,… trong đó môn điền kinh đóng vai trò rất lớn cho sự thành công này

Trong chương trình giáo dục thể chất ở nhà trường, điền kinh đóng vai trò quan trọng và là môn học chính của học sinh các cấp học Nó giúp cho học sinh rèn luyện sức khỏe và phát triển con người toàn diện

Chạy là môn thể thao bao gồm các động tác gần gũi với những hoạt động

tự nhiên của con người Trong các cuộc thi HKPĐ từ Trung ương đến địa phương thì môn chạy nói chung được coi như một môn không thể thiếu Việc nâng cao thành tích ở các môn thể thao nói chung và các môn chạy nói riêng sẽ góp phần cho công tác giáo dục thể chất có hiệu quả và đạt chất lượng

Để đạt được điều này chúng ta cần phải tìm ra một phương pháp để học sinh dễ tiếp thu và các em có thể vận dụng trong quá trình tập luyện để đạt kết quả cao

Như chúng ta đã biết, ở cấp học THCS học sinh học môn điền kinh là chủ yếu, và hầu như nội dung học nào các em cũng có chạy (chạy ngắn, chạy bền, chạy đà nhảy cao, nhảy xa, các bước chạy di chuyển trong đá cầu, …) Bên cạnh

đó, ở tất cả các tiết học thể dục thì HS đều thực hiện các động tác bổ trợ cho

môn chạy (chạy bước nhỏ, chạy nâng cao gối, chạy đạp sau) để khởi động chuyên môn Tình trạng HS các trường THCS nói chung hiện nay trên địa bàn huyện khi được giáo viên hướng dẫn tập luyện các động tác này (theo phương pháp cũ) đều rất ít khi thực hiện được động tác hoặc thực hiện động tác xấu, không đồng đều… thậm chí có trường HS hoàn toàn không thực hiện được động tác

Ta có thể thấy phương pháp tập luyện trước đây có những ưu, nhược điểm như sau:

● Ưu điểm

Rút ngắn được thời gian học, giáo viên chỉ làm mẫu, nêu một số sai thường mắc và cách khắc phục, yêu cầu rồi HS tập theo Dành thời gian để tập luyện các nội dung chính là kỹ thuật chạy nhiều hơn

● Hạn chế

HS chưa nắm bắt được một cách cụ thể khái niệm động tác, chưa thấy được tầm quan trọng của động tác bổ trợ Một số GV nhầm lẫn cho rằng học kĩ thuật bước chạy là quan trọng hơn nên dẫn đến chỉ chú trọng học nội dung chính Nhờ sự góp sức từ một số phương pháp giảng dạy của sách giáo viên thể dục, qua nghiên cứu từ quá trình giảng dạy, sự hỗ trợ của đồng nghiệp, một số

tài liệu, tôi quyết định chọn và ứng dụng “Phương pháp giảng dạy một số

động tác bổ trợ cho các môn chạy đối với học sinh THCS”

* Các giải pháp tôi đã áp dụng trong đề tài này gồm:

+ Phương pháp kiểm tra sư phạm;

+ Phương pháp luyện tập nhằm nâng cao kỹ năng thực hiện một số động tác bổ trợ cho các môn chạy

Các giải pháp trên tôi đã áp dụng trong thời gian qua tại đơn vị công tác có những ưu, khuyết điểm sau:

● Ưu điểm

- Các bài tập tôi chọn để luyện tập cho học sinh theo mức độ từ dễ đến khó,

từ đơn giản đến phức tạp và được sắp xếp có hệ thống khoa học phù hợp với đối tượng Giúp cho học sinh học tập hiệu quả hơn các môn chạy như chạy ngắn,

chạy bền, chạy đà trong các môn thể thao khác, tạo sự hứng thú và say mê khi học môn Thể dục Rèn luyện cho học sinh kỹ năng thực hiện một số động tác bổ trợ cho các môn chạy Qua đó giúp cho học sinh có thái độ học tập tích cực, tự giác, chủ động hơn trong các giờ học chạy ngắn, chạy bền nói riêng và các tiết học thể dục trên lớp nói chung cũng như tự tập hằng ngày ở nhà được sôi nổi, sinh động hơn, từ đó các tiết học đem lại hiệu quả cao hơn;

- Bản thân giáo viên nắm vững kỹ thuật và thực hiện động tác khá tốt;

- Giáo viên được tiếp xúc với phương pháp giảng dạy mới và được sự giúp

đở của đồng nghiệp, sự quan tâm của các cấp lãnh đạo;

- Nhu cầu tập luyện để nâng cao sức khỏe của HS ngày càng được chú trọng;

- Đa số học sinh đều tích cực trong học tập

● Hạn chế

- Kỹ năng thực hiện động tác của học sinh không đồng đều, do một số học

sinh không có điều kiện tập luyện thêm ở nhà Phạm vi nghiên cứu của đề tài còn hẹp;

- Tỉ lệ học sinh đông, đường chạy chưa đủ cự ly, chưa đúng yêu cầu, dụng

cụ tập luyện còn thiếu;

- Một số HS chưa ý thức, coi thường tác dụng của động tác, chưa chủ động,

tự giác trong tập luyện dẫn đến kỹ năng thực hiện động tác còn yếu kém;

- Bản thân giáo viên nhiều năm qua không trực tiếp giảng dạy ở lớp 6, 7 nên việc vận dụng dạy nội dung này chưa được sát thực và điều chỉnh kịp thời;

- Việc giảng dạy động tác theo PPCT là rất ít, chủ yếu là phải tiến hành thêm 1 số tiết phụ đạo để GV giúp các em củng cố và sửa sai động tác;

- Thời tiết nắng nóng cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việc tập luyện

3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến

- Mục đích của giải pháp

Thấy được tầm quan trọng của các động tác bổ trợ cho môn chạy góp phần giúp cho các em bước đầu có khái niệm đúng đắn hơn về kỹ thuật chạy Mặt khác, đây là phần bắt buộc ở các tiết học Thể dục vì hầu hết các tiết học trong

chương trình Thể dục cấp THCS chủ yếu là học điền kinh nên các em cần phải khởi động chuyên môn bằng các động tác bổ trợ này, từ đó học sinh học các môn chạy được tốt hơn, các em có năng khiếu có thể giúp đỡ, biết cách sửa sai giúp bạn, các em chưa thực hiện được hoặc thực hiện chưa tốt có thể biết cách tự sửa sai cho bản thân

Giúp giáo viên hoàn thành chỉ tiêu năm học, giúp học sinh phát huy được năng khiếu của mình trong các môn chạy để nâng cao thành tích, tham gia các giải hội thao học sinh hè, HKPĐ, … mà đặc biệt là nâng cao sức khỏe cho các

em Học sinh thực hiện kỹ thuật chạy ngắn, chạy bền,…tự tin hơn, chính xác hơn trong các giờ học, thực hiện động tác trong phần khởi động chuyên môn đầu tiết học sôi nổi hơn, giúp giáo viên phát hiện thêm được các em học sinh có năng khiếu bộ môn

Đề tài này đã đưa ra một số phương pháp luyện tập tích cực để nâng cao kỹ năng thực hiện một số động tác bổ trợ cho các môn chạy Trước đây phần lớn các đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh vực này chỉ sử dụng các bài tập rèn luyện kỹ năng chạy, ít chú ý đến hiệu quả vận dụng các phương pháp luyện tập các động tác bổ trợ Những giải pháp này có thể xem là điểm mới trong kết quả nghiên cứu

Mặt khác đề tài đã được áp dụng vào thực tế giảng dạy đối với bộ môn thể dục trong nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng dạy học Học sinh tiếp thu kiến thức một cách nhanh chóng và được chứng minh cụ thể, không phải chỉ nói qua lí thuyết hay thông tin trong sách

- Nội dung của giải pháp

Giáo dục thể chất là một quá trình giáo dục nhằm hoàn thiện hình thái và chức năng của cơ thể con người, hình thành và củng cố kỹ năng, kỹ xảo vận động cơ bản trong đời sống Ngoài ra giáo dục thể chất là một mặt giáo dục quan trọng, nó có quan hệ khắng khít với các mặt đức dục, trí dục, mỹ dục và giáo dục lao động nhằm mục đích chung là đào tạo con người toàn diện Để đạt được điều này chúng ta cần phải tìm ra một phương pháp để học sinh dễ tiếp thu và các em có thể vận dụng trong quá trình tự tập để đạt kết quả cao

Như ta đã phân tích ở trên, các động tác chạy bước nhỏ, chạy nâng cao đùi, chạy đạp sau là rất quan trọng trong các môn chạy nói chung và là các động tác tương đối khó tập và khó dạy, nhiều giáo viên phải nhận định rằng việc dạy được các động tác này không phải là việc đơn giản Nhưng trước đây chúng ta chỉ dạy các động tác bổ trợ này một cách qua loa, cho rằng nó không quan trọng

mà chỉ tập trung dạy phần kĩ thuật chạy là chính dẫn đến học sinh không thực hiện được động tác kéo theo kĩ thuật chạy của các em cũng chưa thật sự tốt, thành tích chưa được phát huy một cách tối đa Từ việc vận dụng các phương pháp chưa thích hợp dẫn đến hiệu quả dạy các động tác này chưa cao

Qua quá trình giảng dạy, từ tình hình thực tế tôi quyết định nghiên cứu và

áp dụng phương pháp trong đề tài này vào giảng dạy nhằm đưa tỉ lệ học sinh thực hiện động tác cũng như chất lượng chuyên môn ngày càng cao hơn

* Phương pháp kiểm tra sư phạm

Trước khi thực nghiệm cả 2 nhóm: lớp 84 (được lựa chọn ngẫu nhiên làm đối tượng thực nghiệm) và lớp 83 (được lựa chọn ngẫu nhiên làm đối tượng đối chứng) đều được kiểm tra để xác định trình độ ban đầu

Nội dung

Lớp (32 hs)

Không thực

Chạy

bước nhỏ

83 7hs (21,9%) 15 hs (46,9%) 6hs (18,8%) 4hs (12,5%)

84 8hs (25%) 14hs (43,8%) 6hs (18,8%) 4hs (12,5%) Chạy nâng

cao đùi

83 4hs (12,5%) 9 hs (28,1%) 10hs (31,3%) 9hs (28,1%)

84 5hs (15,6%) 10hs (31,3%) 9hs (28,1%) 8hs (25%) Chạy đạp

sau

83 8hs (25%) 13 hs (40,6%) 6hs (18,8%) 5hs (15,6%)

84 7hs (21,9%) 14hs (43,8%) 7hs (21,9%) 4hs (12,5%)

* Từ bảng trên ta thấy trình độ ban đầu của 2 nhóm đối với cả 3 động tác là tương đương nhau, thậm chí nhóm đối chứng có chiều hướng cao hơn nhóm thực nghiệm ở động tác chạy nâng cao đùi và chạy đạp sau,

* Ta có thể thấy rõ hơn qua biểu đồ:

% 12

% 25 % 15 .6 % 12 .5

0.00%

5.00%

10.00%

15.00%

20.00%

25.00%

30.00%

Bước nhỏ

Nâng cao đùi

Đạp sau

● Lập kế hoạch thực hiện phương pháp giảng dạy

+ Bước 1 : Giáo dục ý thức HS hiểu được tác dụng và tầm quan trọng bằng

cách giới thiệu và nêu tác dụng của động tác, đối với bất kỳ một môn chạy nào đều phải thực hiện động tác bổ trợ này;

+ Bước 2 : Giáo viên phân tích và làm mẫu kỹ thuật động tác (đây là một

điểm quan trọng đòi hỏi giáo viên phải làm mẫu đẹp, chính xác, giảng giải dể hiểu để học sinh hình thành được cơ bản động tác);

+ Bước 3 : Giáo viên cho HS xem tranh kỹ thuật và phân tích rõ các yếu

lĩnh kỹ thuật động tác qua tranh vẽ;

+ Bước 4 : Tiến hành tập luyện động tác.

GV cho các em kiểm tra sau đó sàng lọc ra nhiều đối tượng và tập trung tìm ra phương pháp để sửa sai theo từng đối tượng

* Phương pháp luyện tập nhằm nâng cao kỹ năng thực hiện động tác

♦ Giảng dạy động tác chạy bước nhỏ

Khi thực hiện giảng dạy tôi tiến hành các bước phân tích kết hợp với tranh minh họa cho kỹ thuật động tác sau đó là thị phạm động tác

* Tác dụng

Giảm lực chống trước, tăng cường và phát triển tần số bước chạy, phối hợp động tác toàn thân nhịp nhàng, tạo sự dẽo dai, linh hoạt cổ chân

* Yêu cầu kỹ thuật

- Cẳng chân thả lỏng, tiếp xúc với đất bằng 1/2 bàn chân trước;

- Điểm tiếp xúc của bàn chân khi đặt gần với điểm dọi của trọng tâm cơ thể;

- Động tác miết bàn chân ra sau với biên độ hẹp;

- Không hất gót ra sau mà cổ chân phải linh hoạt;

- Hai tay đánh trước sau thả lỏng đặc biệt là bả vai Trọng tâm dao động ít

* Sai lầm thường mắc

- Đá cẳng chân ra trước, điểm chống lệch hướng, Trọng tâm dao động lớn;

- Động tác miết chân ra sau không có, hất gót ra sau quá nhiều

* Nguyên nhân

- Khái niệm kỹ thuật động tác chưa đúng;

- Tâm lý căng thẳng dẫn đến động tác gò bó;

* Các bài tập để sửa sai

- Xây dựng lại khái niệm động tác;

- Sử dụng các động tác bổ trợ để sửa sai;

+ Ban đầu tập tại chổ chuyển đổi trọng tâm sang hai chân phối hợp đánh tay;

+ Tại chỗ vịn tay vào tường, gốc cây… tập đặt chân ra trước rồi miết bàn chân ra sau từ 1 chân rồi lần lược 2 chân luân phiên từ chậm đến nhanh dần;

- Thực hiện di động với tốc độ tăng dần theo hiệu lệnh của GV;

- Tập hoàn chỉnh kỹ thuật;

- Tổ chức thi đấu, kiểm tra giữa các cá nhân và các tổ với nhau

♦ Giảng dạy động tác chạy nâng cao đùi

Khi thực hiện giảng dạy tôi tiến hành các bước phân tích kết hợp với tranh minh họa cho kỹ thuật động tác sau đó là thị phạm động tác

* Tác dụng

Bổ trợ cho động tác lăng trước khi chạy phát triển sức mạnh của cơ đùi, tăng cường tần số bước, giúp khớp gối và cổ chân dẽo dai hơn

* Yêu cầu kỹ thuật

- Điểm tiếp xúc mặt đất là 1/2 bàn chân trước và gần với điểm dọi của trọng tâm cơ thể, dùng cổ chân để bật người lên;

- Cẳng chân thả lỏng, đùi song song với mặt đất, thân người thẳng tự nhiên;

- Hai tay phối hợp đánh tự nhiên trước sau nhịp nhàng

* Sai lầm thường mắc

- Cẳng chân thả lỏng không tốt;

- Trọng tâm cơ thể dao động quá nhiều sang hai bên

* Nguyên nhân

- Nắm bắt khái niệm chưa đúng;

- Hai chân có sức mạnh không đều nên độ dao động không đều;

- Tư thế người bị ngữa do thân trên ngữa (tuột hông)

* Các bài tập để sửa sai

- Xây dựng lại khái niệm kỹ thuật động tác;

- Tập bổ trợ với những động tác từ chậm đến nhanh dần để sửa sai: (nhún nhảy đổi chân, tại chổ thực hiện nâng cao đùi chậm, từng chân phối hợp đặt lòng bàn tay ngang thắt lưng để xác định được độ cao cần nâng của đùi, khi nâng đùi cho đùi chạm vào lòng bàn tay);

- Kẻ vạch trên đường chạy, vạch này cách vạch kia khoảng 25-30cm yêu cầu HS chạy đặt chân vào các vạch kẻ với tần số bước nhanh, thực hiện chạm đất trên nữa trước bàn chân;

- Đứng tại chỗ thực hiện nâng cao đùi từ chậm đến nhanh sau đó di chuyển phối hợp đánh tay trước sau;

- Chống tay vào một điểm cố định rồi thực hiện nâng cao đùi;

- Thực hiện hoàn chỉnh kỹ thuật;

- Tổ chức thi đấu, kiểm tra giữa các cá nhân và các tổ với nhau

♦ Giảng dạy động tác chạy đạp sau

Khi thực hiện giảng dạy tôi tiến hành các bước phân tích kết hợp với tranh minh họa cho kỹ thuật động tác sau đó là thị phạm động tác

* Tác dụng

Tăng cường lực đạp sau để đưa cơ thể di chuyển về trước, nâng cao năng lức vận động sự phối hợp nhịp nhàng giữa chân đạp sau và chân lăng, sự phát triển của cơ đùi, cẳng chân, bàn chân, tăng cường độ dài bước chạy

* Yêu cầu kỹ thuật

- Lăng trước: Đùi lăng cao, cổ chân thả lỏng, góc độ giữa đùi và cẳng chân gần 900;

- Chống trước: Tiếp xúc bằng 1/2 bàn chân trước, khi tiếp đất thì đạp chân

ra sau nhanh, mạnh;

- Đạp sau: Nhanh chóng duỗi tất cả các khớp của chân đạp sau với góc độ

là 450 Tư thế thân người lao về trước nhiều;

- Lăng sau: Kết thúc đạp sau thì chân duỗi thẳng, khi cơ thể gần tiếp đất thì nhanh chóng đưa chân về trước để chống trước Yêu cầu là không hất gót ra sau;

- Tay đánh với biên độ lớn

* Sai lầm thường mắc

- Thân trên không đổ về trước nhiều, cẳng chân hất ra sau nhiều;

- Khi chống trước thì điểm tiếp xúc xa với điểm dọi của trọng tâm cơ thể;

- Dao động của trọng tâm cơ thể quá lớn do lực của hai chân không đều

* Nguyên nhân

- Khái niệm chưa đúng về kỹ thuật động tác;

- Sự phát triển của hai chân không đều

* Các bài tập để sửa sai

- Xây dựng lại khái niệm động tác kỹ thuật;

- Dùng động tác bổ trợ ( Nhảy bước bụt, nhún đổi chân, đi với bước, );

- Tại chỗ nhảy đổi chân, đi “chân sáo”;

- Cho HS chống tay vào gốc cây, vách tường,…với gốc độ thân người khoảng 450 tập đạp sau từng chân từ chậm đến nhanh dần;

- Chạy chậm với biên độ ngắn sau đó tăng dần;

- Thực hiện hoàn chỉnh kỹ thuật;

- Tổ chức thi đấu, kiểm tra giữa các cá nhân và các tổ với nhau

● Lưu ý

- Những trường hợp học sinh tập sai do nhiều nguyên nhân, giáo viên cần

có cách xử lý riêng cho thích hợp;

- Nếu HS tập sai do khả năng vận động kém thì nên cho HS tập lại một số bài tập bổ trợ đơn giản nhất, và sửa chửa các tư thế sai;

- Ngoài ra giáo viên cần hướng dẫn và nhắc nhở các em tập luyện ngoài giờ

là rất quan trọng;

- Việc giảng dạy và tiếp thu kỹ thuật không phải là dễ dàng mà phải trãi qua một thời gian, qua nhiều tiết học, không nên thực hiện một cách nóng vội, tuỳ tiện;

- Trong quá trình giảng dạy GV cần theo dõi mức độ tiếp thu của HS để chỉnh sửa kịp thời bằng cách bám sát lớp tập và tăng cường kiểm tra thường xuyên;

- Khi thấy HS tập khá hoàn chỉnh, việc cuối cùng là kiểm tra toàn diện kỹ thuật động tác để đánh giá mức độ thực hiện Từ đó rút ra được kinh nghiệm cần sửa chữa khắc phục và những điểm cần duy trì phát huy và lại tiếp tục kiểm tra

HS thường xuyên kết hợp đôn đốc, tuyên dương những em có sự tiến bộ (đây là việc làm rất quan trọng)