Mục đích của giải pháp Mục đích của giải pháp là để khắc phục hiện tượng học sinh xem thường tiết trả bài viết và dựa vào việc tìm hiểu thực trạng của tiết trả bài viết trên lớp để giúp
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM.
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số:………
1.Tên sáng kiến:
Phương pháp tổ chức thực hiện tiết trả bài viết Tập làm văn.
2 Lĩnh vực áp dụng: Áp dụng trong lĩnh vực chuyên môn giảng dạy Ngữ văn
THCS
3 Mô tả bản chất của sáng kiến
3.1 Tình trạng giải pháp đã biết
Không phải ngẫu nhiên mà trong tất cả các môn học ở trường THCS chỉ có
môn Ngữ văn là có tiết trả bài viết riêng, bởi nó xuất phát từ đặc trưng môn học, tiết trả bài đối với bộ môn Ngữ văn là cực kì quan trọng Thế nhưng có một thực tế
là hầu hết học sinh chưa nhận thức rõ điều này, các em chỉ mong tiết trả bài để xem mình được mấy điểm? Bạn được mấy điểm? Như thế là xong, nhận bài, xem điểm rồi cho vào túi đựng bài kiểm tra và nằm im lìm trong đó, các em chưa có ý thức kiểm tra lại bài, xem mình sai cái gì? Mình cần phải bổ sung điều gì để bài viết sâu sắc hơn? Và trong thực tế nhiều giáo viên chưa ý thức được sâu sắc vai trò của giờ trả bài làm văn với ý nghĩa cần và vốn có của nó Nhiều giờ trả bài chưa đạt hiệu quả về nhiều mặt cả về chuyên môn, về quy trình, về tâm lí…cụ thể như sau: Việc chuẩn bị cho giờ trả bài chưa chu đáo Sự thiếu chu đáo đó bắt đầu từ khâu chấm bài đến việc tổ chức tiết trả bài trên lớp Nhiều thầy cô giáo chấm bài chỉ ghi điểm
số bài làm mà không có những nhận xét, sửa chữa cần thiết Đồng thời cũng có những thầy cô chấm bài viết của học sinh với thái độ bực dọc, thiếu trân trọng Theo tôi hai khuynh hướng ấy đều nên tránh Nhiều khi chúng ta không coi tiết trả bài là một tiết học thực sự nên việc thực hiện các quy trình vẫn còn nhiều hạn chế thậm chí là không có một quy trình mang tính khoa học và sư phạm Giờ trả bài nhiều khi thu gọn vào việc làm dàn bài mẫu Có khi giáo viên dành hết thời gian trả bài vào việc hướng dẫn dàn bài mà quên đi các yêu cầu khác quan trọng hơn Về quy trình tổ chức hoạt động trong tiết trả bài viết cũng có nhiều vấn đề cần bàn Tìm ra tiếng nói chung đôi khi cũng rất khó, thậm chí là những tranh cãi không có hồi kết Có khi giờ trả bài là những giây phút căng thẳng, chờ đợi để biết điểm số bài làm để rồi sau đó là một không khí ồn ào, phân tán trong lớp học Những giờ
Trang 2học như thế học sinh không thu hoạch được bao nhiêu kiến thức và những điều bổ ích cho những bài viết tiếp theo Đó là hiện trạng trước đây khi chưa áp dụng giải pháp mới Ưu điểm của giải pháp cũ mà trước đây tôi đã làm là giúp học sinh và giáo viên nhận thức được tầm quan trọng của tiết trả bài viết Giúp học sinh thấy được ưu và nhược điểm của bài làm chứ chưa đi sâu vào việc thực hiện từng khâu trước khi trả bài viết giáo viên phải làm gì? Học sinh phải làm gì? Từ đó, tôi thiết nghĩ chúng ta cần phải chấn chỉnh và giúp các em có cái nhìn đúng đắn hơn về vấn
đề này Chính vì vậy tôi tiếp tục đề xuất giải pháp mới “Phương pháp tổ chức thực hiện tiết trả bài viết Tập làm văn” để khắc phục nhược điểm của giải pháp cũ.
3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến
a Mục đích của giải pháp
Mục đích của giải pháp là để khắc phục hiện tượng học sinh xem thường tiết
trả bài viết và dựa vào việc tìm hiểu thực trạng của tiết trả bài viết trên lớp để giúp giáo viên định hướng được những việc cần thực hiện trong tiết trả bài viết và giúp học sinh có cách viết tập làm văn tốt hơn Tuy nhiên nói đến trả bài là phải nói đến chấm bài và ghi điểm, thiết nghĩ đó cũng không phải là các nội dung ngoài đề tài này Cũng cần nói thêm rằng tiết trả bài là một tiết học nên nó cũng phải đảm bảo các yêu cầu của một tiết học theo hướng đổi mới, tích cực Cụ thể phải đảm bảo các nguyên tắc:
- Phát huy tính tích cực học tập của học sinh.
- Tổ chức các hoạt động nhóm.
- Giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn.
- Thể hiện tính tích hợp giữa các phân môn.
b Nội dung của giải pháp
b1 Tính mới của giải pháp
Thực ra đây không phải là vấn đề mới, tuy nhiên xuất phát từ tình hình thực tế mỗi giáo viên có những quan điểm khác nhau, có cách tổ chức khác nhau
trong tiết trả bài viết nên việc đúc rút ra một quy trình chung Phương pháp tổ chức thực hiện tiết trả bài viết Tập làm văn là điều cần thiết Bản thân tôi thấy
tiết dạy này đặc biệt hơn các tiết dạy khác Vì thế tôi thấy cần quan tâm đến tiết dạy này nhiều hơn nữa để giúp học sinh tiến bộ hơn trong quá trình học tập Tôi có bám sát tình hình thực tế giảng dạy trên lớp Qua thực tiễn dạy học tôi có tổng kết lại kinh nghiệm và ghi nhận lại kết quả thực hiện
b2 Sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ
Trang 3Trước khi viết giải pháp mới tôi đã nghiên cứu kĩ lại giải pháp cũ và tìm hiểu
kĩ lại xem mình đã thiếu sót những gì, tôi tiếp tục tham khảo các tài liệu, bài viết nói về kinh nghiệm trả bài viết trên báo, trên mạng giáo dục để tìm ra giải pháp mới cho mình Sự khác biệt lớn nhất của giải pháp mới so với giải pháp cũ là khi áp dụng tôi thấy hiệu quả tốt hơn, giúp được học sinh nhiều hơn và thấy được vai trò của người giáo viên trong tiết trả bài viết là rất quan trọng Làm sao để giúp học sinh học tốt hơn; làm sao để giúp các em thấy được ưu và khuyết điểm của mình đó
là điều quan trọng phải làm trong tiết trả bài viết
Trong thời gian tham gia hoạt động chuyên môn nghiệp vụ cũng như trong thực tế giảng dạy, tôi thấy nhiều thầy cô giáo chưa quan tâm đến vấn đề này Thực
ra việc chấm bài và trả bài chu đáo sẽ đem lại nhiều hiệu quả tích cực cho công việc dạy học môn Ngữ văn
b3 Cách thức thực hiện
Mỗi thầy cô giáo dạy học môn Ngữ văn cần ý thức được rằng giờ trả bài là một giờ học sinh động và có tác dụng nhiều mặt Đây là giờ học được xây dựng thực sự từ lao động trực tiếp của học sinh, từ vốn liếng nhiều mặt của các em: vốn ngôn ngữ, vốn tri thức , vốn sống kết hợp với kĩ năng diễn đạt ở dạng văn bản viết Qua giờ học này, các em dễ nhận ra mặt mạnh và yếu; mà nhất là mặt yếu, mặt hạn chế của mình để rút kinh nghiệm trong học tập và rèn luyện kĩ năng làm văn ngày một tiến bộ hơn
Trước hết ngay từ đầu giáo viên phải cung cấp cho các em học sinh một số kiến thức về cách học văn và làm thế nào để có thể học tốt môn văn, ngoài việc các
em đọc nhiều, viết nhiều thì đặc biệt phải chú ý đến việc lập dàn ý và xác định ý khi làm bài, nhận ra sai sót trong bài viết trước và rút kinh nghiệm cho bài sau Khi các em nhận thức được tầm quan trọng của tiết trả bài và giáo viên làm đúng qui trình và đạt yêu cầu thì tiết ấy có thể đem lại lợi ích cao
Là một giáo viên dạy văn chắc chắn ai cũng đều nhận thức rõ điều này:
Thứ nhất tiết trả bài giúp học sinh củng cố và biết cách xác định yêu cầu của
đề, mà xác định đúng yêu cầu của đề bài đó là tiêu chí đầu tiên khi học sinh làm văn, khi xác định đúng yêu cầu của đề, bài viết của các em sẽ đi đúng hướng Và cứ như vậy qua nhiều tiết trả bài, học sinh sẽ quen dần với việc xác định yêu cầu cho bất kì một đề bài nào
Hơn nữa, tiết trả bài viết giúp học sinh biết cách và hình thành thói quen lập dàn ý Tầm quan trọng của việc lập dàn ý thì có lẽ không cần phải bàn thêm, thế
nhưng tiếc là hầu hết học sinh của chúng ta đều “bỏ qua” công đoạn này khi làm
Trang 4bài Cũng giống như việc chúng ta muốn tạo nên một thân thể hoàn chỉnh nhất thiết phải có bộ sườn; người kiến trúc sư muốn xây dựng được một căn nhà lớn, đẹp, bền thì nhất thiết phải có bản vẽ (thiết kế), nghĩa là trước khi làm bất kì việc gì, chúng
ta cũng cần phải có ý tưởng và phác thảo ra một bộ khung hoàn chỉnh Làm văn cũng vậy, học sinh chúng ta thường quen với cách thấy đề bài là bắt đầu hì hục viết
mà không biết là mình đang viết cái gì, hầu như các em bỏ qua khâu lập dàn ý, hay đúng hơn các em chưa nhận thức đúng tầm quan trọng của nó Lập dàn ý chính là việc các em xác định các luận điểm, tìm các luận cứ và luận chứng Khi có được cái sườn ấy các em dựa vào đó và tiến hành viết Làm như vậy sẽ giúp học sinh tránh được tình trạng xa đề, lạc đề hoặc lan man, bài viết thiếu ý, sót ý….Tiết trả bài còn có tác dụng lớn trong việc phát huy năng lực của học sinh khá, giỏi phát hiện và sửa lỗi cho học sinh trung bình, yếu
Yêu cầu đầu tiên, đối với một giáo viên trong tiết trả bài cần phải được chuẩn
bị khá kĩ lưỡng, công việc chấm bài cực kì quan trọng và tốn khá nhiều thời gian, tuy nhiên nếu muốn tiến hành tiết trả bài hiệu quả giáo viên bắt buộc phải là người nắm kĩ điểm yếu, điểm mạnh trong bài làm của từng học sinh một để từ đó có thể phân loại bài làm của các em
Trước hết giáo viên sẽ chép lại đề bài lên bảng, sau đó cho học sinh xác định lại yêu cầu của đề Xác định yêu cầu của đề các em phải đọc thật kĩ đề, gạch chân những từ quan trọng, từ đó sẽ nhận ra đề yêu cầu gì và phạm vi dẫn chứng
Dựa trên những ý cơ bản trên các em có thể dễ dàng tiến hành bài viết của mình và đảm bảo một điều các em sẽ không rơi vào tình trạng lạc đề, xa đề, thiếu ý hoặc viết lan man Hơn nữa khi lập dàn ý các em sẽ nhận ra được luận điểm nào là luận điểm trọng tâm để biết cách phân bố thời gian hợp lí khi làm bài
Phân loại bài làm của học sinh và đánh giá nhận xét: Bài làm của học sinh giáo viên có thể phân thành 4 cấp độ sau:
- Những bài làm tốt, đảm bảo đầy đủ yêu cầu của đề, mắc ít lỗi diễn đạt (điểm 8,9,10)
- Bài làm xác định đúng yêu cầu của đề, biết cách triển khai các ý, nhưng còn thiếu hoặc sót một vài ý, còn mắc một số lỗi diễn đạt (điểm 5, 6,7)
- Bài làm nắm được yêu cầu của đề, chưa biết cách triển khai các ý, lỗi diễn đạt nhiều (điểm 1,2,3,4)
- Bài làm hoàn toàn lạc đề (điểm 0)
Từ việc phân loại cụ thể ấy giáo viên tiến hành nhận xét:
Trang 5- Nêu tên cụ thể và khen những cái hay trong các bài làm đạt điểm cao Có thể chọn một số câu, đoạn viết hay, đọc cho lớp nghe Khuyến khích phát huy những điểm mạnh ấy
- Việc làm cần dành nhiều thời gian hơn cả là giúp học sinh nhận ra lỗi trong bài làm của mình và biết cách sửa chữa những lỗi ấy Những lỗi thường gặp nhất trong bài làm của các em cụ thể như:
+ Lỗi chính tả: Dẫu biết rằng đây là việc đáng lẽ ra chỉ có ở học sinh Tiểu
học, thế mà đọc văn của học sinh THCS hiện nay liệu được mấy bài là chúng ta không gặp lỗi này? Giáo viên cần nêu cụ thể để các em nhận ra lỗi và biết cách viết đúng chính tả, bởi đây là yêu cầu tối thiểu nhất mà bắt buộc mỗi học sinh đều phải làm được
+ Lỗi diễn đạt: Trong quá trình chấm bài có lẽ giáo viên nào cũng như tôi,
trong một lớp có rất ít giáo viên không phải sửa lỗi diễn đạt (có chăng chỉ được 1,2 em), còn lại hầu hết các em đều diễn đạt kém Nguyên nhân là do đâu? Giáo viên nên chỉ ra để các em có phương pháp khắc phục
Thứ nhất do thiếu vốn từ, thực tế có một số em hiểu đấy nhưng không biết diễn đạt như thế nào Vốn tiếng Việt của chúng ta rất giàu và đẹp vậy mà đọc một
số bài làm của học sinh người khác sẽ có cảm tưởng tiếng Việt của chúng ta thật nghèo nàn Chính vì vậy, muốn khắc phục tình trạng trên các em phải trau dồi thêm vốn từ bằng cách đọc nhiều, bởi đọc sách là cách tốt nhất giúp các em bổ trợ thêm vốn ngôn ngữ của bản thân mình Ngoài ra các em cũng cần phải học cách tự phát triển ngôn ngữ của mình bằng cách phát biểu ý kiến, trình bày một vấn đề trước tập thể Việc này sẽ giúp các em diễn đạt lưu loát và trôi chảy hơn
Nguyên nhân nữa là do các em hiểu sai kiến thức nên diễn đạt lan man Sai sót này hết sức nghiêm trọng cần phải khắc phục
Để tiến hành việc sửa lỗi cho học sinh, trong tiết trả bài viết giáo viên nên chú ý thống kê những lỗi sai cơ bản của học sinh vào giáo án như: lỗi chính tả, lỗi dùng từ, lỗi đặt câu, cách diễn đạt,… Giáo viên nên thống kê bằng cách chia làm hai cột, một bên là lỗi sai, một bên là cách sửa Đến lớp giáo viên vừa kết hợp lời nói và việc ghi bảng để trình bày tiết dạy về cách sửa lỗi để giúp học sinh nhận ra những hạn chế trong bài viết của mình và có ý thức khắc phục trong lần sau Kế tiếp nếu còn thời gian giáo viên có thể cho một số em có bài viết hay, tiến bộ đọc bài làm của mình cho cả lớp nghe để rút kinh nghiệm và học tập
Với cách làm này tiết trả bài sẽ không còn là tiết học nhàm chán, học sinh phải ngồi nghe giáo huấn mà các em sẽ có hứng thú hơn Và cũng từ việc sửa lỗi
Trang 6ấy, các em sẽ tự rút ra kinh nghiệm cho bản thân mình để những bài viết sau không lặp lại những lỗi ấy nữa
b 4 Các bước thực hiện của giải pháp mới
Để đạt được tiết trả bài viết Tập làm văn tốt bản thân giáo viên chúng ta phải xem trọng tiết dạy này hơn bao giờ hết Càng bám sát thực tế nhiều thì kết quả thu được càng cao Giáo viên phải đầu tư thật nhiều thì mới có hiệu quả, mới thu được sự chú ý của học sinh, làm cho học sinh thấy được tiết trả bài viết là quan trọng đối với bản thân các em Bởi vì nó là cả quá trình đánh giá năng lực của các
em, để các em nhận biết được cái đúng, cái sai, những ưu điểm và hạn chế của chính mình, giúp cho tiết học trở nên sinh động thì đến bài viết tiếp theo các em sẽ tiến bộ hơn, sẽ có hiệu quả hơn vì các em đã được rút kinh nghiệm từ tiết trả bài viết trước Để đạt được những hiệu quả đó giáo viên cần thực hiện các khâu sau :
Đầu tiên là khâu ra đề: Giáo viên phải nghiên cứu kĩ tình hình học tập của
học sinh mình, đặc điểm của địa phương mình để ra đề cho phù hợp tránh xa rời thực tế hoặc cho đề không phù hợp dẫn đến việc học sinh không hiểu và không biết cách làm Nhất là đối với văn miêu tả, học sinh ở đồng bằng mà cho các em miêu tả cảnh biển, cảnh núi rừng thì các em khó mà viết bài đạt hiệu quả cao và ngược lại học sinh ở miền núi mà cho tả cảnh sông nước, đồng bằng thì thật khó cho các em
Còn trong văn nghị luận trước đây ra đề có dùng cụm từ "Hãy chứng minh, hãy
giải thích" Nay có thể không sử dụng những cụm từ trên Như vậy các em có thể sử
dụng nhiều thao tác làm bài Các em có thể đưa ra ý kiến tranh luận để ca ngợi, để phê phán, phân tích hoặc khuyên nhủ Tìm hiểu đề để xác định vấn đề cần nghị luận để tránh khỏi lạc đề, xa đề Vấn đề của đề bài mang tính chất trung tính, chưa thể hiện rõ tư tưởng, quan điểm của người viết Cách ra đề như vậy để các em bày
tỏ quan điểm, tư tưởng của mình một cách dễ dàng hơn Cách ra đề như vậy gần gũi cuộc sống để các em dễ dàng trong việc xác lập luận cứ
Sau đó, các em tìm ra cách lập luận cho luận điểm Có nhiều cách nhưng các
em mới học đến phần lí thuyết chung của bài văn nghị luận Giáo viên giúp các em lập dàn bài cho bài nghị luận
Tiếp theo là khâu thực hiện bài viết trên lớp: Giáo viên phải gác kiểm tra
nghiêm túc, trung thực, phải thực sự công bằng, không để các em coppy bài nhau hoặc trao đổi khi làm bài, viết sẳn bài viết ở nhà rồi nộp cho giáo viên,…Bởi đặc điểm của môn Tập làm văn là đòi hỏi các em ngoài năng khiếu cần phải biết sáng tạo, giáo viên cần động viên các em nhập tâm và nghiêm túc khi làm bài Phải đầu
tư thật nhiều thì bài viết của các em mới đạt chất lượng cao
Trang 7Quan trọng nhất là khâu chấm bài kiểm tra: Như đã trình bày ở trên, muốn
thực hiện tiết trả bài nghiêm túc, có hiệu quả về mặt chuyên môn chúng ta phải bắt đầu từ bước chấm bài Chấm bài vừa là một nghệ thuật vừa là kĩ thuật Nói đến nghệ thuật là nói đến cách chấm bài Có người chấm bài nhanh nhưng vẫn chính xác, có người chấm bài chậm, đọc kĩ mà vẫn đánh giá không đúng về bài làm của học sinh Ngoài ra, còn là quan điểm, thái độ của người chấm đối với bài làm Nói đến kĩ thuật là nói đến chuyên môn nghiệp vụ, tính khoa học trong việc chấm bài thể hiện qua đáp án, biểu điểm cụ thể, vì vậy đòi hỏi phải công bằng và chính xác không có sự sai lệch lớn trong cùng một lớp cũng như giữa các thầy cô giáo trong cùng tổ chuyên môn Hiện tượng đánh giá không đúng bài làm của học sinh không phải là hiếm Có khi chênh nhau trong cùng một thang điểm, có khi độ chênh lại vượt ra ngoài thang điểm Thậm chí nhiều thầy cô giáo cho rằng độ chênh giữa các bài làm tương đương về chất lượng có thể lên 1 đến 2 điểm là điều có thể cho phép! Quan niệm dễ giải ấy dẫn đến việc tùy tiện trong chấm bài Tập làm văn của học sinh Theo tôi, chúng ta phải dần dần thay đổi cách nghĩ như trên bởi vì thực chất
đó là sự không công bằng, thiếu chính xác, thiếu khoa học và không tôn trọng thành quả của học sinh Nhân đây, tôi cũng xin đúc rút một số việc cần làm sau đây
để việc chấm bài được nghiêm túc hơn
Tôi nghĩ chấm bài đây là công việc lao động mà người dạy có thể đánh giá tình hình học tập của học sinh, sự tiến bộ của học sinh trong môn học Ngữ văn Thông qua chấm bài giáo viên có thể đánh giá kĩ năng của học sinh, mà đặc biệt là
kĩ năng làm văn, kĩ năng viết văn Thông qua việc chấm bài và trả bài giáo viên có thể giúp học sinh nhận ra những sai sót, những hạn chế của các em và giúp các em khắc phục trong những bài viết tiếp theo.Qua việc chấm bài và trả bài, giáo viên có thể tự đánh giá quá trình dạy học của mình và có biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy bộ môn Ngữ văn Lao động chấm bài là một việc làm có thể hiện nhiệt tình, trách nhiệm và tâm huyết của người thầy giáo đối với nghề nghiệp cũng như đối với học sinh Có thể thấy cả tình cảm và cách ứng xử của thầy giáo với học sinh trong việc chấm bài và trả bài Thậm chí có người đặt vấn đề nếu đó là bài làm của con em chúng ta thì liệu chúng ta có ghi những lời phê nặng nề hoặc phê phán những lỗi sai một cách gay gắt hay không! Theo tôi tính sư phạm và tính nhân văn của người dạy học môn Ngữ văn thể hiện rất rõ trong việc chấm bài và trả bài cho học sinh Công việc chấm bài và trả bài là một việc làm thường xuyên của người giáo viên nói chung Đặc biệt với người giáo viên dạy môn ngữ văn, đây là một công việc mà người dạy học có thể đánh giá mức độ thành thạo về kĩ năng, mức độ
Trang 8tiếp thu kiến thức của học sinh, qua đó mà giáo viên có thể phần nào tự đánh giá công việc đạy học của mình và có biện pháp điều chỉnh sao cho hợp lí, phù hợp với tình hình học tập của học sinh Tuy nhiên không phải lúc nào công việc chấm bài
và trả bài cũng được giáo viên quan tâm đúng mức Còn về phía học sinh: Bài làm
là thành quả lao động sáng tạo của học sinh Các em mong đến giờ trả bài để được biết thầy cô giáo đã đánh giá bài làm của mình như thế nào Cho nên cũng dễ hiểu khi giờ trả bài là một trong những giờ học được các em trông đợi nhất, kể cả các
em thường có mức điểm không cao cũng có tâm lí như thế Qua việc phân tích lỗi sai trong bài làm, học sinh có thể tự điều chỉnh và rút ra nhiều kinh nghiệm trong học tập nhằm đạt đến sự tiến bộ trong học tập môn Ngữ văn Điểm số cũng là điều quan trọng đối với các em Học sinh mong đến giờ trả bài để biết được mình bao nhiêu điểm, mà đối với học sinh thì điểm số là điều rất có ý nghĩa trong việc học tập Đôi khi việc cho điểm của thầy cô giáo cũng làm thay đổi tinh thần và thái độ học tập của học sinh Chính vì thế khi chấm bài giáo viên phải tập trung đọc kĩ từng bài viết của các em để tìm ra ưu điểm và hạn chế của mỗi bài viết Trong quá trình chấm bài cần ghi cụ thể lỗi sai ra giấy sau đó tổng hợp lại những lỗi sai cơ bản mà các em thường mắc ghi cụ thể vào giáo án và nêu phương hướng khắc phục cho từng lỗi Chú ý thống kê điểm từng lớp để biết được năng lực chung của các em để đối chiếu việc ra đề có phù hợp với trình độ của học sinh chưa.Nhân đây, tôi cũng xin đúc rút một số việc cần làm sau đây để việc chấm bài được nghiêm túc hơn
Các yêu cầu khi chấm bài: Trước hết cần phải xác định các tiêu chí đánh giá bài làm của học sinh Tiêu chí này được xây dựng trên cơ sở yêu cầu của đề
bài về nội dung kiến thức và rèn luyện kĩ năng viết văn bản, phương pháp làm bài
Sở dĩ phải xây dựng tiêu chí đánh giá cho từng bài Tập làm văn vì mỗi bài văn là một bước thể hiện yêu cầu giáo dục rèn luyện được chương trình hóa theo từng kiểu bài nhất định Thực ra các tiêu chí này cũng đã được mỗi giáo viên xây dựng khi chấm bài nhưng có thể cách xây dựng từng tiêu chí , từng thang điểm ở mỗi thầy cô giáo là không thống nhất dẫn đến việc đánh giá học sinh có thể là không đồng đều cùng một trình độ Việc thống nhất tiêu chí chấm bài (hướng dẫn chấm)
có thể tránh được tình trạng chấm bài theo cảm tính
Khi chấm bài giáo viên cũng cần căn cứ vào những yếu tố phổ biến nhất của
học sinh trong cùng một lớp để tiếp tục rèn luyện cho các em Những yếu tố này được giáo viên bộ môn đúc kết qua các bài làm trước, nhờ đó mà giáo viên có thể thấy được sai sót phổ biến để tiếp tục sửa chữa không chỉ trong một bài làm mà cả trong quá trình dạy học Bên cạnh đó, mỗi bài làm cũng tập trung vào việc rèn
Trang 9luyện các yêu cầu kiến thức, kĩ năng cụ thể Đối với từng bài làm cụ thể của học sinh, giáo viên lại phải theo dõi những chỗ yếu nhất để tiếp tục uốn nắn, rèn luyện Chấm một bài văn vừa là chấm theo yêu cầu chung cho cả lớp, đồng thời lại còn chú ý yêu cầu riêng ở từng học sinh
Về thái độ của giáo viên khi chấm bài : Chấm bài văn không nên chấm theo
kiểu thủ - vĩ nghĩa là chỉ đọc phần mở bài và kết bài để đánh giá và cho điểm.
Không nên chấm bài theo định kiến và ấn tượng với học sinh Điều này dễ dẫn đến việc không thấy được sự tiến bộ của học sinh yếu, cái hay của học sinh trung bình-khá, sự chủ quan của học sinh khá-giỏi Không nên tỏ rõ sự chê bai trên bài làm của học sinh Thay vào đó là những lời nhận xét đánh giá, chỉ ra chỗ sai cụ thể Có thể dùng kí hiệu đã được qui ước để nhắc nhở, những kí hiệu này cũng giúp cho giáo viên dễ dàng tổng hợp những sai sót để nhận xét, đánh giá chung về bài làm của cả lớp trong một lượt làm bài
Trong quá trình chấm bài thì việc phê bình, nhận xét của giáo viên cũng hết
sức quan trọng Giáo viên phải tập trung đọc kỹ từng bài viết của các em để tìm ra
ưu điểm và hạn chế của mỗi bài viết Giáo viên nên phê một cách chân thực Về lời phê: Chấm bài xong phải ghi lời nhận xét cụ thể Lời nhận xét phải thể hiện hai
phần: khen và chê Phải thấy được sai sót tiêu biểu nhất, phải thấy được các em có
tiến bộ hay chưa để có hướng phấn đấu ở bài làm sau Lời phê trong bài làm phải
ân cần, chu đáo Tránh những lời nhận xét chung chung, ít bổ ích, chỉ mang tính xếp loại như: còn yếu, khá, thường, giỏi,…Tránh những lời phê thiếu trân trọng,
thiếu tính khích lệ Có ý kiến cho rằng xem lời phê trên bài văn học sinh có thể thấy được người thầy dạy văn đó như thế nào-nói như vậy thiết nghĩ là không quá lời Theo tôi nếu bài viết hay, có tiến bộ giáo viên nên khen học sinh ngay (ghi cụ
thể ở chỗ lời phê) để động viên kịp thời tinh thần học tập của các em, khuyến khích
các em phát huy năng lực của mình.Ví dụ những câu nhận xét ưu điểm như “Bài viết có sáng tạo, lập luận chặt chẽ, lí lẽ phù hợp” hay “Bài viết có bố cục rõ ràng, hình thức sạch đẹp, chữ viết dễ xem, không sai lỗi chính tả, đáng khen”,… Nếu là
hạn chế giáo viên cần phê để các em nhận ra hạn chế của mình nhưng nhớ không phê quá mức để tránh mặc cảm cho học sinh Ví dụ: Bài viết có nhiều hạn chế về
mặc hình thức, nội dung giáo viên có thể phê “Bài viết trình bày chưa đẹp, nội dung chưa sâu sắc, cần cố gắng” hoặc “Bài viết có bố cục chưa rõ ràng, còn sai nhiều lỗi chính tả, diễn đạt chưa tốt, chữ viết khó xem, cần rèn luyện chữ viết” hay
“Bài viết ý còn rời rạc, lập luận chưa chặt chẽ, lí lẽ chưa phù hợp, cần học hỏi thêm”,… Đối với các em học yếu giáo viên lúc nào cũng phải động viên các em
Trang 10bằng câu: “Cần cố gắng” hoặc “Cần nổ lực trong học tập” chứ không nên phê
“Bài viết quá tệ, lười, không học hành gì cả”, … Phê như thế (bài viết quá tệ ,lười, không học hành gì cả…) nó không đem đến tác dụng cho học sinh và cũng không
đúng đặc trưng bộ môn mà ngược lại nó làm mất ý chí phấn đấu của các em
Nếu chúng ta làm tốt công việc phê bình này thì khi đến tiết trả bài viết mỗi
em đều nhận thức một lời phê phù hợp Từ đó, các em nghĩ giáo viên có quan tâm đến bài viết của mình, các em sẽ khắc phục và phấn đấu Bài viết sau các em sẽ làm tốt hơn Còn các em học yếu cũng có tinh thần phấn đấu nếu được khen và không
bị xúc phạm Có khi bài viết sau các em viết tốt hơn bài viết trước, lúc này giáo
viên có thể phê “Có tiến bộ, cần phát huy” để giúp các em nhận ra ưu điểm, năng
lực của mình và đủ tự tin để viết tiếp các bài sau
Từ đó, cho thấy việc phê bình hết sức quan trọng nó tác động rất lớn đến học sinh Nếu làm tốt công việc phê bình thì đến khi trả bài viết giáo viên chỉ tập trung những lỗi cơ bản mà giáo viên đã thống kê khi chấm bài, ghi cụ thể vào giáo án, phân ra dạng lỗi (Ví dụ: lỗi lặp từ, lỗi về dấu câu, lỗi dùng từ, lỗi chính tả, lỗi diễn đạt, lỗi về nội dung như ý rời rạc, chưa chính xác, hình thức chưa đẹp,…) Sau đó, sửa cụ thể lên bảng và nêu hướng khắc phục cho từng lỗi Vừa cho học sinh thấy được các lỗi chung vừa thấy các lỗi sai cụ thể của mình trên bài viết
Về ghi điểm: Thường thì giáo viên có thể ghi điểm sau khi đã đọc, nhận xét
tổng hợp về bài làm, có đối chiếu với những bài làm trước Điểm số là kết quả cuối cùng của bài làm, của việc chấm bài Điểm số tất nhiên phải tuân theo những tiêu chí đánh giá được đặt ra nhưng cũng cần xem xét theo tình hình chung của cả lớp
và đặc thù của một số học sinh cần được quan tâm đúng mức
Mọi công việc trên mỗi giáo viên khi dạy môn Ngữ văn đều phải làm Nhưng mức độ làm của mỗi người lại khác nhau nên dẫn đến hiệu quả khác nhau Khi làm các công việc trên đòi hỏi giáo viên phải thoải mái về tinh thần (Không nên chấm bài lúc tinh thần chưa ổn định), phải tập trung, phải có lòng yêu thương học sinh, tất cả vì đàn em thân yêu, vì sự tiến bộ của môn học, vì tương lai của đất nước đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết với nghề dạy học Đặc biệt môn Ngữ văn đòi hỏi giáo viên không chỉ dạy kiến thức mà quan trọng hơn đó là dạy người Sự nghiệp trồng người của chúng ta sau này có thành công hay không một phần là do giáo viên dạy văn Chúng ta không chỉ giúp cho các em rèn luyện kĩ năng nói chuyện lưu loát mà còn rèn cho các em kĩ năng viết, kĩ năng tạo lập văn bản Những kĩ năng này chỉ có ở môn viết Tập làm văn Và kết quả đó được thể hiện