Mọi rắp tâm tanh bẩn dường như không còn tồn tại nữa mà thay thế vào đó là tình mẫu tử đẹp đẽ và chite chan niềm hạnh phúc “gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mị
Trang 1Viết bài tập làm văn số 6 – Nghị luận văn học
Soạn bài Viết bài tập làm văn số 6 ngắn gọn :
Đề 1 (trang 69 SGK Ngữ văn 9, tập 2): Suy nghĩ của em về tình mẫu tử trong đoạn trích “Trong lòng mẹ” (“Những ngày thơ ấu” của Nguyên Hồng)
*Dàn ý:
I Mở bài:
- “Những ngày thơ ấu” – cuốn hồi kí tự truyện ghi lại những tâm sự về một tuổi thơ cay đắng, bất hạnh của Nguyên Hồng
- Đoạn trích “Trong lòng mẹ” đã mang đến cho người đọc những trang viết cảm động về tình mẫu tử thiêng liêng
II Thân bài:
1 Hoàn cảnh đáng thương của bé Hồng
2 Tình mẫu tử của mẹ con bé Hồng
a Tình yêu thương của bé Hồng dành cho mẹ
- Khi mẹ đi xa
- Khi mẹ trở về
b Tình yêu thương của mẹ dành cho bé Hồng
3 Suy nghĩ về tình mẫu tử
III Kết bài
- Đoạn trích cho ta biết cảm thông, chia sẻ với những người sống thiếu tình yêu thương của mẹ
- Ta thêm trân trọng mẹ, trân trọng tình yêu thương của mẹ
* Bài làm tham khảo
Qua nhiều tác phẩm của nhà văn Nguyên Hồng, tất cả mỗi chúng ta đều có thể nhận thấy rằng chất liệu chủ đạo mà ông sử dụng cho sáng tác của mình được lấy từ cuộc sống của những con người khốn khó hay của chính mình Hồi kí
Những ngày thơ ấu của ông cũng là một trong những tác phẩm như vậy Tình mẫu
tử như một sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ đoạn trích Trong lòng mẹ của hồi kí này
Mẫu là mẹ, tử là con Tình mẫu tử là tĩnh yêu thương chăm sóc mẹ dành cho con, sự kính trọng biết ơn mà con dành cho mẹ Tất thảy những tình cảm đó tưởng chừng như bình thường, vậy mà dưới ngòi bút của Nguyên Hồng nó lại trở nên cụ thể và máu thịt, từ sự kết nối đó tạo nên ba chữ tình mẫu tử Và trong đoạn trích này, tình cảm thiêng liêng đó được phát triển và trở thành đỉnh điểm của tình cảm con người
Trang 2Ngay từ phần đầu đoạn trích, với nghệ thuật xây dựng diễn biến tâm lí nhân vật, nhà văn đã tạo dựng nên tình huống đối thoại giữa nhân vật người cô với chú
bé Hồng Những lời nói cay độc và đay nghiến của người cô đã khiến bé Hồng bộc
lộ rõ tình yêu thương mẹ cháy bỏng khi người mẹ đáng thương đó phải đi tha
hương cầu thực nơi đất khách quê người
Có thể thấy ngay từ câu hỏi đầu tiên, người cô đã trút lên đầu đứa cháu tội nghiệp những lời mỉa mai độc địa :
– Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không ?
Với nụ cười nửa miệng và câu hỏi thăm đó, bà đã chạm đến nỗi đau đớn vì phải xa mẹ của chú bé Người cô ruột đó đại diện cho sự lạnh lùng nghiệt ngã của những hủ tục phong kiến ngày xưa, cho nên sẵn sàng nói cho sướng miệng, cho hả lòng hả dạ Không mảy may nghĩ đến nỗi đau của đứa cháu đáng thương Hai anh
em mới mấy tuổi đầu mà đã mồ côi cha, mẹ đi biệt xứ, không được sống trong tình yêu thương, em phải sống trong sự ghẻ lạnh của họ hàng, sự khinh ghét của người
cô ruột Có thể nói cuộc sống quanh em là những đau khổ và bất hạnh Muốn Hồng khinh ghét, ruồng rẫy mẹ, muốn Hồng quay lưng lại với người phụ nữ đã từng là chị dâu của mình, và ta đã không từ một thủ đoạn bỉ ổi nào dù có thể làm cho đứa cháu ruột của mình đau đớn đến tuyệt vọng
Trong hoàn cảnh đó, tình yêu mẹ đã khiến em không dễ bị,những rắp tâm tanh bẩn của người cô đánh lừa Em yêu thương mẹ bằng nguyên vẹn trái tim
mình Không gì có thể khiến em thay lòng đổi dạ và em đã khẳng định “cuối năm nhất định mợ cháu sẽ về” Câu trả lời đó thật cứng cỏi, thật chắc chắn bởi nó được thốt ra từ chính miệng em, từ chính trái tim, từ chính lòng yêu quý, sự tin tưởng mà
em dành cho mẹ mình
Suốt cả đoạn trích, ta thấy đứa trẻ với một bản năng tự vệ, phải gồng lên để bảo vệ người mẹ đang biệt xứ nơi xa Em đã kín đáo bảo vệ mẹ Nhiều lúc chú bé
“cười trong nước mắt”, lúc khác lại “nước mắt ròng ròng” Những giọt nước mắt
đó là nỗi đau, là sự day dứt mà chú bé đã hứng chịu thay mẹ, khác nào giơ vai ra
đỡ những nhát dao đâm vào mẹ Có thể thấy trong tâm hồn em đang có một sự đấu tranh quyết liệt Em mong muốn được bảo vệ mẹ để không ai có thể xen vào tình cảm mẹ con, để niềm tin vào một ngày đoàn tụ trong em không bao giờ tan vỡ Em muốn cùng mẹ đối mặt với lễ giáo phong kiến Em không muốn mẹ mình cứ phải sống chui sống lủi, giấu giếm như một kệ ăn cắp hay một tên giết người với con dao đang vấy máu Đứa trẻ đó có một mong ước cháy bỏng “giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu, tôi quyết vồ
Trang 3ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi” Chỉ có tình cảm mẫu tử thiêng liêng mới tạo cho nó cái sức mạnh lớn lao đến vậy?
Ở cuối đoạn trích, khi hai mẹ con Hồng đã được gặp nhau là trường đoạn thấm đẫm tình cảm yêu thương, trìu mến của tình mẹ con Thoáng thấy bóng mẹ là
em đã cất tiếng gọi Hồng đã run rẩy vì sợ bị nhầm Hình ảnh so sánh sự sợ sệt đó với “người bộ hành đi trên sa mạc” thật là sâu sắc Tiếng gọi của Hồng như xé tan khoảng không gian u ám của sự xa cách trong chế độ phong kiến xưa Được mẹ ôm vào lòng, hơi ấm của mẹ đã xua tan đi những nỗi đau từ trước, trái tim rạn nứt đó trở nên lành lặn và khỏe mạnh Mọi rắp tâm tanh bẩn dường như không còn tồn tại nữa mà thay thế vào đó là tình mẫu tử đẹp đẽ và chite chan niềm hạnh phúc
“gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má” Được cảm nhận tình thương, được ngửi thấy “hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra…” – những thứ thật bình thường vậy mà đối với Hồng lại là những điều thật sự thú vị và thiêng liêng Đây được coi là đỉnh điểm của tình mẫu tử ở đoạn trích Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng
Cảm ơn Nguyên Hồng, ông đã giúp cho chúng ta cảm nhận được tình mẹ con sâu nặng, tình mẫu tử cao quý và thiêng liêng
Đề 2 (trang 69 SGK Ngữ văn 9, tập 2): Truyện ngắn “Làng” của Kim Lân gợi cho em những suy nghĩ gì về những chuyển biến mới trong tình cảm của người nông dân Việt Namthời kháng chiến chống thực dân Pháp?
* Dàn ý:
I Mở bài:
- Kim Lân – nhà văn thành công về đề tài người nông dân Việt Nam trước Cách mạng
- Truyện ngắn Làng đã thể hiện sâu sắc tình yêu làng, yêu nước, yêu cách mạng của
những người nông dân Việt Nam, thể hiện “những chuyển biến mới” trong tình cảm của họ
II Thân bài:
1 Giải thích “chuyển biến mới” trong tình cảm của người nông dân
2 Những biển hiện của những “chuyển biến mới” trong tình cảm của người nông dân
a Ở nhân vật ông Hai (tình yêu làng quê gắn với tình yêu đất nước)
b Ở những nhân vật phụ
3 Suy nghĩ về những “chuyển biến mới” trong tình cảm của người nông dân III Kết bài:
Trang 4- Những chuyển biến mới mẻ trong tâm hồn những người nông dân trong kháng chiến chống Pháp
- Họ đã góp phần không nhỏ vào chiến thắng chung của toàn dân tộc
* Bài làm tham khảo
Khác với nhiều nhà thơ nhà văn khác, Kim Lân là nhà văn được mọi người biết đến cây bút viết cho những người nông dân những năm kháng chiến chống Pháp cứu nước Hình ảnh ông Hai được tác giả xây dựng trong bài là tượng trưng cho hình ảnh những người nông dân chân chất thật thà có tình yêu quê hương đất nước sâu nặng Sự thành công trong việc miêu tả sự thay đổi tâm lí nội tâm nhân vật ông Hai qua đó thể hiện những chuyển biến mới trong tình cảm của người nông dân trong thời kì kháng chiến chống Pháp
Kim Lân là nhà văn chuyên viết về truyện ngắn và đã có sáng tác từ trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 Ông sống gắn bó và am hiểu sâu sắc cuộc sống ở nông thôn Trong kháng chiến, ông tiếp tục viết về tinh thần kháng chiến của người nông dân Truyện ngắn "Làng" được viết trong thời kì đầu cuộc kháng chiến chống Pháp và đăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ năm 1948 Truyện thể hiện thành công một tình cảm lớn lao của dân tộc, đó là tình yêu nước, thông qua một con người cụ thể, người nông dân với bản chất truyền thống cùng những chuyển biến mới trong tình cảm của họ vào thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp Hình ảnh ông Hai trong tác phẩm tượng trưng cho hình ảnh những người nông dân lúc bấy giờ Những chuyển biến tâm trang của ông bộc lộ rõ nét thông qua chi tiết ông khoe làng, khi nghe tin làng theo giặc và đến khi nghe ti được cải chính Thông qua cách miêu
tả tâm lí, nội tâm nhân vật, Kim Lân đã làm nên những giá trị nội dung, ý nghĩa cho tác phẩm
Những dòng văn tiếp theo là những chuyển biến mới của tâm trạng khi nghe ông ở nơi tản cư, xa quê hương Được giác ngộ lí tưởng cách mạng, trung thành với cách mạng, với tổ quốc thân yêu ông tự hào về phong trào cách mạng của quê hương,
về việc xây dựng làng kháng chiến của quê ông Xa làng, ông nhớ quá cái không khí "đào đường, đắp ụ, xẻ hào, khuân đá "; rồi ông lo "cái chòi gác, những đường hầm bí mật " đã xong chưa? Thành công của Kim Lân là đã diễn tả tình cảm, tâm
lí chung ấy trong sự thể hiện sinh động và độc đáo ở một con người, nhân vật ông Hai đặc biệt qua cách ông khoe làng Đó là niềm tự hào sâu sắc về một làng quê, có tính truyền thống của người nông dân Mặc dù đang trong cảnh tản cư đi nơi khác những ông vẫn luôn quan tâm, để ý đến những thông tin đánh giặc đặc biết là những thông tin về ngôi làng của chính mình Mặc dù không đọc được chữ nhưng ông vẫn
Trang 5đều đặn đến phòng thông tin nghe đọc báo, để rồi mỗi lần xuýt xoa khen ngợi trước những thông tin quân ta chiến thắng:” Một em nhỏ trong ban tuyên truyền xung phong “ hay như ?” Một anh trung đội trưởng sau khi giết được bảy tên giặc” Những thông tin ấy cứ làm ông “ múa cả lên” vui mừng khôn xiết Đây là bước chuyển biến mới rất quan trọng về nhận thức và tình cảm của người nông dân trong những ngày đầu kháng chiến chống Pháp
Tình yêu làng gắn bó với tình yêu nước của ông Hai bộc lộ sâu sắc trong tâm
lí ông khi nghe tin làng theo giặc Nghe tin làng theo giặc, ông sững sờ, ông như không tin và chính những gì mình vừa nghe, sững sờ hỏi lại:” Có thật không hả Bác hay chỉ lại” Nghe lời của người đàn bà bé con chì chiết, lòng ông càng đau đớn: “Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt được người ta còn thương Cái giống Việt gian bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát!” Ông bước đi trong xấu hổ và nhục nhã Ông cúi gằm mặt xuống mà đi, lời của người đàn bà cho con bú ấy như ghim sâu vào tim ông vậy Về nhà, nhìn các con, nghĩ càng tủi hổ vì
"chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng, hắt hủi" Kim Lân đã thành công trong việc miêu
tả tâm lí, nội tâm nhân vật:” Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng
nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu…” Thương con, ông gắt với chúng nhưng thực chất là muốn thể hiện tâm trạng đau đớn xót xa, giận những người ở lại làng: “Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà
đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này” Giận là thế nhưng rồi ông lại nghĩ lại Ông ngờ ngợ không tin vào những gì mình vừa, nghe thấy Ông nằm kiểm nghiệm lại tất cả, như muốn tìm ra lí do phủ nhận thông tin này, chứng minh rằng làng ông không phải Việt gian như lời họ nói Rồi ông thương mình, thương cho những người cũng đang tản cư như ông liệu họ có rõ cơ sự này chưa, Những ngày sau, ông không dám ra ngoài Cái tin nhục nhã ấy thành nỗi ám ảnh khủng khiếp Ông luôn hoảng hốt giật mình Không khí nặng nề bao trùm cả nhà Tình cảm yêu nước và yêu làng còn thể hiện sâu sắc trong cuộc xung đột nội tâm gay gắt: Đã
có lúc ông muốn quay về làng vì ở đây tủi hổ quá, vì bị đẩy vào bế tắc khi có tin đồn không đâu chứa chấp người làng chợ Dầu Nhưng tình yêu nước, lòng trung thành với kháng chiến đã mạnh hơn tình yêu làng nên ông lại dứt khoát: “Làng thì yêu thật nhưng làng theo Tây thì phải thù” Nói như vậy nhưng thực lòng đau như cắt Sau những tháng ngày dằn vặt, sống trong lo sợ, ông Hai đã trút hết tâm sự nỗi lòng của mình với đứa con út: “Thế nhà con ở đâu?/-Nhà ta ở làng chợ Dầu./-Thế con có thích về làng chợ Dầu không? Thằng bé nép đầu vào ngực bố trả lời khe khẽ:/-Có.” Đặc biệt khi ông hỏi thằng út ủng hộ ai, thằng bé không ngần ngại trả lời: “Ủng
Trang 6hộ Cụ Hồ Chí Minh muôn năm” thì đã bộc lộ Tình cảm đối với kháng chiến, đối với
cụ Hồ được bộc lộ một cách cảm động nhất Đó chính là lời thanh minh với Cụ Hồ, với anh em đồng chí và tự nhủ mình trong những lúc thử thách căng thẳng này Qua
đó, ta thấy: Tình yêu sâu nặng đối với làng Chợ Dầu truyền thống và tấm lòng trung thành tuyệt đối với cách mạng, với kháng chiến mà biểu tượng của kháng chiến là
Cụ Hồ được biểu lộ rất mộc mạc, chân thành Tình cảm đó sâu nặng, bền vững và
vô cùng thiêng liêng: " có bao giờ dám đơn sai Chết thì chết có bao giờ dám đơn sai"
Diễn biến tâm trang được chuyển biến khi ông Hai nghe được tin cải chính, mọi gánh nặng tâm lí tủi nhục được trút bỏ, ông Hai tột cùng vui sướng và càng tự hào về làng Chợ Dầu Ông vội vàng thông báo với mọi nhà: “ Tây nó đốt nhà tôi rồi các ông ạ”, làng ông bị giặc phá, nhà ông bị giặc đốt, tin làng theo giặc là "sai sự mục đích cả" Cái cách ông đi khoe Tây đốt nhà của ông là biểu hiện cụ thể ý chí
"Thà hi sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước" của người nông dân lao động bình thường Việc ông rành rọt kể về trận chống càn ở làng Chợ Dầu thể hiện rõ tinh thần kháng chiến và niềm tự hào về làng kháng chiến của ông
Kim Liên đã thành công trong việc miêu tả tâm lí nội tâm nhân vật Tác giả
đã đặt nhân vật vào tình huống thử thách bên trong để nhân vật bộc lộ chiều sâu tâm trạng Miêu tả rất cụ thể, gợi cảm diễn biến nội tâm qua ý nghĩ, hành vi, ngôn ngữ đối thoại và độc thoại Ngôn ngữ của ông Hai vừa có nét chung của người nông dân lại vừa mang đậm cá tính nhân vật nên rất sinh động Tình cảm của ông Hai đối với ngôi làng của mình chính là biểu tượng tượng trưng cho tình yêu nước, quyết trung thành với đảnh của những người nông chân chân lấm tay bùn, hiền lành chất phác những năm khoáng chiến chống Pháp cứu nước Tình yêu làng gắn liền với tình yêu
Tổ quốc Đây chính là nhận thưc mới của người nông dân những năm kháng chiến chống Pháp mà đại diện là ông Hai
Tác phẩm khá thành công khi viết về lòng yêu nước, yêu làng của người nông dân VN thời kháng chiến chống Pháp Kim Lân đã thể hiện được tài năng của mình qua tác phẩm này Đọc tác phẩm giúp ta hình dung được một thời kỳ chống Pháp sôi nổi của nhân dân, mọi người một lòng theo Bác, theo Đảng khánh chiến đến cùng,
có lẽ vì vẫy mà cuộc chiến của ta đã dành được thắng lợi vẻ vang