Một số biện pháp về việc giáo dục học sinh cá biệt của giáo viên chủ nhiệm đối với học sinh THCS THCS tạ thị kiều đỗ thị xuân đào

Thực trạng trước khi áp dụng giải pháp: Đa số học sinh đến lớp không thực hiện theo quy định, cả chính khóa lẫn trái buổi; như một số biểu hiện sau: - về nề nếp như không bỏ áo vào quầ

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số:………

1 Tên sáng kiến : Một số biện pháp về việc giáo dục học sinh cá biệt của

GVCN đối với học sinh THCS

2 Lĩnh vực áp dụng: quản lí giáo dục đạo đức cho tất cả khối lớp ở bậc trung

học cơ sở

3 Mô tả bản chất của sáng kiến:

3.1Tình trạng giải pháp đã biết

a Thực trạng trước khi áp dụng giải pháp:

Đa số học sinh đến lớp không thực hiện theo quy định, cả chính khóa lẫn trái buổi; như một số biểu hiện sau:

- về nề nếp như không bỏ áo vào quần, không đeo khăng quàng, thường xuyên

đi trễ, hay mang quà bánh lên lớp học,…;

- Về học tập thì đến lớp thường xuyên không tập sách, không thuộc bài, không làm bài; chọc phá bạn trong giờ chơi lẫn giờ học; đi lại lung tung trong lớp trong giờ học,…;

- Trong lao động vệ sinh trường lớp không làm đúng giờ một số lần còn thách thức ban cán bộ lớp báo với GVCN

- Đặc biệt nói tục, chửi thề, tụ tập thành nhóm đánh nhau trong trường và cả ngoài trường học; vô lễ với thầy cô v.v

Một số ảnh hưởng khác không nhỏ:

+ Sự phát triển của mạng Internet về nông thôn, nhiều điểm chat, chơi game online mọc lên ở lân cận trường học và trên đường đi học của nhiều học sinh

+ Nhiều cha mẹ học sinh phải đi làm ăn xa hoặc lo làm ăn do kinh tế cịn khĩ khăn hoặc lo làm giàu mà vơ tình quên đi việc theo dõi học tập cho con, nuơng chìu con quá mức, đẩy hết trách nhiệm về phía nhà trường

+ Một số học sinh cĩ cha mẹ bất hịa hoặc cha mẹ li thân, li dị, hoặc cha (mẹ)

cĩ vợ (chồng) khác,…

+ Một số học sinh kết bạn và đi chơi với các thanh thiếu niên hư hỏng ở bên ngồi nhà trường cộng với sự tác động của những tiêu cực xã hội.v.v

Vì vậy, để cơng tác giảng dạy, giáo dục đạo đức đạt hiệu quả cao, giáo viên chủ nhiệm lớp cần theo dõi quá trình các em học tập, rèn luyện đạo đức ở trường và ở nhà

b Ưu nhược điểm của giải pháp cũ :

Giáo viên chủ nhiệm (GVCN) lớp là người chịu trách nhiệm thực hiện mọi quyết định quản lý của hiệu trưởng đối với lớp và các thành viên trong lớp GVCN lớp là người vạch kế hoạch, tổ chức cho lớp mình thực hiện các chủ đề theo kế hoạch

và theo dõi, đánh giá việc thực hiện của các học sinh (HS); phải biết phối hợp với các

GV bộ mơn, chỉ huy quản lý học sinh trong lớp học tập, lao động, các cơng tác khác, một vấn đề khơng thể khơng thực hiện đĩ là việc giáo dục đạo đức HS Ngồi ra, GVCN cũng là người phối hợp với các tổ chức, đồn thể trong trường trong đĩ quan

hệ nhiều ở cấp Trung Học Cơ Sở (THCS) là chi đội, chi đồn, hội Phụ huynh học sinh (PHHS ), để làm tốt cơng tác dạy học- giáo dục HS mà lớp mình phụ trách

Thế mà, trong thực tế cĩ một số quan niệm sai lầm trong nhận thức về nhiệm

vụ và quyền của GVCN lớp chưa tương xứng với tầm quan trọng của chức vụ này, chưa đúng với các văn bản luật cũng như các văn bản quản lí giáo dục quy định và thậm chí cĩ cả những phương pháp giáo dục lỗi thời…Ở đâu đĩ, cịn tồn tại chuyện học sinh đánh thầy cơ giáo chủ nhiệm của mình; giáo viên chủ nhiệm lớp nĩng nảy,

thô bạo đã mắc phải những sai lầm nghiêm trọng như đuổi hàng chục học sinh ra khỏi giờ học, bắt học sinh đi bằng đầu gối 100 vòng quanh lớp, bắt viết 100 bản tự kiểm điểm, xích HS bằng dây vào giờ ra chơi (vì em này hay đi lung tung chọc phá bạn trong giờ học) v.v Ngược lại có những giáo viên chủ nhiệm lớp quá dễ dãi, buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm với lớp, với chức năng đã được giao, để cho học sinh

tự do hư đốn đã ảnh hưởng rất lớn đến việc giáo dục đạo đức cho học sinh lớp khác, ảnh hưởng lớn đến việc giảng dạy của GVBM khác cũng như việc tiếp thu kiến thức của HS, v.v

Vì những lí do đó, trong năm học 2014 - 2015, tôi đã mạnh dạn nghiên cứu giải

pháp: “ Một số biện pháp về việc giáo dục học sinh cá biệt của GVCN đối với học sinh THCS ”.

3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:

3.2.1 Mục đích của giải pháp:

Để cho công tác giáo dục thật sự đi vào chiều sâu Hiện nay Bộ giáo dục đã đưa ra việc thực hiện “Hai không” với bốn nội dung, công tác này được các nhà trường áp dụng một cách đồng bộ và triệt để giải quyết vấn đề HS ngồi nhầm lớp Giải pháp này nhằm vạch ra phương hướng xây dựng kế hoạch để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp Trên cơ sở đó vận dụng vào việc chủ nhiệm lớp nhằm góp phần nâng cao chất lượng học tập, giáo dục đạo đức cũng như bước đầu hình thành nhân cách cho học sinh

3.2.2 Nội dung giải pháp:

a Tính mới của giải pháp:

GVCN là cán bộ quản lý lớp cho nên người dạy giỏi và người chủ nhiệm giỏi không nhất thiết là một Có đồng thuận, có lệch pha trong thực tế là bình thường Tố chất quan trọng của GVCN là tố chất của một con người hành động Cũng như thủ trưởng của một đơn vị, chủ nhiệm lớp phải nghiêm túc và cần một bộ óc kế hoạch

hoá Đối tượng quản lý trường học, lớp học là con người phải giáo dục hoá do đó không thể có một chương trình cài đặt sẵn Phải lao vào làm Thấy đúng thì tổng kết

và áp dụng tiếp, thấy sai phải điều chỉnh kế hoạch kịp thời hoặc huỷ bỏ theo quy trình: xây dựng kế hoạch - thực hiện kế hoạch - kiểm tra kế hoạch - tổng kết và vạch

kế hoạch mới Rất cần ở chủ nhiệm lớp các phẩm chất nhiệt tình, sâu sát, cần cù trí nhớ tốt, quan sát tinh, tâm lí giỏi, có khả năng xây dựng đội ngũ cán bộ HS Bên cạnh

đó GVCN phải luôn tâm niệm mình vừa là thầy vừa là bạn của học trò

Vì vậy trong lớp học, GVCN là người để các em noi theo Cách hành động, suy nghĩ, cư xử của GV sẽ ảnh hưởng rất nhiều về quan niệm của học sinh và phụ huynh

về GV Bản thân tôi vừa là GVCN đồng thời là GVBM Vì vậy, khi đến trường hoặc lên lớp, tôi đều có những tác phong làm gương cho học sinh

Bên cạnh đó, GVCN biết thông cảm và chia sẻ những khó khăn của các em Trả lời những câu hỏi của các em một cách thấu đáo (nếu chưa có câu trả lời), hứa sẽ tìm câu trả lời chính xác Thật sự quan tâm, chia sẻ với các em về những khó khăn trong đời sống, những khó khăn ở trường, cư xử với bạn bè,, luôn sẳn sàng giúp các em trong khả năng của mình để giải quyết những khó khăn này Trong lớp học hay ngoài lớp học, thầy cô còn phải đóng vai người anh, người chị, người thân mà các em có thể tin tưởng, nhờ cậy được Qua đó, các em sẽ biết sống nhẫn nại, kiên trì và giàu lòng nhân ái

b Các bước thực hiện của giải pháp

1 Lựa chọn các bạn có năng lực hỗ trợ GVCN

a) Cơ sở lựa chọn:

- Sơ yếu lý lịch mà giáo viên chủ nhiệm yêu cầu học sinh ghi đầu năm, chú ý cảm tưởng của từng học sinh

- Giáo viên chủ nhiệm cũ

- Các giáo viên bộ môn giảng dạy lớp năm trước.

- Gặp gỡ, trao đổi với học sinh trong các buổi lao động tổng vệ sinh đầu năm

- Căn cứ sự tín nhiệm của tập thể lớp qua việc bình bầu dân chủ ban cán bộ lớp đầu mỗi năm học

Việc làm này để bước đầu tìm hiểu, phát hiện các học sinh cốt cán cũng như học sinh chưa định hướng việc học tập Từ đó có thể kiện toàn đội ngũ Cán bộ lớp và phát huy các mặt mạnh, các truyền thống tốt đẹp của lớp Ngoài ra, giáo viên chủ nhiệm cần phối hợp với phụ huynh học sinh nắm rõ hoàn cảnh gia đình các em để có cách giáo dục hợp lí

b) Phân công nhiệm vụ

- Nhiệm vụ của lớp trưởng: Lớp trưởng là người điều hành, quản lý toàn bộ các hoạt động của lớp và từng thành viên trong lớp; theo dõi, quan tâm hỗ trợ những hoàn cảnh đặc biệt khó khăn hay học sinh cá biệt kịp thời báo ngay với GVCN;

- Nhiệm vụ của các lớp phó; tổ trưởng, tổ phó: hỗ trợ lớp trưởng trong các nhiệm

vụ được phân công như văn nghệ, lao động vệ sinh, học tập, hay chuyên cần rèn luyện

và đời sống của các bạn; chỉ huy lớp khi lớp trưởng vắng mặt, đặc biệt là việc học tập của các bạn trong lớp

- Nhiệm vụ các cán sự bộ môn: chuyên sâu, nghiên cứu những khó khăn của cả lớp báo cho GVBM nắm và kịp thời chấn chỉnh, hổ trợ các em kịp thời qua tiết học hoặc bài tập về nhà

2 Lập sơ đồ tổ chức lớp học.

- Căn cứ vào học lực của HS: HS yếu kém, chậm tiến ngồi trước; HS khá giỏi ngồi sau

- Căn cứ vào tình trạng sức khỏe của HS: HS thấp trước, cao sau; HS mắt yếu ngồi gần bảng

- Căn cứ vào nhiệm vụ của ban cán sự lớp: ngồi giữa và sau.

3 Vai trò của GVCN trong việc kết hợp nhà trường - gia đình - xã hội.

Các phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của con người nói chung, HS nói riêng được hình thành và phát triển trong các môi trường: gia đình, nhà trường và xã hội Lúc sơ sinh vai trò của gia đình là chủ đạo, tuổi học mầm non gia đình và nhà trường góp phần quyết định, tuổi học phổ thông (từ tiểu học tới trung học) càng lớn vai trò của nhà trường, gia đình và xã hội càng cân đối Để làm tốt việc giáo dục phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống cho HS THCS phải kết hợp chặt chẽ với gia đình

Nhà trường, gia đình và xã hội có vai trò giáo dục khác nhau đối với sự hình thành

và phát triển phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của HS Trong mối quan hệ đó thì nhà trường được xem là trung tâm, chủ động, định hướng trong việc phối hợp với gia đình và xã hội Nhà trường là môi trường giáo dục toàn diện nhất, là cơ quan nhà nước thực hiện chức năng giáo dục chuyên nghiệp nhất nên nhà trường là lực lượng giáo dục có hiệu quả nhất, hội tụ đủ những yếu tố cần thiết để có thể huy động sức mạnh giáo dục từ phía gia đình và xã hội

Có một thực trạng tồn tại là các tệ nạn xã hội như đề đóm, cờ bạc, nghiện hút v.v

… cũng xuất hiện, làm đảo lộn vẩn đục môi trường giáo dục đạo đức, không ngừng ảnh hưởng đến đạo đức, nhân cách và lối sống của HS Nhà trường dù là một pháo đài vững chắc nhưng vẫn có thể bị "tập kích" từ phía ngoài Nhà trường không phải là một ốc đảo tách khỏi xã hội, tách xa thực tiễn Thực tiễn cuộc sống, nhất là cuộc sống

xã hội đang có các nhân tố của kinh tế thị trường tác động đến nhà trường, có lúc nhẹ nhàng, có khi sôi động dồn dập Xã hội ô nhiễm, luồng văn hoá ngoại lai, đồi truỵ, bạo lực len lỏi vào mọi tầng lớp nhân dân đã rất dễ gây ấn tượng và phản ảnh sâu đậm đối với trẻ

GVCN biết kết hợp và phát huy nhằm giáo dục về tình hình và nhiệm vụ của đất nước, tình hình thời sự, chính trị trong nước và thế giới (có định hướng chính trị rõ

ràng); giáo dục về tổ chức và hoạt động của các tổ chức xã hội - chính trị trong hệ thống chính trị ở Việt Nam, về quyền tự do, dân chủ và trách nhiệm công dân; bồi dưỡng một số kỹ năng sinh hoạt chính trị - xã hội cần thiết

* Biện pháp thực hiện nhằm giáo dục HS cá biệt :

- Thực trạng:

+ Hầu như trường nào, lớp học nào cũng có học sinh cá biệt, mà những học sinh này đa số gây không ít khó khăn cho GVCN, đôi khi họ rất mệt mỏi vì các em không nghe, càng phạt thì càng vi phạm nhiều hơn hoặc các em sẽ co lại và phá phách hoặc chống đối ngầm Điều này không những khó khăn cho GV mà còn có thể ảnh hưởng đến chuyện thi đua của cả lớp

+ GVCN thường là người đứng ra giải quyết mọi chuyện do HS gây ra, nhưng chỉ ở mức độ là khuyên bảo, dạy kèm ngoài giờ cho HS yếu kém, còn đối với HS cá biệt về đạo đức thì răn đe, xử phạt, thậm chí còn hù dọa, nhưng hầu hết đều chỉ có hiệu quả tức thời thôi rồi đâu lại vào đó, HS vẫn trở lại như cũ vì do GV không hiểu được nguyên nhân sâu phát xuất từ tâm lý của trẻ

+ Cũng có GVCN mời phụ huynh đến để thông báo về tình trạng của HS với mong muốn gia đình kết hợp cùng nhà trường để giáo dục cho các em tốt hơn, có phụ huynh thì tiếp thu và cũng có phụ huynh lại bực tức con mình và đánh con trước mặt giáo viên rồi dẫn con về cho nghỉ học luôn vì cảm thấy xấu hổ Điều này đã cho thấy chính phụ huynh cũng bất lực trước con mình

+ HS không có tội, nếu sống trong một gia đình lành mạnh thì HS sẽ có một nhân cách tốt và ngược lại, vì thế HS chỉ là nạn nhân mà thôi, như năm học này tôi gặp phải một HS có hoàn cảnh đặc biệt và điều không thể tránh khỏi là em trở thành sự chú ý của GVBM khi lên lớp vì không bao giờ em có đủ sách vỡ, không thuộc bài thường xuyên, vi phạm kiểm tra, có thái độ vô lễ với thầy cô,v.v…, còn các bạn trong lớp thì rất khó chịu mỗi khi thầy cô giảng bài em ấy “ ngủ”, hỏi thì em nói không có,

chỉ vì em “thích” nằm lên bàn, rồi tập vở không bao bìa, viết vẽ lung tung mấy môn trong cùng một cuốn, không đồng phục thường xuyên,… tôi đã nhờ ban cán bộ lớp mua sẵn bao bìa và một số tập mới để khi em không có giúp đỡ em liền trong lớp; ghé nhà hỏi PH thì nói là mua rất đầy đủ và luôn nhắc em học bài nhưng không hiểu tại sao lại vi phạm hoài Tôi đã hỏi kĩ từng thời gian sinh hoạt của em hàng ngày, vạch ra thời gian biểu học tập ở nhà-sau đó gọi điện cho PH kiểm tra- nhắc PH quan tâm, để ý tới em nhiều hơn về thái độ, học tập, ăn mặc trước khi đến trường

- Tìm hiểu nguyên nhân:

+ Lâu nay, chỉ thường nghe cụm từ “học sinh cá biệt” - ám chỉ những đứa trẻ có

vẻ khác thường, khó dạy, thậm chí hư hỏng Trong trường, HS dạng cá biệt về đạo đức thường quậy phá, đánh lộn, trộm cắp, nổi bật vai trò thủ lĩnh, lập băng nhóm nhẹ hơn một chút là dạng nữa về học tập, HS không học bài, làm bài, HS chậm hiểu

và rất mau quên Và HS bị gọi "cá biệt" là HS có khiếm khuyết về tâm lý, do HS bị ảnh hưởng từ trong gia đình của HS, đa số chúng ta khi thấy hành động khác thường, không ngoan của HS thì cho là cá biệt và xử lý trên hành động do HS gây ra mà quên

là cần phải tìm cho ra nguyên nhân Đôi khi sự cá biệt của những HS ấy lại do từ cha

mẹ chúng cuộc sống vợ chồng không hoà thuận, đời sống kinh tế khó khăn người lớn trong gia đình các em làm những công việc bị xã hội không đồng cảm từ đó có ảnh hưởng đến đặc điểm tâm sinh lý của HS – HS lớp tôi cũng thuộc một trong những dạng ấy – sinh ra từ một người mẹ mà theo như người ở địa phương nói lại là không mấy gì tốt đẹp và chính tôi đã từng tiếp xúc với chị ấy qua hai lần em HS vi phạm qua cách ăn mặc, nói năng chị ấy thì giống như tôi đã tìm hiểu và hiện đang bán quán phở, cha của em thì quê ở thành phố Hồ Chí Minh cũng sống lang thang không gia đình gặp chị ấy được bà ngoại chấp nhận nên về sống chung, hiện đang làm nghề bán vé

số, cuộc sống rất bấp bênh, trong năm 2014 thì em phải đóng học phí, sang năm 2015 gia đình em được địa phương xác nhận là hộ nghèo Em ấy rất thường xuyên vi phạm, tôi mời gia đình đến trường được 4 lần vào những lần em HS không thuộc bài, không

làm bài thường xuyên, cúp tiết, đánh lộn, vi phạm kiểm tra Rồi những lần sau vi phạm tiếp tục nữa không bao giờ tôi mời mà phụ huynh đến nữa, lại một mình vừa làm người để em kể lại, tâm sự, vô lễ với tôi; vừa là người em phải nhận lỗi, khóc với tôi vì mẹ em không cho em đến lớp nữa,… không biết bao nhiêu lần vì những vi phạm của em Chỉ còn một tuần cuối là đến khì thi học kì II em đã nghĩ học không phép liên tục 3 ngày liền, (gọi điện thoại thì không nghe, mời thì lại không đến nữa-sắp thi rồi!); sau một hồi bàn với lớp về tình trang hiện nay của bạn, cả lớp và tôi thống nhất đến nhà bạn lần nữa; tôi lại đến nhà tìm hiểu nguyên nhân thì gặp em và cha em, hỏi sao em không đến trường thì em nói em bị bệnh-nhìn em khá hốc hác và xanh xao nên tôi và các bạn trong lớp cùng đi tin lời em nói, tôi hỏi em sao không xin phép cô hay gọi điện cho nhà trường thì em cứ không trả lời được; lúc đó ba em xuất hiện: vẫn ánh nhìn buồn buồn, đôi mắt hơi rưng rưng ông cám ơn tôi vì đã nhiều lần tận tình đến nhà xin phép cho em đi học, lần này thì ông nói rằng ông không hay biết chuyện em HS nghĩ học mấy ngày qua và hứa thuyết phục mẹ em cho em đi học lại vào thứ hai tuần sau

+ Không phải tự nhiên mà trẻ trở thành "cá biệt", đó là hậu quả của các vết thương tâm lý mà vô tình người lớn chúng ta đã gieo vào đầu óc non nớt của trẻ lúc sống trong môi trường gia đình cũng như ở trường học

+ Một số học sinh bị bệnh bẩm sinh có một số biểu hiện chậm hơn các bạn và điều đáng lưu tâm là một số học sinh ham chơi, học kém, chán học, bỏ học

- Giải pháp:

+ Trước hết, chúng ta hãy thương yêu HS, cố gắng để giúp HS vượt qua những

biến cố, những vấn đề đã xảy trong quá trình sống và nó đã trở thành vết thương tâm

lý khó phai mờ trong tâm hồn HS

+ HS cá biệt thì cần được sự giúp đỡ trong học hành, lối sống

+ GVCN cần có nề nếp kỷ cương để HS tự nhận thức, tự khép mình trong những nội quy, quy chế chặt chẽ nhưng luôn được dân chủ bàn bạc, trao đổi, thỏa sức đóng góp Tuân theo tập thể và cống hiến cho tập thể; luôn gắn lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể, chính là một trong những chuẩn mực, điều kiện để giáo dục HS Trong trường cần có dân chủ đối với mọi vấn đề, thầy và trò cùng nhau thảo luận, ai có ý kiến gì đều thật thà phát biểu Điều gì chưa thông suốt thì hỏi, bàn cho thông suốt Dân chủ nhưng trò phải kính thầy, thầy phải quí trò

+ Tổ chức vận động các gia đình, các đoàn thể XH cùng phối hợp, thống nhất nội dung, mục đích, biện pháp giáo dục HS trong trường và cụm dân cư

+ Giáo dục trong tập thể bằng tập thể lớp, trường, địa phương

+ Thuyết phục bằng lời lẽ có lý, có tình, bằng tình cảm và phép tắc tác động lên nhận thức và tình cảm của HS như: trò chuyện, nêu gương tốt, thưởng việc tốt

+ Đưa các em vào hoạt động tập thể thực tiễn như hoạt động tập thể trong và ngoài nhà trường, vui chơi, thăm quan du lịch… qua đó hiểu thêm HS, gắn bó học sinh với tập thể, xoá đi những thiếu sót

+ Khuyến khích khen chê đúng mục đích, đúng việc, đúng lúc, tế nhị mà hiệu quả + Xây dựng nếp sống văn minh, văn hoá thanh lịch, xây dựng tình thương yêu đoàn kết

+ Nhà trường, các đoàn thể, các ngành các gia đình cùng tổ chức giáo dục đạo đức cho HS

+ Đầu tư cho con em học tập, vui chơi thoả đáng

+ Không nên chỉ mời PHHS khi thấy cần thiết hay xảy ra sự cố trong trường học, lớp học mà nên xem việc gặp gỡ, trao đổi với PHHS là chuyện bình thường

* Xây dựng tiêu chí đánh giá, xếp loại hạnh kiểm HS: