Giúp học sinh học tốt âm nhạc thường thức ở trung học cơ sở THCS tạ thị kiều nguyễn đạt dinh

- Giáo viên nắm rõ đặc trưng của bộ môn, có phương pháp dạy học linh hoạt sáng tạo, phải tìm mọi cách để cải tiến cách dạy từng phân môn theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh, b

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số: (do Thường trực HĐ ghi)

1 Tên sáng kiến:

Giúp học sinh học tốt Âm nhạc thường thức ở Trung học cơ sở.

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: thuộc lĩnh vực chuyên môn Âm nhạc

3 Mô tả bản chất của sáng kiến:

3.1 Tình trạng giải pháp đã biết:

- Thuận lợi:

- Trong điều kiện phát triển của CNTT, việc dạy học ứng dụng CNTT và sử dụng GA điện tử đòi hỏi GVBM phải cập nhật và ứng dụng vào giảng dạy, đó cũng là một trong những giải pháp tạo hứng thú cho HS trong học tập bộ môn

- GV môn Âm nhạc đã được tập huấn qua các lần tập huấn thay sách, bồi dưỡng thường xuyên được bổ sung thêm kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ và phương pháp giảng dạy Phòng GD và ĐT thường xuyên tổ chức cho GVBM sinh hoạt cụm chuyên môn dự giờ để học hỏi và rút kinh nghiệm nâng cao tay nghề

- Trong quá trình giảng dạy giáo viên đã phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của

HS bằng cách tạo ra hứng thú cho HS ngay từ phần mở đầu bài học, phần giới thiệu đề mục mới Vì thế mà tiết học diễn ra nhẹ nhàng, thu hút sự theo dõi của HS góp phần nâng cao chất lượng tiết học

- Giáo viên nắm rõ đặc trưng của bộ môn, có phương pháp dạy học linh hoạt sáng tạo, phải tìm mọi cách để cải tiến cách dạy từng phân môn theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh, bổ sung thêm nhiều thủ pháp sinh động, hấp dẫn, đa dạng hóa cách thức truyền đạt ở mỗi bài học

- GV đã tăng cường lồng ghép, tổ chức các hoạt động âm nhạc trong lớp, trong trường bằng hình thức tổ chức hội thi văn nghệ, ngoại khóa đã thu hút đông đảo HS Tham gia

- Khó khăn:

- Âm nhạc là môn học độc lập trong chương trình THCS Dạy và học nghiêm túc, có kiểm tra, thi đánh giá cuối năm và kết quả là một trong những tiêu chuẩn để xét lên lớp hay tốt nghiệp bậc học Song thực tế hiện nay cho thấy rằng môn này chưa được quan tâm đầy đủ và nghiêm túc ở các cấp và các ngành Đặc biệt là khi môn này chuyển sang đánh giá bằng xếp loại thì HS ngày càng không quan tâm đến môn học, có dấu hiệu xem nhẹ, lơ

là trong học tập

- Trong điều kiện các phương tiện giải trí, thông tin đại chúng phát triển ngày càng phong phú, đa dạng, nhiều bài nhạc trẻ được giới trẻ yêu thích kể cả HS THCS, một số bài hát trong chương trình học các em đã nghe qua nên cảm thấy quen thuộc, một số em có biểu hiện không nhiệt tình khi học hát, một số em còn rụt rè

- Đối với học sinh trường THCS, đa số các em ít có điều kiện đi lại và nắm bắt thông tin, không chỉ thế các em còn ít quan tâm đến việc học nhạc, chủ yếu là các em bị chi phối, ảnh hưởng về các môn chính, điều kiện của nhà trường và xã hội

- Với yêu cầu của bộ môn, khi giảng dạy GV cần phải được cung cấp đầy đủ các trang thiết bị như: đĩa nhạc hình, tiếng, máy hát đĩa, máy chiếu, các tư liệu, tranh ảnh nhạc sĩ bảng phụ TĐN, bài hát, thanh phách và có phòng học riêng trang bị đầy đủ điều kiện âm thanh, ánh sáng… Trong điều kiện thực tế CSVC, TTB nhà trường chỉ đáp ứng được phần nào, một phần GVBM tự trang bị nên chưa đảm bảo để việc giảng dạy và học tập của GV

và HS đạt hiệu quả cao nhất

- Nhiều năm qua, chất lượng bộ môn luôn đạt và vượt chỉ tiêu đề ra Song trong quá trình giảng dạy cũng gặp rất nhiều khó khăn do tâm lí của HS, kể cả một số GVBM khác

và PHHS vẫn còn xem nhẹ bộ môn, cho đây là môn năng khiếu nên không đòi hỏi các em phải học nhiều Những ý nghĩ chưa tích cực này đòi hỏi phải được xóa bỏ nhất là đối với những em HS đầu cấp Với mục tiêu và đặc điểm của bộ môn Âm nhạc việc “Giúp học

sinh học tốt Âm nhạc thường thức ở Trung học cơ sở” cần phải được thực hiện một cách

nghiêm túc và khoa học góp phần vào sự thành công trong công tác giáo dục HS

3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến

- Mục đích của giải pháp

Âm nhạc là một môn văn hóa bắt buộc, tất cả HS đều được học và phải học để có một trình độ văn hoá âm nhạc phổ thông trong nền học vấn chumg của cấp THCS, môn âm nhạc được triển khai rộng rãi từ những năm 1996 – 1997 cho đến nay đã trở thành một

môn học rất quen thuộc đối với tất cả HS THCS Thế nhưng, so với một số môn học khác,

Âm nhạc vẫn còn bị xem là môn phụ Để phát huy được tác dụng của bộ môn, làm phong phú thêm đời sống tinh thần, tạo được lực luợng nòng cốt cho các phong trào văn nghệ, đồng thời góp phần vào việc giáo dục toàn diện cho HS, việc tạo hứng thú học tập cho các

em là rất quan trọng, thông qua các tác phẩm âm nhạc được chọn lọc đưa vào chương trình học hát và các tác phẩm của các nhạc sĩ nổi tiếng ở phân môn âm nhạc thường thức

- Điểm mới trong kết quả nghiên cứu:

- Tạo được hứng thú cho các em học sinh trong quá trình học âm nhạc đồng thời góp phần thực hiện thành công mục tiêu giáo dục bộ môn

- Hình thành kỹ năng tư duy, ứng xử nhạy bén qua việc thảo luận nhóm, các trò chơi vui

học âm nhạc (đố vui, ô chữ, nốt nhạc vui,…)

- Hình thành tính năng động, có óc tổ chức, tập trung cao, sáng tạo, khả năng tự học tập, vận dụng tốt những kiến thức khoa học khác,…

- Đổi mới phương pháp dạy Âm nhạc thường thức:

Phân môn Âm nhạc thường thức trang bị cho HS một số hiểu biết để góp phần thực

hiện mục tiêu giáo dục cho học sinh có một trình độ âm nhạc nhất định.

Dạy Âm nhạc thường thức theo hướng phát huy tính tích cực và giáo dục văn hoá âm nhạc cho HS

- Sự chuẩn bị để dạy tốt phân môn Âm nhạc thường thức GV phải có sự chuẩn bị thật đầy đủ, kĩ càng Cụ thể là:

- Phải nắm vững các nội dung kiến thức cần truyền đạt cho HS với những thông tin ngắn gọn, súc tích

- Phải có những câu hỏi gợi mở để HS cùng tham gia vào bài học

- Phải chuẩn bị minh hoạ các bài hát, bản nhạc do GV tự trình bày hoặc dùng băng đĩa cho HS nghe

- Chuẩn bị tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học

Các nội dung Âm nhạc thường thức được trình bày trong SGK hết sức ngắn gọn, do đó

GV cần sưu tầm thêm tư liệu tham khảo, vừa bổ sung kiến thức cho bản thân, vừa có thể cung cấp thêm cho HS ở mức độ cần và đủ

* Các dạng bài trong phân môn Âm nhạc thường thức gồm có:

- Giới thiệu nhạc cụ

Chiêng Đàn T-rưng Đàn Đá

Đàn Piano Đàn violon

- Giới thiệu các hình thức biểu diễn

Hòa tấu nhạc cụ dân tộc Tam tấu nhạc cụ dân tộc

Độc tấu sáo Tam tấu vi-o-lông Hòa tấu nhạc cụ dân tộc

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

NS Trịnh Công Sơn NS Trần Hoàn NS Hoàng Vân NS Bettoven NS Sopanh

- Một số vấn đề của đời sống âm nhạc, sinh hoạt âm nhạc

Trang phục DT Khơ me Trang phục DT Thái Trang phục DT Nùng Trang phục DT M ường Trang phục DT Hà Nhì

Hát Đồng dao Hát Cải lương Hát bội Hát chèo Hò giã gạo

Những dạng bài trên đều có đặc điểm và tính chất khác nhau, do đó mỗi dạng bài nên theo một quy trình dạy học riêng Dù thực hiên theo quy trình nào cũng đều phải coi trọng phần minh hoạ bằng âm nhạc và câu hỏi đáp để thầy và trò cùng tham gia hoạt động

Dạy tốt từng nội dung trong phân môn Âm nhạc thường thức chính là góp phần vào việc hình thành trình độ văn hoá âm nhạc nhất định cho HS như mục tiêu môn học đã đề ra Phương tiện và ĐDDH phục vụ cho phân môn Âm nhạc thường thức Để dạy tốt các nội dung Âm nhạc thường thức cần có những phương tiện và ĐDDH như:

- Tranh ảnh

- Băng/ đĩa

- Nhạc cụ

- Các tư liệu tham khảo

Trong đổi mới PPDH, ngoài việc tích cực hóa các hoạt động dạy - học của thầy và trò

(đặc biệt là HS) thì phương tiện và ĐDDH cũng phải được quan tâm thích đáng Dạy âm

nhạc, GV nhất thiết phải sử dụng nhạc cụ hỗ trợ Ở trường đã được trang bị nhạc cụ phục

vụ cho giảng dạy, đĩa nhạc phục vụ cho dạy học cũng đã được sản xuất nhưng chưa thật đủ như mong muốn Ngoài các phương tiện, thiết bị được hỗ trợ GV cần sưu tầm, tìm tòi, nghiên cứu để có được những tư liệu, phương tiện có thể sử dụng khi dạy Âm nhạc thường thức Đó là công việc thường xuyên, lâu dài mà bất kì GV âm nhạc nào cũng phải quan tâm đến

Những điểm cần lưu ý:

Các nội dung trong phân môn Âm nhạc thường thức góp phần quan trọng vào việc giáo dục văn hoá âm nhạc cho HS Khi dạy phân môn này GV không nên truyền thụ kiến thức một chiều mà cần đặt câu hỏi để HS cùng tham gia thảo luận, qua đó các em có thể nói lên những hiểu biết và cảm nhận qua sự trải nghiệm của bản thân tuy có thể còn rất ít ỏi

Về phương pháp dạy Âm nhạc thường thức, GV cần vận dụng một cách linh hoạt tùy thuộc vào từng chủ đề nội dung Ví dụ: giới thiệu tác giả, tác phẩm không nên thực hiện giống như giới thiệu nhạc cụ: dạy về các vùng miền dân ca sẽ không nên thực hiện giống như giới thiệu các hình thức biểu diễn hoặc thể loại âm nhạc…

Đổi mới phương pháp Âm nhạc thường thức, GV cần quan tâm đến thiết bị, ĐDDH như đã nêu trên, đồng thời có thể sử dụng sự trợ giúp của phần mềm vi tính như: Power Point, Violet…để tạo hiệu quả cao hơn trong hoạt động dạy - học của thầy và trò

* Qua phân môn âm nhạc thường thức ta sẽ ứng dụng công nghệ thông tin vào soạn

giảng trên PowerPoint để tạo nên sự hứng thú cho các em trong học tập:

- Giáo viên phải có khả năng sử dụng máy tính và một số chương trình cần thiết trên máy

- Nhà trường phải có đầy đủ trang thiết bị, phòng chức năng và tốt hơn nữa là có phòng bộ môn

- Đây là dạng giáo án điện tử, phương pháp này có nhiều thuận lợi:

+ Học sinh có thể mắt thấy, tai nghe khi giáo viên giới thiệu bài + Hiệu ứng trên máy giúp học sinh hứng thú, tập trung hơn

+ Học sinh có thể xem phim thay bằng những hình ảnh tĩnh

+ Có thể chơi các trò chơi ở những phương pháp trên mà giáo viên không cần phải làm bảng phụ câu hỏi và đáp án…

Ví dụ: Sơ lược về một số nhạc cụ dân tộc phổ biến (lớp 6 - tiết 15)

- Giáo viên cho xem đoạn phim một số nhạc cụ dân tộc phổ biến cùng âm sắc của nhạc cụ đó, hỏi tên nhạc cụ, học sinh trả lời Giáo viên cho nghe đoán âm sắc của nhạc

cụ qua trò chơi nốt nhạc vui và xuất hiện đáp án cho các em đối chiếu kết quả nghe đoán

* Không phải các phương pháp này là phương pháp hoàn toàn mới nhưng do cách tổ

chức của giáo viên, tạo sự phấn khích thi đua, tạo khả năng tổ chức (tổ chức nhóm) tạo

tinh thần đoàn kết, biết chung sức, chia sẻ,…

* Học sinh đã biết tự học, tự tìm tòi khám phá thêm kiến thức cho mình, cho bạn

* Học sinh thật sự thích thú phân môn này

* Hình thành cho học sinh tính năng động, có óc tổ chức, tính tập trung, sáng

Tạo không khí vui tươi, thoải mái cho tiết học:

Ngoài ra, trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần phải tạo cho học sinh những tình cảm tốt, cách ăn mặc của giáo viên cũng góp phần không nhỏ tạo sự hứng thú cho học sinh Bên cạnh đó, giáo viên dạy nhạc nhất thiết phải hát được những bài hát trong chương trình yêu cầu, vì các em thích được nghe chính giáo viên hát, từ đó sẽ tác động đến suy nghĩ của học sinh là mình sẽ cố gắng hát được giống như giáo viên giảng dạy Ngoài ra, trong các tiết dạy về phân môn âm nhạc thường thức giáo viên cũng nên hát cho học sinh nghe các ca khúc của các nhạc sĩ mà học sinh học từ đó tạo cho các em phấn khởi hơn khi học môn này

Lắng nghe ý kiến và sự sáng tạo của HS trong học tập:

Trong quá trình Học hát, học Nhạc lí, Tập đọc nhạc hay Âm nhạc thường thức HS cũng có nhiều ý kiến hay nhiều sáng tạo Do đó, GV phải dành thời gian cho các em trình bày ý

kiến của mình Những ý kiến hay GV nên tuyên dương và nếu được có thể áp dụng trong quá trình luyện tập của các em

3.3 Khả năng áp dụng của giải pháp

SKKN giáo dục “Giúp học sinh học tốt Âm nhạc thường thức ở Trung học cơ sở” có

thể ứng dụng cho việc giảng dạy bộ môn Âm nhạc cấp THCS Tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của đơn vị và khả năng chuyên môn của từng GV cũng như năng lực hoạt động của HS

ở từng địa bàn khác nhau mà GV có thể linh hoạt điều chỉnh vân dụng một cách cho phù hợp và có hiệu quả nhất

3.4 Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng giải pháp

Qua khoảng hơn 12 năm áp dụng phương pháp giảng dạy trên thì bản thân thân thấy hiệu

quả cao, các em rất thích học về các phân môn trong âm nhạc, qua lời ca tiếng hát và cách trình bày về hình ảnh minh họa thì các em rất say mê môn nhạc, chỉ còn một số ít HS là do bản thân các em không ý thức trong việc học là chưa tiến bộ nhưng không đáng kể

Một số em được phát hiện, bồi dưỡng phục vụ các phong trào văn nghệ ở trường, huyện tổ chức, đưa đi dự thi “Tiếng hát Hoa phượng đỏ” trong dịp hè cũng đạt kết quả đáng kể

Qua khảo sát ngẫu nhiên 142 HS năm học 2014 – 2015 (trong đó lớp 6: 68 em, lớp 8:

74 em) cho kết quả như sau:

Hứng thú học tập môn Âm nhạc thường thức ở HS lớp 6, 8

Rất ham thích Ham thích Bình thường Không thích

3.5 Tài liệu kèm theo (nếu có).