MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: Hệ thống hoá và khắc sâu kiến thức cơ bản về các văn bản truyện kí Việt Nam hiện đại đã học ở học kì I 1.1.. Về kiến thức: - Sự giống và khác nhau cở bản của các truyện
Trang 1Ngày soạn: 07/10/2019 Tuần: 10 - Tiết: 38 Giảng:
ÔN TẬP TRUYỆN KÍ VIỆT NAM
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
Hệ thống hoá và khắc sâu kiến thức cơ bản về các văn bản truyện kí Việt Nam hiện đại đã học ở học kì I
1.1 Về kiến thức:
- Sự giống và khác nhau cở bản của các truyện kí đã học về phương diện thể loại, phương thức biểu đạt, nội dung, nghệ thuật
- Những nét độc đáo về nội dung và nghệ thuật của từng văn bản
- Đặc điểm của các nhân vật trong tác phẩm truyện
1.2 Về kĩ năng:
- Khái quát hệ thống hoá kiến thức và nhận xét về tác phẩm văn học trên một số phương diện cụ thể
- Cảm thụ nét riêng, độc đáo của tác phẩm đã học
1.3 Về thái độ:
- Học sinh có ý thức tìm hiểu các tác phẩm truyện kí Việt Nam Vận dụng trong quá trình làm bài
1.4 Phát triển năng lực: Tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, giao tiếp, hợp tác,
sử dụng ngôn ngữ, đọc - hiểu, trình bày vấn đề
II CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ:
GV: Soạn bài, bảng phụ (máy chiếu), cuốn chuẩn kiến thức, kĩ năng.
HS: Ôn tập các văn bản đã học theo hệ thống câu hỏi SGK.
III PHƯƠNG PHÁP:
- Luyện tập, thực hành, khái quát
IV TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Trong SGK ngữ văn 8 các em đã được học tất cả mấy văn bản truyện kí ?kể
tên?( 4 văn bản)
GV: Chiếu ảnh chân dung các tác giả - HS trả lời câu hỏi đi kèm -> Vào bài
3.Bài mới.
Hoạt động 1: Khái quát vài nét về lịch sử
và văn học
- Mục đích: Hs hiểu được vài nét về lịch sử
và văn học thời kì 1930-1945
- Phương pháp: Vấn đáp, trình bày
- Thời gian: 3 phút
- Cách thức tiến hành:
GV: Thực dân pháp nổ súng xâm lược
nước ta vào thời gian nào?
Trang 2- Năm 1858 Pháp nổ súng xâm lược nước ta ,
sau Hiệp định Gernever 1954 pháp mới chính
(GV chiếu máy – HS ghi vở)
- Trong thời gian này , chúng ra sức củng cố
điạ vị chính trị, khai thác, vơ vét về kinh tế,
do vậy mà XHVN của chúng ta lúc bấy giờ
đã có biến đổi sâu sắc trong ý thức và tâm lí
của con người Đời sống nhân dân cực khổ,
họ bị đẩy vào "bước đường cùng" dưới sự
chà đạp của XHTDPK
Chính bối cảnh XH ấy, đã thúc đẩy VH
vươn mình, mang nhiều dáng vẻ, hương sắc,
nẩy sinh nhiều trào lưu văn học trong đó
có trào lưu văn học Hiện thực giai đoạn
1930-1945 Thời kì này, các tác phẩm ra đời
phản ánh một cách chân thực đời sống khốn
khó của người dân VN trong thời kì
XHTDPK và nó góp tiếng nói lớn trong việc
lên án , phê phán chế độ chính quyền PK lúc
bấy giờ) Có thể khẳng định những quan
điểm ấy đã ăn sâu vào tư tưởng những nhà
văn như NC, NTT, VTP, NH
* Hoạt động 2: Lập bảng thống kê những
văn bản truyện kí VN.
- Mục đích: Hs nắm được đặc điểm của các
văn bản truyện kí VN đã học
- Phương pháp: Giao nhiệm vụ về nhà ,Vấn
đáp, nhóm, trình bày 1 phút
- Thời gian: 15 phút
- Cách thức tiến hành:
GV chiếu máy yêu cầu HS thảo luận nhóm
bàn theo ND bảng thống kê -thời gian 3
phút
- Đại diện các tổ trình bày – GV chiếu đáp
án – HS so sánh, bổ sung nếu cần.
I LẬP BẢNG THỐNG KÊ NHỮNG VĂN BẢN TRUYỆN KÍ VN ( 1930-1945)
Tên văn
bản
Thể loại PT biểu
đạt
Nội dung chính Nghệ thuật
1 Tôi đi
học
(Thanh
Tịnh) -1941
Truyện ngắn
Tự sự + MT+Biểu cảm
- Những kỉ niệm trong sáng về ngày đầu tiên đi học
- Lời văn trong sáng, đậm chất trữ tình
- Hồi tưởng
Trang 32 Trong
lòng mẹ
(Nguyên
Hồng)-
1940
Hồi kí (Trích)
Tự sự + Biểu cảm
- Nỗi đau của bé Hồng
và tình yêu thương mẹ của chú
-Văn hồi kí chân thực trữ tình thiết tha
- Mạch cảm xúc tự nhiên
3 Tức nước
vỡ bờ
(Ngô Tất
Tố)- 1939
Tiểu thuyết ( Trích)
độ TD nửa PK tàn ác, bất nhân
- Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của người phụ nữ nông thôn
- Khắc họa nhân vật và phản ánh hiện thực một cách chân thực, sinh động
4 Lão Hạc
(Nam Cao)
-1943
Truyện ngắn (Trích)
Tự sự + Miêu tả + Biểu cảm
- Số phận đau thương
và phẩm chất cao qúy của người nông dân cùng khổ trong xã hội Việt Nam trước cách mạng tháng Tám
- Thái độ trân trọng của tác giả đối với họ
- Cách kể chuyện và miêu tả tâm lí NV tự nhiên, linh hoạt, chân thực, đậm nét triết lí và trữ tình
* Hoạt động 3: So sánh 3 văn bản;
- Mục đích: Hs hiểu và so sánh được điểm
giống và khác nhau của ba văn bản
- Phương pháp: Giao nhiệm vụ về nhà ,Vấn
đáp, nhóm
- Thời gian: 10 phút
- Cách thức tiến hành:
HS thảo luận nhóm bàn thời gian 3 phút
Gv: So sánh điểm giống và khác nhau ở các
văn bản: 2,3,4?(có gợi ý)
Gọi HS trình bày – GV ghi bảng
GV chiếu lại bảng thống kê của 3 VB
trên cho HS thấy sự khác nhau
* Đoạn trích " Trong lòng mẹ"- Nguyên
Hồng.
Đoạn trích " Trong lòng mẹ" là hồi ức
đan xen cay đắng và ngọt ngào của chính nhà
văn -câu chuyện đã kể về cậu bé Hồng sinh ra
trong một gia đình bất hạnh: người cha nghiện
ngập rồi chết bên bàn đèn thuốc phiện, người
II SO SÁNH 3 VĂN BẢN:
* Giống nhau
1 Thời gian ra đời: trong giai đoạn
1930-1945
2.Thể loại: -Truyện kí hiện
3.Đề tài : Số phận cực khổ của con
người bị vùi dập trong XHTDPK.
4 Giá trị tư tưởng( ND)
- Giá trị hiện thực: phản ánh hiện thực
cuộc sống
- giá trị nhân đạo cao cả: tố cáo XH
TD nửa PK; trân trọng, ca ngợi tình cảm, phẩm chất tốt đẹp của con người
5 Giá trị nghệ thuật:
- Bút pháp hiện thực
* Khác nhau:
(Thể loại, PTBĐ, ND, NT)
Trang 4mẹ cùng túng phải đi tha phương cầu thực, cậu
bé Hồng đã phải sống trong cảnh hắt hủi, ghẻ
lạnh đến cay nghiệt của chính những người
trong họ hàng Cậu phải đối mặt với bà cô
lạnh lùng, vô cảm Những diễn biến tâm trạng
của bé Hồng trong câu chuyện đã được thuật
lại bằng tất cả nỗi niềm đau thắt vì những ký
ức hãi hùng , ớn lạnh của tuổi thơ nhà văn
Kỳ diệu thay, những trang viết ấy lại giúp
chúng ta hiểu ra một điều thật tự nhiên,giản dị:
Mẹ là người chỉ có một trên đời, tình mẹ con là
mối dây bền chặt không gì chia cắt được.
* Đoạn trích " Lão Hạc"- NC
Câu chuyện về số phận thê thảm của người
nông dân Việt Nam trong bối cảnh đe doạ của
nạn đói và cuộc sống cùng túng đã để lại xúc
động sâu xa trong lòng độc giả Đặc biệt, tác
giả đã diễn tả tập trung vào tâm trạng nhân vật
chính – lão Hạc – xoay quanh việc bán chó đã
giúp ta hiểu thêm tấm lòng của một người cha
đáng thương, một con người có nhân cách
đáng quý vậy mà một sự thực phũ phàng, phủ
chụp lên cuộc đời lương thiện ấy Những suy
nghĩ của một ông lão suốt đời sống lương thiện
đã làm người đọc phải rơi nước mắt theo: “A,
lão già tệ quá
Thì ra tôi già bằng này tuổi đầu rồi còn
đánh lừa một con chó” Bản chất của một con
người lương thiện, tính cách của một người
nông dân nghèo khổ mà nhân hậu, tình nghĩa,
trung thực và giàu lòng vị tha được bộc lộ đầy
đủ trong đoạn văn đầy nước mắt này.
* Đoạn trích " Tức nước vỡ bờ"- NTT
Đọc Tắt Đèn, qua cuộc đời chị Dậu, ta
hiểu biết được khá sâu sắc về cuộc sống của
nhân dân ta, của người phụ nữ nông dân Việt
Nam trước đây, dưới ách thống trị của thực dân
Pháp và chế độ PK Hình tượng chị Dậu với
những nét tính cách điển hình đã kết tinh thành
tiếng nói rất có giá trị trong việc : tố cáo, rạch
toang cái màn nhung che đậy sự thối nát của
bọn quan lại cường hào, địa chủ sống phè phỡn,
dâm dục trên xương máu mồ hôi, nước mắt của
nôngdân Chị Dậu phải chăng là "cái đốm sáng
Trang 5* Hoạt động 3 : Phát biểu cảm nghĩ về nhân
vật hoặc đoạn văn trong VB
- Mục đích: hs trình bày cảm nhận về nhân
vật/ đoạn văn, khắc sâu kiến thức về VB
- Phương pháp: cá nhân, trình bày 1 phút
- Thời gian: 10 phút - Cách thức tiến hành: HS suy nghĩ, lựa chọn nhân vật/ đoạn văn-> trình bày cảm nhận trước lớp HS +gv nhận xét, bổ sung (có thể cho điểm) NHÂN VẬT/ĐOẠN VĂN TRONG VB 4.Củng cố:(2 phút) GV: Tổng kết bằng sơ đồ: chiếu máy Truyện kí hiện đại Việt Nam ( 1930 - 1945) Nội dung Phản ánh hiện thực xã hội, cuộc sống, số phận và phẩm chất của con người Việt Nam trước cách mạng tháng Tám Nghệ thuật Đa dạng, phong phú, mới mẻ về thể loại; bút pháp hiện thực sinh động, hấp dẫn, tinh tế Vai trò Có giá trị tinh thần quan trọng, tạo cơ sở cho sự phát triển của truyện kí hiện đại Việt Nam trong các giai đoạn tiếp theo 5 Hướng dẫn học và chuẩn bị bài ở nhà (2 phút) * Hướng dẫn tự học: Ôn lại toàn bộ kiến thức về các Vb truyện kí trên để chuẩn bị cho tiết KT Văn 45 phút tuần sau * Chuẩn bị bài sau: Dạy học theo chủ đề VB nhật dụng gồm 3 VB: Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000- Ôn dịch thuốc lá – Bài toán dân số (học trong 3 tiết liền) - Tiết 1: Tìm hiểu VB Thông tin về Ngày Trái đất năm 2000: đọc kĩ Vb và trả lời các câu hỏi SGK, tìm hiểu thêm về nguồn gốc, tác hại của bao bì ni lông - Tiết 2: Định hướng KT 2 VB còn lại: Ôn dịch thuốc lá, Bài toán dân số và luyện tập - Tiết 3: Luyện tập về 3 VB nhật dụng đã học và tổng kết, đánh giá chủ đề V RÚT KINH NGHIỆM : - Phân bố thời gian: ………
- Tổ chức lớp học:………
- Nội dung:………
- Phương pháp: ………