Chuyên đề 1: Văn học Việt Nam 1930 1945468

"Tụi đi học " là truyện ngắn trữ tỡnh, kể lại những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường đầu tiờn, thể hiện tõm trạng bỡ ngỡ, những cảm xỳc mới lạ nảy nở trong lũng nhõn vật, trở thành nh

CHUYấN ĐỀ 1: VĂN HỌC VIỆT NAM 1930-1945

- Lóo Hạc (Nam Cao)

Tớch hợp: Tớch hợp kiến thức về văn bản (chủ đề, bố cục, xõy dựng và liờn kết đoạn văn) + Văn tự sự (miờu tả và biểu cảm) + văn nghị luận + phộp tu

từ, cõu ghộp, từ tượng thanh- hỡnh.

Văn bản 1: “TễI ĐI HỌC” của THANH TỊNH

I Nội dung:

1 "Tụi đi học " là truyện ngắn trữ tỡnh, kể lại những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường đầu tiờn, thể hiện tõm trạng bỡ ngỡ, những cảm xỳc mới lạ nảy nở trong lũng nhõn vật, trở thành những kỉ niệm đỏng nhớ trong cuộc đời mỗi người Tỏc phẩm in trong tập truyện "Quờ mẹ" năm 1941

2 Tỏc phẩm là những trang văn đẫm chất thơ:

- Những yếu tố trữ tỡnh thể hiện trong hỡnh ảnh, cảnh sắc thiện nhiờn để miờu tả, qua việc sử dụng những hỡnh ảnh so sỏnh cựng ngụn ngữ biểu cmar và tinh tế

- Chất thơ trong những trang văn miờu tả tõm trạng, những dũng suy nghĩ miờn man về những kỉ niệm của buổi tựu trường thời ấu thơ

- Chất thơ trong giọng văn nhẹ nhàng, truyền cảm, lắng đọng , gợi về những kớ ức

xa xưa thời cấp sỏch đến trường

- Truyện khụng cú mụ hỡnh thường gặp, cú nhõn vật với hệ thống cỏc sự việc và cỏc xung đột xó hội mà được xõy dựng theo dũng hồi tưởng của nhõn vật về những

kỉ niệm xưa

II Cõu hỏi:

Câu 1: Hãy phân tích giá trị biểu đạt của nghệ thuật so sánh trong đoạn văn sau:

a.Tôi quên thể nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như

mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.

Gợi ý: Chú ý đây là cách phân tích một phép tu từ so sánh: A như B ( phân tích B

để làm rõ A)

- Hình ảnh cành hoa tươi biểu trưng cho cái đẹp, cái tinh hoa tinh tuý, cái đáng yêu, đáng nâng niu của tạo hoá ban cho con người Dùng hình ảnh cành hoa tươi

tác giải nhằm diễn tả những cảm giác, những rung động trong buổi đầu tiên thật

đẹp đẽ, đáng yêu, đáng nâng niu vô cùng Vẻ đẹp ấy không chỉ sống mãi trong tiềm thức, kí ức mà luôn tươi mói vẹn nguyên

- Tụi đi học (Thanh Tịnh)

- Trong lũng mẹ (Nguyờn Hồng)

- Tức nước vỡ bờ (Ngụ Tất Tố)

- Phép nhân hoá mỉm cười diễn tả niềm vui, niềm hạnh phúc tràn ngập rạo rực và

cả một tương lai đẹp đẽ đang chờ phía trước Rõ ràng những cảm giác, cảm nhận

đầu tiên ấy sống mãi trong lòng ''tôi'' với bao tràn ngập hy vọng về tương lai

=> Cách diễn tả thật hay, thật đặc sắc và giàu chất thơ Ta cảm nhận được tấm lòng mãi mãi biết ơn, yêu quý thầy cô, mái trường, bè bạn chủa nhà văn Thanh Tịnh

b Hãy phân tích giá trị biểu đạt của nghệ thuật so sánh trong saubằng đoạn văn:

''ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi''

Gợi ý:

+ Yêu cầu về hình thức phải viết thành một đoạn văn hoàn chỉnh

+ Yêu cầu về nội dung cần làm rõ các vấn đề sau:

- Chỉ ra được vế so sánh

- Hình ảnh làn mây diễn tả sự trong sáng, ngây thơ, dịu dàng đáng yêu của trẻ

thơ Chỉ một ý nghĩ thoáng qua thôi mà sống mãi, đọng mãi và lung linh trong kí

ức Khát vọng mãnh liệt vươn tới một đỉnh cao,

- Qua đó thể hiện tâm hồn khát khao bay cao, bay xa, vươn tới những chân trời mới

Viết thành đoạn văn:

Trong truyện ngắn ''Tôi đi học'' của Thanh Tịnh có một so sánh rất hay đó là: ''ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi'' Đây là phép so sánh hay và rất đẹp Hình ảnh làn mây diễn tả sự trong sáng,

thơ ngây, dịu dàng và đáng yêu của trẻ thơ Kỉ niệm về ngày khai trường đầu tiên

sức sống thật kì diệu, thật mãnh liệt Chỉ một ý nghĩ thoáng qua thôi má sống mãi,

đọng mãi trong kí ức Bao nhiêu năm tháng qua rồi vẫn sống dậy lung linh Ta thấy như đâu đó ánh lên một khát vọng mãnh liệt vươn tới một đỉnh cao Cách diễn tả thật hay, thật đặc sắc và thám đẫm chất trữ tình Qua đó, ta cảm nhận được một tâm hồn khát khao bay cao, bay xa, vươn tới những chân trời mới Ước mơ, khát vọng ấy của nhà văn thật cao đẹp, đáng trân trọng biết những nào

c Hãy phân tích giá trị biểu đạt của nghệ thuật so sánh sau bằngđoạn văn:

'' Họ như con chim con đứng bên bờ tổ nhìn quãng trời rông ''

Gợi ý:

+ Yêu cầu về hình thức phải viết thành một đoạn văn hoàn chỉnh

+ Yêu cầu về nội dung cần làm rõ các vấn đề sau:

- Chỉ ra được vế so sánh

- Hình ảnh chim con được để dùng để diễn tả tâm trạng của ''tôi'' và các cô cậu

lần dầu tiên đến trường Mái trường như tổ ấm, mỗi cô cậu học trò như cánh chim non đang ước mơ được khám phá chân trời kiến thức, nhưng cũng rất lo lắng trước chân tròi kiến thức mênh mông, bao la bất tận ấy

- Qua đó, ta cảm nhận được tấm lòng mãi mãi biết ơn, yêu quý mái trường, thầy cô

bè bạn của nhà văn

Viết thành đoạn văn:

Trong truyện ngắn '' Tôi đi học '' Thanh Tịnh đã sử dụng 3 hình ảnh so sánh rất hay và đầy thú vị Ba hình ảnh được xuất hiện ở ba thời điểm khác nhau Khi nhớ

về ngày đầu tiên đến trường nhà văn đã so sánh '' những cảm giác trong sáng ấy bầu trời quang đãng'' Lúc cùng mẹ trên đường tới trường, Thanh Tịnh lại so sánh ''

ý nghĩ ấy thoáng qua lướt ngang trên ngọn núi'' và khi đứng trên sân trường tác giả lại so sánh '' Họ như con chim ngập ngừng e sợ'' Những hình ảnh này đã diễn tả rất rõ sự vận động tâm trạng của tôi: từ nao nao nhớ về ngày đầu tiên đến

trường đến nhớ những cảm giác, ý nghĩ non nớt thơ ngây và cuối cùng là những tâm trạng rụt rè, e sợ của tôi và các cô cậu học trò khác Các hình ảnh so sánh này

đã giúp ta hiểu rõ hơn tâm lí của những em bé lần đầu tiên tới trường Những hình

ảnh so sánh này thật tươi sáng, nhẹ nhàng làm tăng thêm màu sắc trữ tình cho tác phẩm Hẳn phải là một ngòi bút tài hoa, phải có một tâm hồn nhạy cảm, Thanh Tịnh mới có thể viết lên những hình ảnh so sánh hay đến vậy

Câu 2: Hãy phân tích làm sáng tỏ chất thơ toát lên từ thiên truyện '' Tôi đi học''? Gợi ý: ( Chất thơ là gì? ở đâu? Thể hiện như thế nào?)

+ Chất thơ là một nét đẹp tạo nên giá trị tư tưởng và nghệ thuật của truyện ngắn này, thể hiện ở những vấn đề sau:

- Trước hết, chất thơ thể hiện ở chổ: truyện ngắn không có cốt truyện mà chỉ là dòng chảy cảm xúc, là những tâm tư tình cảm của một tâm hồn trẻ dại trong buổi khai trường đầu tiên Những cảm xúc êm dịu ngọt ngào, man mác buồn, thơ ngây trong sáng làm lòng ta rung lên những cảm xúc

- Chất thơ toát lên từ những tình tiết sự việc dào dạt cảm xúc( mẹ âu yếm dẫn đi , các cậu học trò , con đường tới trường )

- Chất thơ toát lên từ cảnh sắc thiên nhiên rất thơ mộng và nên thơ trong trẻo

- Chất thơ còn toả ra từ giọng nói ân cần, cặp mắt hiền từ của ông đốc và khuôn mặt tười cười của thấy giáo

- Chất thơ còn toả ra từ tấm lòng yêu thương con hết mực ( 4 lần Thanh Tịnh nói về bàn tay mẹ) Hình tượng bàn tay mẹ thể hiện một cách tinh tế và biểu cảm, tình thương con bao la vô bờ của mẹ

- Chất thơ còn thể hiện ở các hình ảnh so sánh đầy thú vị, ở giọng văn nhẹ nhàng, trong sáng gợi cảm ở âm điệu tha thiết

- Chất thơ còn thể hiện ở chổ tạo được sự đồng cảm, đồng điệu của mọi người (kỉ niện tuổi thơ cắp sách tới trường, hình ảnh mùa thu yên lặng quê Việt

Câu 3: Nhận xét đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn Tôi đi học Theo em, sức

cuốn hút của tác phẩm được tạo nên từ đâu?

Gợi ý:

+ Đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn Tôi đi học là:

- Truyện ngắn đựơc bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩa của nhân vật ''tôi'', theo trình tự thời gian của một buổi tựu trường

- Sự kết hợp hài hoà giữa kể, miêu tả với bộ lộ tâm trạng cảm xúc

- Sử dụng những hình ảnh so sánh mới mẻ, độc đáo giàu cảm xúc trữ tình

Chính các đặc sắc nghệ thuật trên góp phần quan trọng tạo nên chất trữ tình của tác phẩm

+ Sức cuốn hút của tác phẩm được tạo nên từ:

- Bản thân tình huống truyện (buổi tựu trường đầu tiên trong đời đã chắ đựng cảm xúc thiết tha, mang bao kỉ niệm mới lạ, '' mơn man'' của nhân vật ''tôi')

- Tình cảm ấm ấp, triìu mến của những người lớn đối với các em nhỏ lần đầu tiên

đến trường

- Hình ảnh thiên nhiên, ngôi trường và các so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả Toàn bộ truyện ngắn toát lên chất trữ tình thiết tha, êm dịu

Văn bản 2 : ô TRONG LềNG MẸ ằ

(TRÍCH HỒI KÍ ô NHỮNG NGÀY THƠ ẤU ằ của NGUYấN HỒNG)

I.Nội dung :

-Những ngày thơ ấu là cuốn tiểu thuyết tự truyện thuộc thể hồi ký có sự kết hợp hài hoà giữa tự sự cỏc sự kiện, miờu tả và bầy tỏ cảm xúc đó giỳp tỏc giả diễn tả sõu sắc và đầy đủ chủ đề văn bản Tỏc phẩm tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật của Nguyên Hồng tha thiết, giầu chất trữ tình và thấm đẫm cảm xúc,

- Nghệ thuật miờu tả ngoại hỡnh bộc lộ tớnh và nọi tõm nhõn vật

- Chất trữ tỡnh trong văn bản thế hiện:

+ Cuộc gặp gỡ bất ngờ và cảm động giữa cậu bộ Hồng và người mẹ ở cuối văn bản là cõu chuyện về những rung động mónh liệt của một tõm hồn trẻ thơ rất nhạy cảm và khao khỏt yờu đương: Khi bộ Hồng thoỏng thấy người giống mẹ đó gọi bối rối đến rớu cả chõn lại và rồi "ũa khúc nức nở" khi sung sướng khi ở

"trong lũng mẹ"; cảm giỏc nồng ấm tỡnh mẫu tử, rạo rực, vui sướng cực điểm bấy lõu mong đợi được sống dậy Bộ Hồng càng đau khổ bao nhiờu trước lời bà

cụ thỡ càng sung sướng bao nhiờu khi ở trong lũng mẹ

+ Ngụn ngữ thể hiện rất chõn thực và thấm đẫm chất trữ tỡnh cũn thể hiện qua nhịp điệu, ngụn ngữ, hỡnh ảnh

- Ngoài việc làm cho người đọc cảm nhận được cảnh ngộ và tõm sự đầy nước mắt của bộ Hồng, tỏc phẩm cũn cho người đọc thấy rừ bộ mwatj lạnh lựng của

xó hội đồng tiền, những cổ hủ trong tư tưởng của xó họi cũ, thúi quen cú phần

ỏc độc của đỏm thị dõn tiểu tư sản đó làm khụ hộo, thui rụi tỡnh mỏu mủ, ruột thịt của gia đỡnh

II Cõu hỏi :

Cõu 1 : Cỏc nhà nghiờn cứu nhận định Nguyờn Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng Nờn hiểu như thế nào về nhận định ? Qua đoạn trớch ô Trong lũng

mẹ ằ, em hóy chứng minh nhận định trờn

G ợi ý:

1 Giải thích:

Vì sao Nguyên Hồng được đánh giá là nhà văn của phụ nữ và trẻ em?

- Đề tài: Nhìn vào sự nghiệp sáng tác của Nguyên Hồng, người đọc dễ nhận thấy hai đề tài này đã xuyên suốt hầu hết các sáng tác của nhà văn.: Những ngày thơ ấu, Hai nhà nghề, Bỉ vỏ, Nhà mẹ Lờ

- Hoàn cảnh: Gia đình và bản thân đã ảnh hưởng sâu sắc đến sáng tác của nhà văn Bản thân là một đứa trẻ mồ côi sống trong sự thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinh thần lại còn bị gia đình và xã hội ghẻ lạnh

Nguyên Hồng được đánh giá là nhà văn của phụ nữ và trẻ em không phải vì ông viết nhiều về nhân vật này Điều quan trọng ông viết về họ bằng tất cả tấm lòng tài năng và tâm huyết của nhà văn chân chính Mỗi trang viết của ông

là sự đồng cảm mãnh liệt của người nghệ sỹ , dường như nghệ sỹ đã hoà nhập vào nhân vật mà thương cảm mà xót xa đau đớn, hay sung sướng, hả hê

2 Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ

a Nhà văn đã thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc cho nỗi bất hạnh của người phụ nữ

Thấu hiểu nỗi khổ về vạt chất của người phụ nữ Sau khi chồng chết vì nợ nần cùng túng quá, mệ hồng phải bỏ đi tha hương cầu thực buôn bán ngược xuôi

dể kiếm sống Sự vất vả, lam lũ đã khiến người phụ nữ xuân sắc một thời trở nên tiều tuỵ đáng thương “Mẹ tôi ăn mặc rách rưới, gầy rạc đi ”

Thấu hiểu nỗi đau đớn về tinh thần của người phụ nữ : Hủ tục ép duyên đã khiến mẹ Hồng phải chấp nhận cuộc hôn nhân không tình yêu với người đàn ông gấp đôi tuổi của mình Vì sự yên ấm của gia đình, người phụ nữ này phải sống

âm thầm như một cái bóng bên người chồng nghiện ngập Những thành kiến xã hội và gia đình khiến mẹ Hồng phải bỏ con đi tha hương cầu thực , sinh nở vụng trộm dấu diếm

b Nhà văn còn ngượi ca vẻ đẹp tâm hồn, đức tính cao quý của người phụ nữ:

Giàu tình yêu thương con Gặp lại con sau bao ngày xa cách, mẹ Hồng xúc động đến nghẹn ngào Trong tiếng khóc sụt sùi của người mẹ, người đọc như cảm nhận được nỗi xót xa ân hận cũng như niềm sung sướng vô hạn vì được gặp con Bằng cử chỉ dịu dàng âu yếm xoa đầu, vuốt ve, gãi rôm mẹ bù đắp cho Hồng những tình cảm thiếu vắng sau bao ngày xa cách

c Là người phụ nữ trọng nghĩa tình

Dẫu chẳng mặn mà với cha Hồng song vốn là người trọng đạo nghĩa mẹ Hồng vẫn trở về trong ngày giỗ để tưởng nhớ người chồng đã khuất

d Nhà văn còn bênh vực, bảo vệ người phụ nữ:

Bảo vệ quyền bình đẳng và tự do, cảm thông vời mẹ Hồng khi chưa đoạn tang chồng đã tìm hạnh phúc riêng

Tóm lại: Đúng như một nhà phê bình đã nhận xét “Cảm hứng chủ đạo bậc nhất trong sáng tạo nghệ thuật của tác giả Những ngày thơ ấu lại chính là niềm cảm thương vô hạn đối với người mẹ Những dòng viết về mẹ là những dòng

tình cảm thiết tha của nhà văn Không phải ngẫu nhiên khi mở đầu tập hồi ký

Những ngày thơ ấu, nhà văn lại viết lời đề từ ngắn gọn và kính cẩn: Kính tặng

mẹ tôi” Có lẽ hình ảnh người mẹ đã trở thành người mạch cảm xúc vô tận cho sáng tác của Nguyên Hồng để rồi ông viết về học bằng tìh cảm thiêng liêng và thành kính nhất

2 Nguyên Hồng là nhà văn của trẻ thơ.

a Nhà văn thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc cho nỗi khổ, nội bất hạnh của trẻ thơ.

Nhà văn thấu hiểu nỗi thống khổ cả vạt chất lẫn tinh thần : Cả thời thơ ấu của Hồng được hưởng những dư vị ngọt ngào thì ít mà đau khổ thì không sao kể xiết : Mồ côi cha, thiếu bàn tay chăm sóc của mẹ, phải ăn nhờ ở đậu người thân Gia đình và xã hội đã không cho em được sống thực sự của trẻ thơ nghĩa là

được ăn ngon, và sóng trong tình yêu thương đùm bọc của cha mẹ, người thân Nhà văn còn thấu hiểu cả những tâm sự đau đớn của chú bé khi bị bà cô xúc phạm

b Nhà văn trân trọng, ngợi ca phẩm chất cao quý của trẻ thơ:

- Tình yêu thương mẹ sâu sắc mãnh liết Luôn nhớ nhung về mẹ Chỉ mới nghe bà cô hỏi “Hồng, mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mợ mày không?”, lập tức, trong ký ức của Hồng trỗi dậy hình ảnh người mẹ

- Hồng luôn tin tưởng khảng định tình cảm của mẹ dành cho mình Dẫu

xa cách mẹ cả về thời gian, không gian, dù bà cô có tinh ma độc địa đến đâu thì Hồng cũng quyết bảo vệ đến cùng tình cmr của mình dành cho mẹ Hồng luôn hiểu và cảm thông sâu sắc cho tình cảnh cũng như nỗi đau của mẹ Trong khi xã hội và người thân hùa nhau tìm cách trừng phạt mẹ thì bé Hồng với trái tim bao dung và nhân hậu yêu thương mẹ sâu nặng đã nhận thấy mẹ chỉ là nạn nhân

đáng thương của những cổ tục phong kiến kia Em đã khóc cho nỗi đau của người phụ nữ khát khao yêu thương mà không được trọn vẹn Hồng căm thù những cổ tục đó: “Giá những cổ tục kia là một vật như thôi”

- Hồng luôn khao khát được gặp mẹ Nỗi niềm thương nhớ mẹ nung nấu tích tụ qua bao tháng ngày đã khiến tình cảm của đứa con dành cho mẹ như một niềm tín ngương thiêng liêng thành kính Trái tim của Hồng như đang rớm máu, rạn nứt vì nhớ mẹ Vì thế thoáng thấy người mẹ ngồi trên xe, em đã nhận ra mẹ ,em vui mừng cất tiếng gọi mẹ mà bấy lâu em đã cất dấu ở trong lòng

c Sung sướng khi được sống trong lòng mẹ

Lòng vui sướng được toát lên từ những cử chi vội vã bối rối từ giọt nước mắt giận hờn, hạnh phúc tức tưởi, mãn nguyện

d Nhà thơ thấu hiẻu những khao khát muôn đời của trẻ thơ:

Khao khát được sống trong tình thương yêu che chở của mẹ, được sống trong lòng mẹ

Cõu 2:Qua đoạn trớch, hóy chứng minh rằng: Văn Nguyờn Hồng rất giàu chất trữ tỡnh

Gợi ý:

- Ông thường cảm thương đau xót cho những phận người nhỏ bé, yếu đuố i trong xã hội như bé Hồng, mẹ bé Hồng Ông phản ánh đau khổ của họ với tấm lòng yêu thương và nhnf thấy ở họ những phẩm chất, tính cách đẹp đẽ

- Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và bà mẹ được viết bằng đoạn văn giàu cảm xúc, đạm chất trữ tình nồng thắm, mẫu mực về tình mẹ con

- Những sắc thái tình cảm, tam trạng nhân vật bé Hồng được diễn tả rõ ràng, sắc nét với cảm hứng trữ tình thật xúc động

Văn bản 3: “TỨC NƯỚC VỠ BỜ”

(TRÍCH TIỂU THUYẾT “TẮT ĐÈN” CỦA NGÔ TẤT TỐ)

I.Nội dung:

- Tiểu thuyết "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố lần đầu tiên được in nhiều số trên báo

"Tương lai" năm 1936 với cái tên "Một ổ chó và một đứa con" Sau này được in thành sách

- Tiểu thuyết này kể về cuộc sống của người dân làng Đông Xá trong mùa sưu cao thuế nặng thời Pháp thuộc Bầu không khí trong làng vô cùng ngột ngạt bởi tiếng trống, tiếng tù và, thiếng thét thúc sưu cùng tiếng kêu thét, van xin của những kẻ cùng đinh Tác phẩm tập trung kể về gia đình chị Dậu trong gia cảnh khốn khó mà phải đóng 2 suất sưu của chồng và em trai chồng đã chết Vì 2 suất sưu đó mà chị Dậu phải bán con, bán chó, điêu đứng mà không trả xong món nợ với nhà nước Anh Dậu bị trói chân, đánh đập điệu ra đình làng Khi anh Dậu ngất xỉu tưởng chết nên bọn cai lệ đưa về nửa đêm Sáng hôm sau, chúng lại đến định bắt anh đi thì chị Dậu đã đứng lên chống lại bọn chúng để bảo vệ chồng Bị giải lên huyện, chị vẫn không thoát khỏi thế lực đen tối của xã hội thực dân phong kiến khi bị quan tri phủ định hãm hại Kết thúc caauc huyện là hình ảnh chị Dậu phải vùng chạy ra ngoài khi bị lão già mà chị đến ở vú định lợi dụng đêm mưa bão vào phòng chị giở trò đồi bại Chị vùng chạy trong khi trời tối đen như mực

- Đoạn trích "Tức nước vỡ bờ" thuộc vào chương XVIII, tập trung xây dựng 2 tuyến nhân vật đối lập: một bên là tên cai lệ không tên tuổi nhưng đại diện cho lực lượng tay sai của bọn thống trị bất nhân, tàn ác; một bên là chị Dậu- người phụ nữ nông dân yêu thương chồng con, hiền dịu, biết chịu đựng, tháo vát, nhưng không yếu đuối mà có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ, một tinh thần phản kháng mãnh liệt khi bị đẩy đến bước đường cùng

- Quy luật "tức nước vỡ bờ", "có áp bức có đấu tranh" được thể hiện rõ ràng qua

sự phát triển giàu tính kịnh qua xung đột giữa chj Dậu và tên cai lệ cùng tên người nhà lí trưởng từ đấu tình- đấu lí- đấu lực Đoạn trích vừa khám phá và thể hiện sinh động , thuyết phục chân lí của đời sống Qua đây, nêu lên một chân lí: Con đường đáu tranh của quần chúng bị áp bức chỉ có thể là con đường tự đấu tranh để giải phóng Đó chính là cảm quan mà ngòi bút nhậy cảm của Ngô Tất

Tố nhỡn thấy được dự lỳc đú chưa cú ỏnh sỏng của cỏch mạng Từ đõy, người đọc hiểu nhan đề "tắt đốn" chớnh là búng tối bao trựm cuộc sống người nụng dõn núi riờng và xó hội Việt Nam núi chung thời kỡ đú Muốn thoỏt khỏi búng tối thỡ mỗi người cần tạo thành những ngọn đốn để đi xuyờn qua đờm tối lầm than mong đún ỏnh sỏng của cuộc sống mới

- Trong "Tắt đốn" và văn bản "Tức nước vỡ bờ", Ngụ Tất Tố đó đật được những thành cụng nghệ thuật sau:

+ Chõn dung, tớnh cỏch nhõn vật qua ngụn ngữ và hành động điển hỡnh: Chị Dậu bảo vệ anh Dậu - Cai lệ và người nhà lớ trưởng đến bắt trúi anh để thu tiền sưu trong khi anh đang bị ốm nặng

+ Hoàn cảnh điển hỡnh: Tỏc phẩm khỏi quỏt một hoàn cảnh cụ thể, một giai đoạn cụ thể, một địa điểm cụ thể của nụng thụn Việt Nam qua cảnh thu sưu thuế

ở làng Đụng Xỏ Mẫu thuẫn nụng dõn- địa chủ, thống trị - bị trị căng thẳng cao

độ hơn bao giờ Và cũng bộc lộ ra sợ bất cụng, ngang trỏi trong cảnh làng quờ vốn yờn bỡnh

+ Tớnh cỏch điển hỡnh: Trong hoàn cảnh điển hỡnh, chị Dậu và tờn cai lệ đó bộc

lộ những nột chung của giai tầng và bản thõn Vừa mang nột chung và mang nột riờng

II Cõu hỏi:

Cõu hỏi:Nêu ngắn gọn giá trị tư tưởng và nghệ thuật của tác phẩm '' Tắt đèn''.

Gợi ý :

+ Về nội dung tư tưởng:

- Tắt đèn giàu giá trị hiện thực Tác giả đã tố cáo và lên án chế độ sưu thuế da

man của thưc dân Pháp, đã bần cùng hoá nhân dân ta; sưu thuế đánh vào cả người chết; có biết bao nhiêu người phải bán vợ đợ con để trang trải '' món nợ Nhà nước''

Vụ thuế đến, xóm thôn, rùng rợn trong tiếng trống ngũ liên thúc liên hồi suốt ngày

đêm, bon cường hào bắt trói, đánh đập tàn nhẫn những kẻ thiếu sưu, thiếu thuế Cái sân đình xôi thịt đã trở thành trại giam hành hạ những ngưòi nông dân nghèo khổ,

hiền lành vô tội Có thể nói Tắt đèn là một bức tranh xã hội chân thực, một bản án

đanh thép kết tội chế độ thực dân nửa phong kiến đã áp bức bóc lột, đã bần cùng hoá nhân dân ta

- Tắt đèn giàu giá trị nhân đạo Tình vợ chồng, tình mẹ con, tình nghĩa xóm làng

giữa những con người cùng khổ được nói đến một cách chân thực Số phận người phụ nữ, những em bé, những người cùng đinh được tác giả nêu lên với bao xót thương nhức nhói và đau lòng

- Tắt đen đã xây dựng nhân vật chị Dậu - một hình tượng chân thực đẹp đẽ về

người phụ nữ nông thôn Việt Nam Chị Dậu có bao phẩm chất tốt đẹp: cần ù, tần tảo, giàu tình thương, nhẫn nhục và dũng cảm chống cường hào, chống ap bức Chị Dậu là hiện thân cảu người vợ, người mẹ vừa sắc sảo, vừa đôn hậu, trong sạch

+ Về nghệ thuật:

Tắt đèn, một cuốn tiểu thuyết quy mô khiếm tốn, trên dưới 200 trang, những có giá

trị nghệ thuật đặc sắc

- Về kết cấu chặt chẽ, tập trung Các chi tiết, tình tiết đan cài chặt chẽ, đầy ấn tượng làm nổi bật chủ đề Hầu như nhân vật chị Dậu đã xuất hiện trong tác phẩm

từ đầu chí cuối Tính xung đột, tính bi kịch cuốn hút, hấp dẫn

- Khắc hoạ thành công nhân vật Các hạng người từ người càynghoè khổ đến địa chủ, từ bon cường hào đến quan lại đều có những nét riêng rất chân thực, sống

động

- Ngôn ngữ trong Tắt đèn từ miêu tả, tự sự đến ngôn ngữ nhân vật đều nhuần

nhuyễn, đậm đà Câu văn xuôi thanh thoát

Tóm lại, Tắt đèn một thiên tiểu thuyết có luận đề xã hội hàon toàn phụ sự dân quê, một áng văn có thể gọi là kiệt tác ( Vũ Trọng Phụng).

Cõu 2 : Nhà nghiờn cứu phờ bỡnh văn học Vũ Ngọc Phan nhận xột: “Cỏi đoạn chị Dậu đỏnh nhau với cai lệ là một đoạn tuyệt khộo” Cũn nhà văn nGuyễn Tuõn thỡ cho rằng với tỏc phẩm “Tắt đốn”, Ngụ Tất Tố đó “xui người nụng dõn nụi loạn” Em hiểu như thế nào về nhõn nhận xột đú? Hóy chứng minh qua đoạn trớch “Tức nước vỡ bờ”

Gợi ý:

- Về nhận xột của Vũ Ngọc Phan: Đú là nghệ thuật xõy dựng nhõn vật qua tỡnh huống bằng 2 thủ phỏp: tăng cấp và đối lập

+ Tăng cấp: Khi bọn tay sai vào nhà, mỉa mai anh Dậu và hằm hố trúc tiền sưu thỡ chị Dậu đó đấu tỡnh bằng thỏi độ mềm mỏng, van xin thống thiết bằng từ xưng “nhà chỏu-cỏc ụng” Khi tờn cai lệ nhảy xổ vào anh Dậu để trúi anh thỡ chị Dậu đấu lớ với chỳng bằng cỏch ngăn cản để bảo

vệ chồng qua cỏc từ xưng hụ ngang hàng “tụi- cỏc ụng” Đến khi hai tờn tay sai cố tỡnh trúi anh Dậu và đỏnh chị thỡ thỏi độ vựng lờn đấu lực của chị đó quyết liệt, mạnh mẽ; lỳc này từ xưng hụ “bà- mày” và sức mạnh thể chất đó chiến thắng hai tờn “người nhà nước” Cảnh đú chớnh là biểu tượng của sức mạnh tiềm tàng của người nụng dõn

+ Đối lập: Một bờn là người phụ nữ yếu mềm, nhà nghốo, chồng đau ốm, đơn độc nhưng yờu chồng hết mực, tảo tần, thỏo vỏt – một bờn là tờn cai

lệ và người nhà lớ trưởng với tay thước tay song, thỏi độ “bề trờn”, cú quyền trong tay nhưng bất nhẫn, bất nhõn, hành động như một cỏi mỏy của chớnh quyền tay sai, sẵn sàng đỏnh đập, trúi bắt, dọa nạt người nụng dõn thấp cổ bộ hong

- Về nhõn xột của Nguyễn Tuõn: í núi đến nội dung hướng đến tớnh hành động của tỏc phẩm Đú là ý nghĩa tớch cực về cảm quan hiện thực và khả năng dự bỏo của tỏc phẩm Ngụ Tất Tố đó dự bỏo về xu hướng đấu tranh của người nụng dõn- lực lượng đụng đảo và bị ỏp bức nhiều nhất, đối với thế lực thống trị thực dõn phong kiến bấy giờ Tỏc phẩm “Tắt đốn” cú tỏc

động, ảnh hưởng đến tư tưởng của quần chỳng nhõn dõn, nhất là nụng dõn trong việc chống lại bọn cường hào ỏc bỏ ở nụng thụn Đú cũng là minh chứng nguồn gốc và giỏ trị của văn học khi văn học bắt nguồn từ đời sống thực tế để rồi quay lại thỳc đẩy xó hội phỏt triển

Văn bản 4: ”LÃO HẠC” của NAM CAO

I Nội dung:

- ”Lóo Hạc” là một trong những truyện ngắn xuất sắc nhất viết về người nụng dõn của Nam Cao Tỏc phẩm đó tỏi hiện chõn thực, cảm động cuộc đời , số phận bi thảm của Lóo Hạc- người nụng dõn hiền lành, chõn chất Nhõn vật Lóo Hạc để lại cho người đọc ỏm ảnh về số phận con người, về người nụng dõn trong xó hội cũ Đồng thời, qua truyện ngắn, tỏc giả cũng

ca ngợi tấm lũng lương thiện, phẩm chất cao đẹp của lóo Hạc núi riờng và người nụng dõn Việt Nam núi chung với tấm lũng trõn trọng, xút thương , thấm được tinh thần nhõn đạo thống thiết

- Bờn cạnh lóo Hạc là ụng giỏo, một nhõn vật trớ thức nghốo nhưng tõm hồn

ụm ấp nhiều giấc mộng đẹp, sống nhõn hậu, đức độ và vị tha Nhõn vật này gúp phần tụ đậm giỏ trị nhõn đạo của tỏc phẩm và mang hỡnh búng của nhà văn Nam Cao

- Truyện ngắn đó thành cụng trong việc kể chuyện (lựa chọn ngụi kể, người

kể qua nhõn vật ”ụng giỏo”) và miờu tả tõm lớ nhõn vật

- í nghĩa triết lý của tỏc phẩm khi tỏc giả để cho nhõn vật ụng giỏo vừa kể vừa nhận xột, đỏnh giỏ, bày tỏ những suy nghĩ, đỏnh giỏ, thỏi độ về lóo Hạc, về người vợ, về bản thõn mỡnh, về cuộc sống; qua đú làm toỏt lờn triết lý nhõn văn về con người và cuộc đời Với nột triết lý đú, nhà văn đó khẳng định được thỏi độ sống, cỏch ứng xử nhõn văn của con người từng trải: cần phải quan sỏt, suy nghĩ, khỏm phỏ và trõn trọng những điều tốt đẹp của con người hằng ngày, xung quanh mỡnh và nhỡn nhận họ bằng tấm lũng đồng cảm, bằng sự cảm thụng và quan trọng nhất là phải bằng

II Cõu hỏi:

Cõu 1: Truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao giúp em hiểu gì về tình cảnh của người nông dân trước cách mạng?

Gợi ý:

I Truyện đó giúp ta hiểu về tình cảnh thống khổ của người nông dân trước cách mạng: